Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Söyleşi

Her İşin, Her İbadetin Başı Doğru İtikad

Söyleşi:

Söyleşiyi yapan: Ahmet Er

22. Sayı · 2011/2

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Enver BAYTAN Ho­ca­e­fendi ile…

Muhterem hocam, bir Müslüman için akâid konuları ne ehemmiyeti haizdir? Akâid meseleleri bir Müslüman için neler ifade etmektedir?

İti­kad hu­su­sunda sağ­lam­lığı bu­lun­ma­yan yani iti­kadı düz­gün ol­ma­yan bir kim­se­nin imanı mu­te­ber olmaz. Me­sela bir insan Kur’an-ı Azîmü’ş-Şân’a iman etse. Ar­ka­sın­dan Kur’an-ı Azîmü’ş-Şân’da bazı ayet­le­rin gü­nü­müze göre ayar­lan­ması lazım, de­meye baş­lasa. İti­kad ne oldu? Bo­zuldu. As­lında Kur’an’ı kabul etti mi? Etti. Ama iti­ka­dında sa­pık­lık olunca, onun hükmü kaldı mı? Kal­madı. Gü­nü­müzde bu yolda küfre dü­şen­ler epeyce var.

Bir kere iman sağ­lam ola­cak. O imana da­yalı olan iti­kad sağ­lam ola­cak, düz­gün ola­cak. Yani insan Ehl-i Sün­net ve Ce­maat iti­ka­dına sahip ola­cak. Bun­la­rın ol­ma­dığı yerde amel­ler mak­bul olmaz. Namaz kı­la­bi­lir; ama na­mazı olmaz, mu­te­ber olmaz. Zekât da ve­re­bi­lir. Mu­te­ber olmaz. İmanda, iti­katta sa­kat­lık bu­lu­nursa, bu gibi güzel amel­le­rin kıy­meti kal­maz. Bu­rada şöyle bir şeyi söy­le­mek çok ye­rinde olur. İmanda, iti­katta, amelde ku­manda zin­ciri var­dır. Nedir bu? İti­katta ku­manda zin­ci­ri­nin ba­şında kim var? Ra­sû­lul­lah (s.a.v) ve O’nun ye­tiş­tir­diği Ashâb-ı Kirâm. İti­ka­dı­mızda bun­lara mut­laka uy­ma­lı­yız. İti­ka­dı­mız on­lara uygun düş­me­li­dir. İti­katta on­lar­dan hangi nok­ta­dan ay­rı­lır­sak orada hak­sız olan biziz, onlar de­ğil­dir. Daima böyle kabul etmek la­zım­dır. O de­rece ki me­sela bir tarih ki­tabı var; Ashâb-ı Kirâm’dan bah­se­der­ken Ashâb-ı Kirâm’a dil uza­tı­yor, yahut ta­sav­vuf ki­tap­la­rın­dan bi­rinde iti­kad ki­ta­bına uy­ma­ya­cak şey öğ­re­ti­li­yor. Bu­rada ne ya­pa­rız? Tas­hih edi­le­cek han­gi­si­dir? Ta­sav­vuf ki­tabı diye ya­zı­lan kitap mı iti­kad ki­ta­bını dü­zel­te­cek yoksa iti­kad ki­tabı mı, ta­sav­vufta ya­zılı o yan­lışı dü­zel­te­cek? Tabi ki; iti­kad ki­tabı, onu dü­zel­tir. Bu­raya çok dik­kat et­meli.

Me­sela efen­dim, ta­sav­vuf eh­lin­den ge­çi­nen­le­rin ba­zı­ları: “Namaz kı­lı­nız diye dinde em­re­dil­miş; ama biz ta­sav­vuf eh­lin­de­niz. Sûrî namaz, mâ­nevî namaz, dâimî namaz bir de şeklî namaz var. Biz salât-ı dâ­i­me­de­yiz” di­yor­lar. Bunu ta­sav­vuf ehli diye ge­çi­nen­ler­den ba­zı­ları diyor. Biz ta­sav­vuf eh­lin­de­niz, bir kere namaz kıl­dık mı bizim na­ma­zı­mız du­ru­yor, bo­zul­maz.” Peki, bo­zul­maz… Ab­desti bo­zu­lur ama na­mazı yine bo­zul­maz öyle mi!? Yani bu türlü in­san­la­rın, bu gibi ha­ta­la­rını iti­kad ki­tabı ne yapar? Dü­zel­tir, değil mi? Ra­sû­lul­lah (s.a.v) Efen­di­miz de­vamlı ola­rak namaz kıldı mı? Kıldı. Ashab-ı Kirâm de­vamlı ola­rak, öğ­re­til­diği şe­kilde namaz kıl­dı­lar mı? Kıl­dı­lar. Bun­lar güzel şey­ler. Va­zife böyle. Biri çıkıp da, böyle bir kere namaz kı­larsa, iyi de­ğil­dir. “Tek­rar kıl­maya ih­ti­yaç yok­tur. Çünkü sen na­maz­dan çık­ma­dın. Na­ma­zın du­ru­yor.” gibi laf­lar edi­yor­lar. Al­dat­tık­la­rını tabi al­da­tı­yor­lar bu şe­kilde… Tarih ki­tap­la­rında ne olur? Tarih ki­ta­bında me­sela Ashab-ı Ki­râma sa­taş­mış ola­bi­lir. Ebu Bekir, hâşâ -biz ra­dı­yal­lahu anh- di­yo­ruz onlar öyle de­mez­ler kolay kolay. “Ebu Bekir ida­re­sinde şu şu gibi bazı ha­ta­lar iş­len­miş­tir. Ömer şöyle şöyle yap­mış­tır.” Hatta o kadar söy­lü­yor­lar ki, hem de ila­hi­yatta öğ­re­tim üyesi. Bu gibi şey­leri söy­le­yen­ler­den ba­zı­ları ora­larda. Bir­kaç gün gö­rün­me­yen biri demiş ki: “Ner­dey­di­niz bir­kaç gün­dür, mer­haba di­ye­me­dik size.” “Efen­dim araş­tı­rı­yo­rum, şöyle şöyle me­se­le­leri göz­den ge­çi­ri­yo­rum. Şu hu­susta Hz. Ömer şöyle bu­yur­muş.” demiş. “Ya bırak O’nu…” demiş “Biz Ömer’in ha­ta­la­rını dü­zelt­meye uğ­ra­şı­yo­ruz.” Şuna bak! Peki, a bi­ra­der, O ha­yatta olsa âdil Ömer (r.a) bunun ba­şını vurur mu vur­maz mı? Yani vur­sun mu, vur­ma­sın mı? Diğer bir ifa­deyle; ‘bu kadar ter­bi­ye­siz.’ Sonra Hz. Ali Efen­di­miz’e me­sela if­tira atı­yor­lar. Ney­miş, ona çok ina­nır­lar­mış! Peki, namaz kı­lar­ken O’nun gibi namaz kılar mı­sı­nız? “Hayır, efen­dim.” Öm­ründe hiç­bir zaman içki iç­medi, mü­sa­ade de et­medi. Siz hep böyle sa­kı­nı­yor mu­su­nuz? Pek ço­ğu­nuz içki içi­yor. Bir yan­dan da ina­nı­yo­ruz di­yor­lar… İşte bu gibi ha­talı şey­leri dü­zel­te­cek olan iti­kad ki­ta­bı­dır. İti­kad ki­ta­bında ne diyor? “Hz. Ebu Bekir (r.a), Hz. Ömer (r.a) Efen­di­le­ri­mize dil uza­tan kâfir olur.” Bun­lara “Şey­hayn” (iki büyük) denir. Bun­lara dil uza­tan kâfir olur. “Hz. Osman ve Hz. Ali (r.anhümâ) bu Efen­di­le­ri­mize dil uza­tan da Ehl-i bid’at olur. Bun­lara da “Ha­te­neyn” (iki dâmat) denir.

İti­kat me­se­le­leri bir Müs­lü­man için büyük ehem­mi­yet taşır. Her işin, her iba­de­tin ba­şında önce, o işin iti­kada uygun olup ol­ma­dı­ğını dü­şün­mek la­zım­dır. İti­kada uygun mu, değil mi bunu dü­şü­ne­ce­ğiz. Evet efen­dim.

Hocam bu kadar mühim bir meselede günümüzde hoca olarak bildiğimiz bazı kimselerin, İslam ümmetinin genel kabullerine yani Ehl-i Sünnete muhalif fikirler ortaya koyduğunu görüyoruz. Öncelikle şunu sormak istiyoruz ki Ehl-i Sünnet İslam’dan ayrı bir şey midir?

Ehl-i Sün­net İslam’dan ayrı de­ğil­dir hâşâ. İslam’ın ken­di­sini kabul eden zat­lara Ehl-i Sün­net’ten diye ba­kı­lır. “Fırka-i nâ­ciye” yani kur­tul­muş fırka, diğer ifade ile “Ehl-i Sün­net ve Ce­maat”. Hadîs-i Şerîf’inde Ra­sû­lul­lah (s.av) Efen­di­miz, Ya­hu­di­le­rin yet­miş bir fır­kaya ay­rıl­dık­la­rını, bir fır­ka­nın cen­nette, diğer yet­miş fır­ka­nın da ce­hen­nemde ol­du­ğunu; Hz. İsa (a.s) za­ma­nında da aynen bu şe­kilde yet­miş iki fır­kaya ay­rıl­dık­la­rını, yet­miş bir fır­ka­nın ce­hen­nemde, bir fır­ka­nın da cen­nette ol­du­ğunu bil­di­ri­yor. Ha­di­sin de­va­mında Ra­sû­lul­lah (s.a.v) şöyle bu­yu­ru­yor: “Üm­me­tim de yet­miş üç fır­kaya ay­rı­la­cak; yet­miş ikisi ce­hen­nemde biri cen­net­te­dir.” Cen­nette olanı so­ru­yor­lar Ra­sû­lul­lah (s.a.v)’a, kim­dir bun­lar diye. Cevap: “Mâ ene aleyhi ve as­hâbî.” (Benim ve as­ha­bı­mın üze­rinde ol­duğu, inan­dığı şeye ina­nan­lar). Benim ve as­ha­bı­mın üze­rinde ol­duğu şey­lere ina­nan­lar ne olu­yor? Ehl-i sün­net olu­yor. Pey­gam­ber (s.a.v) Efen­di­mize kim iman etmek is­terse, as­haba ba­ka­cak. Ashab-ı Kirâm Pey­gam­ber-i Zîşân Efen­di­miz’e nasıl iman et­ti­ler, buna ba­kı­la­cak. Pey­gam­bere iman as­hab­dan geçer. Pey­gam­be­ri­mi­zin öğ­ret­tiği ve uyul­ması bizim üze­ri­mize va­zife olan şey­lerde mut­laka uya­ca­ğız. Nasıl öğ­ret­mişse o şe­kilde bu va­zi­fe­leri ye­rine ge­ti­re­ce­ğiz. Me­sela; oruç. Oruç ne zaman baş­lar ve ne zaman biter öğ­re­til­miş. Ben tutup da kendi ken­dime, bu baş­lan­gıcı ve son bul­ma­sını de­ğiş­ti­re­bi­lir miyim? De­ğiş­ti­re­mem. Ne olur de­ğiş­ti­rir­sem? Oruç olmaz. Yani öğ­ret­tiği şe­kilde Rasul-i Zîşân Efen­di­mize uy­mayı kim­den öğ­re­ne­ce­ğiz? Ashâb-ı Ki­râm­dan pek tabii. Evet efen­dim.

Hocam, az evvel dediğim gibi bugün ‘hoca’ ünvanını almış bazı kimseler: “Ehl-i Sünnet de diğerleri gibidir, Ehl-i Sünneti büyütmeyelim.” diyorlar. Hatta “Putlaştırmayalım…” diyenleri de duyuyoruz. Bu kimselerin bu gibi şeyler söylemelerinin sebepleri nelerdir acaba?

Efen­dim, biz bü­yüt­mü­yo­ruz, Ra­sû­lul­lah (s.a.v) bü­yüt­müş. Ne bu­yur­muş Ra­sû­lul­lah (s.a.v)? “Benim üm­me­tim de yet­miş üç fır­kaya ay­rı­la­cak, yet­miş ikisi ce­hen­nemi boy­la­ya­cak; az zaman çok zaman ama gi­re­cek. Oraya gir­me­ye­cek olan kim; fırka-i nâ­ciye.” Bunu bil­di­ren kim? Ra­sû­lul­lah (s.a.v). Bir bü­yük­lük değil midir bu? Bü­yük­lük­tür. Sen di­yor­sun ki “Biz bü­yüt­me­ye­lim.” Sen onu, Ra­sû­lul­lah’ın kab­ri­nin ba­şına git: “Sen bü­yüt­tün; ama ben öte­ki­lerle be­ra­ber tu­tu­yo­rum.” de. Öte­ki­le­ri­nin içinde ta­ma­men küfre dü­şen­ler var. Bu­rada; has mü’min­leri ala­cak­sın, küfre dü­şen­lerle be­ra­ber ya­pa­cak­sın bü­yüt­me­mek için! Ne biçim iş bu! Ra­sû­lul­lah’ın ta­limi böyle midir? De­ğil­dir. Öy­leyse usul­leri yan­lış­tır.

Bu hocaların, bu gibi çıkışlarının sebepleri nelerdir hocam? Cehalet midir, yoksa bazı etkilenmeler midir?

O sa­haya ge­çer­sek, epeyce büyük ve geniş şey­ler var orada. İş bil­di­ği­miz gibi değil. Me­sela “Hâlif tü’raf” yani “Mu­ha­le­fet et ki, ta­nı­na­sın”. Buna şunu ek­le­ye­lim. Şöh­ret­pe­rest, men­fa­at­pe­rest ma­ce­ra­pe­rest­lik. Bu üç şey bir kim­sede varsa, o kim­se­den ha­ta­lar bek­le­nir. Böy­le­dir­ler. “Hâlif tü’raf”: “Mu­ha­le­fet et ki ta­nı­na­sın.” Böyle ta­nı­nan var mı? Var. Mu­ha­le­fet ede­rek ta­nı­nı­yor. Bun­lar, anıl­maya he­ves­li­dir­ler. O kadar ki, bir ha­dise olsa; açı­yor te­le­fonu şu veya bu te­le­viz­yona: “Efen­dim or­ta­lıkta do­la­şan şöyle yeni ha­dise var. Biz ara­ba­mızla ge­li­riz, sizin gelip al­ma­nıza lüzum yok. Biz ge­li­riz, yeter ki bize bir zaman ayı­rın da orada bunun üze­rinde du­ra­lım.” di­yor­lar. Kendi ara­ba­sıyla gi­di­yor ve orada ne söy­le­meye ni­yeti varsa söy­lü­yor. Bu kadar me­raklı yahu. Oraya şe­refli ola­rak gi­der­sin, şe­ref­siz ola­rak ora­dan ay­rı­lır­sın. Şeref midir bu!? Saçma sapan şey­ler ko­nu­şu­yor sonra da se­vi­ni­yor buna adam, ora­larda söy­le­ni­yor diye. Yahut men­faat. Men­faat bam­başka şey­dir, sü­rük­ler in­sanı. Meş­hur Na­pol­yon var ya. Bir gün yolda gi­der­ken yolun alt ta­ra­fında yaşlı bir ada­mın ça­lış­tı­ğını gör­müş. Git­miş ya­nına “Senin oğul­la­rın var mı? diye sor­muş. “Var.” demiş ih­ti­yar. “Peki, sen niye bu­rada ça­lı­şı­yor­sun, onlar gelip ça­lış­mı­yor­lar mı, ne iş yapar onlar?” diye tek­rar sor­muş Na­pol­yon. İh­ti­yar da: “Biri hır­sız, biri de ya­lancı. Onlar o işle meş­gul.” demiş. “Bunu bana söy­le­din başka kim­seye söy­leme.” di­ye­rek bir na­pol­yon (para) ver­miş ih­ti­yara. Bir na­pol­yon bir lira gibi dü­şü­nün. Tabi onun pa­rası kıy­metli o ta­rihte. Na­pol­yon ora­dan hemen ma­ka­mına dön­müş. O dev­rin asa­yiş teş­ki­la­tı­nın ba­şında olan adamı ça­ğır­mış ve: “Bu şe­hirde bir ya­lancı bir de hır­sız var, bun­ları tes­pit et ve bana getir.” diye em­ret­miş. “Olur efen­dim.” demiş ve ay­rıl­mış Na­pol­yon’un hu­zu­run­dan. Zeki adam­mış, “Na­pol­yon şim­diye kadar böyle bir şey is­te­medi, bunun bir se­bebi ol­malı, acaba yakın ta­rihte bir ta­rafa gitti mi, bazı kim­se­lerle gö­rüş­tüğü oldu mu, bu kim­se­ler kim­ler­dir, bunu niye is­tedi ben­den?” diye araş­tırma ya­par­ken Na­pol­yon’un o yol­cu­lu­ğunu, ih­ti­yarla gö­rüş­tü­ğünü tes­pit etmiş. Git­miş ih­ti­yara. Na­pol­yon ile ne ko­nuş­tu­ğunu sor­muş. İh­ti­yar da bun­dan bah­se­de­me­ye­ce­ğini söy­le­yince ısrar etmiş. İh­ti­yarı söy­le­meme hu­su­sunda ka­rarlı gö­rünce: “Peki sana beş na­pol­yon ver­sem söy­ler misin?” diye sor­muş. İh­ti­yar bunu kabul et­me­miş, der­ken beş yüz na­pol­yona kadar yük­sel­miş. İh­ti­yar bu defa: “Madem beş yüz ve­ri­yor­sun, ver.” demiş ve devam ede­rek: “Na­pol­yon sordu bana ‘Sen ih­ti­yar­ken ça­lı­şı­yor­sun ço­cuk­la­rın yok mu?’ diye, ben de: ‘Var.’ dedim. ‘Ne iş ya­par­lar onlar, gelip ça­lış­maz­lar mı?’ diye so­runca da ‘Efen­dim, onlar kendi iş­le­riyle meş­gul­dür.’ diye cevap ver­dim. ‘Kim­dir onlar, ne iş ya­par­lar?’ diye sordu. Ben de ‘Biri hır­sız, in­şaat mü­hen­di­si­dir. Bo­yuna in­şa­a­tın mal­ze­me­le­rini çalar satar. Bu şe­kilde hır­sız­lıkla ge­çi­nir gider. Biri de avu­kat­tır. O da yalan da­va­ları üze­rine alır. Ada­mın haklı olup ol­ma­dı­ğına bak­maz, ve­re­ceği pa­raya bakar. Bu da o yol­dan para ka­za­nır ve bir sürü yalan söy­ler mü­vek­ki­lini kur­tar­mak için.’ diye cevap ver­dim.” demiş. Adam, bunun üze­rine hem ya­lancı avu­ka­tın hem de hır­sız mü­hen­di­sin ad­res­le­rini ala­rak Na­pol­yon’un önüne gel­miş. Ad­res­le­rini ver­miş. Na­pol­yon an­la­mış du­rumu, kalk­mış git­miş ih­ti­yara: “Sen bana söz ver­din. Bana söy­le­di­ğini baş­ka­sına söy­le­me­ye­cek­tin; ama sö­zünde dur­ma­dın.” de­yince ih­ti­yara, ih­ti­yar: “Ne ya­pa­yım efen­dim, bir Na­pol­yon geldi söy­leme diye tem­bih etti. Ar­ka­dan beş yüz na­pol­yon geldi, söyle dedi, ben de on­ları din­le­dim.” demiş. Bun­la­rın içinde tür­lüsü var. Makam kap­mak için din­den taviz verme yahut şöh­ret bul­mak için dine sa­taşma. Ya­kın­dan ta­nı­dı­ğım biri var. İla­hi­yatta öğ­re­tim üyesi idi, son­ra­dan ay­rıldı. Bu kim­seyi, uzun zaman soh­bet­lerde be­ra­ber ol­du­ğu­muz için, ya­kın­dan bi­li­rim. Nur ce­ma­a­ti­nin ola­bil­di­ğine aley­hinde idi. Leh­le­rinde bir cümle söy­le­meye kalk­sa­nız, sö­zü­nüzü keser hemen on­ları ten­kite baş­lardı. Daha sonra öyle saf­la­rına girdi ki şa­şır­dım. Onun ya­kın­dan ar­ka­daşı sa­yı­lan bi­rine: “Bu de­ği­şik­lik, bu adamda nasıl mey­dana geldi?” diye sor­dum. “Sorma, büyük pa­ra­lar dö­nü­yor.” dedi. Ve söy­le­diği rakam doğ­ruysa, o köy­lü­nün bir na­pol­yon ye­rine beş yüz na­pol­yon ve­rince söy­le­mesi var ya, işte bu­nunki daha yük­sek. Yük­sek ra­kamlı mil­yar­lar­dan söz edi­li­yor. Şu­rada olsa, o yolda söy­le­diği saç­ma­ları ken­di­sine bu­rada tek­rar­la­sa­nız, “Böyle şey olmaz.” da di­ye­bi­lir. Böy­lesi de var bun­la­rın ara­sında.

Bu gibi fikirleri ortaya atan kimselerin bugün, ilahiyat fakültelerinde olsun bazen televizyonlarda olsun söyledikleri bazı şeyler var. Bunları biz de size yeniden sormak istiyoruz. Mesela: Peygamber (s.a.v) Efendimiz için “O da bir peygamberdir.” dedikten sonra kendisine iman etmeyen kimsenin cennete gitme durumu var mıdır, bu kimse cennete girebilir mi?

Açık açık hadis-i şe­rif­ler var­dır. Ra-sû­lul­lah (s.a.v) Efen­di­miz bir hadis-i şe­ri­finde şöyle bu­yu­ru­yor: “Ben pey­gam­ber ola­rak teb­li­gâ­tıma baş­la­dı­ğım za­manda, beni öğ­re­nen Ya­hudi veya Hı­ris­ti­yan bana iman et­me­dikçe cen­nete gi­de­mez.”1 gayet açık hadis-i şerif. Pey­gam­be­ri­miz: “Cen­nete gi­re­mez.” bu­yu­ru­yor. Be­riki za­vallı ise: “Ya Ra­sû­lal­lah, sen mü­sa­ade et de ben bun­ları cen­nete gön­de­re­yim.” diyor. Ne kadar büyük ter­bi­ye­siz­lik. Hatta kü­für­dür. “Son pey­gam­bere iman şartı yok­tur, iman et­mese de Allah’a inansa, ahi­rete inansa, amel-i sâlih iş­lese, bu cen­nete gider.” Böyle diyen adam tev­beye muh­taç­tır, tevbe ede­cek. Yeni baş­tan imana ge­le­cek, tev­be­sini işit­mez­sek, bunun ce­naze na­ma­zını biz kı­la­ma­yız. Bu kadar ağır­dır. Ya­pı­yor­lar, söy­lü­yor­lar bunu ma­le­sef.

Hocam bir diğeri, “Şefaat yoktur, Peygamber Efendimiz (s.a.v)’in şefaati yoktur.” diyorlar?

Al­lahu ekber. Şe­faat ke­li­mesi, var mı Kur’an-ı Azî­müş­şân’da? Var, değil mi? Peki hadis-i şe­rif­lerde var mı? Me­sela Ra­sû­lul­lah (s.a.v) bir hadis-i şe­ri­finde şöyle bu­yur­muş­tur: “Şe­fâ­atî li-ehli’l-ke­bâ­iri min üm­metî.”2 “Benim şe­fa­a­tim, üm­me­tim­den büyük gü­nah­lar iş­le­yen­ler için­dir.” Şimdi bu­rada şe­faat sabit olu­yor mu? Sabit olu­yor. “Benim şe­fa­a­tim…” bu­yu­ru­yor mu Ra­sû­lul­lah (s.a.v), “şe­fâ­atî” diye bu­yu­ru­yor mu? Bu­yu­ru­yor. Öyle ise şe­fa­ati var mı? Var. Sen kalk­mış di­yor­sun “Yok.” Yahu kaç türlü deli var bu mem­le­kette!

Vak­tiyle Er­zu­rum’da bir mü­ez­zin ar­ka­daş -olmuş bu yani, mü­ez­zin ar­ka­daş hala ha­yat­ta­dır- evde otu­ru­yor­lar­mış. Yaşlı bir hanım, bu gibi şey­leri söy­le­yen­lere -az çok demek bil­gisi var- canı sı­kıl­mış da, bu mü­ez­zin ar­ka­daşa: “Oğlum, hep de­li­leri mi oku­tu­yor­lar; yoksa oku­duk­tan sonra mı deli olu­yor­lar. Han­gi­sini kabul ede­lim, hep de­li­ler mi bun­lar!” demiş. Bu söz­leri söy­le­yen­le­rin her bi­rinde bir de­li­lik var mı? Hiç şüp­he­siz var. Çünkü akıl­lıca ha­re­ket değil, akıl­lıca söz değil. Bu­rada, öyle hatır için laf söy­le­ne­mez. Baş­ka­la­rına da kötü örnek olu­yor­lar hem. Za­val­lı­lık da var bir yan­dan ne hik­metse. Ayet-i ce­lile var ya “Ne­re­den sa­pı­tı­yor­lar!” diye.

Hocam, bir diğer mesele: Hz. İsa (a.s)’ın nüzûlü, kıyamete yakın zamanda yeryüzüne ineceği hususu?

Evet, mu­hak­kak ge­le­cek dün­yaya. De­lil­leri ile de sabit. Sabit ol­duğu için­dir ki akâid ki­tap­la­rında yer alır. Ve buna iman etmek va­cip­tir. İman edi­le­cek. Şimdi buna iman ge­re­kir. Mehdî (a.s) hak­kında da, ayrı ayrı ri­va­yet­lerle hadis-i şe­rif­ler var­dır. Onun da ge­le­ce­ğini haber ver­mek­te­dir Efen­di­miz. Şim­diye kadar geldi mi? Geldi diye, bir şey söy­le­ne­mez hâ­li­ha­zırda. Ancak iki türlü mehdî var­dır. Bir: bir kimse diğer kim­se­den bir me­se­leyi öğ­re­nir de öğ­ren­diği şe­kilde amel eder ise, o me­se­lede o, onun meh­disi olur mu? Olur. Ama bu, bil­di­ği­miz ge­le­cek mehdi değil. Bu ikin­cisi; esas Cenab-ı Hakk’ın gön­de­re­ceği Mehdî’dir. Tabii hik­met­leri var. Ayrı bir mevzu ola­rak ele alı­na­bi­lir. De­lil­ler gös­te­ri­le­bi­lir, sı­rası gelir onun tabi; fakat bu şe­kilde in­kârı asla doğru de­ğil­dir. Gerek İsa aley­his­se­lam, gerek Mehdî aley­his­se­lam gel­cek­ler. Va­zi­fe­leri de ki­tap­larda öğ­re­ti­li­yor. O za­manki in­san­lar on­ları gö­re­cek­ler ve bi­le­cek­ler­dir. Artık ge­risi “te­vek­keltü al’ellah”.

Bir diğeri de son zamanlarda yine yaygın olan “kabir azabı” hususunda. “Kabir azabı yoktur.” diye kitapları görüyoruz. Bu meselede, “Kabir azabı haktır.” diyebilir miyiz?

Es­te­û­zü­bil­lâh bis­mil­lâh, “en-nâru Yu’ra-zûne aleyhâ…”3 diye baş­la­yan ayet-i ce­li­lede, ka­birde olana akşam sabah gi­de­ceği yer gös­te­ri­lir diye var mı? Var. Ne biçim adam­lar bun­lar! Şimdi hadis-i şe­rifi de oku­ya­lım: “Ek­seru azabi’l-kabri mine’l-bevli.” me­sela. Epeyce hadis-i şerif var zaten. “Kabir azabı, en çok ufak ab­dest boz­mak­tan (sa­kın­ma­mak­tan) gelir.” Kişi ha­ce­tini ayakta gi­de­rirse, et­rafa çar­par, ser­pin­ti­ler olur ve te­miz­liğe mani ola­bi­lir. Na­maza kadar tesir ede­bi­lir, çok fazla ser­pi­lirse. Onun için bu şe­kilde buy­rul­muş. Bu şe­kilde daha başka hadis-i şe­rif­ler de var. Efen­di­miz du­a­la­rında “Ey Al­la­hım! Kabir aza­bın­dan Sana sı­ğı­nı­rım…” diye dua et­miş­tir. Kabir azabı var mıdır? Şek­siz, şüp­he­siz kabir azabı var­dır. Ayet­ler­den de an­la­şı­lan budur, hadis-i şe­rif­lerde de bil­di­ri­len haber budur. Bunun dı­şında bunla uğ­raş­mak, söy­le­mek, za­id­dir.

Müs­lü­man­lar bugün dini umu­mi­yetle ner­den öğ­re­ni­yor? İla­hi­yat fa­kül­te­sin­den. Niye? Çünkü ila­hi­yat fa­kül­tesi de­yince, dini me­se­le­ler orada oku­nur, ted­ris edi­lir ve Müs­lü­man­lara da ora­dan hoca ye­tiş­ti­ri­lir. Aynı za­manda ye­ti­şen­ler gider di­ya­ne­tin em­rinde va­zi­feye baş­lar. İla­hi­yat­lar ve Di­ya­net… Siz bu iki­sini de bo­zar­sa­nız ne olur? O zaman ça­resi; yeni baş­tan iyi dü­şü­ne­rek ve mâ­zîde, ec­dâ­dı­mız dev­rinde ted­ri­satı, her şeyi fev­ka­lade olan prog­ram­ları çok güzel olan ilim mü­es­se­se­le­rin­den bu güne ge­ti­rip tek­rar bir mü­es­se­sede tah­sile baş­la­ma­lı­dır. Başka ça­resi yok.

Söy­le­di­ği­miz gibi “Mu­ha­le­fet et ki ta­nı­na­sın” man­tığı. “Hüm ricâl ve nahnü ricâl” yani “Onlar adamsa (geç­miş ulemâ ho­caysa) biz de adam­la­rız (biz de bi­li­riz).” di­ye­rek, ali­mal­lah İmam-ı Azam’ı -rah­me­tul­lahi aleyh- ke­nara atıp, ken­disi onun ye­rine ge­çe­cek. “Bu­gü­nün fa­kihi de budur.” di­ye­cek­ler. De­se­ler ne olur, koca dünya top­lansa, senin söy­le­dik­le­rinde saç­ma­lık varsa, ne olur yani? Bütün dünya seni met­hetse ne ka­za­nır­sın? Fakat buna me­rak­lı­lar var. Bunda benim şahsi şüp­hem yok. Bu ha­ta­larla uğ­ra­şıp du­ru­yor­lar, ba­ka­lım… Ne der­ler: “Ya­lan­cı­nın mumu yat­sıya kadar yanar, sonra söner.”

Son olarak, Muhterem Hocam, az önce işaret ettiğiniz şekilde; bildiklerimizi, hakikî olarak öğrendiklerimizi etrafımızdakilere nasıl aktarmalıyız?

Evet, Bu mil­le­tin geç­mi­şiyle bağ­da­şa­cak yolda yü­rü­meye ça­lı­şan­lar da var el­bette. Gay­ret ehl-i olan­lar var. İşte bu gibi ça­lış­ma­ları ya­pan­lar şuna dik­kat et­me­li­dir­ler ki; bu “ehl-i sün­net ve ce­maat” de­ni­len “fırka-i nâ­ciye”, bu doğru iman ve iti­kad, in­san­lık ha­ya­tın­dan çe­ki­lirse, beşer ha­ya­tında hayır kal­maz. Çünkü bid’at­çi­ler mey­dan bulur, bir­bi­rin­den ber­bat bid’atler alır yürür, iman sar­sı­lır, iti­kat bo­zu­lur, amel bo­zu­lur, güzel işler bo­zu­lur, iba­det­ler bo­zu­lur, ahlâk bo­zu­lur, nizâm-ı âlem bo­zu­lur hatta her şey bo­zu­lur. Dün­ya­nın çi­visi ye­rin­den oynar. Müs­lim, gay­ri­müs­lim bütün dün­ya­nın hu­zuru kaçar.

Bu yolda çok mu­te­dil ol­maya ça­lı­şıl­ma­lı­dır. Ani bir fe­ve­rân, ani bir he­ye­can ile fır­la­yıp da öfke ile ha­re­ket edil­me­me­li­dir, te­ennî ile ha­re­ket mem­duh­tur. Bil­diği ile amel edip, il­mi­nin ge­re­ğini ifa et­me­li­dir. Zaten bu en güzel usul­dür. Her söy­le­ni­lene de kulak ver­me­meli. Öyle ki ba­zı­ları, aslı ol­ma­yan ha­ber­ler de ge­ti­ri­yor­lar. İn­san­la­rın da ha­taya düş­me­le­rine sebep olu­yor­lar. Buna da dik­kat etmek lazım.

Muh­te­rem Hocam, vakit ayır­dı­ğı­nız için çok te­şek­kür ede­riz.

  1. Bkz. Müslim, İman, 240; Ahmed b. Hanbel, Müsned, II, 317, 350. ↩︎
  2. Tirmizî, 2435; Ebû Dâvûd, 4739. ↩︎
  3. Bkz. Mümin, 40/46. ↩︎