Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Kulluk Ancak Yaratıcıya Yapılır

23. Sayı · 2011/3

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

“İşte Rab­bi­niz Allah O’dur. Ondan başka ilah yok­tur. O, her şeyin ya­ra­tı­cı­sı­dır. Öyle ise O’na kul­luk edin. O her şeye ve­kil­dir (gü­ve­ni­lip da­ya­nı­la­cak tek var­lık O’dur).”

“Göz­ler O’nu idrak ede­mez (O’nu kav­ra­ya­cak şe­kilde gö­re­mez). Hâl­buki O, göz­leri idrak eder (ku­şa­ta­cak şe­kilde görür) ve O, Latif (en ince şey­leri bile pek iyi bilen) dir. Her şey­den ha­ber­dar olan­dır.”

“(Doğ­rusu) size Rab­bi­niz ta­ra­fın­dan ba­si­ret­ler (idrak ka­bi­li­yeti) ve­ril­miş­tir. Artık kim hakkı gö­rürse fay­dası ken­di­sine, kim de kör olursa za­rarı ken­di­ne­dir. Ben üze­ri­nize bekçi de­ği­lim.”1

Allah (c.c) üstün sı­fat­larla mev­suf­tur. Ye­gâne ya­ra­tıcı O’dur. O’ndan başka ilah yok­tur. Bun­dan do­layı iba­dete, kul­luğa layık olanda O’dur. İtaat ma­na­sına gelen iba­det, el­bette ancak ya­ra­tı­cıya tah­sis edil­me­li­dir.

Ehl-i sün­net ule­ması “O, her şeyin ya­ra­tı­cı­sı­dır.” ifa­de­sine sa­rı­la­rak, kul­la­rın bütün amel­le­rini ya­ra­ta­nın ancak Allah Teâlâ ol­duğu hük­müne var­mış­lar­dır. İn­san­la­rın yap­tık­ları işler, bir takım se­bep­lere bağlı olsa da o se­bep­leri ya­ra­tan da ancak Allah Teâlâ’dır.

Allah (c.c), “O her şeyin ya­ra­tı­cı­sı­dır” bu­yur­duk­tan sonra “Öy­leyse ona kul­luk edin” em­rini ver­mek­te­dir. Bu­rada em­ro­lu­nan iba­det, itaat ve boyun eğ­me­nin en üstün de­re­cesi olup iba­det edi­len Zat’a ortak koş­mak dü­şü­nü­le­mez. Bun­dan do­layı Allah’a inan­mak demek, kul­lu­ğun sa­dece O’na ait ol­du­ğunu kabul etmek de­mek­tir. Allah (c.c) ya­ra­tıcı ola­rak kabul edil­dik­ten sonra baş­ka­ları da kul­luğa layık gö­rü­lürse şirk de­ni­len inanç şekli or­taya çıkar. Bu inançta olan­lara müş­rik de­ni­lir. Pey­gam­ber Efen­di­miz (s.a.v) gön­de­ril­di­ğinde Mekke top­lu­munda hâkim olan inanç buydu. İs­la­mi­yet bu yan­lış inancı kal­dı­rıp ye­rine tev­hid inan­cını ge­tir­miş­tir.

Bu ko­nuda Allah Teâlâ şöyle bu­yu­rur: “An­dol­sun ki; on­lara, “Gök­leri ve yeri kim ya­rattı?” diye sor­san, mut­laka “Allah…” der­ler. De ki: (Öy­leyse) övgü de yal­nız Allah’a mah­sus­tur, ama on­la­rın çoğu bil­mez­ler.”2

Allah (c.c) ayet-i ce­li­le­nin so­nunda “O her şeye ve­kil­dir.” bu­yur­muş­tur. Bun­dan mak­sat; kulun, tev­hid inan­cı­nın ke­ma­line ulaş­ma­sı­dır. Yani in­sa­nın, Allah (c.c)’tan başka ken­di­sini ko­ru­yan ve iş­le­rini yo­luna koyan hiç­bir var­lı­ğın ol­ma­dığı inan­cına ka­vuş­ma­sı­dır. Se­bep­lere değil, se­bep­leri ya­ra­tan Allah’a gü­ve­nip da­yan­ma­sı­dır. Bu dün­yada se­bep­ler, çoğu zaman insan ile ya­ra­tı­cısı ara­sında perde ol­makta ve bir­çok­ları bu se­bep­lere ta­kı­lıp kal­mak­ta­dır. Bun­dan do­layı “Se­bep­ler ol­ma­saydı hiç­bir şüp­heci te­red­düt et­mezdi” de­nil­miş­tir.

“O her şeye ve­kil­dir.” yani sizin bütün iş­le­ri­ni­zin mü­te­vel­li­si­dir ve amel­le­ri­ni­zin göz­cü­sü­dür. On­lara kar­şı­lık size mü­ca­zatta bu­lu­na­cak­tır. Öy­leyse ha­cet­le­ri­nizi O’na ıs­mar­la­yın, kul­lu­ğuna sa­rıl­mayı dün­yevî ve uh­revî ih­ti­yaç­la­rı­nı­zın gö­rül­me­sine ve­sile kılın. Allah (c.c), her şeye hak­kıyla kadir ve her şeye zi­ya­de­siyle ve­kil­dir. Ken­di­sine ıs­mar­la­nan iş­le­rin tü­münü hiç ek­sik­siz bir şe­kilde tam ma­na­sıyla ye­rine ge­ti­ren­dir. Bütün ya­ra­tık­ları korur, yö­ne­tir, ih­ti­yaç­la­rını ve rı­zık­la­rını on­lara gön­de­rir.

İbn Acibe “Her kim dün­yevî bir haz­zını elde etmek için, insan olsun cin olsun bir mah­lûka boyun eğerse yahut ya­ra­ta­nına isyan hu­su­sunda ona itaat ederse, o kişi Rab­biyle bir­likte onu ortak et­miş­tir.” de­mek­tir.

“…Allah’a ortak koşan, mu­hak­kak ki; büs­bü­tün sa­pıt­mış­tır.”3

RU’YETULLAH

En’am Su­resi 103. ayet-i ke­ri­mede “Göz­ler O’nu idrak ede­mez” buy­ru­lu­yor. İdrak: Bir şeyin de­rin­lik­le­rine ula­şıp, bütün ci­het­le­riyle onu ku­şa­tıp kün­hünü ve ha­ki­ka­tini (öz za­tını) ken­di­sin­den bir şey gizli kal­ma­ya­cak şe­kilde kav­ra­mak­tır ki; böyle bir iha­ta­nın dün­yada ve ahi­rette Allah (c.c.)’a te­al­lük et­me­ye­ceği aşi­kâr­dır. “Allah Teâlâ gö­rü­lür, fakat idrak edi­le­mez” ka­i­de­si­nin bir ben­zeri “Allah (c.c.) bi­li­nir fakat ilmen ihata edi­le­mez.” ku­ra­lı­dır. Demek ki “Göz­ler, Allah Teâlâ’yı gö­re­bi­lirse de, ihata ede­mez.” Ni­te­kim “Kalp­ler de O’nu tanır fakat ihata ede­mez”.

Allah (c.c) şöyle bu­yu­rur: “…İlmen O’nu ihata ede­mez­ler (O’nu tam ma­na­sıyla bi­le­mez­ler).”4 Ebu Bekir Sıd­dık (r.a)’tan ri­va­yet edi­len şu söz bu ma­naya uygun düş­mek­te­dir: “Ey O zat ki; O’nu bil­me­nin son nok­tası, tam bi­li­ne­mi­ye­ce­ğini iti­raf et­mek­tir.”

Kı­yame Sû­resi’nde ahi­rette Allah (cc)’- ın gö­rü­le­ceği bil­di­ril­mek­te­dir:

“Yüz­ler var­dır ki; o gün ışıl ışıl pa­rıl­da­ya­cak­tır. Rab­le­rine ba­ka­cak­lar­dır (O’nu gö­re­cek­ler­dir).”5

Ra­sü­lül­lah (sav) de üm­me­tine, kı­ya­met günü Rab­le­rini gö­re­cek­le­rini müj­de­le­miş­tir: “

Siz­ler (ayın on dör­dünde) şu ayı, gö­rül­me­sinde iz­di­ham ya­şa­mak­sı­zın gör­dü­ğü­nüz gibi Rab­bi­nizi de mu­hak­kak öy­lece gö­re­cek­si­niz.”

Allah Teâlâ’nın dün­yada Ra­sû­lul­lah (s.a.v)’tan başka hiç­bir pey­gam­ber ta­ra­fın­dan baş göz­le­riyle gö­rül­me­diği ko­nusu it­ti­fakla sa­bit­tir. Ra­sû­lul­lah (s.a.v) Miraç ge­cesi Rab­bini ba­şı­nın göz­le­riyle mü­şa­hede et­miş­tir.

Bu ko­nuda farklı gö­rüş­ler de var­dır. İmam Rab­bani Haz­ret­leri: “Ra­sû­lul­lah (s.a.v) Miraç ge­cesi Rab­bini ahi­rette gör­müş­tür. Çünkü Ra­sû­lul­lah (s.a.v) Miraç ge­cesi mekân ve zaman da­i­re­sin­den çıkıp, âlemi imkân dar­lı­ğın­dan kur­tu­lunca, ezel ile ebedi tek an ola­rak buldu, ya­ra­tı­lı­şın ba­şını ve so­nunu tek bir nokta ola­rak gördü. Miraç ge­cesi vuku bulan görüş, ahi­ret­teki ru’yete dâhil ol­du­ğun­dan bu ko­nu­daki icmaa ters düş­mez.”

Allah Teâlâ’nın rü­yada gö­rül­me­sine ge­lince, selef-i sa­li­hi­nin bir­ço­ğun­dan bu ru’yete maz­ha­ri­yet nak­lo­lun­muş­tur. Tabii ki bunun gözle değil de kalple olan bir nevi mü­şa­ha­de­den iba­ret ol­duğu gizli de­ğil­dir.

Allah (c.c), göz­le­rin ken­di­sini idrak ede­me­ye­ce­ğini beyan et­tik­ten sonra “O ise bütün göz­leri idrak eder.” bu­yu­ra­rak her şeyi ihata üzere bil­di­ğini, görüp idrak et­ti­ğini beyan et­miş­tir. Çünkü her şeyi O ya­rat­mış­tır. “Ya­ra­tan bil­mez mi?”6 bu­yur­muş­lar­dır.

Ayet-i ke­ri­me­nin so­nunda “O Latif ve Habir’dir.” bu­yu­ra­rak, Latif ol­duğu için göz­ler O’nu idrak ede­mez, Habir ol­duğu için O göz­leri idrak eder, ha­ki­ka­tine işa­rette bu­lu­nul­muş­tur.

İçinde bu­lun­du­ğu­muz bu Ra­ma­zan ayını fır­sat bi­le­rek, Allah Teâlâ’yı daha iyi ta­nı­malı ve O’na daha güzel kul­luk yap­ma­lı­yız.

  1. En’am, 102-104 ↩︎
  2. Lokman-25 ↩︎
  3. Nisa, 4/116. ↩︎
  4. Taha, 110 ↩︎
  5. Kıyame, 22-23 ↩︎
  6. Mülk, 14 ↩︎