Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Gayrimüslimlerle Evlilik

3. Sayı · 2006/3

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Son se­ne­lerde gay­ri­müs­lim­lerle çap­raz ev­li­li­ğin revaç bul­duğu ve art­tığı gö­rü­lü­yor. İslâm’da bunun hük­mü­nün ne ol­duğu Müs­lü­man­lar ta­ra­fın­dan iyi bi­lin­me­li­dir ki dinen mak­bul ol­ma­yan bir ev­li­lik yapıp da ve­bale kal­ma­sın­lar.

Bu başlık altında

* Müslüman bir erkeğin Yahudi ve Hıristiyanlar gibi semavî kitaba inanan bir hanımla evlenmesi

* Ateşe, Aya, Güneşe tapanlar gibi herhangi bir semavî kitaba inanmayan bir hanımla evlenmesi

* Müslüman bir hanımın -ehl-i kitap olsun veya olmasın- gayrimüslim bir erkekle evlenmesi gibi üç şık ele alınabilir.

Ancak biz bu­rada geniş şe­kilde sa­dece bi­rinci şıkkı ele ala­ca­ğız. Çünkü ikinci ve üçüncü şe­kil­ler İslâm üm­me­ti­nin it­ti­fa­kıyla ha­ram­dır. Zira Ayet-i Ke­rime’de Allah Y : “İman et­me­dikçe müş­rik ka­dın­larla ni­kâh­lan­ma­yın… iman et­me­dik­leri müd­detçe ka­dın­la­rı­nızı müş­rik er­kek­lere ni­kah­la­ma­yın.”(1) bu­yu­ru­yor. Buna göre Müs­lü­man er­ke­ğin Hintli, Çinli, Ja­pon­yalı gibi kitap ehli ol­ma­yan bir ha­nımla ev­len­mesi caiz ol­ma­dığı gibi Müs­lü­man ha­nı­mın da hangi tür­den olursa olsun Müs­lü­man ol­ma­yan bir er­kekle ni­kâh­lan­ması caiz de­ğil­dir.(2)

Müs­lü­man er­ke­ğin Ya­hudi veya Hı­ris­ti­yan­lar­dan (ehl-i kitap) bir ha­nımla ev­len­me­sine ge­lince:

Bu hu­susta iki görüş var­dır. Sa­habe-i Kiram’dan Ab­dul­lah bin Ömer’e göre caiz de­ğil­dir. Çünkü Allah Y “İman et­me­dikçe müş­rik ka­dın­larla ni­kâh­lan­ma­yın” bu­yu­ru­yor. Ehli kitap da müş­rik­tir. “Rab­bim İsa” de­mek­ten daha büyük bir şirk olmaz. Ni­te­kim Ayet-i Ke­rime’de “Ya­hu­di­ler ‘Üze­yir Allah’ın oğ­lu­dur.’ de­di­ler. Hı­ris­ti­yan­lar ise ‘İsa Mesih, Allah’ın oğ­lu­dur.’ de­di­ler”(3) de­nil­dik­ten sonra “Allah, on­la­rın şirk koş­tuk­ları her şey­den uzak­tır.” (4) bu­yu­ru­lu­yor. O halde onlar da müş­rik­tir, müş­rikle ev­len­mek caiz de­ğil­dir.(5)

Ancak dört mez­he­bin imam­ları dâhil İslâm âlim­le­rince mu­te­ber gö­rüşe göre Müs­lü­man’ın ehl-i kitap ha­nımla ni­kâh­lan­ması ca­iz­dir. Çünkü Allah Y Ayet-i Ke­rime’de: “Bugün size temiz ve iyi şey­ler helal kı­lın­mış­tır. Ken­di­le­rine kitap ve­ri­len­le­rin yi­ye­ceği (kes­tik­leri) size he­lal­dir, sizin yi­ye­ce­ği­niz de on­lara he­lal­dir. Mümin ka­dın­lar­dan if­fetli olan­larla daha önce ken­di­le­rine kitap ve­ri­len­ler­den if­fetli ka­dın­lar da… size he­lal­dir.”(6) bu­yu­ru­lu­yor. Bu ayette ehl-i kitap ka­dın­lar da Müs­lü­man­lara helal kı­lı­nan iyi şey­ler ara­sında sa­yıl­mış­tır.(7) Ni­te­kim sa­ha­be­den Hz. Osman y, Cabir bin Ab­dul­lah y, Sa’d bin Ebi Vak­kas y ve Hu­zeyfe y gibi zat­la­rın ehl-i kitap ha­nım­larla ni­kâh­lan­ması (8) aye­tin böyle an­la­şıl­ma­sı­nın doğ­ru­lu­ğuna işa­ret­tir.

Ab­dul­lah bin Ömer’in bunun haram ol­du­ğuna dair delil al­dığı ayet için de şöyle cevap ver­mek­te­dir­ler:

Ba­kara ayeti Me­dine’de inen ilk ayet­ler­den­dir. Maide ayeti ise son inen ayet­ler­den­dir. Sonra gelen önce ge­leni nes­he­der. Böyle ol­masa dahi yine de Ba­kara ayeti bu me­se­lede delil olmaz. Çünkü ‘müş­rik’ ke­li­mesi ehl-i kitap ol­ma­yan gay­ri­müs­lim­ler için kul­la­nı­lır. Ni­te­kim “Ne ehl-i ki­tap­tan kâ­fir­ler ne de müş­rik­ler Rab­bi­niz­den size bir hayır in­di­ril­me­sini is­ter­ler.” (9) , “Ehl-i ki­tap­tan kâ­fir­ler ve müş­rik­ler ken­di­le­rine apa­çık delil ge­lin­ceye kadar ay­rı­la­cak de­ğil­ler­dir.” (10) gibi ayet­lerde müş­rik­ler ehl-i ki­taba at­fe­di­le­rek aynı hükme dâhil edil­miş­ler­dir. Atıf mu­ğa­ya­ratı (fark­lı­lığı) ge­rek­ti­rir. Buna göre müş­rik­ler ve ehl-i kitap farklı sı­nıfta gay­ri­müs­lim­ler­dir. (11)

Tav­siye:

Ancak ehl-i kitap ha­nımla ev­li­li­ğin caiz ol­duğu gö­rü­şünde olan­lar da çe­şitli za­rar­la­rın­dan do­layı tav­siye et­me­miş­ler­dir.

Sa­ha­be­den Hu­zeyfe’nin bir Ya­hudi ha­nımla ev­len­di­ğini duyan Hz. Ömer y“Ayrıl!” diye mek­tup yazdı. Hu­zeyfe y “Haram mı?” dedi. Hz. Ömer y “Hayır, haram de­mi­yo­rum, fakat o fasık ve fa­cir­lerle ev­le­nir, Müs­lü­man ha­nım­ları terk eder­si­niz diye kor­ku­yo­rum.” dedi. (12)

İmam Malik ve İmam Şafii de bu tür ev­li­liği mek­ruh gö­ren­ler­den­dir.(13) Ha­ne­fi­ler­den İbn Hümam ve Han­be­lî­ler­den Be­hutî de evlâ olanı za­ru­ret ol­ma­dıkça tav­siye et­me­yen­ler­den­dir. (14)

Son devir âlim­le­rin­den Mev­dudî de bu du­ru­mun gerek fert ge­rekse top­lum ola­rak Müs­lü­man­lara ge­ti­re­ceği iti­kadî ve ah­lâkî za­rar­ları ifade et­tik­ten sonra söz­le­rini şöyle bi­ti­rir:

“Dinin ru­hunu iyi ta­nı­yan­lar yu­ka­rıda an­la­tı­lan se­bep­ler­den do­layı bunun yal­nızca bir ruh­sat ol­du­ğuna ina­nır­lar ve Müs­lü­man­lar ara­sında revaç bul­ma­sını asla is­te­mez­ler. Şe­ri­a­tın in­ce­lik­le­rini en iyi bilen Hz. Ömer’in Hu­zeyfe’ye yaz­dığı mek­tup şe­ri­a­tın bu hu­sus­taki mak­sa­dına ışık tut­mak­ta­dır. Kaldı ki onun za­manı İslâm’ın ga­li­bi­yet za­manı idi. Müs­lü­man­lar Arap ya­rı­ma­da­sını ku­ze­yi­nin fa­tih­leri ve hü­küm­dar­ları sa­yı­lı­yordu. Gay­ri­müs­lim ka­dınla ev­li­lik ko­nusu da iman nu­runu doğ­ru­dan doğ­ruya pey­gam­ber­lik me­şa­le­sin­den almış, Müs­lü­man­la­rın ileri ge­len­le­rin­den Hu­zeyfe y ile il­gi­liydi. İslâm’ın ah­lâ­kını, me­de­ni­yet ve uy­gar­lı­ğını kim bu ki­şi­den daha iyi özüm­se­miş ola­bi­lirdi. Buna rağ­men Hz. Ömer y onun ehl-i kitap bir ka­dınla ev­li­lik bağı kur­ma­sını ya­sak­ladı. “Haram” de­medi ama “Bu yolla ehl-i ki­tap­tan ah­lak­sız ka­dın­la­rın Müs­lü­man­la­rın ev­le­rine sız­ma­sın­dan kork­tu­ğunu” söy­ledi. Öy­leyse Müs­lü­man­la­rın bu ruh­sat­tan ya­rar­lan­ma­ma­ları daha ha­yır­lı­dır.

Dü­şü­nün… İslâm’ın galip ve üstün ol­duğu bir za­manda ehli kitap ka­dın­larla ni­kâh­lan­maya karşı tavrı ve tav­si­yesi bu olursa, Müs­lü­man­la­rın ni­ce­le­ri­nin on­la­rın ara­sında ya­şa­dığı, me­de­ni­yet­le­rine mef­tun olup mağ­lup düş­tüğü du­rum­larda tav­siye ve tu­tumu ne ol­ması ge­re­kir? El­bette o tak­dirde bunun mek­ruh­tan öte bir hükmü ol­ma­lı­dır. Çünkü özel­likle o ül­ke­lerde bu ev­li­li­ğin za­rarı el­bette kat kat ola­cak­tır. İşte bu yüz­den İslâm âlim­leri ehli kitap ka­dın­larla ev­len­meyi –özel­likle on­la­rın ül­ke­sinde ya­şı­yorsa- mek­ruh gör­müş­ler­dir.” (15)

Dipnotlar

1) Ba­kara, 2/221

2) Fet­hul­ka­dir 3/231, el-Bah­rur­raik 3/109, Kur­tubi 3/72, Keş­şa­ful­kına 5/84, el-Mübdi 7/70

3)Tevbe, 9/30

4)Tevbe, 9/31

5) AhkamulKur’an, Ces­sas 2/163, Fet­hul­ka­dir 3/229, el-Muğni 7/130, Kur­tubi 3/68

6) Maide, 5/5

7) Fet­hul­ka­dir 3/230, AhkamulKur’an, Ces­sas 3/324, el-Muğni 7/129, Rav­da­tüt­ta­li­bin 7/135, Bi­da­ye­tül­müc­te­hid 2/44

8) Sünen-i Bey­haki 7/172, Mu­san­nef-i Ab­dur­rez­zak 7/178

9) Ba­kara, 2/105

10) Bey­yine, 98/1

11) Fet­hul­ka­dir 3/229, AhkamulKur’an, Ces­sas 2/163, el-Muğni 7/129, Bi­da­ye­tül­müc­te­hid 2/44, Kur­tubi 3/68

12) Sünen-i Bey­haki 7/172

13) el-Mü­dev­vene 2/306, Sünen-i Bey­haki 7/172

14) Fet­hul­ka­dir 3/228, Keş­şa­ful­kına 5/84

15) el-İslam fi mu­va­ce­he­tit­te­had­di­ya­til­mu­a­sıra sf.120-125