Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Söyleşi

Mahmut Toptaş Hocaefendi ile Kur’ân-⁠ı Kerîm Üzerine…

Söyleşi:

Söyleşiyi yapan: Ahmet Er

20. Sayı · 2010/4

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

– Muhterem Hocam Kur’an-ı Kerim’in kitaplardaki tarifi, tariften hareketle hususiyetleri nelerdir?

Akaid ki­tap­la­rı­mızda, usul ki­tap­la­rı­mızda Kur’an-ı Kerim tarif edi­lir­ken Allah (c.c) ta­ra­fın­dan Ceb­rail va­sı­ta­sıyla Hz. Mu­ham­med (s.a.v)’e in­di­ri­len nazım ve ma­na­dır diye geçer. Tarif bu. Nazım orada lafız ve ma­na­dır diyen de var. Nazım ve ma­na­dır diyen de var. Zaten ikisi de aynı şeyi ifade eder. Nazım ke­li­mesi la­fız­la­rın, söz­le­rin inci dizer gibi di­zil­miş halde dü­zen­len­me­sine de­ni­lir.

Kur’an-ı Kerim’in Allah (c.c) ta­ra­fın­dan ke­li­me­le­ri­nin di­zil­di­ğini ve o ke­li­me­lere de yine Allah (c.c) ta­ra­fın­dan mana yük­len­di­ğini ifade etmek için bu ta­rifi yap­mış­lar. O tarif çe­şitli ilim adam­ları ta­ra­fın­dan değil, mil­yon­lar­cası ta­ra­fın­dan kabul edil­miş bir ta­rif­tir. Niye kabul edil­miş, ada­mın bü­yük­lü­ğün­den değil, çünkü lafız ve ma­na­nın Allah’a ait ol­du­ğuna dair Kur’an’dan ayet­ler var. Geç­miş ule­ma­mı­zın bazı ta­rif­leri Kur’an ve Sün­net­ten alı­na­rak ya­pıl­mış ta­rif­ler­dir. Yani “Bu söz Allah’a ait­tir”, “Bu Kur’an Allah ta­ra­fın­dan in­di­ril­mek­te­dir” gibi ayeti ke­ri­me­ler o sözün Allah’a ait ol­du­ğunu, ara­cı­nın Ceb­rail ol­du­ğunu ve sev­gili Pey­gam­be­ri­mize in­di­ril­di­ğini Kur’an’ın çe­şitli ayet­leri bize haber ver­di­ğin­den, de­ğerli âlim­le­ri­miz de bize Kur’an’ın ayet­le­rini özet­le­miş­ler, Allah’tan Ceb­rail va­sı­ta­sıyla Mu­ham­med aley­his­se­lam’a in­di­ri­len söz ve ma­na­dır de­miş­ler.

Özel­likle on beş, yirmi yıl­dır Tür­kiye’de devam eden bir şey var, bu Arap âle­minde daha eski za­man­lara da­ya­nır. Mısır ve Pa­kis­tan’ın İn­gi­liz iş­gali sı­ra­sında kar­şı­la­rına İslam dini di­ki­li­yor. İti­raz­lar ora­dan ge­li­yor. Ne ya­pa­lım ne ede­lim, Pey­gam­beri dev­re­den çı­ka­ra­lım. Nasıl ya­pı­yor­lar: Kur’an bize yeter di­yor­lar. Bu söz de yeni değil, bu sözü ilk defa Ha­ri­ci­ler Hz. Ali’ye söy­le­miş­ler. Hz. Ali de yet­mez de­me­miş. Bizim gü­nü­müzde Kur’an’ı sa­vu­nan bazı ar­ka­daş­lar da yan­lış ya­pı­yor. Biri diyor ki Kur’an bize yet­mez, di­ğeri de diyor ki Kur’an bize yeter. As­lında, Kur’an bize yeter! Hz. Ali Ha­ri­ci­ler’e şöyle bir cevap ver­miş: “Öyle bir söz söy­lü­yor­su­nuz ki dışı hak, içi hile.” Ken­di­siyle batıl kas­te­di­len doğru söz.

Nasıl ba­tılı kas­te­di­yor: Pey­gam­beri dev­re­den çı­kar­tı­yor. Pey­gam­ber dev­re­den çı­kınca işi ko­lay­la­şa­cak. Kur’an’a ben böyle mana ve­ri­yo­rum, namaz dua ma­na­sına gelir der; yolda gi­der­ken ab­dest­siz ab­dest­siz, dua ede­rek Allah’a kul­luk gö­re­vini ye­rine ge­ti­ri­rim, gibi an­la­yış­larla bu işi dev­re­den çı­ka­ra­bi­lir.

Bir de Kur’an’ın Allah’la ir­ti­ba­tını kes­mek is­te­yen­ler var. Bunu es­ki­den de çok az söy­le­yen­ler olmuş, şimdi de Tür­kiye’de de söy­le­yen­ler var, Kur’an Ceb­rail’in sö­zü­dür di­yor­lar. Buna da delil ola­rak Tek­vir su­re­sin­deki bir ayet-i ke­ri­meyi delil ge­ti­ri­yor­lar: “Bu de­ğerli bir el­çi­nin sö­zü­dür.” Peki, ama Kur’an’da iki tane ayet var bu ko­nuda. Bir de el-Hakka su­re­sinde var. O da aynı. Orada kas­te­di­len de Mu­ham­med aley­his­se­lam. O zaman Kur’an’da çe­lişki mi var, bir ta­rafta Ceb­rail’in sözü diğer ta­rafta Mu­ham­med aley­his­se­lam’ın sözü var di­ye­cek. Kur’an’da çok kez tek­rar­la­nır: İn­di­ren Allah (c.c)’dır. Ama Ceb­rail’in sözü der­ken Ceb­rail’in di­lin­den dö­kül­düğü ma­na­sın­da­dır. El-Hakka su­re­sinde de Mu­ham­med aley­his­se­lam’ın di­lin­den dö­kü­lü­yor. Yoksa söz ve mana Allah (c.c)’a ait­tir. Ama söz­ler Ara­bın sözü. Doğru, zaten Kur’an bunu ifade edi­yor, Arapça ola­rak in­dir­dik diyor. Kas­te­di­len in­san­lık, gön­de­ri­len Mu­ham­med aley­his­se­lam, bil­diği dil Arapça. Öy­leyse Arap dili üze­rine in­di­ri­li­yor fakat ke­li­me­le­rin di­zi­limi Allah’a ait­tir. Ke­li­me­le­rin yük­len­diği mana Allah’a ait. Ca­hi­liye dö­ne­minde o ke­li­me­leri Ebu Cehil kul­la­nı­yordu. İmru’l Kays o ke­li­meyi kul­la­nı­yordu, mana bi­li­ni­yordu ama hani tuğla taş­ları şu­rada bu­rada du­rursa tuğ­la­dır ama taş taş­tır. Ama Mimar Sinan’ın eline ge­çe­cek olursa Se­li­miye olu­yor veya Sü­ley­ma­niye olu­yor, orada du­ra­cak olursa moloz taş ola­rak du­ru­yor. Ke­li­me­ler de Allah (c.c) ke­lamı ola­rak di­zi­limi sağ­lan­mış, içine mana Rab­bim ta­ra­fın­dan yük­len­miş­tir. Tabi Kur’an-ı Kerim’i in­di­ren Allah (c.c) ta­bi­atı da ya­ra­tan Allah (c.c).

Ço­cuk­la­rı­mıza öğ­re­tir­ken Rab­bi­mi­zin isim­le­rini nasıl öğ­re­ti­yo­ruz. Sı­fat­la­rını hayat, ilim, semi’, basar, irade, kud­ret, kelam ve tek­vini yan yana söy­lü­yo­ruz. Kelam ki­tap­lar ile te­celli etmiş, tek­vin de Rab­bi­min Halik is­miyle te­celli etmiş. “Kün!” Tek­vin’le zaten “Kün” ke­li­mesi aynı kök­ten. “Ol” demiş, kâ­i­nat ta olu­şu­ver­miş. Peki, kâ­i­natta me­sela en çok kul­lan­dı­ğı­mız su, suyun keşfi bit­miş mi. Araş­tır­ma­lar devam edi­yor suyun üze­rinde daha. Peki, sa­habe sudan ne an­lı­yordu. Sa­habe suyla ab­dest alırdı, ban­yo­sunu ya­pardı, de­ve­sini su­lardı, hur­ma­sını su­lardı. Suyla bu kadar ya­rar­la­nı­lır di­yordu ama gü­nü­müzde elekt­rik üre­ti­yor in­sa­noğlu sudan. Kur’an ayet­le­ri­nin içe­ri­sine de Rab­bim, mâ­nâyı, her çağın in­sa­nı­nın ih­ti­ya­cını koy­muş oraya. Her çağın adamı kendi ih­ti­ya­cını arı­yor ora­dan. Hani Lok­man (a.s) kendi dö­ne­mi­nin has­ta­lık­la­rı­nın ila­cını ner­den bu­lurdu. Ta­bi­at­tan, yani ot­lar­dan, ma­den­ler­den, su­lar­dan, çe­şitli şey­ler­den ilaç bu­lu­yordu. Peki, İbn-i Sina ner­den bu­lu­yordu, gü­nü­müz ec­za­cı­ları ne­re­den bu­lu­yor, yine aynı ta­bi­at­tan. Ta­biat de­ğiş­mi­yor ama aynı ta­bi­at­tan in­sa­noğlu kendi ih­ti­ya­cını alı­yor. Biz bunu ta­ma­mıyla keş­fet­tik, bu bit­miş­tir, bunda daha araş­tı­rı­la­cak bir taraf kal­ma­mış­tır de­mi­yor ilim adamı. Ka­rınca hak­kında şu kadar dok­tora tezi ya­pıl­mış­tır ama daha araş­tır­ma­lar devam edi­yor.

Aynen Allah (c.c)’ın Kur’an’daki su­re­leri, su­re­leri mey­dana ge­ti­ren ayet­leri, ayet­leri mey­dana ge­ti­ren ke­li­me­leri de ta­bi­at­taki o bin­lerce mah­lûk gibi ken­dinde her dö­ne­min ih­ti­yacı olan mâ­nâyı, ilacı bu­lun­dur­mak­ta­dır. Kur’an’ın tef­siri, ta­bi­a­tın keşfi de kı­ya­mete kadar böy­lece devam ede­cek bir Kitab-ı Ke­rim­dir.

Pey­gam­ber Efen­di­miz (a.s.)’i devre dışı bı­rak­mak is­te­yene Kur’an mü­sa­ade et­mi­yor. Niye? Pey­gam­ber sizin ör­ne­ği­niz diyor. Allah’a ve Ra­sû­lüne itaat edin diyor değil mi. Allah’a itaat edin, Rasûl’e itaat edin. Allah’a ita­ati an­la­dık: Kur’an’daki emir ve ya­sak­lar. Rasûl’e itaat nasıl ola­cak, O’nun sün­neti ile ola­cak. Söz­leri, dav­ra­nış­ları ve onay­ları bizim için delil kabul edi­le­cek. Sonra başka bir Ayet-i Ke­rime’de “Allah’ın ve Ra­sûlü’nün haram kıl­dık­la­rını haram say­ma­yan­lar” diyor kâ­fir­ler için. Allah’ın haram kıl­dık­ları ne­rede? Kur’an-ı Ke­rim­de­dir. Peki, Pey­gam­be­rin haram kıl­dık­ları? O da Kur’an-ı Kerim’dedir. O zaman niye uza­tı­yor Allah (c.c) cüm­leyi. Kur’an’dadır de­yi­ver­seydi an­la­yıp ge­çe­cek­tik biz onu. “Haram veya helal kılma yet­kisi yal­nız Allah’adır” sözü doğ­ru­dur. Ama bu yet­kiyi Rab­bim Ra­sûlü’ne ver­miş­tir, pey­gam­ber­le­rine de ver­miş­tir, di­ğer­le­rine ver­me­miş­tir. Yani mez­hep imam­la­rı­mız da ha­ramı helal, he­lali haram kı­la­maz­lar. Onlar bize bil­di­rir­ler, yani ben Kur’an’ı oku­dum şunu an­la­dım, ha­disi oku­dum bunu an­la­dım der­ler. Onun için biz Kur’an-ı Ke­ri­mi­mizi iyi bil­miş olsak bu tür söz­leri söy­le­yen­lere yine Kur’an’la cevap ver­mek su­re­tiyle on­la­rın plan­la­rını boşa çı­kar­mış olu­ruz.

– Kur’an-ı Kerim’in doğru anlaşılmasında nasıl bir usul takip edilmesi gerekiyor? Herkes anlayabilir mi, yani ne kadar anlayabilir?

Şimdi her­kes an­la­ya­bi­lir as­lında. Her­kes kendi ka­pa­si­tesi kadar anlar. Ni­ne­niz hiç an­la­ma­dığı halde okur değil mi? An­la­masa okur mu? İs­ter­se­niz de­ne­yin. İn­gi­lizce bir kitap verin, okuma yaz­ması a, b, c’yi bi­li­yorsa ni­ne­niz-de­de­niz di­ye­lim. Dede benim ha­tı­rım için şunu bir oku deyin. İn­gi­lizce bir kitap hani usu­lüne göre oku­maz ama yarım ya­ma­lak oku­ya­bi­lir; ama tam oku­ya­maz, ha­tı­rın için yarım sayfa okur sonra ben bunu oku­mam der. Ama Kur’an-ı Kerim’i haf­tada bir hatim eden var, ayda bir hatim eden var. Bu in­san­lar bir şey an­lı­yor­lar, ma­nada an­la­masa bile. Uzak­tan deniz man­za­ra­sını gören insan ne anlar. Bir şey an­la­maz ama bütün vü­cu­dunda bir de­ği­şim mey­dana gelir, göz­le­rinde bir de­ği­şim mey­dana gelir, olumlu de­ği­şim mey­dana gelir. Uzak­tan gülü gören adam ko­ku­sunu al­madı, uzak­tan gördü. Gül in­sanı gül­dü­rü­yor. Ko­kuyu ya­nına va­rınca ala­cak, eline alınca an­la­ya­cak. Aynen Kur’an-ı Kerim de öyle. Oku­yan­lar doy­mu­yor.

Türk halkı an­la­ma­dan okur, ilim adam­la­rı­mız hariç. İn­gi­liz halkı di­ye­lim, İran­lı­lar di­ye­lim, yani Arap ol­ma­yan­lar an­la­ma­dan okur­lar. Bunu ma­nayı an­la­ma­sın­lar an­la­mında söy­le­mi­yo­rum. Asıl, ma­na­nın an­la­şıl­ması için in­di­ril­miş. Rab­bim, an­la­sın­lar diye in­dir­miş. Kur’an oku­yan bir adama an­la­mı­yor­san niye oku­yor­sun diye vaz­ge­çir­mek ye­rine, şu oku­du­ğun Allah ke­la­mını bir de an­la­san di­ye­rek tef­sire yö­nelt­mek, doğru olan odur. Bir şeyi eksik ya­pı­yor­san, bırak, bunun ye­rine ek­si­ğini ta­mamla demek daha iyi­dir. Onun için, daha güzel an­la­mak için, Allah ke­la­mı­nın yer­yü­zünde in­san­la­rın ta­ma­mı­nın söy­le­diği söz­ler­den daha güzel ve doğru ol­du­ğuna yü­rek­ten inan­ması ge­re­ki­yor. Bizim so­ru­nu­muz bu­rada. Adam bir ko­nuyu araş­tı­rır­ken ba­ka­lım filan ne demiş diye ba­kı­yor bu doğru de­ğil­dir. Yani ba­ka­lım ben on tane adamı oku­dum bir on bi­rinci adamı oku­ya­yım an­la­mında bir Kur’an’a bakış var. Bir baş­kası da “Kur’an da böyle diyor” deyip, ayet nu­ma­ra­sını ve­ri­yor, sure nu­ma­ra­sını ve­ri­yor, “Kur’an böyle diyor” diyor.

Os­man­lı­nın son za­man­la­rında Beyoğ-lu’nda ca­mi­ler var. Müs­lü­man­lar, hris­ti­yan­lar be­ra­ber ya­şı­yor­lar. Öğle vakti olmuş, imam yok. Ezan oku­ya­cak biri yok. Şar­kıcı biri var­mış Er­me­ni­ler­den, sesi de gü­zel­miş. Kom­şu­luk hakkı da var­mış ya, kuzum çık da şu ezanı bir oku­yu­ver, hep şarkı söy­le­ye­cek de­ğil­sin ya. Ha­cı­nın ha­tı­rını kır­ma­mış, çık­mış mi­na­reye “Al­lahu Ekber”i söy­lü­yor. “Eş­hedü en la ilahe il­lal­lah”ı söy­le­miş, “Eş­hedü enne Mu­ham­me­dun Ra­su­lul­lah” de­dik­ten sonra, “der­ler” diyor. Türkçe ola­rak “Müs­lü­man­lar der­ler” diyor. Yani bizim bi­lim­sel ha­va­larda İs­lamcı âlim­ler aynı şey­leri ya­pı­yor­lar. Dok­to­ra­la­rında, tez­le­rinde, ma­ka­le­le­rinde “Kur’an’da böyle diyor” di­yor­lar. Sahip çık­mı­yor, ben de yüzde yüz buna ka­tı­lı­yo­rum, doğru olan budur de­mi­yor. Allah (c.c) bize ‘’Mü­min­ler her sözü du­yar­lar, en gü­ze­line uyar­lar’’ bu­yur­muş. Peki, “en gü­zeli” su­re­nin de­va­mında: ‘’En güzel sözü de Allah in­dir­miş­tir.’’ Yeri ge­li­yor in­san­lar da güzel söz­ler söy­lü­yor­lar. Yu­nan­lı­nın da, Ja­po­nun da, Hint­li­nin de güzel söz­leri var­dır. Ama o in­sanı da, onun ak­lını da, onun di­lini de, onun ka­le­mini, onun elini de ya­ra­tan Cenab-ı Allah’ın sözü bütün söz­le­rin önün­de­dir.

Onun için Hu­cu­rat Su­resi’nde Rab­bim “Allah’ın ve Ra­sû­lü­nün önüne geç­me­yin ve ge­çir­me­yin” bu­yur­mak­ta­dır. Ge­çen­lerde bi­risi “Kuran’ın ta­rih­sel­li­ğine Kur’an şahit” diyor. Yani Pey­gam­be­rin za­ma­nında onlar söy­lendi geçti, bugün bizi il­gi­len­dir­mi­yor diyor, bu ayeti delil gös­te­ri­yor. Pey­gam­be­rin önüne geç­me­yin diyor adam, peki ama ayette Allah’ın da önüne geç­me­yin diyor. O zaman yarış mı ya­pı­yor­lardı Ashab-ı kiram Allah’ın önüne ge­çe­ce­ğiz diye. Kur’an o kadar güzel ki, o kadar güzel ki… Adam ka­fayı tak­mış, Pey­gam­be­rin önüne geç­me­yin, ge­çir­me­yin diyor. Bu ta­rih­sel, nasıl ge­çe­ce­ğiz diyor. Aye­tin de­va­mında Allah’ın da önüne geç­me­yin diyor. Allah’ın ve Pey­gam­be­rin önüne geç­me­yin demek Allah bir ko­nuda bir şey söy­le­mişse bitti, onun de­diği doğ­ru­dur, onun söy­le­diği sözün üs­tüne laf et­me­yiz, et­tir­me­yiz de. Eder­se­ler de o laf bizim ku­la­ğı­mıza git­mez. Pey­gam­be­rin sözü de bize sahih se­netle gel­mişse bitti; Av­rupa kri­teri de olsa, hangi söz olursa olsun o söz de bizim ku­la­ğı­mıza git­mez. Allah’ın sözü, sonra da Pey­gam­be­rin sözü bizim için öl­çü­dür.

Allah’ın sö­züyle Pey­gam­be­rin sözü ça­tı­şırsa? Bir kere ça­tış­maz. Bi­rin­cisi bu soru var, bir soru daha var, peki Kur’an aye­tiyle bilim ça­tı­şa­cak olursa? Ça­tış­maz. Niye Kur’an Allah’ın ke­la­mı­dır ta­biat ta Allah’ın “Kün” em­riyle ol­muş­tur. İki­si­nin de sa­hibi Allah ol­du­ğuna göre ça­tış­maz. Ama ça­tı­şı­yor diyor. O zaman sorun ne­rede? O zaman Kur’an’ı an­la­tanda yan­lış­lık var. Me­sela buna bir örnek ve­re­ce­ğim çok de­ğerli bir tef­sir, is­mini ver­mek is­te­mi­yo­rum çünkü ya­yı­lırsa tef­siri oku­yan aza­la­bi­lir. Diyor ki yağ­mur gök­yü­zün­den gelir bu­lut­lar­dan gel­mez. Gü­nü­müzde bazı ta­biat bi­lim­ci­leri böyle diyor, inan­ma­yın gâvur olur­su­nuz an­la­mında söz edi­yor. Şimdi bu de­ğerli mü­fes­si­ri­mi­zin yani bin­lerce say­fayı yaz­mış doğru şey­ler yaz­mış o ko­nuda bil­gi­si­nin ek­sik­li­ği­dir. Yani Kur’an öyle de­mi­yor, o öyle al­gı­lı­yor. Sema de­yince Kur’an’ın in­diği yeri an­la­mış. O anda bir gaf­let olmuş orada tef­siri yan­lış an­lama var.

Bilim adamı ya­nı­la­maz mı peki? Bilim adam­la­rı­nın yan­lış­la­rını yazan bin­lerce kitap yaz­mış­lar­dır. Yani Kur’an’la ger­çek bilim ça­tış­maz, sahih Sün­net’le Kur’an ayeti ça­tış­maz. Ama in­sa­noğ­lu­nun aklı ça­tı­şır gö­re­bi­lir onu. Me­sela bu ko­nuda bir örnek var Bu­hari’de: Sev­gili Pey­gam­be­ri­miz bir gün demiş ki “He­saba çe­ki­len azabı tadar” Hz. Aişe de demiş ki; bu sözün Kur’an’a ters. Ne­reye ters demiş Hz. Pey­gam­ber. O da “Amel def­teri sağ­dan ve­ri­len­ler hafif bir hesap gö­rür­ler sonra mutlu ola­rak cen­nete gi­der­ler” Bu ayette azap yok diyor. Efen­di­miz de diyor ki kar­şı­lıklı çe­kişme du­ru­muna gir­miş. Adam diyor ki ben suç iş­le­me­dim. Mah­şer ye­rinde iti­raz­lar ola­cak bu def­ter baş­ka­sı­nın def­teri di­ye­cek. Allah diyor ki biz on­la­rın el­le­rini ayak­la­rını ko­nuş­tu­ru­ruz diyor. “El­leri ko­nu­şur ayak­ları da şa­hit­lik ya­pa­cak orada.” bu se­ferde iti­razı ke­si­le­cek, kar­şı­lıklı mü­na­ka­şaya gi­ril­mişse o he­sapta o azabı ta­da­cak.

Yani ça­tışma gibi gö­rü­len yer, as­lında ça­tışma yok, an­la­ya­nın aklı kav­ra­ya­ma­mış. Hz. Aişe orada an­la­ya­ma­mış. Pey­gam­ber Efen­di­miz an­la­tınca tamam demiş kabul etmiş. Onun için sahih Sün­netle Kur’an-ı Kerim bir­bi­riyle ça­tış­maz­lar, ta­biat bi­li­miyle Kur’an ha­ber­leri bir­bi­riyle ça­tış­maz­lar.

Onun için, güzel an­la­mak için her­ke­sin fasih Arapça bi­le­cek za­manı olmaz. O zaman ne ya­pı­lır, her mil­le­tin ih­ti­ya­cını kar­şı­la­ya­cak kadar ilim adamı ye­tiş­tirme farz-ı ki­fa­ye­dir de­nil­miş. Bu ilim adam­ları da sa­mi­mi­yetle Allah ke­la­mı­nın önüne hiç bir söz ge­çir­me­den, Pey­gam­be­rin önüne hiç bir kim­se­nin sö­zünü ge­çir­me­den ye­tiş­miş ola­cak­lar. Be­yin­le­rini bütün bil­gi­ler­den arın­dı­ra­rak Kur’an oku­ya­cak­lar. Çünkü me­sela bu ya­şıma kadar gel­dim, çev­remde, kö­yümde oku­du­ğum ki­tap­larda fay­dalı çok şey­ler edin­dim ama çok yan­lış şey­ler de edin­dim. Ayırt ede­cek bir ölçüm de yok elimde. Ölçüm Kur’an-ı Kerim. O zaman oku­yo­ruz di­yo­ruz ki bütün bil­gi­le­rime şüp­heyle ba­kı­yo­rum, Kur’an’ın de­dik­leri doğ­ru­dur. Ölçüm budur.

Zaten Kur’an-ı Kerim’in te­razi ola­rak in­di­ril­di­ğini bütün ki­tap­lar Tev­rat’ın, İncil’in, Zebur’un ve diğer sa­hi­fe­le­rin de ‘‘İn­san­lar ada­let üze­rinde ayakta dur­sun­lar diye kitap ve ni­zamı in­dir­di­ğini’’ yani pey­gam­ber­lerle bir­likte te­ra­ziyi in­dir­di­ğini ifade edi­yor Allah (c.c). Me­sela inanç ko­nu­sunda “Allah kaç­tır” diye sor­san Türk hal­kına “Bir­dir” diyor, Ame­ri­kan hal­kına so­ra­cak olur­san “üçtür” diyor, Çin hal­kına so­ra­cak olur­san “hiç­tir” diyor. Peki, bunu da bir ka­rara bağ­la­ma­mız ge­re­ki­yor deyip, oy­la­maya gi­der­sek Çin’de hiç di­yen­ler ka­za­nır. De­mok­rasi yo­luyla doğ­ruyu bul­maya ça­lı­şır­sak Ame­rika’da üç di­yen­ler ka­za­na­cak. Bir san­dal­ye­nin bile ki­lo­sunu tes­pit sı­ra­sında oy­la­maya git­mi­yo­ruz değil mi. Te­ra­ziye mü­ra­caat edi­yo­ruz. Te­ra­ziye ba­kı­yo­ruz Kur’an-ı Kerim’e o da “kul hu­val­lahu ehad” diyor, “ve ila­hu­kum ila­hun vahid” diyor, sizin Rab­bi­niz tek­tir diyor. Te­ra­zi­nin de­diği doğ­ru­dur. San­dal­ye­nin ki­lo­sunu be­lir­le­mek için yedi mil­yar insan te­ra­ziye gider ama oy­la­maya git­mez. Allah (c.c), doğ­ru­ları tar­tı­şıl­maz Kur’an’ın bir­çok ye­rinde ben bu ko­nuda sizi tar­tış­mı­yo­rum diyor. Ayet-i Ke­rime’de Rab­bi­miz “Ara­mızda tar­tışma yok­tur, Allah var­dır bir­dir.” bu­yu­ru­yor. O kadar. Ben Pey­gam­be­rin Allah’ına, Ki­tabı’na uya­rım diyor Şura su­re­sinde. Rab­bi­miz bize böyle de­me­mizi öğ­re­ti­yor.

– Hocam az önce belirttiğiniz bazı ilim adamlarının bu konuşmaları neden kaynaklanıyor? Niçin bir sahiplenmeme söz konusu. Ashab-ı Kiram’ın Kur’an-ı Kerim’e ittibaı, onu örnek almasıyla, Sünnet’i örnek almasıyla, bugün biz müslümanların hali arasındaki fark dünyevileşme yahut başka bir şey mi?

Şimdi bu Batı her sa­ha­mıza gir­miş. Ada­mın evinde gör­düğü, tut­tuğu, bak­tığı Batı ta­ra­fın­dan dü­zene ko­yul­muş. Oku­lu­muzu o dü­zene koy­muş, şu za­man­daki uy­gu­la­mada. Dedik ya Tef­sir’den Arapça’dan, Hadis’ten dok­tora ya­pa­cak, İn­gi­lizce’den sı­nava tabi tu­tu­yor­lar. Bu kadar hâkim üze­ri­mizde. Yani köle gibi kul­la­nı­yor­lar, di­yor­lar ki İn­gi­lizce’yi bil­mez­sen sen Tef­sir’de dok­tora ya­pa­maz­sın, pro­fe­sör ola­maz­sın diyor. Yahu ben Kur’an üze­rine pro­fe­sör ola­ca­ğım diyor. Ola­maz­sın diyor adam, İn­gi­lizce, efen­di­le­ri­nin di­lini öğ­re­ne­cek. Bu kadar tes­lim alın­dık­tan sonra, köle efen­di­si­nin ya­nında Kur’an’dan bah­se­de­mez. Bu ko­nuda Kur’an’da böyle diyor dese azar­la­ya­cak, ek­me­ğini ke­se­cek, ada­mın kor­kusu bu en­di­şesi bu.

Bu tür Kur’an’ı ikinci plana atan­lar, Batı’nın ku­ral­ları bize ye­ter­li­dir di­yen­ler Kuran’ı ikinci plana ata­lım ke­li­me­sini kul­lan­mı­yor­lar ama ba­tı­nın de­ğer­le­rini red­de­de­me­yiz di­yor­lar. Av­rupa bir­li­ği­nin norm­ları falan diyor, ona bir de Kur’an-ı Kerim’den delil bul­maya kal­kı­yor, böy­lece göze gi­ri­yor, göze gi­rince ona im­kân­lar su­nu­lu­ve­ri­yor. O da dı­şa­rı­dan böyle di­ye­lim, efen­di­le­ri­mi­zin ek­me­ğini yi­ye­lim, diyor öbür ta­raf­tan da Allah’a ima­nı­mız var bizim di­yor­lar. Hani Mek­keli müş­rik­ler mal­la­rını ayı­rır­ken “Bu put­la­rı­mıza ait­tir şu da Allah’a ait­tir” di­yor­lar. Yani Mek­keli müş­rik­ler Allah’a inan­ma­yan in­san­lar de­ğil­ler. Ayet-i Ke­rime’de buy­rul­muş ya “On­lara so­rar­san gökle yeri kim ya­rattı? Allah ya­rattı der­ler” Ama Allah yeri göğü ya­rattı yö­ne­timi bize bı­raktı diyor adam­lar. Ona da Lat, Menat gibi bü­yük­le­ri­mi­zin de­dik­le­rini uy­gu­la­rız devam et­ti­ri­riz, biz ata­la­rı­mızı ne üze­rine bul­duy­sak onu ye­rine ge­ti­ri­riz di­yor­lar. Aynı şe­kilde bun­lar da bizim şu anda kül­tür ya­pı­cı­la­rı­mı­zın de­di­ğini ya­pa­rız on­la­rın yo­lun­dan gi­de­riz, müs­lü­ma­nız da canım, Kur’an’a da iman ede­riz ha­va­sın­da­lar… İki ta­rafı da kan­dırma yani, Allah’ı da kan­dırma, çağ­daş put­la­rını da kan­dırma yo­luna gi­di­yor in­sa­nı­mız. Ama iki­sine de ya­ra­na­maz.

Rab­bim ga­ranti ve­ri­yor “On­la­rın di­nine gir­me­di­ğin sü­rece onlar sen­den razı olmaz” diyor Rab­bi­miz. As­lında Dı­şiş­leri Ba­kan­lığı giriş ka­pı­sına bu ayet-i ke­ri­meyi yaz­mak ge­re­ki­yor çok güzel bir hat­ta­tı­mız ta­ra­fın­dan. Al­tına da Türk­çe­sini. Yal­nız solcu ha­ri­ci­ye­ci­le­ri­miz, sağcı ha­ri­ci­ye­ci­le­ri­miz, li­be­ral ha­ri­ci­ye­ci­le­ri­miz, her tür­den ha­ri­ci­ye­ci­miz sek­sen yıl­dır ya­ra­na­ma­dık­la­rını gö­rü­yor­lar. O kadar ki her de­di­ğini ye­rine ge­ti­ri­yo­ruz abi de­me­le­rine rağ­men yok diyor hala siz bizim de­di­ği­miz gibi ya­şa­mı­yor­su­nuz inan­dı­ğı­mız gibi inan­mı­yor­su­nuz di­yor­lar. İna­nışı ter­cih edi­yor­lar. Kıb­rıs har­binde am­bargo uy­gu­la­dı­lar bize. Er­me­nis­tan bir avuç insan, onu ter­cih edi­yor­lar. AB’de Tür­kiye ile ikisi yan yana gel­di­ğinde hris­ti­yan olanı ter­cih edi­yor adam.

Onun için Ayet-i Ke­rime yaşam ile tef­sir edi­li­yor, as­lında bir­çok Ayet-i Ke­rime ya­şa­na­rak tef­sir edi­li­yor. Öy­le­sine bir ezil­mi­şiz ki ezik­li­ği­mizi gi­de­re­mi­yo­ruz. Hâl­buki Kur’an-ı Kerim bizi psi­ko­lo­jik ola­rak da te­davi eder. Ayet-i Ke­rime’de der ya “İman edi­yor­sa­nız, yüce olan siz­si­niz” Peki kâ­fir­ler için ne diyor. Onlar da hay­van­dan da daha aşa­ğı­da­dır­lar diyor Bu­rada onu aşa­ğı­la­mak için kul­lan­mı­yo­ruz bu ke­li­meyi. Bu de­ğerli in­sa­noğlu, Hz. Âdem’in to­runu; inanç­sız­lıkla de­ğe­rini ye­tir­miş, hay­van­dan aşağı düş­müş. Nasıl ki ku­yuya düşen ko­yunu it­fa­iye ara­cıyla çı­ka­rı­yo­ruz, insan ola­rak mer­ha­me­ti­miz­den ya­pı­yo­ruz. Bir yere kı­sıl­mış kal­mış ke­diyi mer­ha­me­ti­miz ne­de­niyle ora­dan kur­ta­rı­yo­ruz. Müs­lü­man­lar mal­ları ve can­la­rıyla cihad eder­ler diyor ya ayet-i ke­ri­mede. İşte bu düş­müş adamı in­kâr­lık va­di­sin­den, çu­ku­run­dan ma­lını verip kur­ta­rı­yor, o yolda ca­nını da ve­ri­yor. Bu adam ce­hen­neme gi­di­yor, ben bunun önünü ka­pa­ya­yım diyor, o da ge­li­yor vu­ru­yor bunu. Bir in­sanı kur­tar­mak için, bir top­lumu kur­tar­mak için ma­lın­dan ve ca­nın­dan ge­çi­yor müs­lü­man­la­rı­mız.

– Hocam Kur’an ehlinin fazileti hakkında neler söylebiliriz?

Onu yine sev­gili Pey­gam­be­ri­miz (s.a.v) söy­le­miş: “En ha­yır­lı­nız Kur’an’ı öğ­re­nen ve öğ­re­te­ni­niz­dir.” Bir kere mü’min­ler en ha­yırlı olan­lar­dır. Bey­yine sü­re­sinde “Ya­ra­dıl­mış­la­rın en ha­yır­lısı mü’min in­san­lar­dır.” bu­yu­rul­muş. Peki, en kötü in­san­lar? Ya­hu­di­ler, hris­ti­yan­lar ve top­ye­kûn kâ­fir­ler, müş­rik­ler. Hepsi yer­yü­zü­nün en şer­li­leri en za­rar­lı­ları diyor ve ayrım yap­mı­yor. Ba­zı­ları diyor ki çok iyi hris­ti­yan­lar var, Ya­hu­di­ler var. Yahu bu adam kendi ca­nını ce­hen­neme atı­yor, o na­ze­nin yav­ru­sunu kı­ya­ma­dığı yav­ru­sunu, kuş sü­tüyle bes­le­diği yav­ru­sunu ce­hen­neme atı­yor. Bu adama iyi de­ni­lir mi. Bu adama dahi, bak bu yav­ru­nun da senin ca­nı­nın da yan­ma­sını is­te­mi­yo­ruz di­yo­ruz. Mü’min­le­rin iyi­liği bu­ra­dan ge­li­yor. Gel; seni ya­ra­dana, beni ya­ra­dana iman et ve onun ku­ral­la­rına göre ha­re­ket et; Al­la­hın ya­rat­tığı bi­ri­le­rini önüne ala­rak, onun de­ğer­le­rini, onun kri­ter­le­rini Al­la­hın emir ve ya­sak­la­rı­nın önüne ge­çirme, ca­nını yakma, ço­cu­ğunu yakma diyor, Müs­lü­man. Mü’min­le­rin hepsi en ha­yırlı in­san­lar­dır.

Yer­yü­zünde, buna da dik­kat çek­mem lazım, şu an bizim has­ta­lık­la­rı­mız­dan bir ta­nesi de kendi mez­he­binde ol­ma­yan, kendi gibi dü­şün­me­yen müs­lü­man­la­rın aley­hinde ver­yan­sın edi­yor. Tür­kiye’de, İran’da, Turan’da, Ma­lezya’da, Af­ga­nis­tan’da, Ame­rika’da, İn­gil­tere’de, Af­rika’da rengi sim­si­yah olmuş, kıp­kır­mızı olmuş, sap­sarı olmuş, ne olursa olsun… Allah’ın ki­ta­bına iman et­mişse, Allah’ın ki­ta­bında bil­di­ri­len iman esas­la­rına biat et­mişse bir adam, o ada­mın tıraş ol­du­ğunda dö­kü­len sa­çı­nın teli in­kârcı mil­yon­larca kâ­fir­den daha de­ğer­li­dir. Bir kere bunu bi­le­ce­ğiz, ayrım ya­pa­ca­ğız bu­rada gönül te­ra­zi­mizde. Bir kere te­ra­zi­nin bir ta­ra­fına en ha­talı müs­lü­man otursa, diğer ta­ra­fına da Allah’ın di­nine harp ilan etmiş mil­yon­larca insan ko­nulsa, müs­lü­man ağır bas­ma­lı­dır gönül te­ra­zi­mizde. Amelî ola­rak yan­lış­ları da dü­zelt­mek yine bir­bi­ri­mi­zin gö­re­vi­dir. İki elin kirli olsa ne yapar, iki el bir­bi­rini yıkar. Yani ben bu­rada te­miz­le­ye­lim on­ları der­ken, biz te­mi­ziz an­la­mında değil. Benim yan­lış­la­rım çok bol mik­tarda var. Hatta bir ar­ka­daş dedi ki yahu ga­ze­tede ya­zı­la­rını oku­yo­rum hiç daha müs­lü­man gru­bun aley­hinde yazı yaz­ma­dın diyor biri. Dedim ki ya­za­ca­ğım. Bir gün yaz­dım onu da ma­ka­lede. Bir gün ya­za­ca­ğım şim­di­lik tes­pit edi­yo­rum peki ne zaman ya­za­cak­sın de­di­ğinde kâ­fi­rin işi bit­ti­ğinde ya­za­ca­ğım dedim. Onu da yaz­maya baş­la­dı­ğımda kâ­fi­rin işi bit­tiği zaman önce kendi ha­ta­la­rım­dan baş­la­ya­ca­ğım. Onu da bi­ti­re­me­den ben bu dün­ya­dan gi­de­rim, kendi ha­ta­la­rımı yaz­ma­dan.

Hani, ayet-i ke­ri­mede “Bir bi­nayı tutan tuğ­la­lar gibi…” bu­yur­muş Rab­bi­miz. Bir­bi­ri­mizi de tu­ta­ca­ğız. Tek ba­şına duran tuğla ço­cuk­la­rın oyun­cağı olur par­ça­la­nır, dört tuğla bir­bi­rini tutar değil mi. Üs­tünde bir tuğla, al­tında bir tuğla, sa­ğında bir tuğla, so­lunda bir tuğla, al­tında tuğ­layı tu­tar­ken as­lında kendi tu­tu­lu­yor tuğ­la­lar. Ede­bi­yatta ben­ze­yen ve ben­ze­ti­len ara­sın­daki iliş­ki­leri öğ­re­tir­ler ya, as­lında biz baş­ka­sını tu­tar­ken ken­di­mizi ayakta tu­tu­ve­ri­yo­ruz.

– Hocam bizim de bugün ila­hi­yat ca­mi­a­sında gör­dü­ğü­müz bazı şey­ler var, bazı ho­ca­la­rı­mız­dan da gö­rü­yo­ruz. Me­sela “1400 se­ne­dir Kur’an-ı Kerim yan­lış an­la­şıldı.”, “Pav­lus nasıl İncil’i tah­rif et­tiyse, ule­ma­nın ba­zısı da İslam’ı böyle tarif et­miş­tir.” böyle aşırı söz­ler du­yu­yo­ruz. Ulema yan­lış an­la­mış­tır di­yor­lar.

Yan­lış an­la­ma­mış­tır demek de doğru değil.

– Din mecrasından kaydırılmıştır manasında, kastî olarak bu gibi sözler duyuyoruz. Bunlara ne gibi cevaplar verebiliriz?

Şimdi do­ğusu, ba­tısı, müs­lü­manı, hris­ti­yanı, or­yan­ta­list­leri, şar­ki­yat­çı­ları hepsi şunda it­ti­fak et­miş­ler­dir ki Kur’an bo­zul­ma­mış­tır. Lafız ve mânâ de­ğiş­ti­ril­me­den gel­miş. Bunda bir kere it­ti­fak var yani. Hem İslam âlim­leri zaten onu söy­lü­yor­lar.

Bir de Kur’an’da acaba bir eksik bulur muyuz diye yüz­yıl­larca değil, uzun yıl­larca or­yan­ta­list­lere görev ver­miş­ler. Adam­lar demiş ki, hat­tat­la­rın yazım ha­ta­ları dı­şında de­ği­şik­lik yok. Bu ga­ran­ti­miz var. An­la­maya ge­lince; benim tef­si­rimi bir adam otursa, okusa şu kadar yan­lış çı­ka­ra­bi­lir. Her tef­sir­den çı­ka­bi­lir ama ben şuna gay­ret edi­yo­rum: Aka­ide ters düş­me­sin di­yo­rum, Ehl-i Sün­net’e ters düş­me­sin. O benim ölçüm oldu. Ben de yeni şey söy­lü­yo­rum da yeni söy­le­dik­le­rim aka­ide ve Ehl-i Sün­net’e ters düş­me­mesi ölçü ol­mazsa, bu sözü söy­le­yene gel sana ina­nı­yo­rum de­se­niz, o size an­latsa diğer âli­min yüz ha­tası var­dır di­ye­lim ki tef­sirde, bunun yüz bin ha­tası çı­ka­cak­tır. Onun için man­tık­sız bir söz­dür o.

Sa­ha­be­nin it­ti­fakı var­dır bazı ko­nu­larda. Evet, me­sela namaz kı­lı­nız diyor, bu­ra­dan kas­te­di­len o be­lirli ha­re­ket­ler­dir. Bu­rada hiç ih­ti­laf yok­tur. O zaman doğru an­la­şıl­mış mı, an­la­şıl­mış. Nasıl kı­lı­na­cağı pey­gam­be­rin gö­rül­müş, o da demiş ki benim kıl­dı­ğım gibi kılın. As­lında yo­rum­dur, Pey­gam­be­ri­mi­zin tef­si­ri­dir. Yani na­mazı tef­sir edi­yor benim Pey­gam­be­rim. Kal­kı­yor kı­lı­yor ve diyor ki böyle kı­la­cak­sı­nız bun­dan sonra beni nasıl kı­lar­ken gör­düy­se­niz. Hac­cını ya­pı­yor “Hac­cı­nızı ben­den böyle al­dı­nız böyle devam et­ti­re­cek­si­niz’’ diyor, hac­cın tef­si­ri­dir şimdi o. Sa­ha­be­nin orada gör­dük­le­rinde ih­ti­laf yok Bize kadar da gel­miş nasip olmuş dört mez­he­bi­miz ki daha faz­laydı, bize kadar dördü gel­miş. Yani bizim Zahid Kev­serî der ya, İmam Azam Ebu Ha­nife Kûfe’de ya­şar­ken üç bin tane onun aya­rında müc­te­hid imam vardı. Bun­lar özde ayrı de­ğil­ler. Efen­di­miz (a.s)’in aynı ha­re­keti bir kaç şe­kilde yap­tığı ayrı ayrı on­lara ri­va­yet ola­rak gel­miş. En pra­tik örnek ola­rak di­ye­lim: Ma­li­ki­ler el­le­rini sa­la­rak kı­lar­lar, Ha­ne­fi­ler el­le­rini bağ­la­ya­rak kı­lar­lar. Peki, Pey­gam­ber Efen­di­miz kıl­mış mı iki şe­kilde, kıl­mış. Onun için Ha­ne­fi­ler vacip de­me­miş­ler, farz de­me­miş­ler. Niye? Di­ğe­ri­nin de ol­du­ğunu gör­müş­ler ama bu senet daha kuv­vetli de­miş­ler buna bağ­lan­mış­lar. Kabe’de ne ya­pı­yo­ruz salıp kı­lanla yan yana na­ma­zı­mızı kı­lı­yo­ruz, kıl­dık­tan sonra da ku­cak­la­şı­yo­ruz. Demek ki ay­rı­lık yok. Yani Şafi kar­de­şimle yan yana na­ma­zımı kı­lı­yo­rum o her ya­tışta el ha­re­ke­tiyle de tek­bi­rini ge­ti­ri­yor ben de tek­bir ke­lime ola­rak söy­lü­yo­rum ama na­mazı kıl­dık­tan sonra mu­sa­faha ya­pı­yo­ruz ku­cak­la­şı­yo­ruz yani.

Zaten o ka­pıyı aça­maz­lar da. Tut­maz da. Peki, ne ya­pa­ca­ğız bu ke­li­meyi nasıl an­la­ya­ca­ğız. Bunun ben canlı ör­ne­ğini de an­la­ta­yım. Bir gün biri geldi ya­yı­ne­vine, elinde meal var. Sever beni ben de onu se­ve­rim. Şun­dan do­layı se­ve­rim, 30-40 yıl­dır ta­nı­rım gay­reti iyi­dir. “Hoca, sana da ih­ti­ya­cı­mız kal­madı, İmam Ebu Ha­nife’ye de kal­madı, İmam Şafi’ye de kal­madı. Bun­dan sonra Kur’anı­mızı oku­ruz, ona göre ha­re­ket ede­riz.” dedi. Biz mez­hep ta­nı­ma­yız diyor. Dedim ki senin mez­he­bin var. Yok dedi. Val­lahi var dedim. Yemin etti o da, yok dedi benim mez­he­bim. Peki, Kur’an apa­çık in­di­ril­miş diyor ayet-i ke­rime’de, ben sana niye muh­taç ola­yım, niye İmam Ha­nife’ye muh­taç ola­yım. Pe­kâlâ dedim, Mus­haf’ı açtım. Bak ayet bu. Oku da bir mana ver. Kur’an apa­çık inmiş di­yor­sun ya, oku da bir mânâ ver dedim. Ben Arapça bil­mem dedi. Ben sana ne dedim, senin mez­he­bin var: Meal, elin­deki ada­mın meali, sen bu ada­mın mez­he­bin­de­sin. İki­mi­zin ara­sın­daki fark şu: İmam Ebu Ha­nife Kur’an-ı Kerim’i oku­muş, bana, şunu şöyle ya­par­ken bunu böyle ya­pa­cak­sın diyor, sen de bu ar­ka­daş Kur’an-ı Ke­rimi oku­muş, ke­na­rına da yaz­mış sen de bunu seç­miş­sin. Onun an­la­dı­ğını an­lı­yor­sun sen dedim. Ak­lına yattı ama. Doğru, ben 30 yıl­dır bunun mü­ca­de­le­sini ver­dim, bana bunu söy­le­yen ol­madı. Çok mü­na­ka­şa­lar yap­tık sabah na­maz­la­rına kadar diyor bu ko­nuda. Sen bu ar­ka­da­şın gö­rü­şü­nün üze­rine mez­he­bini ku­ra­cak­sın ama senin de mez­hepte ima­mın bu adam. Peki, ne ya­pa­cak­sın? Arapça’yı öğ­re­ne­cek­sin, ye­terli değil. Yine de Arapça’yı öğ­ren­di­ğinde o ke­li­me­nin o ma­naya gel­di­ğini öğ­ren­mek için ilk dönem ya­zıl­mış lü­gat­lere ba­ka­cak­sın Kur’anda geçen. Halil bin Ahmed’in, Cev­heri’nin Sıhah’ına, Li­sanu’l Arab’a ba­ka­cak­sın. Onlar da ya Şa­fi­i­dir, ya Ha­ne­fi­dir, ya da Ma­li­ki­dir. Peki, bun­lar Ma­liki ol­duk­ları için mi o ma­nayı verir, hayır. Kur’an-ı Kerim’deki o ke­li­mede o mana var. Uy­gu­la­mada ise na­sılsa onu nak­let­miş bizim mez­hep imam­la­rı­mız diye cevap ver­miş­tim.

Onun için o sözü söy­le­yen­ler tut­tu­ra­maz­lar. Şöyle tut­tu­ra­maz­lar. Tür­kiye’de di­ye­lim ki, müs­lü­man değil ama dil­ci­dir, iyi bir dil bil­gisi var­dır bir in­sa­nın ama bu adam o man­tığı kabul etmez. Hani Roma Hu­kuku mi­ladi 4. asırda ya­zıl­mış. O gü­nü­nün di­lini ko­nu­şan mı var şimdi, hayır. Peki, Roma Hu­kuku oku­tu­lu­yor mu, oku­tu­lu­yor. Kim onu ter­cüme etmiş, filan adam. Biri çıkıp di­ye­cek ki ne bi­le­yim ben bunun doğru ol­du­ğunu. Buyur sen yap di­ye­cek­ler adama bu sefer. Yani o yol, yol değil. Tut­maz bir yol o.

Nasıl ki Kur’an-ı Kerim’imiz tek har­fine kadar lafız ola­rak ko­run­muş, bir harf veya ilave ek­silt­meyi kimse ba­şa­ra­ma­mış. Bir kasıt var ek­silt­meye veya de­ğiş­tir­meye fakat ba­şa­rılı olu­na­ma­mış. Aynı şe­kilde Rab­bim biz Ku­ranı Kerim’i ko­ru­duk der­ken yal­nız laf­zını değil ma­na­sını da ko­ruma ga­ran­tisi var orada. Yani onlar Rab­bimi göz ardı edi­yor­lar. Kur’an’ın ma­nası tah­rif edil­miş di­yen­ler Rab­bimi göz ardı edi­yor­lar, O’nun gü­cünü he­saba kat­mı­yor­lar. Yal­nız laf­zını ko­ru­mu­yor Rab­bim, Kur’anını ko­ru­yor. Kur’an ne idi başta tarif ettik, lafız ve ma­na­dan iba­ret­tir dedik. İki­sini de Rab­bim ko­ru­yor. Ne ile ko­ru­yor? İn­sanla ko­ru­yor. Kı­ya­mete kadar bu dini ko­ru­ya­cak in­san­ları Rab­bim ge­ti­re­cek­tir. Biz ne ya­pa­lım, onun içine gi­ren­ler­den olmak için gay­ret gös­te­re­lim.

– Muh­te­rem Hocam, biz­lere vakit ayır­dı­ğı­nız için çok te­şek­kür ede­riz.