Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Kurtuluş Projesi: Salih İnsan

1. Sayı · 2006/1

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Allah var­lık­lar âle­mini ya­rat­mış, in­sanı “ha­li­fe­tul­lah” kıl­mış (Ba­kara Su­resi, Ayet 30) ve arz üze­rinde ne varsa in­sa­noğ­lu­nun is­ti­fa­de­sine sun­muş­tur (Ba­kara Su­resi, Ayet 29). Dünya ha­ki­mi­ye­tini ise “sâlih”lere mü­na­sip gör­müş­tür (En­biya Su­resi Ayet 105). Rab­bi­miz “mü­ker­rem” sı­fatla tav­sif bu­yur­duğu (İsra Su­resi, Ayet 70) in­sana “kalb” de­ni­len uzvu ver­miş ve onu hem be­dende hem ruhta baş kıl­mış­tır. “Dik­katli olu­nuz, in­sa­noğ­lu­nun vü­cu­dunda bir tutam et var­dır, o salih olursa be­den­den sudûr eden­ler salih olur, şayet o fâsid olursa or­taya konan bütün amel­ler de fâsid olur, o ise “kalb”dir.” Hadis-i Şerif’i (bkz.Buhari, Ki­tabu’l-Îman ) her şeyi çok açık bir şe­kilde açık­la­mış ol­mak­ta­dır.

Demek ki, in­sa­nın salih ola­bil­mesi için, dü­şünce, ta­sav­vur, niyet ve fi­kir­le­ri­nin salih ol­ması icab et­mek­te­dir. Dü­şün­ce­nin salih ol­ması için ise mal­ze­me­nin salih ol­ması ge­rek­mek­te­dir. Ta­sav­vur ve dü­şün­ce­nin mal­ze­mesi ise; ilim­dir ve bil­gi­dir. Bu; oku­ya­rak, din­le­ye­rek ve gö­re­rek elde edi­lir. Öy­leyse, bil­gi­nin ev­safı çok ehem­mi­yet arz et­mek­te­dir. Saf, temiz ve salih bil­gi­nin kay­nağı Allah’tır ve O’nun el­çisi Haz­reti Mu­ham­med Mus­tafa sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem’dir. Yani din­dir, İSLAM’dır. İlâhî kay­nak mer­kezli bir bil­gi­lenme; sa­lâ­hın da fe­lâ­hın da tek ça­re­si­dir.

“Salih insan”; dünya ya­ra­tıl­dı­ğın­dan beri bütün zaman ve me­kân­la­rın me­se­lesi ol­duğu gibi, Kı­ya­met’e kadar da ce­mi­yet­le­rin tek ve de­ğiş­mez pro­je­si­nin adı ola­cak­tır. Bu konu din ve kül­tür ayı­rımı ya­pıl­mak­sı­zın böy­le­dir. Yani her din ve kül­tü­rün men­sup­ları, kendi sa­lih­le­rini ye­tiş­ti­re­rek ken­di­le­rince kur­tu­luşu ara­mış olur­lar.

Bu id­di­a­mı­zın kay­nak ve şa­hid­leri; İlâhî ki­tap­lar, Pey­gam­ber’lerin ha­yat­ları tarih ve ya­şa­makta ol­du­ğu­muz ha­ya­tın biz­zat ken­di­si­dir.

İnsan “salih” ola­cak ki, âile salih olsun, aile salih ola­cak ki, top­lum (ma­halle, köy, kent, ülke ve dünya) salih olsun.

İlmin, tek­no­lo­ji­nin, keşif ve bu­luş­la­rın salah ve felah için kul­la­nıl­ması, yani bun­la­rın dün­ya­nın tah­ri­bine değil, ima­rına hiz­met et­me­si­nin; yine ancak ve sa­dece “salih insan”la ola­cağı be­dîhî bir ha­ki­kat­tir.

İyisi ve kö­tü­süyle dün­ya­mızda olup bi­ten­leri, in­san­dan değil de, ma­ki­ne­ler­den mi bi­le­ce­ğiz?

Tür­kiye ola­rak, şi­kâ­yetçi ol­du­ğu­muz eko­no­mik ve ah­lâkî bütün ko­nu­la­rın suç­lusu in­san­lar değil de bil­gi­sa­yar­lar mı?

Hiç şüp­he­siz bütün şi­ka­yet ko­nusu insan.. Hangi insan? Şu kadar za­man­dır, sa­lah­tan ti­tiz­likle uzak tut­tu­ğu­muz insan.. Dün­ya­sına özen­di­ği­miz insan.. Giyim-ku­şa­mına ve yeyip iç­tik­le­rine itina gös­ter­di­ği­miz insan.. Dip­loma sa­hibi ol­ma­sını vaz­ge­çil­mez kabul et­ti­ği­miz insan.. Ce­bini dol­du­rup kal­bini ihmal et­ti­ği­miz insan.. Bir za­man­lar var­ken yi­tir­di­ği­miz salih insan.. Bir za­man­lar var ol­du­ğuna göre,yine var ola­bi­lir yeter ki nasıl var olmuş ve nice imiş? So­ru­su­nun ce­va­bını doğru şek­liyle bulup, ica­bını dü­rüstçe ya­pa­lım.

“Salih insan”da :

a)İmanda

b)Amelde

c)Mu­â­me­lâtta

salâh ara­ya­ca­ğız. Yani; sağ­lam bir Ehl-i Sün­net inancı, amel­lere cid­di­yetle mü­dâ­ve­met ve ic­ti­mâî ha­ya­tın her ka­rı­şında tak­vâlı dav­ra­nış.

Şüp­he­siz bu bir eği­tim me­se­lesi.. Bu dip­loma eği­timi değil, beden eği­timi de değil.. Bu; ruh, beyin, kalb ve gönül eği­ti­mi­dir. El­bette, ilim­siz, mü­reb­bi­siz, reh­ber­siz ve ir­şad­sız olmaz.

İklim ve va­sa­tın menfî şart­la­rına rağ­men, ce­mi­ye­tin pis­lik­le­rin­den nis­pe­ten ko­ru­na­bil­miş ve şah­sında sa­lâha âit özel­lik­le­rin hâkim ol­duğu seç­kince in­san­lar, hiç­bir id­di­ada ve şahsî ta­lepte bu­lun­ma­dan salâh arama şu­u­runa sahip in­san­la­rın önüne dü­şe­cek­ler ve ıslah ha­re­keti baş­la­mış ola­cak­tır.

Bu mü­te­vâzı ve müs­tağnî reh­ber­ler, önce bir çevre te­miz­liği ya­pa­cak­lar, yani çe­kin­me­den yan­lış­la­rın üze­rine gi­de­cek­ler sonra “de­ğiş­mez doğ­ru­lar” ın tat­bikî bil­gi­sini ve­re­cek­ler ve her şey­den önce de güzel ahlâk ve dav­ra­nış­ları ile sa­lâ­hın ör­nek­le­rini or­taya ko­ya­cak­lar.

Bu ko­nuda her­kes üze­rine dü­şeni ti­tiz­likle ve seve seve ya­pa­cak­tır. Pa­rası olan pa­ra­sıyla, ilmi olan il­miyle, se­la­hi­yeti olan se­la­hi­ye­tiyle, bek­len­ti­siz, bık­ma­dan ve yo­rul­ma­dan ko­şa­cak­tır.

Be­lirli bir zaman sonra Allah’ın lütuf ve ke­re­miyle; sa­lihçe in­san­lar zuhur edip bun­lar sa­lihçe bir çevre ve vasat oluş­tu­ra­cak­lar­dır. Zaman içe­ri­sinde; sa­mi­mi­yet, gay­ret, azim ve sa­bırla “salâh”ın dozu artıp tat­bi­kat sa­ha­ları ge­niş­le­dikçe; “salih insan” ve “salih çevre” ni­meti ta­dıl­mış ola­cak­tır.

Bu pek tabii ki, çok büyük ve ciddi bir pro­je­dir. İşin bu ci­he­tini dü­şü­ne­rek tehir ve tecil etmek ye­rine: “Bir şeyin ta­ma­mına eri­şi­le­mezse ta­mamı da terk edil­mez. ” (mâ lâ yud­raku kul­luhu lâ yut­raku kul­luhu) feh­vâ­sınca pro­je­nin bir ta­ra­fın­dan baş­la­nır ve Hak Teâlâ Haz­ret­leri’nin yar­dım­la­rıyla hesab edil­me­yen be­re­ket­ler zuhur eder (bkz.Talâk Sû­resi, Âyet 3).

Bu arada mev­cud “salih insan” ye­tiş­tirme ça­ba­la­rını da bil­mez­lik­ten gel­me­ye­lim ve unut­muş ol­ma­ya­lım.. Yu­ka­rıda mez­kûr temel pren­sip­lere ri­â­yet eden bütün ça­ba­ları tak­dirle kar­şı­la­ma­nın bir ka­dir­şi­nas­lık borcu ol­du­ğunu da iti­raf ede­lim.

He­def­le­nen “salih insan” nasıl ve nice ola­cak­tır ko­nu­sunda bazı he­def­lere ge­lince:

  • Farz’ı, Vâcib’i, Sünnet’i ve nafileleriyle ibadet düşkünüdür ve günlük virdi vardır,
  • Hiçbir marûfu hor görmez, büyüğünü ve küçüğünü îfâdan geri durmaz,
  • “ Nehy anilmünker”i; usûlüne zemin ve zamana uygun olmak üzere fasılasız yapar,
  • Yerini, temel çizgisini, kimlik ve şahsiyetini gizlemez ve daima korur,
  • Ümmet’in yükünü taşımakta mazeret uydurmaz ve tembellik göstermez,
  • Sevmesi gerekenleri sever ve sevmesi gerekenlerce sevilir,
  • Ülfet eder, girişken ve sempatiktir,
  • Ümidini hiçbir zaman yitirmez, tek başına da kalsa imanının gereğini yaşayıp yaşatabileceğine inanır,
  • Hayalci değildir,
  • Menfaatçi hiç değildir,
  • Sözünü sakınmaz, konuşulması gereken yerde usulüyle hakkı söyler, sözü eğip bükmez, gevelemez, hatır-gönül-istikbal ve menfaat hesapları yapmaz,
  • Dostları ile menfaat değil ideal bağı vardır,
  • Hizmette yorulmak ve emeklilik nedir bilmez,
  • Şahsını; ruh, heyecan, bilgi ve metod bakımından sürekli yeniler,
  • Okur, okutur, dinler ve dinletir,
  • Hayr konusunda nazlanmaz ve imkânları zorlayarak yarıştan geri kalmaz,
  • Vaktin kıymetini bilip değerlendirir,
  • Salihlerle beraber bulunmak hususunda titiz davranır,
  • Âile efradını ateşten korumak hususunda çok ciddi çaba sarf eder,
  • Kendini ve amellerini beğenmez,
  • Hayr konusunda nazlanmaz ve imkânları zorlayarak yarıştan geri kalmaz.