Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Hata Edenlerin En Hayırlısı Olmak

28. Sayı · 2012/4

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Tev­be­nin di­ni­mizde çok büyük bir hu­sû­si­yeti var­dır. Basit bir me­sele de­ğil­dir tevbe. Ama biz­ler tevbe de­yince, ma­a­le­sef bugün basit bir şey zan­ne­di­yo­ruz. Hâl­buki tevbe Rab­bi­mi­zin mu­hab­be­tine nâil olmak, üm­me­tin ha­yır­lı­ları ara­sında yer ala­bil­mek­tir.

Pey­gam­ber Efen­di­miz (s.a.v) biz­lere hi­ta­ben bu­yu­ru­yor­lar ki:

“Kul­lü­kum hat­tâûn” (Siz­ler, he­pi­niz çokça hata eden kim­se­ler­si­niz.) “Ve hayru’l hat­tâîn et-tev­vâ­bûn” (Ancak hata eden­le­rin en ha­yır­lı­ları tevbe eden­ler­dir.)

Başka bir hadis-i şe­rifte de Ra­sû­lul­lah Efen­di­miz (s.a.v) şöyle bu­yu­ru­yor: “Nef­sim, yed-i kud­re­tinde olan Allah’a yemin olsun ki, siz hiç günah iş­le­me­miş ol­say­dı­nız, Allah Teâlâ sizi yok eder, ye­ri­nize günah iş­le­yip Allah’tan ba­ğış­lanma di­le­ye­cek bir mil­let ge­ti­rir de on­ları ba­ğış­lardı.”

Demek ki, biz­ler için esas olan ha­ta­lar­dan vaz­geç­mek, tevbe edip, gü­nah­la­rı­mız­dan arın­mak­tır. Zira gü­nah­la­rı­mız­dan arın­dıkça kal­bi­miz­deki iman nuru pa­rıl­da­maya baş­la­ya­cak­tır. Ve ni­ha­ye­tinde de tevbe ede ede Rab­bi­mi­zin sev­gi­sine, rı­za­sına nâil ola­ca­ğız. “İn­nal­lahe yu­hibbu’t tev­vâ­bîn” (Mu­hak­kak ki; Allah tevbe eden­leri sever/onlardan razı olur.) müj­de­sine nâil ola­ca­ğız.

Tev­be­nin ehem­mi­ye­tini, ge­rek­li­li­ğini bil­mek için Rasûl-i Ekrem Efen­di­mi­zin şu ifa­de­leri ye­ter­li­dir as­lında:

“Ey in­san­lar! Allah’a tevbe ve is­tiğ­far edi­niz. Zira ben günde yüz defa tevbe ede­rim.”

Hâl­buki pey­gam­ber­ler ismet sı­fa­tı­nın sa­hi­bi­dir­ler. Bizim gü­naha mey­le­den hal­le­ri­miz onlar da yok­tur. Allah Teâlâ on­ları ço­cuk­luk hal­le­rin­den iti­ba­ren hıfz-ı emân bu­yur­muş­tur. Onlar gü­nah­sız­dır­lar. En­biyâ-i izâm hak­kında bir müs­lü­ma­nın imanı, iti­kadı budur, başka türlü bir şey de­ni­le­mez, dü­şü­nü­le­mez.

Efen­dim, öy­leyse pey­gam­ber­ler bizim gibi kir­ler­den pas­lar­dan yı­ka­na­cak da de­ğil­ler ya… O zaman zik­ret­ti­ği­miz hadis-i şe­rifi nasıl dü­şü­ne­ce­ğiz? Şöyle dü­şü­ne­bi­li­riz: İs­tiğ­far onlar için terfi’-i de­ra­cât­tır. Yük­sek ma­kam­la­rı­nın daha da art­ması için­dir. Pey­gam­ber­le­rin is­tiğ­farı ta­kar­rube ve­sile için­dir, başka bir şey değil.

Bir de malum pey­gam­ber­ler biz­ler için üs­ve­dir, mi­sal­dir, reh­ber­dir. Biz­ler ne ya­pa­ca­ğı­mızı, nasıl ya­pa­ca­ğı­mızı hep on­la­rın ha­re­kâ­tın­dan öğ­re­ni­yo­ruz. Onlar is­tiğ­far et­me­se­lerdi, biz is­tiğ­farı ne­re­den öğ­re­ne­cek­tir. Bu iti­barla on­la­rın is­tiğ­far­la­rı­nın bir se­bebi de biz üm­met­le­rine misal ol­ma­la­rı­dır.

Zira biz­ler çokça hata eden, gü­nah­kâr kim­se­le­riz. O se­beple el­bette tevbe et­me­li­yiz. Hem de çok. Çünkü biz­den is­te­nen tevbe etmek, ha­ta­la­rı­mız­dan vaz­geç­mek­tir. Az evvel ifade et­meye ça­lış­tı­ğı­mız gibi, ha­ta­sız­lık en­biyâ-i izâm haz­ret­le­rine mah­sus­tur.

Fiîlen Tevbe

Tevbe li­sâ­nen ola­bi­le­ceği gibi fi­î­len de ol­ma­lı­dır. Fi­il­le­ri­miz­deki tevbe, yap­tı­ğı­mız ha­ta­ları bir daha yap­ma­mak üzere azi­met gös­ter­me­miz­dir.

Bazı za­man­lar da olur ki tevbe sa­dece ya­pı­lan ha­ta­ları terk et­mekle ta­mam­lan­maz. Me­sela ka­zası ge­re­ken iba­det­lerde tevbe ancak o iba­de­tin ka­za­sını ye­rine ge­tir­mekle tamam ola­bi­lir. Mer­hûm Ali Hay­dar Efendi Ho­ca­mı­zın hu­zu­runda ya­şa­dı­ğım, unu­ta­ma­dı­ğım bir ha­tı­ram var­dır:

Tokat’ın Bel­dağı kö­yün­den Şevki Ağa isimli bir ah­ba­bı­mız vardı. Mem­le­ket­ten Hac iba­deti için yola çık­tı­ğında İs­tan­bul’a da uğ­ra­mıştı. Ben de hem şeh­ri­miz ol­ması ha­se­biyle ken­di­siyle alâ­ka­dar ol­maya ça­lış­tım. Onu Muh­te­rem Ali Hay­dar ho­ca­mı­zın ya­nına gö­tür­düm.

Ali Hay­dar Efendi, “Sen” dedi “Efendi ne iş ya­par­sın?” Şevki Ağa “Eker bi­çe­riz, zi­ra­atla meş­gul olu­ruz.” ce­va­bını ve­rince Ali Hay­dar Efendi hemen öşür verip ver­me­dik­le­rini sordu.

Şevki Ağa, es­ki­den dev­let alı­yordu, biz de ve­ri­yor­duk. Ama dev­let al­mayı bı­ra­kınca biz­ler de unut­tuk ver­mez olduk, dedi.

Ali Hay­dar Efendi evâ­mir-i ilâ­hiye, he­lale ha­rama karşı çok dik­kat­liydi. Mec­lis­leri hep he­la­lin ha­ra­mın ko­nu­şul­duğu ilim hal­ka­la­rıydı adeta. Şevki Ağaya, “Efen­dim, hiç öyle olur mu? Allah’ın emri sen bunu nasıl unu­tur­sun. Öşür­le­rini nasıl he­sap­la­maz ver­mez­sin. Dev­le­tin bu günkü du­rumu bizi alâ­ka­dar etmez. Bizim, ira­de­mi­zin icabı olan şey­leri mut­laka yap­ma­mız ge­re­kir. Sen şu anda borçlu du­rum­da­sın. Bu kadar se­ne­lik öşür bor­cun var. Böyle borçlu ol­du­ğun halde Hacca bile gi­de­mez­sin…” me­a­linde şey­ler söy­ledi, söy­ledi ni­ha­yet adam­ca­ğız ne di­ye­ce­ğini şa­şırdı. O zaman ben hacca git­mek­ten vaz­geç­tim, o borç­la­rımı öde­ye­yim bari hocam, dedi. Ali Hay­dar Efendi Ho­ca­mız Şevki Ağa böyle de­yince “Yok.” dedi. “Hacca gi­de­cek­sin. Ne kadar paran var. Şu kadar. O pa­ra­ları orada sarf eder­ken, öşür­den de kendi he­sa­bına ne kadar buğ­day çı­ka­rı­yorsa, onu hesap eder­sin. Ondan sonra ge­lince de öş­rünü ve­re­cek­sin.” Şevki Ağa derdi ki, hac­dan ge­lince hemen öş­rümü öde­meye baş­la­dım, ondan sonra malım çok be­re­ket­lendi. Bor­cumu da ver­dim, daha faz­la­sını ver­mek de nasip oldu el­ham­dü­lil­lah.

Demek is­te­di­ğim, sa­dece “Es­tağ­fu­rul­lah” demek yet­mi­yor yani tev­bede. Tevbe fiilî ola­cak. Zaten bir müs­lü­ma­nın amel­le­ri­nin sâlih oluşu da tev­be­sine bağ­lı­dır.

Ayet-i ke­ri­mede nasıl buy­ru­lu­yor: “Ancak tevbe ve iman edip sâlih amel (ve ha­re­ket)te bu­lu­nan kim­se­ler başka. İşte Allah bun­la­rın sey­yi­â­tı­nın ha­se­nâta teb­dil eder, kö­tü­lük­le­rini iyi­lik­lere çe­vi­rir.” (Fur­kan Sû­resi, 25/80)

Sey­yiat si­cil­le­rini si­le­cek, def­ter­le­ri­miz­deki siyah ya­zı­ları nu­râ­ni­yete in­ti­kal et­ti­re­cek sâlih amel­ler tev­be­nin ar­dın­dan zik­re­di­li­yor. Bunun çok büyük bir ma­nası var.

Ve kane’llahu ga­fura’r ra­hima… “Ve Allah Gafûr, Ra­hîm­dir… Ba­ğış­la­ması sı­nır­sız, mer­ha­meti çok olan­dır.” Evet… ondan sonra da Rab­bi­mi­zin cen­neti ile ce­mâli ile mü­şer­ref olu­yo­ruz ki bu hep­si­nin üs­tün­de­dir…

Hey gidi… Dünya, bu fânî âlem hepsi bir lahza da bi­ti­yor… Ondan sonra si­ci­li­mize bir ba­kı­yo­ruz ki önü­müzde her şey ya­zılı. Yap­tık­la­rı­mız, unu­tup da yap­ma­dık­la­rı­mız, ih­mal­le­ri­miz her şeyi gö­rü­yo­ruz. Ma­ri­fet o sicil def­ter­le­ri­mizi ter­te­miz bu­la­bil­mekte…

Tevbeyi, Tevbe Edilecek Şeyleri Hatırlatmak

Efen­dim, bazı me­se­le­ler var ki, in­sa­nı­mız bun­ları hep­ten unut­muş. Yani neyi yap­ması ge­rek­ti­ğini bil­mi­yor. Yap­ması ge­re­ken­leri bil­me­yen kim­se­den on­ları terk et­tiği için tevbe et­me­sini de bek­le­ye­me­yiz. Me­selâ nice in­san­lar vefat edi­yor, gi­di­yor. Bu kim­se­le­rin malı mülkü ar­kada ka­lı­yor, tak­sim edi­li­yor. So­ra­rım siz­lere bu tak­sim­ler neye göre, kime göre ya­pı­lı­yor. Fe­râiz ilmi ma­a­le­sef unu­tul­muş. Bir mec­liste bir iki müftü efendi ile soh­be­ti­miz es­nâ­sında on­lara bu me­se­leyi sor­dum. Nice in­san­lar ölüp gi­di­yor, kimse size gelip miras tak­simi nasıl ola­cak diye so­ru­yor mu? Kem küm… Eee… bu gü­nah­lar ne ola­cak. Bun­la­rın ve­bali kimin üze­rinde…

Bugün büyük ciddi bir ihmal için­de­yiz. Ho­ca­la­rı­mız, müf­tü­le­ri­miz te­zek­kür et­meli dü­şün­me­li­ler.. Adeta ye­ni­den in­sa­nı­mıza İslâm’ı an­lat­ma­lı­yız. Ebu’l Hasan en-Nedvi mer­hu­mun bir ki­tabı vardı. İle’l İs­lami min cedid (Yeni baş­tan İslam’a…). Ma­a­le­sef Tür­ki­ye­miz bugün bu hale gel­miş­tir.

Ce­ha­let her ta­rafı sar­mış­tır. Ba­şı­mıza çok büyük bir mu­si­bet gel­miş­tir. Bizim ba­şı­mıza gelen bu mu­si­bet diğer Müs­lü­man mil­let­lere de si­ra­yet et­miş­tir. Din ve dünya iş­le­rini ayır­mak biz­den baş­ladı. Bazı İslam ül­ke­leri de fi­i­len bizi tak­lide baş­ladı. Bizim mem­le­ke­ti­mi­zin bu da­la­leti baş­ka­la­rına örnek oldu. Ma­a­le­sef… ma­a­le­sef öyle oldu. Bun­la­rın tev­besi nasıl ola­cak. Ye­ni­den İslâm’a dön­mekle. Ha­ta­lar­dan vaz­geç­mekle… İn­san­lara bu ha­ki­kat­leri an­lat­makla. Bu du­ru­mun is­tiğ­farı sa­dece “Es­tağ­fi­rul­lah” de­mekle bit­mez. Ho­ca­la­rı­mız oku­ya­cak, oku­ta­cak­lar… Her­kes bil­diği şey­leri et­ra­fın­da­ki­lerle pay­la­şa­cak­tır. Ce­ha­let gü­na­hı­nın is­tiğ­farı ilmi yay­makla müm­kün ola­bi­lir. Bekir Hâki Efendi “Efen­dim öyle bir de­virde ya­şı­yo­ruz ki, bes­me­leyi bilen dur­ma­ya­cak onu an­la­ta­cak, öğ­re­te­cek.” derdi.

Me­sela, kılık kı­ya­fet me­se­lesi ne­re­lere geldi. Ül­ke­mizde ka­dın­la­rın başı-saçı açık… ka­si­yât âri­yât hali almış ba­şını gi­di­yor. Pey­gam­ber Efen­di­mi­zin ta­biri, gi­yin­miş çıp­lak­larla dolu her taraf. Bu neyin ne­si­dir yahu? O kim­se­ler için Ra­sû­lul­lah Efen­di­miz cen­ne­tin ko­ku­sunu dahi ala­ma­ya­cak­lar, bu­yu­ru­yor. Va­zi­ye­ti­miz böy­ley­ken, söz söy­le­mesi ge­re­ken­ler, elinde sa­la­hi­yet bu­lun­du­ran­lar, ho­ca­lar ma­a­le­sef ne söz edi­yor­lar, ne te­şeb­büs edi­yor­lar, ne de gay­ret edi­yor­lar. Nedir bu hal­leri yahu. Di­ya­ne­ti­miz, böyle mi ol­ma­lıydı? Her fır­satta, ca­mi­lerde, hut­be­lerde bun­lar in­sa­nı­mıza ha­tır­la­tıl­malı değil miydi? Bu me­se­le­ler ko­nu­şul­malı değil miydi? Şimdi bu ya­pı­lan­la­rın ve­bali bil­me­yen­le­rin ihmal et­tik­leri tev­be­le­rin ve­bali kim­le­rin üze­rin­de­dir. Dü­şün­mek ge­rek­mez mi? Bun­lar­dan vaz­geç­me­dikçe, tevbe et­me­dikçe ha­li­miz ne ola­cak.

Ama bı­ra­kın is­tiğ­far et­meyi biz her gün daha tuhaf ha­di­se­lerle kar­şı­la­şı­yo­ruz. Bakın son dö­nemde bir tef­sir neş­re­dildi ül­ke­mizde. Her yere da­ğı­tıldı, ulaş­tı­rıldı. Ama içi baş­tan­başa çok büyük ha­ta­larla dolu. Fakat bu tef­sir­deki ha­ta­larla hiç ala­ka­dar olun­madı. Hâl­buki orada, Allah mu­ha­faza, çok ağır ifa­de­lere yer ve­rildi. Bu nedir yahu? Bunun ma­na­sını dü­şün­dü­ğünde insan ne di­ye­ce­ğini şa­şı­rır…

İslam ül­ke­le­rinde çok büyük bir da­la­let ham­lesi var, eu­zü­bil­lah. Ba­kı­nız bazı şey­leri daha yük­sek sesle söy­le­me­li­yiz. Bu bi­ri­le­rine olan ki­ni­miz­den, kız­gın­lı­ğı­mız­dan değil… Di­ni­mi­zin bize bir emri ol­du­ğun­dan böy­le­dir.