Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Hac Bir Cihattır

20. Sayı · 2010/4

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

“Hac, bi­li­nen ay­lar­dır. Kim o ay­larda hacca niyet eder (ih­rama girer) se hac es­na­sında (ih­ramlı iken) ka­dına yak­laş­mak, günah iş­le­mek ve kavga etmek yok­tur. Siz ne hayır ya­par­sa­nız Allah onu bilir. Bir de (hac se­fe­ri­nize ye­te­cek mik­tarda) azık­la­nın. Mu­hak­kak ki azı­ğın en ha­yır­lısı tak­va­dır. Ey akıl sa­hip­leri ben­den (emir­le­rime mu­ha­le­fet­ten) kor­kun.” (2 Ba­kara: 197)

Bi­lin­diği gibi hac, İs­la­mi­yet’in beş esa­sın­dan bi­ri­dir. Bir yön­den namaz gibi be­deni diğer yön­den de zekât gibi mali bir iba­det­tir. Aynı za­manda cihat ma­na­sını da içine al­mış­tır. Bir Hadis-i Şe­rifte Ra­sû­lul­lah (s.a.v.) Efen­di­miz şöyle bu­yu­rur:

“Hac bir ci­hat­tır. Umre ise ta­tavvu (na­file)dur.” (İbn-i Mace, Me­na­sik: 44)

Bu mü­na­se­betle hac me­se­le­leri cihad em­riyle be­ra­ber in­miş­tir.

Hac, Mevla’mızın bize büyük bir lütfu olan sıh­hat ve ser­ve­ti­mi­zin bir şük­ran va­zi­fe­si­dir. Hac fa­ri­zası, Cenab-ı Hakk’ın ma­nevi der­gâ­hına sı­ğı­nı­la­rak, son de­rece saygı ve hür­metle, O’ndan af ve mağ­fi­ret is­ten­me­si­nin bir nu­mu­ne­si­dir.

En yüce bir mes­ci­din içinde, bin­lerce din kar­de­şiyle ya­pı­lan bir iba­de­tin ve du­a­nın uya­nık ruh­lar üze­rinde ya­pa­cağı hoş te­sir­ler, her türlü maddi zevk­le­rin kat kat üs­tün­de­dir.

Bütün Müs­lü­man­la­rın kıb­lesi olan, İb­ra­him (a.s.) gibi mu­az­zam bir pey­gam­be­rin ma­ka­mını içine alan Bey­tul­lah’ta ya­pı­lan iba­det ve ta­a­tın, Allah in­dinde ne kadar mak­bul ve ne de­rece sevap ka­zan­dı­ra­cağı pek açık­tır.

Hele doğu ve ba­tı­dan gelen de­ği­şik ırk­lara bağlı Müs­lü­man­la­rın, böyle kudsi bir yerde top­la­na­rak aynı şe­kilde dini va­zi­fe­le­rini ye­rine ge­tir­me­leri de ara­la­rında din kar­deş­li­ği­nin can­lan­ma­sına, sa­mimi bir sevgi ve da­ya­nış­ma­nın mey­dana gel­me­sine ve İslam âlemi ile ala­kalı bir­çok mühim bil­gi­le­rin elde edil­me­sine ve­sile olur.

Başka bir ifa­deyle çe­şitli ırk ve kül­tür­lere men­sup Müs­lü­man­la­rın top­lan­ma­la­rına ve­sile olan hac, bir maddi ve ma­nevi de­ğer­ler alış-ve­ri­şine va­sıta ol­makta, Müs­lü­man­ları bir­bi­rine yak­laş­tır­makta, prob­lem­lere ortak çö­züm­ler arama im­kânı ver­mek­te­dir.

Kâbe et­ra­fında tavaf, tev­hîd fik­rini tem­sil et­mekte, farklı yön­lere fakat daima Kâbe’ye yö­ne­le­rek kı­lı­nan namaz “…Ne­reye dö­ner­se­niz Allah’ın yüzü (zatı) ora­da­dır…” (2 Ba­kara: 115) pren­si­bini ruh­lara iş­le­mek­te­dir. Me­tot­lar, iç­ti­hat­lar, ka­na­at­ler farklı ola­bi­lir, ancak her şey Allah için­dir. Allah rı­za­sını ka­zan­mak için­dir.

İhram, tek tip ve basit bir el­bi­se­dir. Bütün hacı nam­zet­leri bunu gi­ye­rek son­ra­dan edin­dik­leri mal, mülk, rütbe, makam ve ben­zer­le­rini ge­ride bı­ra­kır, tek far­kın şahsi fa­zi­let­ten, tak­va­dan iba­ret ol­duğu ger­çek eşit­liği ya­şar­lar.

Ke­feni an­dı­ran ihram içinde ya­pı­lan Ara­fat vak­fesi aynı za­manda bir mah­şer ör­ne­ği­dir. Bu man­zara, belki bir ömür boyu in­sana ölümü ve haşri ha­tır­la­tır.

Diğer iba­det­ler gibi hac­cın da ferde ve top­luma sa­yı­sız fay­da­ları var­dır. Gayri Müs­lim­ler, ken­di­leri için dini bir va­zife ol­ma­dığı halde dün­ya­nın de­ği­şik yer­le­rini gidip gör­mekte, se­ya­hat et­mek­te­dir­ler. İslam dini en ta­rihi ve en kudsi bir mu­hite se­ya­hat et­me­mizi em­ret­mek­te­dir. Artık bu ilahî emrin ne kadar fayda ve hik­met­lerle dolu ol­du­ğunu her dü­şün­celi insan tak­dir eder.

Hacca giden kar­deş­le­ri­miz özel­likle şu üç güzel has­lete sahip olmak için bütün güç­le­riyle gay­ret et­me­li­dir­ler:

1-Ken­di­sini Allah’ın ya­sak­la­rın­dan men ede­cek bir Takva,

2-Ga­za­bını ye­ne­cek yu­mu­şak bir Ahlâk,

3-Be­ra­be­rinde olan Müs­lü­man­larla iyi ge­çin­mek.

Hacca gi­de­cek olan bir Müs­lü­man, ar­ka­daş­la­rın­dan he­lal­lik al­malı özel­likle hak sa­hip­le­riyle he­lal­leş­me­li­dir. Hac­dan dön­dük­ten sonra da yol ar­ka­daş­la­rını ha­yırla an­malı, on­lar­dan gör­düğü eza ve ce­fa­dan söz et­me­me­li­dir. Ar­ka­daş­la­rı­nın güzel yön­le­rin­den bah­set­me­li­dir.

Geç­miş bü­yük­le­ri­miz, se­fer­le­rin­den dön­dük­le­rinde ar­ka­daş­la­rını ancak ha­yırla anar­lardı.

Bir Hadis-i Şerif’te Pey­gam­ber Efen­di­miz şöyle bu­yu­rur:

“Her kim eliyle ve di­liyle Müs­lü­man­lara ezi­yet ver­me­ye­rek hac va­zi­fe­sini bi­ti­rirse, o ki­şi­nin geç­miş gü­nah­ları af­fo­lu­nur.”

Bir başka Hadis-i Şerif’te şöyle buy­ru­lu­yor:

“Kim Allah rı­zası için hac yapar da müs­teh­cen çir­kin söz söy­le­mez, fa­sık­lık ya­pa­rak günah iş­le­mezse, ana­sı­nın onu do­ğur­duğu günkü gibi (hac­dan) ter­te­miz dön­müş olur.”

Ayet-i Ke­rime’de “Hacda refes, fusuk ve cidal yok­tur” buy­ru­lu­yor.

Refes: Cima veya müs­teh­cen ko­nuş­ma­lar an­la­mın­da­dır. Umre için ih­rama gi­ril­di­ğinde tavaf, sa’y ve sa­çını tıraş edip veya kı­sal­tıp ih­ram­dan çı­kın­caya kadar ha­nı­mına yak­laş­mak ya­sak­tır. Hac için ih­rama gi­ril­di­ğinde ise Ara­fat vak­fesi, şey­tan taş­lama, kur­ban ke­se­cek ha­cı­lar için kur­ban kesme, sa­çını tıraş edip veya kı­sal­tıp ih­ram­dan çık­tı­ğında diğer ya­sak­lar kalk­tığı halde ha­nıma yak­laşma ya­sağı ancak farz olan zi­ya­ret ta­va­fını yap­tık­tan sonra kal­kar. Söv­gülü müs­teh­cen ko­nuşma ya­sağı her zaman devam eder.

Fusûk: Lu­gatta çık­mak de­mek­tir. Şe­ri­atta ise ya­sak­ları iş­le­mek su­re­tiyle şe­ri­a­tın hu­du­dun­dan çık­mak­tır. Buna bütün is­yan­lar gi­ri­yorsa da, hu­su­sen söv­mek ve lâkap tak­mak murad edil­miş­tir.

Bir Hadis-i Şerif’te şöyle buy­ru­lu­yor:

“Mü’mine söv­mek fa­sık­lık (yol­dan çık­mak) tır. Onunla harp etmek ise küfür (kâ­fir­liğe gö­tü­re­cek büyük bir günah)tır.”

Mü’min­ler bir­bir­le­rini in­ci­tici her türlü dav­ra­nış­tan ka­çın­ma­lı­dır­lar. Bu ko­nuda Hü­cu­rat Su­resi 11. Ayet-i Ke­rime’de şöyle buy­ru­lu­yor:

“Ey iman eden­ler, bir top­lu­luk diğer bir top­lu­lukla alay et­me­sin. Olur ki (alay edi­len­ler Allah in­dinde) ken­di­le­rin­den (yani alay eden­ler­den) daha ha­yır­lı­dır. Ka­dın­lar da ka­dın­ları (eğ­len­ceye al­ma­sın). Olur ki onlar (Eğ­len­ceye alı­nan­lar) ken­di­le­rin­den daha ha­yır­lı­dır. Kendi ken­di­nizi ayıp­la­ma­yın. Bir­bi­ri­nizi kötü la­kap­larla ça­ğır­ma­yın. İman­dan sonra fa­sık­lık ne kötü bir isim­dir. Kim de tevbe et­mezse işte onlar za­lim­ler­dir.”

Ayet-i Ke­rime’de, er­kek­le­rin ve ka­dın­la­rın bir­bir­le­riyle alay et­me­leri, bir­bir­le­rini ayıp­la­ma­ları ve kötü lakap tak­ma­ları ya­sak­lan­mış­tır. Bun­ları yap­ma­nın yol­dan çık­mak an­la­mına gelen fa­sık­lık ol­duğu ha­tır­la­tıl­mak­ta­dır.

Cidal: Bun­dan mak­sat, ar­ka­daş ve hiz­met eden­lerle çe­kiş­mek­tir. As­lında bu çe­kiş­me­ler­den her zaman sa­kı­nıl­ması vacip ise de hacda daha büyük bir önem ar­zet­mek­te­dir.

“…Bir de (hac se­fe­ri­nize ye­te­cek mik­tarda) azık­la­nın. Mu­hak­kak ki azı­ğın en ha­yır­lısı tak­va­dır…” Bu Ayet-i Ke­rime Yemen eh­lin­den fakir ol­duk­ları halde azık­sız ve bi­nek­siz hac yol­cu­lu­ğuna çıkan bir ce­maat hak­kında in­miş­tir. Şöyle ki: Onlar pa­ra­sız yola çı­kar­lar ve “Biz, Rab­bi­mize te­vek­kül edi­ci­yiz, Rab­bi­mi­zin evini zi­ya­ret ede­ce­ğiz de O, bizi aç mı bı­ra­ka­cak” der­lerdi.

Fakat açlık on­ları zor du­ruma dü­şü­rür, di­len­ci­liğe baş­lar­lar ve halkı ra­hat­sız eder­lerdi. Bir iba­det ede­lim der­ken bin ka­ba­hat iş­ler­lerdi. Bun­dan do­layı Cenab-ı Hak, Müs­lü­man’ın yol­cu­luk için ge­rekli ted­bir­le­rini al­dık­tan sonra Allah’a gü­ve­nip da­yan­ması ge­rek­ti­ğini ha­tır­lat­mak­ta­dır. Te­vek­kül sa­hibi olmak, üze­rine düşen ça­lış­mayı yap­ma­ya­rak baş­ka­la­rına el avuç açmak de­ğil­dir. Müt­taki insan, Allah (c.c.)’ın ya­sak­la­rın­dan ka­çı­nan ve her hu­susta va­zi­fe­sini en iyi ye­rine ge­ti­ren­dir.

Dünya yol­cu­lu­ğunda azık lazım ol­duğu gibi ahi­ret se­fe­rinde de azığa ih­ti­yaç var­dır. Ahi­ret yol­cu­lu­ğu­nun azığı ise tak­va­dır. Be­de­nin ye­meğe ve iç­meye olan ih­ti­ya­cın­dan daha çok ruh ve kal­bin tak­vaya ih­ti­yacı var­dır. Çünkü ruhun gı­dası tak­va­dır. Takva azığı ile bizi cen­nete gö­tü­re­cek büyük yol­cu­luk ger­çek­leş­ti­ri­le­ceği için “azı­ğın en ha­yır­lısı takva azı­ğı­dır” buy­ru­lu­yor. Diğer iba­det­lerde ol­duğu gibi hac iba­de­tinde de ana mak­sat takva azı­ğını elde edip Allah’ın rı­za­sını ka­za­na­rak son­suz cen­net ni­met­le­rine ka­vuş­mak­tır.