Haftalık Bayramımız Cuma

Müs­lü­man­la­rın, diğer gün­ler­den daha fa­zi­letli ol­ması mü­na­se­be­tiyle bay­ram ola­rak iti­bar et­tik­leri Cuma, İslam’dan önce arûbe ola­rak isim­len­di­ri­lirdi. Cuma, “top­la­mak, bir araya ge­tir­mek” ma­na­la­rına gelir. Ca­hi­liye dev­rinde bu günde pa­zar­lar ku­ru­lur ve Ya­hu­di­ler kendi iti­kat­la­rına göre mu­kad­des say­dık­ları cu­mar­tesi günü için ha­zır­lık ya­par­lardı. Bir­çok hadis-i şe­rif­ten an­la­şıl­dı­ğına göre Cuma haf­ta­lık iba­det vakti ve mu­kad­des gün ola­rak Ya­hudi ve Hı­ris­ti­yan­lar için tayin ve tak­dir edil­miş­tir. Ancak onlar bu hu­susta ih­ti­laf ede­rek Ya­hu­di­ler Cu­mar­te­siyi, Hı­ris­ti­yan­lar ise Pa­zarı haf­ta­lık iba­det günü ola­rak kabul et­miş­ler­dir. Ya­hudi ve Hı­ris­ti­yan­la­rın bu iti­kat­ları yü­zün­den in­san­lar mü­ba­rek Cuma gü­nün­den asır­larca ha­ber­siz ya­şa­mış­lar­dır. İlahi inâ­yet büyük bir ik­ramla Fahr-i Kâ­i­nat Efen­di­miz (sal­lal­lahü aleyhi ve sel­lem) ile bir­likte Müs­lü­man­ları mü­ba­rek Cu­maya ka­vuş­tur­muş­tur.¹

Pey­gam­ber Efen­di­miz (sal­lal­lahü aleyhi ve sel­lem) hic­ret es­na­sında Me­dine-i Mü­nev­vere’ye bir sa­at­lik me­sa­fede bu­lu­nan Kûba’ya ula­şınca as­habı ile bir­likte ça­lı­şa­rak,esas­ları takva üzere bina edi­len ilk mes­cidi inşâ et­miş­tir. Cuma günü bu­ra­dan ha­re­ket edip Râ­nûnâ va­di­sinde Sâlim b. Avf ka­bi­le­sine mi­sa­fir ol­duğu es­nada Cuma vak­ti­nin gir­mesi ile Ne­biyyi Zîşân Efen­di­miz (sal­lal­lahü aleyhi ve sel­lem) ilk Cuma na­ma­zını va­dide bu­lu­nan na­maz­gâhta kıl­dır­mış­tır.²

Cuma gü­nü­nün fa­zi­leti

Va­kit­ler ve me­kân­lar iç­le­rinde vuku bulan mühim ha­di­se­ler ne­ti­ce­sinde kıy­met ka­za­nır­lar. Cuma günü de bir­çok ve­cih­ten diğer gün­ler­den hatta ra­ma­zan ve kur­ban bay­ra­mın­dan daha fa­zi­letli ol­muş­tur. Gü­ne­şin üze­rine doğ­duğu en ha­yırlı günün Cuma ol­duğu hadis-i şe­rif­lerde beyan buy­rul­muş­tur.³ Cuma günü mey­dana gelen mühim ha­di­se­leri Pey­gam­ber Efen­di­miz (sal­lal­lahü aleyhi ve sel­lem) biz­zat biz­lere hadis-i şe­rif­le­riyle öğ­ret­miş­tir; “Âdem (aley­his­se­lam) Cuma günü ya­ra­tıldı, o gün yer­yü­züne in­di­rildi, o gün töv­besi kabul edildi, o gün vefat etti. Kı­ya­met de o gün ko­pa­cak­tır.” Cuma gü­nü­nün ehem­mi­ye­tini bilen kim­se­le­rin bu günde gaf­lette ol­ma­ma­ları ge­rek­ti­ğini de hadis-i şe­rif­ler va­sı­tası ile Rasûl-i Ekrem Efen­di­miz (sal­lal­lahü aleyhi ve sel­lem) biz­lere tem­bih­le­miş­tir; “İn­san­lar ve cin­ler dı­şın­daki mah­lû­kat Cuma günü tan yeri ağar­dık­tan sonra gün do­ğun­caya kadar -kı­ya­met belki bugün kopar kor­kusu ile- kulak ka­bar­tır. Bir de Cuma günü içer­sinde öyle bir saat var­dır ki hangi kul te­vâ­fü­ken o es­nada namaz kılıp Allah Teâlâ Haz­ret­le­rin­den bir ha­ceti için dua ederse ken­di­si­nin ha­ceti gi­de­ri­lir.”⁴

Hicrî tak­vimde gün­le­rin akşam vakti iti­ba­riyle baş­la­ma­sına bi­naen Cuma günü, Per­şembe akşam na­mazı ile baş­lar. Bu andan iti­ba­ren bay­ram are­fe­le­rinde nasıl ha­zır­lık ya­pı­lı­yorsa Cuma için de ha­zır­lık­lar baş­la­ma­lı­dır.

Cuma Ge­ce­sinde ve Gü­nünde
Ya­pı­la­bi­le­cek Fa­zi­letli Amel­ler

Kuran-ı Kerim ti­la­veti

Cuma ge­ce­sinde ya­pı­la­bi­le­cek iba­det­le­rin ba­şında Kuran-ı Kerim ti­la­veti gel­mek­te­dir. Pey­gam­ber Efen­di­miz (sal­lal­lahü aleyhi ve sel­lem) “Cuma ge­cesi Yasin Sû­resi’ni oku­yan kim­se­nin gü­nah­ları ba­ğış­la­nır”⁵ bu­yur­muş­tur. Başka bir hadis-i şe­rifte “Cuma ge­cesi ya da Cuma günü ed-Duhân Sû­resi’ni oku­yan kim­seye Allah Teâlâ bu se­beple cen­nette bir köşk bina eder”⁶ buy­rul­muş­tur. Yat­ma­dan önce oku­maya devam et­me­leri ne­ti­ce­sinde Müs­lü­man­ları kabir aza­bın­dan kur­ta­ra­cak olan Mülk Sû­resi’nin⁷ de bu gece okun­ması sün­nete mu­va­fık ola­cak­tır.

Bu müj­de­leri göz önünde bu­lun­du­ra­rak oku­du­ğu­muz Kuran-ı Kerim’den elde edi­len se­vabı geç­miş­le­ri­mize ba­ğış­la­ya­rak ma­nevi me­ra­sim­le­ri­miz­den on­ları da ha­ber­dar ede­bi­li­riz. Bizim, on­la­rın ruh­la­rına ba­ğış­la­dı­ğı­mız se­vap­la­rın, ara­la­rında sı­kıntı içinde bu­lu­nan kim­se­ler varsa imdat gibi ye­ti­şe­rek on­la­rın ra­hat­la­ma­la­rına ve­sile ola­ca­ğını ümit ede­riz.

Bu günde Kehf Sû­resi’ni oku­mak, ki­şiyi ahir za­manda çı­ka­cak olan dec­cal fit­ne­sin­den ko­ru­duğu gibi ken­di­si­nin ma­nevi âle­mine ay­dın­lık ola­cak bir nura sebep olur ve bu Sûre-i Ce­lîle sa­ye­sinde oku­yan kim­se­nin iki Cuma ara­sında iş­le­diği küçük gü­nah­lar af­fo­lu­nur.⁸

Sa­lâ­vat ge­tir­mek

Bu­güne mah­sus olmak üzere Ne­biyyi Zîşân Efen­di­miz’(sal­lal­lahü aleyhi ve sel­lem)e çokça sa­lâ­vat ge­ti­ren­lere büyük mü­kâ­fat­lar var­dır. Zira bu günde sa­lâ­vat­lar biz­zat ken­di­le­rine arz olun­mak­ta­dır. Bu büyük müjde hadis-i şe­rif­lerde şöyle ifade buy­rul­muş­tur: “Cuma gün­le­rinde bana çokça sa­lâ­vat ge­ti­rin. Üm­me­ti­min sa­lâ­vat­ları Cuma gün­leri bana arz olun­mak­ta­dır. Bana en çok sa­lâ­vat ge­ti­ren mah­şerde üm­me­ti­min bana en ya­kını ola­cak­tır.”⁹

Cuma günü ge­ti­ri­len sa­lâ­vat­la­rın biz­zat Efen­di­miz (s.a.v)’e arz olun­ma­sıyla bir­likte bu ameli yap­maya gay­ret eden­le­rin çok büyük kar­şı­lık­ları ol­du­ğunu Fahri-i Kâ­i­nat Efen­di­miz (sal­lal­lahü aleyhi ve sel­lem) ken­di­leri müjde bu­yur­mak­ta­dır: “Her kim bana Cuma ge­ce­sinde ya da gü­nünde yüz tane sa­lâ­vat ge­ti­rirse Allah Teâlâ onun yüz ha­ce­tini gi­de­rir. Bun­la­rın yet­mişi ahi­ret, otuzu dünya ha­ce­ti­dir. Sonra bu sa­lâ­vat­lar bana tak­dim olu­nur. Benim ve­fa­tım­dan sonra ki bil­gim ha­yat­taki bil­gim gi­bi­dir.”¹⁰

Bir Hadis-i Kudsî¹¹ de Allah Teâlâ, Rasûl-i Ekrem Efen­di­miz’(sal­lal­lahü aleyhi ve sel­lem)e sa­lâ­vat ge­ti­ren­le­rin bu amel­le­ri­nin kar­şı­lık­sız kal­ma­ya­ca­ğını şöyle müj­de­le­miş­tir: “Hangi müs­lü­man sana bir defa sa­lâ­vat ge­ti­rirse ben ve me­lek­le­rim ona on defa sa­lâ­vat ge­ti­ri­riz.”¹²

Pey­gam­ber Efen­di­miz’(sal­lal­lahü aleyhi ve sel­lem)in şe­fa­a­tine nail ol­mayı ümit eden Müs­lü­man­la­rın Cuma bay­ra­mını fır­sat bi­le­rek bu fa­zi­letli amel­lere devam et­me­leri, amel def­ter­le­rine ha­yırlı amel­le­rin ya­zıl­ması için güzel bir im­kân­dır.

1. Buharî, Kitabü’l-Cum’a, 2 ↩︎
2. İbn Hişam, I, 494. ↩︎
3. İbn Mâce, Sünen, 344 ↩︎
4. Sünen-i Ebu Davud. ↩︎
5. Ebu Nuaym el-Isbahânî, Hilyetü’l-Evliyâ, II, 159. ↩︎
6. Taberânî, el-Mucemü’l-Kebîr, VIII, 31. ↩︎
7. Tirmizî, V, 164. ↩︎
8. Hakim, el-Müstedrek, I, 564. ↩︎
9. Tirmizi, I, 357 ↩︎
10. Taberânî, el-Mucemü’l-Kebîr. ↩︎
11. Ayet olmamak kaydıyla, Peygamber Efendimiz’(sallallahu aleyhi ve sellem), “Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur” diyerek Allah Teâlâ’ya nisbet ve izafe ettiği hadistir. ↩︎
12. Taberânî, el-Mucemü’l-Kebîr. ↩︎