Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Şişmanlık ve Antibiyotik Kullanımı

35. Sayı · 2014/3

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Şiş­man­lık ki­şi­nin bo­yuna oranla çok daha fazla ağır­lığa sahip ol­ması ola­rak ta­nım­la­nan bir durum ve gü­nü­müzde dünya ça­pında sal­gın ha­lini almış bir has­ta­lık ola­rak ta­nım­la­nı­yor. Ül­ke­mi­zin de içinde ol­duğu pek çok ül­kede çocuk de­ni­le­cek yaş­larda şiş­man­lık gö­rül­meye baş­landı. Şiş­man­lı­ğın bu kadar yay­gın­laş­ma­sı­nın ne­deni genel ola­rak “çok yemek yeme ve az ha­re­ket etme” ola­rak açık­lansa da biraz ay­rın­tılı in­ce­len­di­ğinde ko­nu­nun bu kadar da basit ol­ma­dığı an­la­şı­lı­yor.

Bir kere gen­lerle ata­la­rı­mız­dan bize in­ti­kal eden özel­lik­le­rin şiş­man­lığa bir şe­kilde etki et­tiği iyi bi­li­ni­yor, çünkü bazı ai­le­ler ayrı yaşam bi­çim­le­rini ter­cih etse de daha kolay şiş­man­lı­yor. Fakat yüz­yıl önce de ben­zer ge­ne­tik ya­pıyı ta­şı­dı­ğı­mız dü­şü­nü­lürse çev­re­sel fak­tör­le­rin daha önemli ol­duğu tar­tı­şıl­maz bir ger­çek.

İyi bi­li­nen ve ay­rın­tılı ola­rak ça­lı­şıl­mış çe­şitli çev­re­sel fak­tör­lere ek ola­rak son za­man­larda ya­pı­lan bazı ça­lış­ma­lar an­ti­bi­yo­tik kul­la­nımı ile şiş­man­lık ara­sında doğ­ru­dan ilişki ol­du­ğunu gös­terdi. Özel­likle son 30-40 yıl­dır çok basit ne­den­lerle ve çoğu zaman ge­rek­siz ola­rak an­ti­bi­yo­tik­ler kul­la­nıl­dı­ğını dü­şü­nür­sek ko­nu­nun öne­mini daha kolay an­la­ya­bi­li­riz.

An­ti­bi­yo­tik kul­la­nımı ile şiş­man­lık ara­sın­daki iliş­kiyi an­lat­maya hay­van­cı­lıkla il­gili bir ör­nekle baş­la­ya­lım is­ter­se­niz. Son za­man­larda bazı man­dıra iş­let­me­ci­leri an­ti­bi­yo­tik uy­gu­la­nan bü­yük­baş hay­van­la­rın daha hızlı kilo al­dı­ğını fark ede­rek bu amaçla hay­van­lara –ge­rek­siz- an­ti­bi­yo­tik kul­lan­maya baş­la­mış­lar. Ni­te­kim in­san­larda da ne kadar fazla an­ti­bi­yo­tik kul­la­nı­lırsa kilo al­ma­nın o kadar ko­lay­laş­tığı göz­len­miş. Pek çok has­ta­mız da bir has­ta­neye yatış ve “şu kadar şişe serum” son­rası ne yerse ya­ra­maya ve kilo al­maya baş­la­dı­ğını ifade eder­ler.

Peki, bu iki olay, yani an­ti­bi­yo­tik kul­la­nımı ve şiş­man­lık ara­sında nasıl bir sebep-sonuç iliş­kisi ola­bi­lir? Araş­tır­ma­cı­lar bu so­ru­nun ce­va­bı­nın insan ba­ğır­sak­la­rında ya­şa­yan doğal bak­te­ri­lerde ol­du­ğunu ifade edi­yor. Do­ğum­dan iti­ba­ren in­sa­nın de­ri­sinde, ağız­dan baş­la­ya­rak mide-ba­ğır­sak sis­te­minde ve bu­run­dan baş­la­ya­rak so­lu­num sis­te­minde mil­yon­larca sayı ve çe­şitte ve nor­mal şart­lar al­tında has­ta­lığa neden ol­ma­yan bak­teri (mik­rop­lar-flora) ya­şa­mak­ta­dır.

Bu bak­te­ri­le­rin fonk­si­yo­nunu bir nev’i Rab­bi­mi­zin ya­rat­tığı ta­biat için­deki muh­te­lif çe­şit­teki can­lı­lara ben­ze­te­bi­li­riz. Ta­bi­atta ya­şa­yan çok çe­şitli can­lı­la­rın tümü bir denge oluş­tur­mak­ta­dır (eko-sis­tem). Siz bu den­geyi bir ye­rin­den mü­da­hale ede­rek oran­tı­sız ola­rak bo­zar­sa­nız sis­te­min ta­ma­mına zarar ve­rir­si­niz. Me­sela eto­bur ve oto­bur hay­van­lar bir­bir­le­rini den­ge­ler tarzda ya­şar­lar. Bir za­man­lar Ka­nada’da Yellowstone milli par­kında ol­duğu gibi kurt­ları yok eder­se­niz, geyik sa­yısı o kadar artar ki ot­lak­lar yet­mez olur ve ge­yik­ler aç kalır.

İşte an­ti­bi­yo­tik ve şiş­man­lık ara­sında ilişki kuran te­o­riye göre ge­rek­siz ve oran­tı­sız kul­la­nı­lan an­ti­bi­yo­tik­ler yü­zün­den in­san­lara ya­rarı olan bu mik­rop­lar yok ol­makta, or­ga­nizma için­deki eko-sis­tem yani denge bo­zul­makta ve bu yüz­den de in­san­la­rın me­ta­bo­lizma hızı ya­vaş­la­makta ve yeme bo­zuk­luk­ları ge­liş­mek­te­dir. Bu du­ru­mun te­da­visi için Batı’da şiş­man­lık te­da­visi amaçlı ola­rak sağ­lam in­san­la­rın ba­ğır­sa­ğın­dan alı­nan dışkı ör­nek­le­rini şiş­man in­san­lara nak­le­den mer­kez­ler var­dır (dışkı nakli!).

Gö­rü­nen o ki Rab­bi­mi­zin en güzel bir şe­kilde ya­rat­tığı vü­cu­du­muzu daha iyi ta­nı­dıkça ne kadar mü­kem­mel bir düzen ol­du­ğunu an­lı­yo­ruz. Şiş­man­lık gibi çok çe­şitli has­ta­lık­la­rın baş­lıca ne­deni ise ya­ra­tı­lış dü­ze­nine (Sün­ne­tul­lah) ay­kırı ha­re­ket­ler ya­pa­rak o den­ge­nin (mizan, eko sis­tem) bo­zul­ması.

Ne­fis­le­ri­nizde de (hüc­re­ler­den vücud ya­pı­nıza kadar) bir­çok alâ­met­ler var (ki, hep Allah’ın kud­re­tine il­mine, aza­met ve ira­de­sine de­lâ­let eder­ler.) Hâlâ gör­me­ye­cek mi­si­niz? (Za­ri­yat Sû­resi, 21)

“Nef­sini bilen Rab­bini bilir.” Hadis-i Şerif

“Sen ken­dini küçük bir cisim sa­nır­sın, ama en büyük âlem sende giz­li­dir.” Hz. Ali