Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Sağlıkta Reklam Kokan Hareketler

43. Sayı · 2016/3

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Ka­nuni Sul­tan Sü­ley­man Han’ın, “Ol­maya dev­let ci­handa bir nefes sıh­hat gibi” di­ye­rek ifade et­tiği gibi sağ­lık, in­sa­noğ­lu­nun dün­yada sahip ol­duğu en de­ğerli var­lık­lar­dan bir ta­nesi. Ve pek çok zaman sağ­lı­ğı­mı­zın de­ğe­rini onu kay­be­dince an­lı­yo­ruz. İn­sa­noğlu ha­yatı bo­yunca maddi de­ğer­ler için öle­siye ça­lı­şı­yor ve çoğu bu arada sağ­lı­ğına dik­kat et­mi­yor. Ha­talı bes­le­ni­yor, ha­re­ket et­mi­yor, hatta si­gara ve alkol gibi sağ­lığa za­rarlı alış­kan­lık­lar­dan sa­kın­mı­yor. Gün gelip hasta olunca da iyi­leş­mek adına o za­mana kadar edin­diği bütün dün­yevî ser­ve­tini ra­hat­lıkla göz­den çı­ka­ra­bi­li­yor.

İşte özel­likle te­da­visi ol­ma­yan ve ölüm­cül sey­re­de­bi­len has­ta­lık­lara tu­tul­muş in­san­la­rın ve ai­le­le­ri­nin bu ça­re­siz­liği çoğu zaman fır­sat­çı­lar ta­ra­fın­dan acı­ma­sızca kul­la­nı­lı­yor. Gün geç­mi­yor ki ya­zılı ve gör­sel ba­sında bu ko­nuda yeni bir haber çık­ma­sın. En son ör­ne­ğini geç­ti­ği­miz ay içinde, “Küba’da ya­pı­lan (ya­pıl­dığı iddia edi­len) kan­ser aşısı” ha­be­rinde ya­şa­dık. Olayı kı­saca özet­le­ye­lim.

Dün­yaca ünlü bir haber ka­na­lı­nın Tür­kiye uzan­tısı bir ka­nalda ya­pı­lan ha­berde Küba’da bir “kan­ser aşısı” ge­liş­ti­ril­diği ve pek çok ter­mi­nal (te­davi şansı kal­ma­dığı dü­şü­nü­len) has­ta­nın bu sa­yede sağ­lı­ğına ka­vuş­tuğu iddia edildi. Olayı Küba’nın yö­ne­tim şekli ne­de­niyle ko­mü­niz­min ba­şa­rısı ola­rak gö­ren­ler bir yana evinde kan­ser has­tası olan­la­rın çoğu –aynen ben­zer ha­ber­lerde ol­duğu gibi- hemen Küba’ya git­me­nin yol­la­rını araş­tır­maya baş­la­dı­lar.

Bir­kaç gün içinde ola­yın ger­çek şek­li­nin as­lında çok farklı ol­duğu an­la­şıldı. Sağ­lı­ğına ka­vuş­tuğu iddia edi­le­rek resmi ya­yın­la­nan bir has­ta­nın as­lında te­da­viyi takip eden aylar içinde vefat et­tiği eşi ta­ra­fın­dan açık­landı. Pe­şin­den gelen diğer ha­ber­ler de aynı şe­kil­deydi. Or­tada mu­cize bir te­davi yoktu. Dün­ya­nın pek çok böl­ge­sinde yeni de­nen­meye baş­la­yan bir ilaç grubu Küba’da da has­ta­lara deney amaçlı kul­la­nı­lı­yordu. İlaç, kul­la­nan has­ta­la­rın yal­nızca bir kıs­mı­nın en fazla 2-3 ay daha fazla ya­şa­ma­sına sebep olu­yordu. Bu amaçla in­san­lar Küba’ya ulaş­mak için bin­lerce li­rayı göz­den çı­ka­rı­yor­lardı.

Bu arada aracı fir­ma­lar ve tu­rizm şir­ket­leri in­san­lara umut pom­pa­la­ya­rak bu işten ciddi pa­ra­lar ka­zanma pe­şin­deydi ve haber de muh­te­me­len bu amaçla ya­pı­lan bir PR ça­lış­ma­sıydı. Ve her zaman ol­duğu gibi ba­sı­nı­mız ve sos­yal medya bu oyuna çok ko­lay­lıkla gel­mişti. Olayla il­gili açık­lama yapan On­ko­loji ho­cası Prof. Dr. Mah­mut Gümüş’ün şu söz­leri çok önemli: “…Ge­liş­ti­ri­len bu te­davi yön­tem­le­rini, mu­ci­zevî bir şe­kilde has­ta­lığı yok edi­yor, diye sun­ma­mak ge­re­ki­yor. Has­ta­la­rı­mızı umut ta­cir­le­ri­nin eline sü­rük­le­me­mek ge­re­ki­yor. Has­ta­lar dok­tor­la­rına da­nı­şa­rak ha­re­ket et­meli. İn­ter­net­teki du­yum­ları fazla dik­kate alan­lar, umut ta­cir­le­ri­nin eline dü­şe­rek zaman ve para kay­be­de­bi­lir.”

Özel­likle sos­yal med­yada bu ve ben­zeri mu­ci­zevî gibi su­nu­lan te­davi yön­tem­le­rine son de­rece ih­ti­yatlı yak­laş­mak ge­re­ki­yor. Bu ko­nuda bilgi sa­hibi ol­ma­yan in­san­la­rın sun­duğu ef­sane re­çe­te­lerle, me­sela 6 ay sü­reyle li­monlu yo­ğurt yi­yince şeker has­ta­lı­ğı­nın iyi­le­şe­ceği inan­cıyla, ilaç­la­rını bı­ra­kan, kısa süre sonra şeker ko­ma­sıyla acil ser­vis­lere baş­vu­ran çok sa­yıda hasta bi­li­yo­ruz. Ben gerek maddi amaç için olsun, ge­rekse iyi ni­yet­lerle olsun ki­şi­le­rin sağ­lı­ğıyla oy­na­yan bu kim­se­leri “sağ­lık mü­na­fık­ları” diye ad­lan­dı­rı­yo­rum. Gün­lük pra­ti­ği­mizde biz he­kim­ler vak­ti­mi­zin ço­ğunu bu tür de­zen­for­mas­yona uğ­ra­mış-çar­pı­tıl­mış bil­gi­le­rin dü­zel­til­me­sine har­cı­yo­ruz.

Hani ata­la­rı­mız “Yarım hoca din­den, yarım dok­tor can­dan eder” de­miş­ler ya; in­san­lar için maddi-ma­nevi çok önemli olan sağ­lık ve din gibi ko­nu­larda çar­pı­tıl­mış bil­gi­ler yay­ma­nın dünya ve ahi­rette ve­bali ol­du­ğunu söy­le­ye­rek son sözü arif bir zata bı­ra­ka­lım.

“Şa­şa­rım in­san­la­rın ha­line! Ge­çimi ma­aş­tan, şi­fayı ilaç­tan bi­lir­ler…” (Sey­yid Ab­dül­ha­kim Ar­vâsî)