Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Söyleşi

Enver Baytan Hocaefendi ile Kur’ân-⁠ı Kerîm üzerine…

Söyleşi:

Söyleşiyi yapan: Abdulkerim Malkoç

20. Sayı · 2010/4

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

– Muh­te­rem Hocam, bir ilahî kelâm ol­ması iti­ba­riyle Kur’ân-ı Kerîm’in hu­su­si­yet­leri ne­ler­dir?

Eûzü bil­lâhi mineş’şey­tâ­nir’racîm, Bis­mil­lâ­hir­rah­mâ­nir­ra­hîm. El­ham­dü­lil-lâhi Rab­bi­lâ­le­mîn ves’sa­lâtü ves’se­lâmu alâ Ra­sû­linâ Mu­ham­me­din ve alâ âlihî ve sah­bihî ec­maîn.

Kur’ân-ı Azî­müş­şân, Allah (c.c) ta­ra­fın­dan, pey­gam­ber­lik hal­ka­sı­nın so­nun­cusu Hz. Mu­ham­med Mus­tafa (s.a.v) Efen­di­miz va­sı­ta­sıyla bu dünya ders­ha­ne­sine gön­de­ril­miş en son ilâhî ki­tap­tır. Okun­ma­sı­nın fa­zi­leti yük­sek­tir. İnsan bunu tam ma­na­sıyla, hak­kıyla ne de­rece tak­dir ede­bi­lir, pek kolay bir şey değil tabi ki. Zira bir şeyin kıy­me­tini bil­mek, ona göre se­viye ister. Ona göre an­la­yış, ona göre iman, ince nok­ta­lara ona göre dik­kat etmek ge­rek­ti­rir.

Sizin En Ha­yır­lı­nız…

Kur’ân-ı Azî­müş­şân, her mümin için hem ken­dine hem baş­ka­la­rına ha­yırlı olmak için öğ­re­ni­lir, öğ­re­ti­lir. Bunu gös­te­ren hadîs-i şerîf şudur; “Sizin en ha­yır­lı­nız Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı öğ­re­nen ve onu baş­ka­la­rına öğ­re­ten kim­se­dir.” Mü’min, bir yan­dan ta­le­be­dir; bir yan­dan da mu­al­lim­dir. Kaç ya­şında olursa olsun, fark etmez. Di­ni­mize göre ilim, be­şik­ten baş­lar, me­zara kadar tah­sili devam eder. Bir yan­dan Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı gü­zelce öğ­ren­meye ça­lı­şa­cak, eh­lin­den öğ­re­ne­cek; diğer yan­dan da ehil ol­duğu kadar, öğ­re­ne­bil­diği kadar Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı baş­ka­sına da öğ­re­te­cek. Böyle bir ki­tap­tır Kur’ân.

Bu dünya da bir ders­ha­ne­dir ha­ki­katte. Bu ders­ha­ne­deki bütün ki­tap­la­rın reisi Kur’ân-ı Azî­müş­şân’dır. Diğer bütün ki­tap­lar Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ın em­rinde oku­nursa ha­yırlı olur, zikri geçen hadîs-i şe­rî­fin müj­de­sine dâhil olur. Kur’an-ı Kerim’in em­rinde okun­mazsa, kendi yo­luna, kendi an­la­yı­şına göre diğer ki­tap­ları okursa insan hiç şüp­he­siz Kur’ân’ın em­rinde oku­yan gibi ha­yırlı ola­maz. Ken­disi de ola­maz ilmi de ola­maz. Bir dok­tor dü­şü­nü­nüz… Bir yan­dan Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı oku­yor, onu gü­zelce öğ­re­ni­yor bir yan­dan da oku­lunda tıbba dair ki­tap­ları, oku­ya­cağı ki­tap­ları, hep­sini ilk ola­rak baş­la­dığı Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ın em­rinde oku­yor. Onun dok­tor­luğu ha­yırlı olur mu? Olur el­bette. Baş­ka­sı­nın uz­vunu ne ken­disi çalar, ne çalıp ge­ti­ren kim­se­nin ge­tir­di­ğini alır, para ka­za­na­ca­ğım diye. Şimdi bazı dok­tor­lar hır­sız­lama alın­mış bir takım insan uzuv­la­rını, in­sa­nın kalbi, gözü gibi uzuv­ları alıp baş­ka­sına nak­le­di­yor­lar değil mi? Ney­miş, para ka­za­na­ca­ğım diye. Hâl­buki Kur’ân-ı Azî­müş­şân’a uygun değil. Uygun ol­ması için öyle bir şeyi yap­ma­ması lazım. Hasta gel­diği zaman, dok­to­run ilk dü­şü­ne­ceği şey, has­taya za­rarlı ol­ma­mak­tır; fay­dalı olmak değil, has­taya za­rarlı ol­ma­mak. An­la­ma­mışsa, has­ta­lı­ğın teş­hi­sini ya­pa­ma­mışsa, ona di­ye­cek ki “Ben senin has­ta­lı­ğını tam an­la­ya­ma­dım, sen git, filan dok­tora ken­dini gös­ter. Senin has­ta­lı­ğını o ben­den daha iyi anlar.” deyip gön­de­re­cek. İllâ da para ka­za­na­ca­ğım diye ta­bâ­bet üc­reti al­ma­ya­cak. Çünkü ona fay­dası ol­madı. Yine bu şe­kilde Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ın em­rinde ye­ti­şen mü­hen­dis çürük bina yap­maz, hır­sız­lık yap­maz; de­mi­rini, çi­men­to­sunu çal­maz. Ge­re­ken ma­nada, yerli ye­rinde bun­ları kul­la­nır. Yap­tığı bina da kolay kolay çök­mez. Kim­se­nin ca­nına kıy­maya da sebep olmaz. Yani dün­ya­daki bütün in­san­lar bunu böyle bil­mek mec­bu­ri­ye­tin­de­dir. Sa­dece bize gelen bir kitap de­ğil­dir ki bu, in­san­lı­ğın ta­ma­mına gel­miş­tir.

Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı Ez­ber­le­mek.

Üm­me­tin en şe­ref­li­le­rin­den olmak için ya­pıl­ması ge­re­ken bir husus da Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı ez­ber­le­mek­tir. Bu hu­susu, Rasûl-i Zîşân Efen­di­miz’in (s.a.v) bu­yur­duğu şu hadîs-i şe­rîf­ten öğ­re­ni­yo­ruz: “Üm­me­ti­min en şe­ref­li­leri Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı yük­le­nen­ler, yani ez­ber­le­yen­ler, bir de gece na­ma­zına kal­kan­lar­dır.”

Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı her­kes baş­tan sona ez­ber­le­ye­bi­lir mi? Ez­ber­le­ye­mez. Her­ke­sin vakti de bir de­ğil­dir, ze­kâsı da. Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı ez­ber­le­yen­ler araş­tı­rıl­mış, hepsi zekî, kes­kin ze­kâ­lı­lar… Ba­zı­ları bı­ra­kır, biraz ez­ber­ler ya­rıda kalır. Du­rak­lar, ta­mam­la­ya­maz öy­lece orada kalır. Ba­zı­ları da her gün üze­rine düşen kısmı ez­ber­le­ye­rek ta­mam­lar, şe­re­fin ta­ma­mına erer. Buna hâfız-ı Ke­lâ­mul­lâh, Allah ke­lâ­mı­nın hâ­fızı (ez­ber­le­yip ko­ru­yanı) denir. Bu yolda ça­lı­şan ho­ca­e­fen­di­ler var­dır, ken­di­leri hem hâfız ol­muş­lar­dır hem de baş­ka­la­rını hâfız yap­mak için ça­lış­mış­lar­dır. Bun­lar­dan bi­risi Gö­nenli Ho­ca­e­fendi me­sela, Allah rah­met ey­le­sin. Çok kim­se­nin hafız ol­ma­sına sebep ol­muş­tur. On­lara Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ın me­hâ­ric-i hurûf ve­sa­ire gibi ge­re­ken­le­rini öğ­ret­miş­tir. Bir yan­dan hâ­fız­lı­ğını bi­tir­miş­ler bir yan­dan da Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı tec­vîd üzere, aynı za­manda talim üzere nasıl oku­nur, bun­ları da Ho­ca­e­fen­di­den öğ­ren­miş­ler­dir. Artık kaç bin ta­le­besi var onu bi­le­mi­yo­rum. Ken­disi ye­tiş­ti­re­mi­yorsa gü­ven­diği kim­seye, “Sen, şunu şunu, buna okut, öğret.” der bu şe­kilde ha­vale eder, onu ders­siz bı­rak­mazdı. Mad­de­ten de yar­dımda bu­lu­nurdu. Biri de biz olduk. Her gün bize 30 kuruş yev­miye ve­rirdi. İs­tan­bul’da onunla biz bir gün ge­çi­nir­dik. Yar­dı­mın­dan çok fay­da­lan­dık. Daha o yolda olan her­kesi say­mak müm­kün değil. Ho­ca­e­fen­di­ler, hâlâ ha­yatta olan­lar da var, bun­lar ha­yırlı, şe­refli bir iş ya­pı­yor­lar. Hem ha­yırlı ol­muş­lar, şe­refli ol­muş­lar hem de ha­yır­lı­ları da şe­refli olan­ları da ye­tiş­ti­ri­yor­lar.

Kur’ân-ı Kerîm’i Oku­mak İba­det­tir.

Kur’ân-ı Azî­müş­şân iba­det ola­rak oku­nur. Rasûl-i Zîşân Efen­di­miz (s.a.v) bunu şöyle haber ve­ri­yor: “Üm­me­ti­min en mak­bul iba­deti Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı oku­mak­tır.” Başta namaz kı­lar­ken oku­mak. Me­sela bir kimse namaz kı­lar­ken Kur’ân-ı Azî­müş­şân’dan bir mik­tar oku­mazsa na­mazı olur mu? Olmaz. Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı oku­ya­cak.

Kur’ân-ı Kerim’i rast­gele oku­mak değil tabi ki mak­sat. Onu oku­makta üç mer­tebe var­dır. Son za­man­larda hele te­râ­vîh na­maz­la­rında bu mer­te­be­lere ri­â­yet et­me­yen­ler olu­yor. Nedir bu üç mer­tebe?

Ev­velâ, ter­tîl mer­te­besi. Her har­fin hak­kını ve­re­rek ve du­ru­la­cak yer­lerde du­ra­rak, ağır oku­mak­tır. Me­sela namaz kı­lın­dık­tan sonra mih­rapta hoca var­dır, ge­riye dön­müş­tür ce­ma­ate karşı, tes­bih­ler çe­ki­li­yor, duası ya­pı­lı­yor. Dua bit­tik­ten sonra hemen eûzü bes­me­leyi çe­ki­yor, me­sela yatsı na­ma­zında “Âmer­ra­sûlü…” diye baş­lı­yor aşr-ı şerîf oku­yor değil mi? İşte bu en ağır oku­nuş orada kul­la­nı­lı­yor. Harf­le­rini sa­ya­bi­lir­si­niz. Her har­fin hak­kını ve­re­rek, du­ru­la­cak yer­lerde du­ra­rak ağır oku­mak. Ter­tîl mer­te­besi budur. Biri harf­leri say­maya kalksa sa­ya­bi­lir, ke­li­me­leri say­maya kalksa sa­ya­bi­lir.

Bir de ted­vîr mer­te­besi var­dır, bu da orta oku­yuş­tur. Bu kı­raat ne­rede kul­la­nı­lır? Daha çok te­râ­vîh na­ma­zını kı­lar­ken orta oku­yuş kul­la­nı­lır. Me­sela yatsı na­ma­zı­nın far­zını kıl­dı­rır­ken ağır oku­yuş kul­la­nı­lır. Ama te­râ­vîh gibi uzun na­mazda orta oku­yuş kul­la­nı­lır.

Bir de (üçüncü ola­rak) hadr mer­te­besi var­dır. Hızlı oku­mak­tır. Hızlı oku­mak de­yince, ba­zı­la­rı­nın zan­net­tiği gibi hemen, eûzü bes­me­leyi çekip de bir ne­feste hem Fâ­tiha’yı hem de zamm-ı sû­reyi oku­yu­ver­mek de­ğil­dir. Kı­raat biraz hızlı ola­bi­lir ama harf­ler, ke­li­me­ler bir­bi­rine ka­rı­şır halde ol­ma­ma­lı­dır.

Hz. Ömer (r.a) Efen­di­miz’in ter­tîl aye­tinde şu sözü kay­de­di­li­yor, Keş­şâf tef­sî­rinde. Şöyle bu­yur­muş: “Ata bin­me­nin ve yola git­me­nin en şer­lisi, atı ter içe­ri­sinde bı­ra­ka­cak kadar hızlı sür­mek­tir. Kı­ra­a­tin de en şer­lisi, harf­ler, ke­li­me­ler bir­bi­rine ka­rı­şır va­zi­yette hızlı oku­mak­tır.” Bu ne demek olu­yor? Üç mer­te­bede Kur’ân-ı Azî­müş­şân oku­nur, öyle 4. bir mer­te­beye hiç­bir zaman ge­çil­mez. Ne aşr-ı şe­rîfte ge­çi­lir, ne farzı kıl­dı­rır­ken biraz hız­lıca olanda ge­çi­lir ne de hatim in­di­rir­ken daha hızlı olan­dan oraya ge­çi­lir. Bunun dı­şında oku­yan, o zaman oku­yo­rum de­me­sin.

Bir de ter­tîb-i selef adı ve­ril­miş hatim in­dirme usûlü var­dır. Yeri gel­miş­ken bun­dan da bah­se­de­lim. Şimdi efen­dim, hafta da bir hat­met­mek is­te­yen­ler için se­le­fin misal alı­na­cak bir ter­tibi var­dır. Se­le­fin (geç­miş ule­mâ­nın) ter­tîbi ne idi? Ki­tapta aynen şun­ları bil­di­ri­yor. O zaman me­sela ashâb-ı kirâm (r.anhüm) za­ma­nında baş­la­mış, daha son­raki za­man­larda devam eden­ler olmuş. Tabi vakti mü­sait olan­lara göre bu. Mü­sait de­ğilse bu şe­kilde ha­timi her zaman in­di­re­mez her­kes. Ayda bir in­di­rir. Şimdi bunu arz ede­lim. Cuma ge­cesi sûre-i Fâ­tiha’dan sûre-i Mâide’ye. Cu­mar­tesi ge­cesi sûre-i En’âm’dan sûre-i Hûd’a. Pazar ge­cesi sûre-i Yûsuf’tan sûre-i Mer­yem’e. Pa­zar­tesi ge­cesi sûre-i Tâhâ’dan sûre-i Kasas’a. Salı ge­cesi sûre-i An­ke­but’tan sûre-i Sâd’a. Çar­şamba ge­cesi sûre-i Ten­zîl’den sûre-i Rah­mân’a. Per­şembe ge­cesi Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ın so­nuna kadar oku­ya­rak hatim et­mek­tir. Şimdi bun­ları hafta ge­ce­le­rinde hep oku­muş olu­yor. Haf­tada bir ne olu­yor, hatim in­di­ri­yor. Her­kes ya­pa­bi­lir mi? Ya­pa­maz. Hâfız olan­lar ya­pa­bi­lir. Ama her­kes bunu ya­pa­maz. Ne ya­pa­cak o zaman? Günde iki sayfa oku­ya­bi­li­yor, o kadar okur. Hatim sür­sün, biraz geç insin, biraz erken insin ama o ün­siy­yeti, ona olan bağ­lı­lığı ke­sil­me­sin. Elden gel­diği kadar. Bir sayfa oku­yor, olsun iki sayfa oku­yor olsun… Me­sela açtı şu say­fayı, bu say­fayı okudu, vakti o kadar, ka­pattı. Er­tesi gün yine açtı de­va­mında olan bu say­fayı okudu, ka­pattı. Bu şe­kilde böyle devam eder, hatim in­di­rince ar­ka­dan bir de du­a­sını yapar. Me­sele böyle bağ­lan­mış olur. Evet. Bu az ev­velki şe­kilde hatim in­dir­meye ter­tîb-i selef den­diği gibi ter­tîb-i Os­mânî de denir. Çünkü ilk baş­la­yan zat O. Selef de onu gö­rünce, öyle ha­timi be­nim­se­miş ve onlar da onun gibi hatim in­dir­meye baş­la­mış­lar. Esa­sen ilk baş­la­yan Hz. Osman (r.a). Evet efen­dim.

– Hocam, bir de hatmi bi­tir­dik­ten sonra baş ta­rafa dönüp ‘Fâ­tiha’ ile ‘Elif Lâm Mîm’i oku­mak var, bu bir hadîs-i şe­rîf­ten mi mül­hem­dir?

Hadîs-i şe­rîf­ten mül­hem­dir ve Rasûl-i Zîşân Efen­di­miz’in sün­ne­ti­dir. Rasûl-i Zîşân Efen­di­miz hatim in­dir­dik­ten sonra ne ya­pardı? Ev­velâ “Hatim in­dirdi.” demek için baş ta­raf­taki bes­me­le­den baş­la­ya­rak “Mine’l-cin­neti ve’n-nâs” oraya kadar oku­mak ha­tim­dir. Bir kısa sû­resi eksik olsa hatim midir? De­ğil­dir. Onun için ha­timi tam in­di­re­cek. İs­terse du­a­sını yapsa olur mu? Olur. Mev­tâya da gön­de­rir. Amma Pey­gam­ber (s.a.v) sün­ne­tine uymak için bir de onun gibi, ‘söz ver­mek’ üzere ne yapar? E’ûzü bes­me­leyi çeker, “Kul­hu­val­la­hu­e­had” diye sû­reyi okur, ondan sonra onun al­tında ya­zılı olan “Kul eûzu bi­rabbi’l-felak” bes­mele çe­ke­rek tabi, sonra bes­mele çe­ke­rek yine “Kul eûzu bi­rabbi’n-nas” son su­re­leri, üç su­reyi tek­rar okudu mu? Okudu. Baş ta­rafa geçti. Baş ta­rafta ne var ‘bes­mele’ var ‘Fâ­tiha’ sû­resi var. Çekti bes­me­le­sini Fâ­tiha sû­re­sini de okudu. Şimdi “Mine’l-cin­neti ve’n-nâs”daki o ayetle, o son ke­lime ile baş ta­rafa ge­çişi bir­bi­rine bağ­ladı. Demek olu­yor ki: “Ya Rabbi, esa­sen bu hatim indi. Amma ben ikinci bir ha­time baş­la­mış olmak için duamı yap­ma­dan son sû­reyi oku­yo­rum, bı­rak­mı­yo­rum, baş ta­rafa geçip tek­ra­rına baş­lı­yo­rum. Ondan sonra duama ge­çe­ce­ğim. Hadîs-i Şe­rî­finde de Ra­sû­lul­lah (s.a.v) şöyle bu­yu­ru­yor: “Ef­dalu’n-nâsi el-hallu’l-mur­te­hilü.” “Mümin in­san­la­rın en fa­zi­let­lisi, ha­timi in­di­ren hemen yeni baş­tan baş­la­yan­dır.” Öy­leyse üm­meti de böyle yap­sın diye bu ha­dî­sinde yol gös­ter­miş olu­yor efen­dim.

Kur’ân’ın Hattı Kur’ân’ın Dili

Sonra Kur’ân-ı Azî­müş­şân kendi hattı ve kendi di­liyle oku­nur. Buna da çok dik­kat etmek ge­re­kir. Bunun se­bep­leri var­dır. Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ın bazı ke­li­me­leri yazı kâ­i­de­le­rine ay­kırı ya­zıl­mış­tır. Me­sela ‘mie’ ke­li­mesi ‘mae’ şek­linde ya­zıl­mış­tır; ama oku­nur­ken yine ‘mie’ şek­linde okun­muş­tur. ‘Ve le evdau’ ke­li­mesi ‘ve lâ evdau’ diye ya­zıl­mış­tır, ama oku­nur­ken yine ‘ve le evdau’ diye okun­muş­tur. ‘Ev le ez­be­han­nehû’ bu da ‘ev lâ ez­be­han­nehû’ şek­linde ya­zıl­mış­tır. ‘ev le ez­be­hen­nehu’ şek­linde esas öyle ola­cak, öyle okun­muş­tur çünkü. Sonra me­sela ‘Tâğâ’ ke­li­mesi var­dır, Kur’ân-ı Azî­müş­şân’da, fiil-i mâzî (geç­miş zaman ki­pinde)dir. Ra­sû­lul­lah (s.a.v) vahiy kâ­tip­le­rine bu âyet-i ce­lî­le­leri ya­zar­ken böyle öğ­ret­miş­tir. Benim arz et­ti­ğim o ke­li­me­leri öyle ya­za­cak­sı­nız, ama böyle oku­ya­cak­sı­nız de­miş­tir. Vahiy kâ­ti­bine me­sela şu âyet-i ce­lî­leyi teb­liğ eder­ken, vahiy kâ­tibi de ya­za­cak: “İz­hebâ ilâ fir’avne in­nehû tağâ” “Ey Mûsâ ve Hârûn, siz iki­niz gidin Fi­ra­vun’a çünkü o pek azdı. (Ben Allah’ım de­meye baş­ladı, had­dini aştı.)” Şimdi ‘tağâ’ ke­li­mesi ‘tuğ­yân’ kö­kün­den­dir sonu ‘ye’ ile ya­zıl­mış­tır. Peki, ondan sonra el-Hâkka Sû­resi var­dır, orada da bir ayet-i ke­rime var­dır ki, “İnnâ lemmâ tağa’l-mâu ha­mel­nâ­küm fi’l-câ­riye” orda da ‘tağâ’ ke­li­mesi var, o da ‘tuğ­yân’ kö­kün­den­dir öteki gibi. Ama sonu ‘ye’ ola­rak değil ‘elif’ ola­rak ya­zıl­mış­tır. Vahiy kâ­tip­le­rine böyle yaz­dır­mış­tır Ra­sû­lul­lah (s.a.v). Peki, bu­rada ne gibi bir in­ce­lik var­dır? Mûsâ (a.s) ile Hârûn (a.s)’ı gön­de­rir­ken kime gön­de­ri­yor? Mü­kel­lef olan in­sana. Cenâb-ı Hakk’ın em­rine mu­ha­tap­tır o insan. Kabul eder, etmez o ayrı. Kabul ederse kâr eder, kabul et­mezse zarar eder. Ama “Bana teb­liğ ya­pıl­madı.” de­me­mesi için pey­gam­ber­le­rini gön­derdi mi Fi­ra­vun’a? Evet. İşte bu­rada mü­kel­lef ol­duğu için ‘ye’ ile ya­zı­lı­yor. Gön­de­ri­len kim­se­nin mü­kel­le­fi­ye­tini ne ya­pı­yor? Gös­ter­miş olu­yor. Hâl­buki di­ğeri suyun taş­kın­lı­ğın­dan bah­se­di­yor ‘Lemmâ tağa’l-mâu…’ ‘Su az­dığı zaman, taş­tığı zaman…’ onun az­ma­sın­dan, taş­ma­sın­dan an­la­tır­ken sonu ‘ye’ ile ya­zı­lı­yor. Esa­sen su, Fi­ra­vun gibi pey­gam­ber­lere mu­ha­tab mıdır yani ‘İman et!’ diye bir şey var mı? Yok değil mi? Suya böyle bir şey yok. Onun için mü­kel­le­fi­yet içinde de­ğil­dir bu hu­susta. Bu se­bep­ten onun­kinde ‘elif’ ile ya­zıl­mış. Arap hat­tında böyle bir fark var mıdır? Yok. Arap hat­tında hiç­bir zaman böyle, o ta­rihe kadar, bu ayeti ke­ri­me­ler ge­lin­ceye kadar, hiç­bir zaman aynı kök­ten olan iki fiil-i mâ­zîyi, bi­ri­nin so­nuna ‘ye’, di­ğe­ri­nin so­nuna ‘elif’; bu farkla mü­kel­lef ve ğayr-i mü­kel­lefi gös­ter­sin, böyle bir şey ol­madı. Onlar böyle bir şeyi yeni gör­dü­ler. De­minki arz et­ti­ğim cüm­le­leri de yeni gör­dü­ler. Allah Allah de­di­ler, yahu ne demek is­ti­yor? Nasıl şey­dir?

Sonra şu pek câlib-i dik­kat­tir: Başka harf­ler Kur’ân ses­le­rini ifa­deye el ve­rişli de­ğil­dir. Dü­rüst yaz­mak da müm­kün de­ğil­dir. Latin harf­le­riyle me­sela Kur’ân-ı Azî­müş­şân’daki harf­le­rin se­sini bulun. Ço­ğunu bu­la­maz­sı­nız. Far­ze­di­niz, “İnnâ e’tay­nâke’l- Kev­ser. Pel­tek ‘se’, bu­günkü yazı ile yaz ba­ka­lım. ‘Sin’ gibi oku­nur değil mi? Pel­tek okur­lar mı? Hayır. ‘Ke’l-Kev­ser’ diye (pel­tek ‘se’ ile) oku­sun diye harfte bir an­la­yış var mı öyle? Yok. Kur’ân’daki o sesi ver­mi­yor, daha çok ‘sin’in se­sini ve­ri­yor. Kaldı ki bir de ne var ‘sad’ var. Ayrı ayrı böyle. Se, sin, sad diye üç harf var Kur’ân-ı Azî­müş­şân’da. Hâl­buki bu­gün­künde (Latin al­fa­be­sinde) bir harf var o da sa­dece ‘S’. Bir kimse zamm-ı sûre ola­rak Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı okusa da “İnnâ e’tay­nâke’l-Kev­ser” diye ‘sin’ okusa, namaz bo­zu­lur. Niçin? ‘el-Kev­ser’ diye (Türkçe oku­yuşla) Kur’ân-ı Azî­müş­şân’da böyle bir ke­lime de yok ve mânâ da aynı kal­maz. Onun için, bu şe­kil­de­dir (Arapça oku­nur). Sonra dü­rüst yaz­mak müm­kün değil ki. Nasıl ya­za­cak­sın?

İzmit’te Sey­yid Hoca adında bir zât vardı, ha­ki­ka­ten iyi bir âlimdi. Bu ho­ca­e­fendi va­a­zında Latin harf­le­riyle Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ın la­fız­ları ya­zı­la­maz, diye vaaz etmiş. Bunu da tah­sîli yük­sek sa­yı­lan biri duy­muş, canı sı­kıl­mış. ‘Onlar da harf, bun­lar da harf. Bu kadar da ifrat olmaz. Ne demek ya­zı­la­maz­mış bu­günkü harf­lerle!’ Müf­tü­lüğe gi­ri­yor­muş Sey­yid Efendi. Hoca ol­duğu ha­lin­den belli, o be­ğen­me­yen adam da onu gör­müş, ‘Bu kim?’ demiş ‘Bu müf­tü­lüğe giren?’ ‘Sey­yid Hoca.’ ‘Yaa!’ demiş, ki­birli de bir adam­mış. Müf­tü­lü­ğün ka­pı­sına gel­miş. Hoca da daha önce gir­miş içeri zaten. Kapı da ka­pan­mış. Ayağı ile ka­pıya vur­muş. Tak tak, diye. Çok ter­bi­ye­siz­ler vardı o ta­rihte, biz ne­le­rini gör­dük on­la­rın. Dini tah­kir için bir ba­hane arar­lardı, öy­le­leri vardı. Vur­muş, içe­ri­den ‘Bu­yu­run!’ de­miş­ler. İçeri gir­miş, karşı kar­şıya da ta­nı­mı­yor müf­tüyü zaten. Gör­me­miş Sey­yid Efendi’yi de böyle karşı kar­şıya. ‘Han­gi­niz Sey­yid Efendi?’ ‘Ben­de­ni­zim, efen­dim. Bu­yu­run!’ Otur­muş ve demiş ki: “Sen Kur’ân bu­günkü harf­lerle ya­zı­la­maz dedin mi?” “Evet, dedim.” “Sen söyle de ben ya­za­yım bak.” demiş, “Ya­zı­la­maz, di­yor­sun, niye ya­zı­la­ma­sın!” “Yaz!” demiş Hoca hemen “Mü’min yaz.” demiş. ‘Mümin’ yaz­mış. Almış hoca, bak­mış: “Hem­ze­sini de koy!” demiş… “Efen­dim demiş, sizin gibi sivri ka­fa­lı­lar ‘ya­zı­lır’ der­ler; benim gibi bu işi bi­len­ler de mec­bû­ren ‘ya­zıl­maz’ der­ler. Ara­mızda bu kadar fark var merak etme.” demiş. Ho­ca­e­fendi zaten onu se­ne­lerce oku­tur. Ter­bi­ye­siz adam, had­dini bil­mi­yor ki. Bu şe­kilde bir şey olmuş o zaman…

Bu Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı, ara sıra so­rar­lar, “Efen­dim, bu­günkü harf­lerle ba­sıl­mış Kur’ân alsak da ondan hatim in­dir­sek olur mu?” diye. İn­di­re­mez­sin ki nasıl in­di­re­cek­sin, tec­vîd kâ­i­de­le­rini bir kere yok edi­yor.“El­ham­dü­lil­lâhi rabbi’l-‘âle­mîn” orda ‘nûn’u ce­zim­le­din. Hâl­buki orda ‘nûn’un ce­zimi yok, gö­rü­nüşte ne var? ‘Üstün’ü (ha­re­kesi) var. “Rabbi’l-‘âle­mîne” değil mi? Üs­tünü var. Ama okur­ken du­ra­cak­sak “rabbi’l-‘âle­mîn” deyip ce­zim­le­ye­bi­li­yo­ruz. Müm­kün­dür de. Ama ge­çe­cek­sek “rabbi’l-’âle­mine” diye ha­re­keyi oku­yo­ruz. Bu­günkü yazı ile bunu yaz­sa­nız, ya cezim ko­ya­cak­sı­nız ya da öte­kini kay­be­de­cek­si­niz. Müm­kün değil, ya­zı­la­maz. So­ru­yo­rum öy­le­le­rine. Ne kadar öm­rü­nüz var onu bi­le­mez­si­niz. Amma öm­rü­nüzde on gün, on beş gün ayır­sa­nız, öm­rü­nüz bo­yunca oku­ya­ca­ğı­nız bu Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı hak­kıyla öğ­re­nip oku­ya­bi­lir­si­niz. Niye bunu esir­gi­yor­su­nuz, ötede be­ride başka harf­ler arı­yor­su­nuz!

Kur’ân-ı Azî­müş­şân Ken­di­siyle Amel Etmek İçin Oku­nur.

Sonra me­sela Kur’ân-ı Azî­müş­şâ­nın hük­müne uyu­lur. Bunun için oku­nur. Bir Ayet-i Ce­lîle’de Cenab-ı Hakk azze ve celle, Rasûl-i Zîşân Efen­di­miz’e şöyle bu­yu­ru­yor: “İnnâ en­zelnâ ileyke’l-ki­tâbe bi’l-hakki li­tah­küme beyne’n-nâsi bimâ erâ­kel­lâh.” Meâli nedir?: “(Ey Rasûl!) [Ey Rasûl ifa­desi esas me­tinde yok amma pa­ran­tez içinde ma­naca var­dır.] Ha­ki­kat, biz sana ki­tabı Allah’ın sana gös­ter­diği vech ile in­san­lar ara­sında hük­met­men için hak ola­rak in­dir­dik.” Yoksa “Oku oku, rafa koy. Oku oku, rafa koy. Amele ge­lince bil­di­ğin başka yolda yürü.” buy­rul­ma­mış. Öyle şey olmaz. Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı oku­yan kimse, onun hü­küm­le­rini mes­le­ğine göre, kendi du­rumu ne ise, mes­leği ne ise ona da dâhil olan hü­küm­leri öğ­re­ne­cek. Bir Allah’a kul­luk için hü­küm­ler var, on­ları öğ­re­ne­cek. Ondan sonra mes­leği ile alâ­kalı hü­küm­ler var­dır, on­ları öğ­re­ne­cek. Bir de kom­şu­luk hu­kuku var­dır, ora­dan da üze­rine dü­şeni öğ­re­ne­cek. Ar­ka­daş­lık hakkı var­dır, on­ları öğ­re­ne­cek. Yani kendi hali du­rumu neyse ha­line göre lazım olan ne gibi ahkâm varsa bun­ları öğ­re­ne­cek. O zaman ona uymuş olur mu? Uymuş olur.

Şimdi efen­dim, Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ın hükmü, hâ­ki­miy­yeti kendi li­sânı ile­dir. Onun hükmü de, ha­ki­mi­yeti de kendi li­sânı ile, kendi Arap­çası ile­dir. Esa­sen, gö­rü­nüşte Arapça’dır zaten Kur’ân-ı Azî­müş­şân’a bu ismi veren de Cenab-ı Hakk’tır. Bu­nunla be­ra­ber o, Arap­la­rın zan­net­tiği şe­kilde de­ğil­dir. Zan­ne­de­mez zaten. Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı bir Arap dik­katli oku­ya­cak da hâlâ “Kendi Arap­çama uy­gun­dur, tam uy­gun­dur…” di­ye­cek. Bu müm­kün de­ğil­dir. Ka­tiy­yen müm­kün de­ğil­dir. Şimdi âyet-i ce­lî­leyi oku­ya­lım: “Ve­ke­zâ­like en­zel­nâhu hük­men ‘ara­biyyâ” “İşte böy­lece, biz onu yani Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı Arapça bir hüküm ola­rak in­dir­dik.” Demek ki Arapça bir hüküm ola­rak in­di­ril­miş. Cenab-ı Hakk’ın Kur’ân-ı Azî­müş­şân’da kul­lan­mış ol­duğu o Arapça yine Arapça’dır; fakat “Arab’ın tam di­li­dir.” desen orada yan­lış­lık olur. Şimdi ne var bakın: Bir in­sa­nın söy­le­diği söz ya nesir olur ya nazım olur. Yani ya düz bir ko­nuşma olur yahut şiir ha­linde man­zûm söz­ler olur. Ya odur ya odur. Başka tür­lüsü yok­tur. Hâl­buki Kur’ân-ı Azî­müş­şân’a ba­kınca hay­ret eder­si­niz. Ne ne­sir­dir, ne na­zım­dır. Böyle bir şey yok. Nesir desen bir türlü, amma deyip di­ye­cek yer var. “Len te­nâlu’l-birra hattâ tün­figû mimmâ tü­hib­bûn…”. Şimdi şiir midir? Değil di­ye­mez­sin, de­vamı var. Amma orda bir durak var yine. Yani bun­lar, şöyle bak­tı­ğın zaman ne düz bir ko­nuşma ne de man­zûm söz. Ona da buna da ih­ti­mal veren şey­lerle be­ra­ber olmak üzere oku­nu­yor. Arap­lar bu li­sanı gör­dük­leri zaman de­di­ler ki “Yahu, şair de­meye kalk­tı­lar Ra­su­lul­lah’a. Amma Kur’ân-ı Azî­müş­şân’a ba­kı­yor­lar: “Ayıp olu­yor, biz ona öyle di­yo­ruz amma buna şiir desen ol­mu­yor, değil, desen o da ol­mu­yor. Nasıl bir li­san­dır bu? Şim­diye kadar ara­mızda, ka­bi­le­ler ara­sında böyle bir lisan gö­rüldü mü? Gö­rül­medi. Her­halde bu Mu­ham­med (s.a.v) yep­yeni, ken­dine has bir Arapça or­taya koy­maya ça­lı­şı­yor.” böyle de­di­ler. Yani bu şe­kilde, bunu mec­bu­ren iti­raf et­ti­ler.

Kitaplı Yaşamak

Şuna da dik­kat ge­re­kir ki in­sa­nın bir hak ki­taba ih­ti­yacı var­dır. İnsan ki­taplı ya­şa­maya mec­bur­dur. Mec­bur ol­duğu ne­re­den belli? İlk insan Âdem aley­his­se­lâm ki­taplı mıdır, değil midir? Ken­disi ki­tap­lı­dır. İmanlı mıdır? Evet. Öy­leyse in­sa­nın dün­yaya ge­li­şinde as­lo­lan küfür değil, iman­dır. İmanla geldi. Küfür son­ra­dan bu­laş­mış pis­lik, has­ta­lık ve te­miz­le­mek tövbe edip hemen ondan kur­tul­mak la­zım­dır. İman­dan tövbe ge­re­kir mi? Böyle bir şey yok. Ya bu adam mü’min­dir amma tövbe et­mi­yor, denir mi? Bu adam günah iş­li­yor, kumar oy­nu­yor yahut içki içi­yor amma tövbe de et­mi­yor, denir değil mi! Yani bu şe­kilde bun­lara iyi dik­kat etmek lazım. Ki­tap­sız mah­lû­kât var mı? Var. On­lara kitap ye­rine, onlar insan gibi mü­kel­le­fi­yet al­tında ol­ma­dığı için sevk-i tabiî ve­ril­miş. İç­güdü mü di­yor­lar şimdi. Sevk-i tabiî. Şimdi efen­dim, bir kedi yav­ru­sunu daha dün­yaya gelir gel­mez ana­sı­nın ya­nın­dan al­sa­nız. Ana­sını gör­me­den ke­diyi ye­tiş­tir­se­niz, bir sene bes­le­se­niz de bü­yüse, oda­dan dı­şarı çı­kar­dı­ğı­nız zaman bir fare görse, aynen anası gibi hücum eder. Peki, anne mi öğ­retti bunu sana? Yok. Peki, ki­tapta mı gör­dün? O da yok zaten. Bu şe­kilde, böyle sevk-i tabiî ile bun­lar bunu öğ­ren­miş olur­lar. Her hay­van kendi ana­sı­nın cin­sine göre böy­le­dir, du­rumu budur

Şuna da dik­kat ge­re­kir. Bir yan­dan Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı böyle bu mad­de­ler uya­rınca oku­malı; ha­yırlı, şe­refli, fa­zi­letli bir kul ola­rak oku­malı, devam et­meli bir yan­dan da şu gibi hadîs-i şe­rif­leri göz önünde tut­malı. Nedir onlar? Rasûl-i Zîşân Efen­di­miz (s.a.v) şöyle bu­yur­muş: “İkrai’l-Kur’âne ma ne­hâke.” “Seni kö­tü­lük­ten alı­koy­duğu müd­detçe Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı oku.” “Fein lem yen­heke…” “Seni kö­tü­lük­ten alı­koy­mu­yorsa…” yalan söy­le­mek­ten me­sela alı­koy­mu­yor, içki iç­mek­ten alı­koy­mu­yor, daha başka böyle bir takım ke­pa­ze­lik re­zil­lik na­mına ne varsa hiç­bi­rin­den alı­koy­mu­yorsa seni “fe­leste tek­rauh” “Sen onu ge­reği gibi oku­ya­mı­yor­sun.” de­mek­tir. Ne kadar ye­rinde. Ne kadar da lazım bakın. Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı okudu okudu, akşam gitti evde içki içti. Ya sen biraz önce Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı oku­ma­dın mı, ayet­leri gör­me­din mi? ‘Gör­düm.’ ‘Bu içki ne!’ Derin dü­şün­meli insan. Diğer bir hadîs-i şe­rî­finde de şöyle bu­yu­ru­yor: “Mâ âmene bi’l-kur’âni men is­te­halle ma­hâ­ri­mehû.” “Kim Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ın haram kıl­dığı şey­leri helâl iti­kat ederse, Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı oku­muş ola­maz.” Şimdi bugün, ba­şör­tüsü me­se­le­sinde mü­za­ke­re­leri hep din­li­yo­ruz değil mi? “Sor­san adama Müs­lü­man mısın?” “Evet.” “Allah em­ret­miş, bütün ha­nım­lar baş­la­rını ör­te­cek­ler. Buna ne der­sin?” “Yook!” Ona ge­lince nesin sen bil­mem. Neyim de, ona bağ­lı­yım da, o ze­de­le­nir de onun için ona ‘evet’ di­ye­mem. Bu adamda Müs­lü­man­lık var mı? Müm­kün de­ğil­dir. Şimdi o emir ne kadar mü­him­dir. Dün­yada ne kadar kadın varsa bütün ka­dın­lar it­ti­fak et­se­ler ne kadar erkek varsa onlar da it­ti­fak ile on­lara des­tek ver­se­ler. De­se­ler ki: “Cenab-ı Hakk’ın ba­şör­tüsü em­rini ya­sak­lı­yo­ruz.” Bir hanım da sade bir hanım: “Yok. Ben öyle sizin gi­bi­le­rin ya­sa­ğını bil­mem. Benim va­zi­fem var, onu bi­li­rim. Ben ba­şımı ört­mekle mü­kel­le­fim, ba­şımı ör­te­rim. Allah’ın em­rine göre ha­re­ket ede­rim.” dese. Haklı olan han­gisi? O bir hanım. Öbür­le­ri­nin ta­mamı hak­sız mı? Hak­sız. Öy­leyse hak­sız­lık bir de­li­lik­tir, de­li­lik­tir. Hadîs-i şe­rîfle sa­bit­tir. Yani kâfir olan insan, âsî olan insan as­lında de­li­dir. Ha­dîsle sa­bit­tir bu. Bir nevi de­li­lik­tir zaten. O hanım tek ola­rak akıl­lı­dır. Öbür­leri karşı çı­kan­lar, Allah’ın em­rine, ta­ma­men deli cin­sin­den­dir­ler. Buna dik­kat eder­ler, et­mez­ler kendi iş­le­ri­dir. Ama Ra­sû­lul­lah’ın ver­diği haber bu şe­kil­de­dir. De­li­lik et­me­sin­ler yani.

Sonra me­sela Kur’ân-ı Azî­müş­şân in­san­lara dün­yada lazım ol­duğu gibi ka­birde, ahi­rette hatta la­zım­dır. Bu­ra­sına da iyi bak­malı. Ba­zı­ları te­le­viz­yona çı­kı­yor­lar, güya Meh­med Akif Bey’in sö­zünü de oku­yor­lar:

“İn­me­miş­tir hele Kuran bunu hak­kıyla bilin / Ne me­zar­lıkta okun­mak, ne de fal bak­mak için” demiş.

Öy­leyse me­zar­lıkta okun­maz. Bir kere sen bunu Meh­met Akif in ya­nına gidip söy­le­sen, ‘Dur!’ der ‘Sende hiç akıl yok mu?’ der. Me­zar­lıkta oku­ma­dan olur mu? Ama sade me­zar­lıkta oku­yup sade fal ba­kar­ken kul­la­nıp da ah­kâ­mına bak­maz­san o olmaz. O olmaz.

Şimdi hadîs-i şe­rî­finde Ra­sû­lul­lah (s.a.v) ne bu­yu­ru­yor? “İkraû alâ mev­tâ­kum Yâsîn.” “Mev­tâ­nıza ‘Yâsîn’i oku­yu­nuz.” Hadîs sade bu değil ki daha başka hadîs-i şe­rîf­ler de var­dır. ‘Yâsîn’i oku­yu­nuz. Ne kadar açıkça bir emir­dir bu. Ra­sû­lul­lah (s.a.v) Efen­di­miz’e sa­ha­be­den bir zat geldi. “Yâ Ra­sû­lal­lah, anam babam vefat etmiş. Böyle geç­miş­le­ri­miz için bizim ya­pa­cak bir şe­yi­miz var mı?” “Evet. Ruh­la­rına bir şey okur se­va­bını ba­ğış­lar­sın yahut bir şey (sa­daka) verir se­va­bını ba­ğış­lar­sın.” Me­sela bir çeşme ya­par­sın, bir kuyu ka­zar­sın, o sudan mah­lû­kât, in­san­lar is­ti­fade eder­ler sevap ka­za­nır­sın, he­diye eder­sin. Bu gibi şey­lerle oraya he­diye gön­de­ri­lir. Böyle bu­yur­muş­tur.

Diğer bir hadîs-i şe­rîfte bakın, orada şunu bu­yu­ru­yor Ra­sû­lul­lah (s.a.v) Efen­di­miz: “Men merra ale’l- me­kâ­biri fe­ga­rae ‘kul­hu­val­la­hu­e­had’ aşera mer­rât…” “Bir kimse kab­ris­tana uğ­rasa (ka­bir­lere gitti orada on­lara ba­kı­yor, uğ­radı) ve ‘kul­hu­val­la­hu­e­had’ (ihlas) sû­re­sini on kere okursa (bes­mele çe­ke­rek, bi­rin­cide e’ûzü bes­mele çeker ikin­ci­sini üçün­cü­sünü okur­ken sade bes­mele çeker böyle okursa) “sümme ve­hebe ec­rahû…” “Sonra ondan ka­zan­dığı se­vabı or­daki mev­tâ­lara he­diye etse” “utiye ec­ruhû bi adedi tilke…” “Ken­di­sine orada ya­tan­lar sa­yı­sınca (daha fazla olmak üzere) sevab ihsan edi­lir.” Bakın, yine oku­mak lazım değil mi? Hani bun­lar okun­malı. Peki, ka­birde de böyle an­la­şıldı. Ya ahi­rette? Efen­dim, ahi­rete ge­lince: Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ın şe­fa­ati olur mu ahi­rette? Olur. Ne bu­yur­muş Ra­sû­lul­lah (s.a.v): “el-Kur’ânu şâ­fiun mü­şef­feun.” “Kur’ân şe­fa­ati mak­bul olan bir şe­fa­at­çi­dir.” “Ve mâ­hi­lun mu­sad­de­kun.” “Fakat şi­kâ­yeti de din­le­nen, nazar-ı iti­bare alı­nan şi­kâ­yet­çi­dir.” O da tas­vip olu­nur yani şi­kâ­yeti mak­bul olur. “Femen ce­a­lehû emâ­mehû” “Kim onu dün­ya­day­ken önder ya­parsa” “ka­dehû ile’l-cen­neti” “Onu cen­nete çeker gö­tü­rür.” Hem ahi­rette hem dünya ha­ya­tında cen­net ha­yatı ya­şa­ta­rak böyle cen­net olan yere gö­tü­rür. Dün­yada da cen­net ha­ya­tına ben­zer hayat var­dır. Öyle ya­şa­tır. Ahi­rette zaten cen­net var­dır, oraya gö­tü­rür. Ama “Ve men ce­a­lehû halfe za­rihî” “Kim de onu ar­ka­sına atarsa” “Ka­dehû ile’n-nari” “Onu ce­hen­neme sü­rük­ler.” Demek ki ahi­rette de bu kitab bize lazım. Bunu böyle bil­mekte büyük fayda var.

– Kur’ân-ı Kerîm’e gös­te­ril­mesi ge­re­ken tazim, hür­met ve âdâba dâir neler söy­le­ye­bi­li­riz? Çünkü bugün bazı kim­se­ler­den çok farklı fi­kir­ler ve de ta­vır­lar ak­ta­rı­lı­yor. Bu hu­susta Müs­lü­ma­nın tavrı nasıl ol­malı?

Kur’ân-ı Azî­müş­şân diğer ki­tap­lar gibi midir? De­ğil­dir. Gerçi o ki­tap­ları okur­ken de bu­ra­dan edep alı­nır. Ama Kur’ân-ı Azî­müş­şân hak­kında âyet-i ce­lîle açık­tır: “Lâ ye­mes­suhû ille’l-mu­tah­ha­rûn.” “Ona temiz, pak olan­lar­dan baş­kası el sü­re­mez.” Ez­bere okur. Afe­der­si­niz, cü­nüp­lük hali müs­tesnâ. Cünüb de­ğilse, ab­dest­siz de olsa me­sela yolda gi­der­ken ab­desti yok, bir ‘Yâsîn’i oku­ya­yım, diye ak­lına geldi ama el sür­mü­yor, Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ı ez­bere oku­ya­bi­lir mi? Okur. Yı­kanma mec­bu­ri­yeti varsa ez­bere de oku­ya­maz. Bu gibi hu­dut­lar var­dır. Bun­lara ri­â­yet etmek farz­dır, mec­bû­rî­dir. Bunun ‘acaba’sı yok. Böyle açık bir şe­kilde emir buy­ru­lursa böy­le­dir. Hadîs-i şe­rîf­lerde me­sela cünüb olan kim­se­nin Kur’ân oku­ya­ma­ya­cağı açıkca bil­di­ri­li­yor mu? Bil­di­ri­li­yor. Bu âyet-i ce­lîle de Cenab-ı Hakk’ın ki­ta­bında aynen var mı? Var. Onu da tef­sir eden bir pey­gam­ber var mı? Var. Bu kadar sağ­lam bir şe­kilde sabit olan şey­leri çocuk oyun­cağı gibi, ken­dine göre laf­lar ede­rek bun­ları ha­fife almak kü­für­dür. Bu kadar mü­him­dir bu. Şimdi bu güzel de, bu ya­ban­cı­lık ner­den ge­li­yor. Efen­di­ler! Vak­tiyle biz bazı hu­sus­larda ya­zı­lar yaz­dık. Bir kere mis­yo­ner­lerle ala­kalı ya­zı­lar yaz­dık. Ay­rıca ‘ic­ti­had fikri’, ‘yeni iç­ti­had fikri ve müc­te­hid tas­lak­ları’ di­ye­rek ya­zı­lar yaz­dık. Bun­ları ya­kın­dan böyle takip ettik. Ya­bancı eser­leri erken oku­yan­lar bu ha­ta­lara dü­şü­yor­lar. Çünkü mis­yo­ner­ler usta. Nasıl söz ede­ce­ğini bilir. Bir kim­se­nin ya­nına var­dığı zaman önce o ne gibi bir ağır­lık­ta­dır, hangi hu­susta bilgi sa­hi­bi­dir, Kur’ân-ı Azî­müş­şân’ın hü­küm­le­rini ne de­rece bilir, bun­ları tam ölç­me­den kolay kolay söz söy­le­mez. Bun­ları ölç­tük­ten sonra onu kan­dı­ra­cak öyle laf­lar söy­ler ki o, il­minde za­yıfsa ina­nır. Ve mü­dafa et­meye baş­lar. Dr. Dozi bun­lar­dan bi­ri­dir. Müs­teş­rik­tir. Onun ‘tarih-i is­lâ­mi­yet’ini okursa er­ken­den ve daha önce ge­re­ken bil­gi­lere sahip ola­ma­mışsa, çıkar ali­mal­lah te­le­viz­yonda, onu da ken­disi söy­lü­yor gibi satar, bi de yalan olur bu, ken­disi söy­lü­yor gibi. Peki an­la­dık da bi­ra­der… 22 madde ha­tır­lı­yo­rum, ta­lebe bu mad­de­leri oku­sun diye yazı yaz­mış­tık vak­tiyle. Ni­ye­ti­miz neydi? Hayra hiz­met. On­ları okursa ondan sonra ma­lu­matı ev­ve­liy­yeyi sağ­lam bir şe­kilde yani il­mi­hal bil­gi­sini sağ­lam bir şe­kilde al­dık­tan sonra bozuk ki­taba da baksa olur mu? Olur. Rasûl-i Zîşân Efen­di­miz, Hz. Ömer (r.a) Efen­di­mizi ve sa­ha­be­den ba­zı­la­rını Tev­rat oku­mak­tan men etmiş miydi? Et­mişti değil mi! Niye? Bir hik­meti var. Kur’ân-ı Azî­müş­şân geldi fakat on­ları daha önce okursa, bi ta­raf­tan da Kur’ân-ı Azî­müş­şân ta­mam­lan­ma­mış daha da ge­li­yor. Daha önce on­ları öğ­re­nirse ve bir de ta­raf­tar olursa, onu ordan cay­dır­mak çok daha zorda olur yani. Öyle za­rarı da var. Hü­lasa, bun­larda hakk olanı önce bel­le­mek bizim için, bizim du­ru­mu­muz bu. Ondan sonra, ‘Batıl da ne de­miş­lerdi?’ diye, eğer öl­dü­re­cek vakti varsa bak­sın, şaş­kın­lı­ğına hay­ret etmek için; öğ­ren­mek için, yap­mak için değil. Allah Allah desin, yahu ne biçim iştir. Yoksa Pey­gam­be­ri­mi­zin aley­hinde o Dozi de­dik­leri adam öyle laf­lar edi­yor ki daha önce Pey­gam­be­ri­mi­zin o me­se­le­le­rini güzel an­la­tan bir ya­zıyı oku­mazsa ona ina­na­bi­lir, ima­nında şüp­heye dü­şe­bi­lir. Kan­dı­rıcı çünkü. Böyle ta­raf­ları var­dır. Onun için ço­cuk­ları ho­ca­lar ev­velce ye­tiş­ti­rir­ken ko­rur­lar. Ko­ruma al­tında ye­tiş­ti­rir­ler.

Öy­le­sini gör­düm ki te­le­viz­yonda, şu anda ila­hi­yat fa­kül­te­sinde hoca. Açık saçık bir hanım kar­şı­sında, bu­rada da bir sürü açık hanım. Bu açık hanım so­ru­yor ho­caya: “Ben diyor, hatim in­dir­mek için ne der­si­niz, me­al­den hatim in­dir­sem, olur mu? Yoksa ille de bu Arap­ça­sını mı oku­ya­ca­ğım?” “Canım, meali okur­san daha iyi, an­la­ya­rak oku­muş olur­sun.” diyor. “İşte secde ayet­leri var, benim me­sela ab­des­tim de yoksa secde aye­tini oku­yunca böyle ne ya­pa­ca­ğım? Me­sela ab­des­tim yoksa sonra mı secde ede­ce­ğim?” “Hemen secde ya­pa­bi­lir­sin, çünkü ab­dest beş vakit namaz için la­zım­dır, öyle secde için lazım de­ğil­dir.” Hiç mi gör­me­din! Hiç ab­dest­siz secde olur mu? Nerde gö­rül­müş. Bu şimdi hala te­le­viz­yon­larda ileri geri laf edip du­ru­yor za­vallı. Bun­lar da var. Kimi ‘Ho­roz­dan kur­ban olur.’ dedi kimi başka bir şey dedi neyse. Hata olur… hata olur. Her­keste bir hata ola­bi­lir. İn­sa­nız, unu­tu­lur, bişey olur ka­rış­tırma olur filan. Fakat on­la­rınki o değil. Bi­le­rek ya­pı­yor­lar bunu. “Hâlif tu’raf.” “Mu­ha­le­fet et ki ta­nı­na­sın.” O kadar da ona he­vesli. Bütün dünya in­san­ları top­lan­sa­lar, bu fet­vayı veren adama ‘Çok büyük adam­dır, ta­nı­yo­ruz.’ de­se­ler kırk pa­ra­lık bir fay­dası olur mu? Olmaz. Ne bek­li­yor­sun sen on­lar­dan. Ta­nı­sa­lar da olur ta­nı­ma­sa­lar da olur. Hatta öyle gü­nahlı iş­lerde hiç ta­nı­ma­sa­lar. Böyle yan­lış fet­va­la­rını hiç duy­ma­sa­lar daha iyi olur efen­dim. Bu me­se­le­lere çok dik­kat etmek la­zım­dır.

  • Muhterem Hocam, bizlere vakit ayırdığınız için çok teşekkür ederiz.

Mülâkat: Abdulkerim MALKOÇ