Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Söyleşi

İman Cevheri

Söyleşi:

22. Sayı · 2011/2

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Lütfü DOĞAN Ho­ca­e­fendi ile…

Muhterem hocam, bir Müslüman için akâidin yeri, ehemmiyeti nedir?

İman ve iti­kat me­se­lesi ol­dukça önemli ve ha­yatî bir me­se­le­dir. Zira in­sanı insan yapan, in­sa­nın müm­taz şah­si­yet ola­rak vü­cuda gel­di­ğini ona bil­di­ren, öğ­re­ten, tel­kin eden, me­su­li­yet­le­rini ha­tır­la­tan, akl-ı se­lime da­ya­nan, akl-ı se­limi ay­dın­la­tan iman­dır, iti­kat­tır.

Bu nok­tada akl-ı se­lîme de temas et­mekte fayda gö­rü­yo­rum. Her­ke­sin tak­dir ede­ceği gibi akl-ı selim çok önem­li­dir. Pey­gam­ber Efen­di­miz (s.a.v), “Ki­şi­nin dini ak­lı­dır, aklı ol­ma­ya­nın dini de yok­tur.” bu­yur­mak­ta­dır. Bu hadis-i şe­rifte de aklın ehem­mi­yeti ifade edil­mek­te­dir. İnsan akıllı ol­duğu için mü­kel­lef olu­yor. İşte o akıllı insan için de iman yani iti­kat ha­yat­tır, ha­ya­tın mer­ke­zi­dir. İnsan için iman be­de­nin­deki kalp gi­bi­dir der­sek belki biraz an­la­şı­la­bi­lir.

Bir insan için kalbi, kal­bi­nin ça­lış­ması ne kadar ha­yatî önem ta­şı­yorsa, ne kadar önem­liyse o insan için İslâm’ın tel­kin et­tiği iman, iti­kat da en az o de­re­cede ehem­mi­yet taşır. Şu kadar var ki; kal­bin ça­lış­tır­dığı insan be­deni fâ­nî­dir. Allah’ın ver­diği ömrü yaşar ve bu dün­ya­dan ay­rı­lır.

İman ise hem dün­yada hem ahi­rette in­sanı layık ol­duğu yük­sek mev­kie çı­ka­rır, ona mev­ki­i­nin çok yük­sek ol­du­ğunu öğ­re­tir. İn­sa­nın güzel temiz bir hayat ya­şa­ma­sını ona tel­kin eder. İman bu ha­yat­tan son­raki ebedî ha­ya­tın mut­lu­luk­la­rını da temin eden sağ­la­yan ilâhi bir im­kân­dır. İlâhi bir lü­tuf­tur in­sana. Bunu böyle bil­me­miz lazım ge­li­yor. Bu ol­madı mı her şey mah­voldu, si­lindi gitti de­mek­tir.

İman­dır o cev­her ki İlâhî ne bü­yük­tür!

İman­sız olan paslı yürek si­nede yük­tür.

Şunu da hemen ha­tır­la­ta­lım, hiç şüp­he­siz in­sa­nın fıt­ra­tına en uygun olan iti­kad Allah Teâlâ’nın in­san­lığa pey­gam­ber­leri li­sa­nıyla bil­dir­diği iti­kad­dır, iman­dır.

Ha­tır­lar­sı­nız her Müs­lü­man ai­lede ço­cuk­lar 6-7 ya­şına gel­di­ğinde on­lara hemen sorar, öğ­re­tir­ler. Son de­rece güzel bir usûl­dür bu.

Ev­la­dım ima­nın şartı nedir? İslâm’ın şartı nedir? Bun­ları so­rar­lar. Ço­cukta hemen al­tı­dır, der. Amentü’yü so­nuna kadar oku­yup buna inan­mak­tır, der.

Ço­cuğa Amentü’yü öğ­ret­mek rast­gele olan bir şey de­ğil­dir. İslâm inancı Amentü bil­lah’da özet­len­miş­tir.

Bunu biz­ler söy­le­mi­yo­ruz. Pey­gam­ber Efen­di­miz (s.a.v) li­sa­nıyla Allah Teâlâ İslâm üm­me­tine tel­kin bu­yu­ru­yor.

O Amentü’de neler öğ­re­ti­lir. Her­ke­sin bil­diği gibi Allah’a, me­lek­le­rine, ki­tap­la­rına, pey­gam­ber­le­rine, ahi­ret gü­nüne iman etmek, ka­dere iman etmek, hayır ve şerri Allah Teâlâ’nın tak­dir bu­yu­rup ya­rat­tı­ğına inan­mak diye özet­le­ne­nen esas­lar öğ­re­ti­lir.

Hü­lâsa ede­cek olur­sak, iman cev­heri ta­sav­vur­la­rın fev­kinde hem dünya hem de ahi­ret âle­minde son­suz mut­lu­luğa ermek için in­sa­nın ha­ya­tını tan­zim eden, dü­zen­le­yen, in­sanı ebedî mut­lu­luğa ka­vuş­tu­ran ilahi bir cev­her­dir, akl-ı se­limi ay­dın­la­tan ilâhi bir nur­dur.

Biz ima­nın altı esa­sına inan­dık. İlk ola­rak Allah bir­dir. Bu var­lık âle­mi­nin sa­hibi Allah’tır. Bu âle­min­deki bi­li­nen bi­lin­me­yen bütün ka­nun­ları koyan Cenab-ı Hak’tır. İman bize bunu öğ­re­ti­yor. Yani bize ilk ola­rak, bu esas ifade edi­li­yor.

Bu esası da ke­lime-i tev­hidle ifa­de­len­dir­me­miz biz­den is­ti­yor. “La ilahe il­lal­lah.” Allah’tan başka ilah yok­tur. Bu cümle işin te­me­li­dir. Asıl­la­rın as­lı­dır ve iman bu­nunla baş­lar.

Ve “Mu­ham­medu’r Ra­sû­lul­lah” di­ye­rek İs­lâ­mi­yette gi­ri­şi­miz tamam olu­yor.

Yani Allah’tan başka ilah yok­tur. Mu­ham­med Mus­tafa sal­la­lahu aleyhi ve sel­lem Allah Teâlâ’nın ku­lu­dur ve el­çi­si­dir, ra­sû­lü­dür. İşin içe­ri­sine bur­dan gi­ri­li­yor.

İman her iyi­li­ğin esa­sı­dır ve in­sa­nın ya­ra­tı­lı­şına ta­bi­a­tına en uygun olan odur. Kur›an-ı Kerim’de de Allah Teâlâ ta­ra­fın­dan bu ha­ki­kat biz­lere bil­di­ril­miş­tir. Ayet-i ke­rime’de “Allah Teala in­sanı bu fıt­rat üze­rine, bu ta­biat üze­rine ya­rat­mış­tır ve Allah’ın ya­rat­ma­sında da bir de­ğişme yok­tur.” buy­rul­mak­ta­dır.

Bi­na­e­na­leyh in­sa­nın ya­pısı imana uy­gun­dur ve o iman ona tel­kin edil­diği zaman insan da gü­zelce kav­ra­dığı zaman me­su­li­ye­tini bilir.

Nedir o me­su­li­yet? Örnek ola­rak söy­le­ye­lim. Ana ba­ba­sına say­gılı olma, kar­deş­le­rine say­gılı olma, in­san­lara say­gılı olma, her­ke­sin hak hu­ku­kuna say­gılı olma, ken­disi için arzu et­tiği her iyi­liği bütün mü’min­ler için is­teme, ken­di­sine gel­me­sini is­te­me­diği her­hangi bir ek­sik­li­ğin, bir za­ra­rın hiç­bir in­sana gel­me­me­sini arzu etme. İşte bun­lar. Nedir bun­lar? İma­nın in­sana ka­zan­dır­dık­la­rı­dır.

-Hocam, bu kadar önemli olan bu konuda son senelerde cemiyetin kendilerini hoca olarak bildiği bazı ilim adamlarının İslâm toplumunun genel kabulleri, yani ehl-i sünnetin muhalifi ifadeler kullanmakta olduklarını görüyoruz. Bu tür ifadelerin sebeplerini sormadan önce şunu öğrenmek istiyoruz: Ehl-i sünnet İslam’dan ayrı bir şey midir?

Hayır, ke­sin­likle. Ehl-i Sün­net ve’l-ce­maat, İs­lâ­mi­yet’in ta ken­di­si­dir. Niçin öy­le­dir? Pey­gam­ber Efen­di­miz (s.a.v)’in be­yanı üzere; Ehl-i sün­net, Pey­gam­be­ri­miz (s.a.v)’in ve as­ha­bı­nın bu­lun­duğu inanç, iti­kat üze­rine bu­lun­mak­tır.

İslâm’ı farklı an­la­yan­lar ol­muş­tur. İslâm’ın dı­şında ka­lan­lar ol­muş­tur. Yeni de­ğil­dir bun­lar. Ta es­ki­den beri, hatta ikinci asır, yani hic­re­tin ikinci as­rın­dan baş­la­ya­rak ba­kı­yor­su­nuz ki farklı gö­rüş­ler ileri sür­meye ça­lı­şan­lar ol­muş­tur. Ama İslâm’ın nûru ile bu fi­kir­le­rin bir de­ğe­ri­nin ol­ma­dığı da an­la­şıl­mış­tır. İslam’ın nû­runu bize ak­set­ti­ren bir Kur’ân-ı Kerim’dir, iki Rasûl-i Ekrem (s.a.v) Efen­di­mi­zin Sün­net-i Se­niy­yesi’dir. Biz bun­ları ge­reği gibi gü­zelce kav­ra­dık, ya­şa­dık mıydı me­sele bi­ti­yor.

Yani elde bir ölçü var, elde bir te­razi var. O da, Kur’ân-ı Kerim, Rasûl-i Ekrem (s.a.v) Efen­di­mi­zin sün­ne­ti­dir. Pey­gam­ber Efen­di­miz İs­lâ­mi­yet’i nasıl ya­şa­mış, Ashab-ı Kiram nasıl öğ­ren­miş, nasıl ya­şa­mış. Ta­biîn ve on­lar­dan sonra ge­len­ler nasıl öğ­ren­miş ya­şa­mış­larsa ki; bun­lar apa­çık bir şe­kilde or­ta­da­dır. İşte Ehl-i Sün­net de­di­ği­miz şey tam ola­rak budur.

Yani bir cadde geniş bir cadde, hiç te­red­düde mahal bı­rak­ma­yan bir cadde. Pey­gam­ber (s.a.v) Efen­di­miz nasıl bu­yu­ru­yor:

“Ben size iki esas bı­ra­kı­yo­rum. Siz bu iki esasa sım­sıkı sa­rıl­dı­ğı­nız sü­rece yö­nü­nüzü şa­şır­maz­sı­nız. Bi­rin­cisi Allah’ın ki­tabı Kur’ân, ikin­cisi Allah’ın Ra­sûlü’nün sün­ne­ti­dir.”

– Peki, bu muhâlif seslerin sebebi ne olabilir acaba?

Bi­li­yor­su­nuz Rasûl-i Ekrem (s.a.v) Efen­di­miz biz­leri daima ay­dın­lat­mış­tır. O’nun mü­ba­rek söz­leri bize kadar in­ti­kal et­miş­tir. Dün­ya­nın her ne­re­sinde müs­lü­man varsa, ilim adam­ları varsa onlar va­sı­ta­sıyla bütün müs­lü­ma­na­lara in­ti­kal et­miş­tir.

Pey­gam­ber Efen­di­mi­zin biz­lere na­si­hat­la­rın­dan biri “Ya hayır söyle ya da sükût et.” hadis-i şe­ri­fi­dir. Demek ki bizim gö­re­vi­miz müs­lü­man­lar ola­rak hangi dalda ilim sa­hibi isek o mev­zuda ko­nuş­mak ve bil­me­di­ği­miz yerde sükût et­mek­tir. Bil­di­ği­mizi öğ­re­te­ce­ğiz, bil­me­di­ği­mizi öğ­ren­mek için sükût ede­ce­ğiz. Bu ka­i­deye uy­ma­dı­ğı­mız tak­dirde işte kar­şı­mıza ifade et­ti­ği­niz şe­kilde söz­ler çı­kı­yor.

Belki farklı dü­şün­ce­ler, farklı gö­rüş­ler ola­bi­lir bu nor­mal­dır. Ama ne­tice iti­ba­riyle esas cad­de­den ay­rılma olmaz.

Kim Kur’an-ı Kerim’de Allah Teâlâ beyan bu­yur­duğu ger­çek şudur, derse biz ona eli­miz­den gel­diği kadar saygı gös­te­ri­riz, ondan is­ti­fade ede­riz.

Kim Pey­gam­ber (s.a.v) Efen­di­mi­zin yolu budur, ondan sonra gelen ve pey­gam­ber­le­rin vâ­risi olmak şe­re­fine eren âlim­le­rin yolu budur derse, on­la­rın an­lat­tık­la­rını bize an­la­tırsa, biz on­ları da daima say­gıyla, sev­giyle, tak­dirle kar­şı­la­rız.

Ama bu iki ana esasa zıt ola­rak kendi gö­rü­şünü her­hangi bir kar­de­şi­miz or­taya ko­yarsa, bu sizin şahsî gö­rü­şü­nüz­dür, bizim ise düs­tu­ru­muz Kur’an-ı Kerim’e ve Sün­net’e ri­a­yet et­mek­tir, gü­cü­müz yet­ti­ğince on­lara göre ya­şa­mak­tır, deriz.

Bu hu­susta bir yan­lı­şı­mızı görür de bizi ay­dın­la­tırsa, bize hakkı, doğ­ruyu gös­te­rirse, bunu bil­me­mize yar­dımcı olursa o tak­dirde ona te­şek­kür ede­riz. Ama Kur’an ve Sün­net’in ışığı dı­şında, ka­ran­lıkta ka­lan­lara ancak Allah iyi­lik ver­sin diye dua ede­riz.

Ni­te­kim Hz. Ömer›in he­pi­mi­zin de dik­kat ede­ce­ği­miz çok güzel bir sözü var­dır: “‹İn­san­la­rın içe­ri­sinde en çok sev­di­ğim, benim ek­si­ğimi görüp, bilip, beni ay­dın­la­tan, beni uya­ran, o ek­siği iş­le­mek­ten beni kur­ta­ran kim­se­dir.” diyor.

-Muh­te­rem hocam, gü­nü­müzde çokça ko­nu­şu­lan ve zihin kar­ga­şa­sına se­be­bi­yet veren bir iki me­sele hak­kında fi­kir­le­ri­nizle soh­be­ti­mizi nok­ta­la­ya­lım is­ter­se­niz.

Pey­gam­ber Efen­di­miz için, O da bir pey­gam­ber­dir, diyen fakat İslam’a gir­me­yen bir in­sa­nın cen­nete girme me­se­lesi ve pey­gam­ber efen­di­mi­zin şe­fa­ati?

Cenab-ı Hak, in­san­ları mü­kel­lef ola­rak ya­rat­mış, Kur’an-ı Kerim’de de “Kim İslâm’dan başka bir yol arar, bir din ararsa el­bette ondan kabul edil­mez, edil­me­ye­cek­tir. Ve o kimse kı­ya­mette hüs­ran­da­dır.” bu­yur­muş­tur.

Bu bir…

İki, Kur’an-ı Kerim’de, Allah Teâlâ cen­net hak­kında “Cen­net mut­ta­kî­ler için ha­zır­lan­mış­tır.” bu­yu­ru­yor. Tak­va­nın en geniş ma­nası şirk­ten ko­run­mak de­mek­tir. Bir insan La İlahe İl­lal­lah Mu­ham­medü’r-Ra­sû­lul­lah, dedi ve şirk­ten uzak­laştı, tev­hide bağ­landı mı? İşte bu kimse takva yo­luna adım atmış de­mek­tir.

Ve yine Kur’an-ı Kerim’de Ce­hen­nem hak­kında Allah Teâlâ “Ateş, ce­hen­nem, ehli küfür için, in­kâr­cı­lar için ha­zır­lan­mış­tır.” Bu­yu­ru­yor. Şimdi ne kadar in­kârcı varsa hangi ırk­tan, hangi top­lum­dan olursa olsun Cenab-ı Hakk onun du­ru­munu biz­lere bil­dir­miş­tir.

Mü’min­ler ehl-i cen­net­tir. Mü’min ol­ma­yan­lar ehl-i ce­hen­nem­dir. Gör­dü­ğü­nüz gibi bun­ları ken­di­li­ği­miz­den söy­le­ye­mi­yo­ruz. Söy­le­ye­cek olur­sak bu sö­zü­mü­zün de­ğeri de yok­tur zaten.

Bütün mü’min­ler cen­nete gi­de­cek­tir dedik ama mü’min der­ken de Allah’ın em­ret­tiği şe­kilde iman eden, Pey­gam­ber Efen­di­mi­zin beyan bu­yur­duğu şe­kilde iman eden, ashab-ı ki­ra­mın pey­gam­be­ri­miz­den öğ­re­nip, Kur’an’dan öğ­re­nip, an­la­yıp, ya­şa­dığı ve biz­lere öğ­ret­tiği gibi iman eden kim­se­leri kas­te­di­yo­ruz. Yoksa her­ke­sin kendi arzu et­tiği gibi, is­te­diği gibi bir iman­dan bah­set­mi­yo­ruz. Böyle bir inan­cın İslâm’ın içinde ola­cağı da dü­şü­nü­le­mez. Bunu her­ke­sin bil­mesi lazım. Farklı dü­şü­nen­ler var mı, var. Kendi dü­şün­ce­leri ken­di­le­ri­ne­dir. Her­kes he­sa­bını Allah’a ve­re­cek­tir. Konu bun­dan iba­ret­tir.

Şe­faat mev­zu­una ge­lince efen­dim, şe­faat hak­tır ve biz buna iman et­mi­şiz­dir.

Pey­gam­be­ri­miz sal­lal­lahu aleyhi ve­sel­lem ha­te­mün ne­biy­yîn­dir. Yani ken­di­sin­den sonra pey­gam­ber gel­me­ye­cek­tir. Ve Pey­gam­ber sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem Efen­di­miz âlem­lere rah­met ola­rak gön­de­ril­miş­tir.

Allah Teâlâ, Kur’an-ı Kerim’de “Ra­sû­lüm, Rab­bin sana razı ola­ca­ğın kadar ni­met­le­rini ihsan ede­cek­tir.” bu­yur­mak­ta­dır. Bu ni­met­le­rin içe­ri­sinde şe­faat de bu­lun­mak­ta­dır. Ve ay­rıca hadis-i şe­rifte de “Benim şe­fa­a­tim üm­me­ti­min gü­nah­kâr­la­rı­na­dır.” buy­rul­mak­ta­dır.

Bütün me­sele O’nun gös­ter­diği yolda yü­rü­mek­tir. O da Kur’an yolu, sün­net yo­lu­dur.