Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Kur’ân-⁠ı Kerîm’e Karşı Görevlerimiz

20. Sayı · 2010/4

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Pey­gam­be­ri­miz (s.a.v) bu­yu­ru­yor ki:

“Allah, bu kitap se­be­biyle- yani Kur’an’a uy­duk­ları için- bazı mil­let­leri yük­sel­tir. Yine bu ki­tapla –Kur’an’a uy­ma­dık­ları için- bazı mil­let­leri al­çal­tır.”1

  1. Kur’an Sevgisi

Allah’ın Ki­ta­bına karşı bi­rinci gö­re­vi­miz, onu can­dan sev­mek­tir… Kur’ana gö­nül­den mu­hab­bet duy­mak­tır… Ço­cuk­la­rı­mıza, yeni ye­ti­şen nesle ve genç­liğe Kur’anı sev­dir­mek, Kur’an’ı sev­me­leri için ge­rekli alt ya­pıyı ha­zır­la­mak, nes­li­mizi küçük yaş­tan iti­ba­ren Kur’an Sev­gisi ve Kur’an Say­gı­sıyla ye­tiş­tir­mek­tir.

Kur’an Edebi ve Kur’an Mu­hab­beti ima­nı­mı­zın ge­re­ği­dir. Kur’an Sev­gisi ve Kur’an Say­gısı ima­nı­mızla doğru oran­tı­lı­dır. Kur’an Sev­gi­sinde Allah sev­gisi ve Ra­sû­lul­lah Sev­gisi bir­leş­mek­te­dir. Kur’an’ı hi­da­yet reh­beri, rah­met kay­nağı, hayat ön­deri, iki cihan kı­la­vuzu ola­rak kabul eden mü’min, Al­la­hın Ki­ta­bına son­suz sev­giyle bağ­la­na­cak­tır. Gönlü Kur’an sev­gi­siyle dolu müs­lü­man, Al­la­hın Ki­ta­bını büyük bir edeb ve ta’zimle oku­ya­cak, oku­ta­cak, öğ­re­nip öğ­re­te­cek­tir.

Kul­luğu öğ­re­ten, ahi­ret ha­ya­tını an­la­tan, imanı aşı­la­yan Kur’an aynı za­manda dün­ya­mızı nur­lan­dı­ran, ha­ya­tı­mıza hayat katan ölüm­süz ulvî öl­çü­lere ve es­ki­mez pren­sip­lere işa­ret et­mek­te­dir. Sevgi, rah­met, şef­kat, ada­let, iyi­lik, kar­deş­lik gibi Kur’an il­ke­leri ha­ya­tı­mıza ger­çek an­la­mını ver­mek­te­dir.

  1. Kur’an Tilâveti

Al­la­hın Ki­ta­bını oku­mak, Allah sev­gi­si­nin ve Ra­sû­lul­lah aş­kı­nın ge­re­ği­dir. Kur’an oku­mak ru­hu­mu­zun ma­nevî gı­dası, kul­lu­ğu­mu­zun ge­re­ği­dir. Kur’an oku­mak, Allah Ra­sûlü’ne do­la­yı­sıyla üm­me­tine ve­ri­len ilahî bir emir­dir:

“De ki: Bana, her şeyin sa­hibi olan, bu muh­te­rem bel­de­nin Rab­bine iba­det etmem em­re­dildi. Bana, müs­lü­man­lar­dan olmam ve Kur’an oku­mam em­re­dildi.”2

Mü’min kul, her gün mut­laka Kur’an oku­ma­lı­dır. Kur’ansız geçen gün, mü’min için ka­ran­lık gün­dür. Kur’anla bir­likte ge­çir­diği sa­at­ler müs­lü­ma­nın nurlu, be­re­ketli, ay­dın­lık sa­at­le­ri­dir. Mü’min kulun sabah akşam gör­me­den ede­me­diği, ken­di­sine bak­makla yü­zünü ve gö­zünü nur­lan­dır­dığı, en bi­rinci dostu olan Kur’an, kı­ya­met günü onu yal­nız bı­rak­ma­ya­cak, Allah’ın hu­zu­runda sev­gili dos­tuna “şe­fa­atçi” ola­cak­tır.

“Kur’an oku­yun. Zira Kur’an, ken­di­sini oku­yan kim­se­lere kı­ya­met günü şe­fa­atçi ola­rak ge­le­cek­tir.” 3

Allah ke­lâ­mını oku­yan kişi, gayet tabii Kur’an okuma eği­timi almak, (fem-i muh­sin’den) ehil Kur’an ho­ca­sı­nın ağ­zın­dan Kur’an tec­vid ve ta’limi dersi almak zo­run­da­dır. Al­la­hın Ki­tabı onun em­ret­tiği, Ra­sûlü’nün gös­ter­diği şe­kilde okun­ma­lı­dır.

“Kur’an’ı usû­lüne uygun, büyük bir ma­ha­retle, güzel bir şe­kilde oku­yan­lar; en de­ğerli, en üstün, Pey­gam­bere elçi ola­rak gön­de­ri­len me­lek­lerle be­ra­ber­dir.”4

Ancak Kur’an okur­ken zor­la­nan, dili dön­me­yen, güç­lükle oku­yan, arzu et­tiği ve ders al­dığı halde yaşı ya da ka­bi­li­yeti ge­reği is­te­nen öl­çüde güzel oku­ya­ma­yan kimse de ecir ve mü­kâ­fat­tan mah­rum de­ğil­dir. Bi­la­kis böy­le­leri için çift sevap ve­ri­le­ceği bil­di­ril­mek­te­dir:

“Kur’an’ı dili sür­çe­rek zor­lukla oku­yan kim­seye iki ecir var­dır.”5

Ne yazık ki, gü­nü­müzde bu açık müj­de­lere rağ­men ya­şı­nın ileri ol­ması ba­ha­ne­siyle veya rahle önüne otur­mayı onu­runa ye­di­re­me­diği için Kur’an öğ­ren­mek­ten mah­rum pek çok müs­lü­man bu­lun­mak­ta­dır. Bu durum, büyük bir mah­ru­mi­yet­tir, na­sip­siz­lik­tir, be­re­ket­siz­lik­tir.

An­la­mını bil­me­den sa­dece tek­rar­lama şek­linde oku­nan Kur’an’ın “Kur’an okuma” sa­yı­la­ma­ya­ca­ğını iddia etmek yer­siz ve haddi aşan bir id­di­a­dır. Müs­lü­man ola­rak an­la­mını bil­sek de bil­me­sek de Kur’an oku­mak zo­run­da­yız. Oku­du­ğu­muz Kur’an’ı an­la­maya ça­lış­mak el­bette yine mü’min kul ola­rak gö­re­vi­miz­dir. Kur’an’ı oku­mak bir görev, an­la­maya ça­lış­mak başka bir gö­rev­dir. Bu iki görev bir­bi­riyle ka­rış­tı­rıl­ma­ma­lı­dır.

  1. Kur’an Hıfzı

Kur’an’ı gön­lü­müze nak­şet­mek, na­maz­la­rı­mızda oku­du­ğu­muz kısa sû­re­ler ya­nında biz­zat Pey­gam­be­ri­miz ta­ra­fın­dan okun­ması özel­likle tav­siye edi­len Yasin, Mülk, Vakıa, Kehf Sû­resi gibi fa­zi­letli ve de­ğerli sû­re­leri ez­ber­le­yip sık sık oku­mak Ki­ta­bı­mıza karşı vefa bor­cu­muz­dur.

Kur’an ez­ber­le­me­yen, ha­fı­za­sında Kur’an Sû­re­leri bu­lun­ma­yan ki­şi­nin gönlü, manen boş, nur­dan yok­sun, yı­kıl­maya ve çök­meye yüz tut­muş bina gibi de­ğer­siz bir gö­nül­dür. “Gön­lünde Kur’an’dan hiç bir şey ol­ma­yan kişi, ha­rabe ev gi­bi­dir.”6

Cen­net­teki ma­ka­mı­nın yü­cel­me­sini arzu eden, Cen­nette üstün bir ma­kamda bu­lun­mak is­te­yen mü’min kul, Al­la­hın Ki­ta­bın­dan müm­kün ol­duğu kadar çok sûre ez­ber­le­ye­cek ve Kur’an okur­ken usû­lüne ve âdâ­bına göre (tec­vid, ta’lim ve me­ha­ric-i hu­rufa ri­a­yet ede­rek) oku­ya­cak­tır.

Mü’minin Cen­nete gi­ri­şinde -tabir ca­izse- “Kur’an İm­ti­hanı” söz ko­nu­su­dur. Mü’min kul, Cen­nete gir­me­den önce ken­di­sine Kur’an oku­tu­la­rak im­ti­han edi­le­cek ve mü’minin Cen­net­teki yeri, bu im­ti­han­daki ba­şa­rı­sına göre be­lir­le­ne­cek­tir:

“Ona “Oku ve yük­sel. Aynen dün­yada oku­du­ğun gibi ter­til ile -yavaş yavaş- oku”, de­ni­lir. Zira senin – Cen­net­teki- ma­ka­mın, oku­ya­ca­ğın son âyete göre ve­ri­le­cek­tir.” 7

Bu­rada Kur’anın ta­ma­mını ez­ber­le­yen, bu­nunla bir­likte Kur’an ah­lâ­kını ya­şa­yan, ha­ya­tını Kur’an’a göre dü­zen­le­yen Kur’an bül­bül­leri “Hafız” kar­deş­le­ri­mi­zin üs­tün­lüğü ve de­ğeri açıkça or­taya ko­nul­mak­ta­dır. Bu hadis-i şe­rife göre ha­fız­la­rın Cen­net­teki ma­kam­ları diğer müs­lü­man­lar­dan çok daha yük­sek ola­cak­tır.

  1. Kur’an İdraki

Kur’an’ı “mâ­nâsı an­la­şı­la­maz” ya da an­la­şıl­ması çok güç, ya da sa­dece ilim adam­la­rına hitap eden bir Kitab ola­rak te­lakki etmek, Kur’an’ın özüne ve ru­huna ay­kırı bir an­la­yış­tır. Kur’an’da mü­te­şa­bih (an­lamı sa­dece Allah ta­ra­fın­dan bi­li­nen ya da an­la­şıl­ması güç) bazı âyet­ler bir yana, Kur’an an­la­şıl­sın, bi­lin­sin, ya­şan­sın, uy­gu­lan­sın diye in­di­ril­miş­tir. Biz­zat Kur’an ken­di­sini “apa­çık ayet­ler” ola­rak tav­sif et­mek­te­dir. Her mü’min kul, bil­gi­sine, sev­gi­sine, il­gi­sine ve tak­va­sına göre Kur’an’dan ya­rar­la­na­cak­tır, ya­rar­lan­ma­lı­dır.

Ancak Kur’an’dan ya­rar­lan­ma­nın ilk adımı, Kur’an’dan ya­rar­lanma arzu ve is­te­ği­nin bu­lun­ma­sı­dır. Kur’anı an­la­maya ve Kur’an’dan ya­rar­lan­maya is­tekli mü’min kul, önce “Kur’an Ta­le­besi” ol­maya ni­yet­len­me­li­dir.

Kur’an Ta­le­besi, Rab­bi­si­nin me­sa­jını doğ­ru­dan öğ­re­ne­bil­mek için Kur’an Dili’ni ve Kur’an İlim­leri’ni öğ­renme azmi ta­şı­ma­lı­dır. Kur’an’ı an­lama ar­zusu ta­şı­yan kişi, onu son­suz sevgi, saygı ve ta’zimle mü­ta­lâa et­meli, Kur’an’ı büyük bir dik­katle, il­giyle ve özenle takip et­me­li­dir.

İslâm’ı yeni kabul eden müh­tedî müs­lü­man, Allah’ın ki­ta­bını doğ­ru­dan, ter­cü­man­sız an­lama gay­reti içe­ri­sine gir­diği halde; yıl­larca Kur’an oku­yan müs­lü­ma­nın Fa­tiha Sû­resi’nin mâ­nâ­sını bil­me­mesi ya da öğ­ren­meyi arzu et­me­mesi çok ga­rip­tir!.

Aklı kul­lan­mayı, dü­şün­meyi, in­ce­le­meyi ve araş­tır­mayı em­re­den Kur’an, bir çır­pıda oku­nup bi­ti­ri­le­cek bilgi yı­ğını, der­leme bir kitap de­ğil­dir. O cemal, kemal, ilim ve hik­met sa­hibi Âlem­le­rin Rab­bi­nin ke­lâ­mı­dır. O halde O’na layık bir cid­di­yetle okun­malı ve in­ce­len­me­li­dir.

  1. Kur’an Araştırmaları

Kur’an’ı sa­dece “oku­mak”, oku­makla ye­tin­mek ye­terli de­ğil­dir. Kur’an bir iba­det ki­tabı ol­duğu kadar ilim, hi­da­yet ve rah­met ki­ta­bı­dır. Kur’an’ın ih­tiva et­tiği ilahî me­sajı gör­mek­si­zin sa­dece oku­mayı ye­terli gör­mek müm­kün de­ğil­dir. İs­lâmî ilim­le­rin amacı Kur’an’ın an­la­şıl­ması ve emir­le­ri­nin ha­yata yan­sı­tıl­ma­sı­dır.

Kur’an’ın ver­diği Rab­banî Me­sajı an­la­mak, an­la­maya ça­lış­mak, Kur’an’ı açık­la­yan Tef­sir, Hadis, Fıkıh, Akaid… gibi İs­lâmî ilim­lere yö­nel­mek, her Kur’an âşı­kı­nın gö­revi ol­ma­lı­dır.

Kur’an’ı oku­yan ve mâ­nâ­sını an­lama ça­bası içinde bu­lu­nan­lara dört ne­bevî müjde ve­ril­miş­tir: Gönül hu­zuru.. İlahî rah­met.. Kur’an hal­ka­sını me­lek­le­rin ku­şat­ması.. Al­la­hın sena ve öv­gü­süne layık olma..

“Bir top­lu­luk, Al­la­hın ev­le­rin­den bir evde –bir ca­mide- bi­ra­raya gelir, Al­la­hın Ki­tabı’nı okur­lar ve ma­na­sını ara­la­rında mü­za­kere eder­lerse; on­la­rın üze­rine huzur iner, on­ları rah­met kap­lar, me­lek­ler on­ları çe­pe­çevre ku­şa­tır, Allah on­ları yüce me­lek­leri ka­tında- öv­güyle- anar.” 8

Kur’an İlim­le­ri­nin mü­za­kere edil­diği, Kur’an’ın ana ko­nu­la­rı­nın ilmî ola­rak tar­tı­şıl­dığı her hangi bir Kur’an hal­ka­sına üye miyiz? Hayır!..

Planlı, prog­ramlı, sü­rekli bir şe­kilde Kur’an Tef­siri veya Kur’an Meâli oku­yor muyuz? Hayır!.. Hadis, Fıkıh, Akaid Dersi alı­yor muyuz? Hayır!..

Bugün, Kur’an’ın dün bil­me­di­ği­miz bir âye­ti­nin mâ­nâ­sını öğ­ren­dik mi? Hayır!..

O halde biz, bu müj­de­lere layık olmak için bir adım atmış de­ği­liz.

  1. Kur’an Uygulaması

Kur’an’ın sevgi ve rah­met dolu me­saj­ları te­o­rik ola­rak ye­te­rince an­la­şı­la­maz. Tam an­la­mıyla pra­tik uy­gu­lama ol­ma­dan Kur’anın hü­küm­le­rin­deki hik­met ve in­ce­lik­ler idrak edi­le­mez. Sa­habe-i Ki­ra­mın Kur’an-ı Ke­rimi an­la­ma­daki fark­lı­lık­ları canlı ve eşsiz ne­bevî uy­gu­la­ma­dan kay­nak­lan­mak­ta­dır.

Kur’an’ı en iyi şe­kilde an­la­yan Allah Ra­sûlü, gerek mü­ba­rek söz­le­riyle, ge­rekse müs­tesna ha­ya­tın­daki pra­tik uy­gu­la­ma­la­rıyla Al­la­hın Ki­tabı’nı en açık tarzda yo­rum­la­mış­tır. Ne­bevî uy­gu­lama Kur’an’ın en güzel şe­kilde an­la­şıl­ma­sını temin et­miş­tir.

Kur’an’ın ilim, ada­let, sevgi, rah­met, ça­lışma gibi tarih bo­yunca ge­çerli olan ev­ren­sel ilke ve pren­sip­le­rine uyan mil­let­ler yük­se­le­cek, Kur’an’ın me­sa­jına uy­ma­yan mil­let­ler al­ça­la­cak­tır:

“Allah, bu kitap se­be­biyle- yani Kur’an’a uy­duk­ları için- bazı mil­let­leri yük­sel­tir. Yine bu ki­tapla –Kur’an’a uy­ma­dık­ları için- bazı mil­let­leri al­çal­tır.” 9

Sa­dece oku­nan, ama gün­lük ha­yatta em­re­dil­diği gibi uy­gu­lan­ma­yan, ha­yat­tan uzak tu­tu­lan, hü­küm­le­rine boy­kot uy­gu­la­nan Kur’an, kı­ya­met günü bizim için “şe­fa­atçi” olmak şöyle dur­sun; bizim aley­hi­mize şahit ola­cak, ge­reği gibi ya­şan­ma­yan Kur’an biz­den “dâ­vâcı ve şi­kâ­yetçi” ola­cak­tır.

Pey­gam­be­ri­miz’in ifa­de­siyle; “Kur’an, ya senin le­hinde ya da aley­hinde hüc­cet­tir.” 10

  1. Kur’an ve Sünnet Bütünlüğü

Kur’an’ın açık­la­yan, ta­mam­la­yan Sün­neti Kur’an’dan ko­par­mak, ondan ayrı dü­şün­mek müm­kün de­ğil­dir. Sün­neti gö­zardı ede­rek in­san­lığı sa­dece Kur’an’a davet eden­ler, ilmî ger­çek­leri çar­pıt­mak­ta­dır­lar. Böy­le­leri Kur’an’ın mut­laka itaat edil­me­sini em­ret­tiği Allah Ra­sûlü’nün hu­zu­runda mah­cup ve mah­rum ola­cak­lar­dır.

Gön­lünde Allah sev­gisi ta­şı­yan­lar, Al­la­hın ken­di­le­rini sev­mesi ve O’nun mağ­fi­re­tine eri­şe­bil­me­leri için, O Şanlı Pey­gam­ber’in hayat çiz­gi­sine uy­ma­lı­dır­lar:

“De ki: Siz eğer Allah’ı se­vi­yor­sa­nız bana uyun ki, Allah da sizi sev­sin ve gü­nah­la­rı­nızı ba­ğış­la­sın.”11

Allah Ra­sûlü’nün üm­me­tine son va­sı­yeti, Kur’an ve Sün­nete sım­sıkı sa­rıl­ma­la­rı­dır. Kur’an ve Sün­nete sa­rıl­mak, her çeşit sa­pık­lık­tan, si­yasî ve eko­no­mik buh­ran­lar­dan, psi­ko­lo­jik ve sos­yal kriz­ler­den kur­tulma, iki ci­handa mut­lu­luğa ka­vuşma ve­si­le­si­dir.

“Size iki şey bı­rak­tım. Bu iki şeye sım­sıkı sa­rı­lır­sa­nız asla sa­pık­lığa düş­mez­si­niz: Bun­lar­dan biri Allah’ın Ki­tabı -Kur’an-ı Kerim- di­ğeri ise Pey­gam­be­ri­nin Sün­neti’dir.” 12

Dip­not­lar:

  1. Müslim, Müsafirîn,269; İbn Mace, Mukaddime, 16; Darimî, Fedailu’l-Kur’ân, 1; Ahmed b Hanbel, Müsned, 2/237.
  2. Neml, 27/92.
  3. Müslim, Salâtü’l-Müsafirîn, 252.
  4. Buharî, Tevhid, 52;Müslim, Salâtü’l-Müsafirîn, 244; Ebu Davud, Vitr, 14; Tirmizî, Sevâbü’l-Kur’an, 13; Darimî, Fedailü’l-Kur’an, 11; Ahmed b. Hanbel, Müsned, 6/48, 94, 110.
  5. a.g.e.
  6. Tirmizî, Sevâbü’l-Kur’an, 18; Darimî, Fedailü’l-Kur’an, 1; Ahmed b. Hanbel, Müsned, 1/223.
  7. Tirmizî, Sevâbü’l-Kur’an, 18; Darimî, Vitr,20; Ahmed b. Hanbel, Müsned, 2/192.
  8. Müslim, Zikir, 38; Ebu Davud, Vitr, 14; Tirmizî, Sevâbü’l-Kur’an, 10.
  9. Müslim, Müsafirîn,269; İbn Mace, Mukaddime, 16; Darimî, Fedailu’l-Kur’ân, 1; Ahmed b Hanbel, Müsned, 2/237.
  10. Müslim, Taharet, 1; Tirmizî, Deavât, 85; Nesaî, Zekât, 1; İbn Mace, Taharet, 5; Darimî, Vudû, 2; Ahmed b. Hanbel, Müsned, 5/342, 343.

11.Âl-i İmrân, 3/31.

  1. Mâlik, Muvatta, Kader, 3; Ebu Davud, Menasik, 56.