Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Ölüm Sonrası Hayat İnsanın Mukadderâtı

22. Sayı · 2011/2

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

İn­sa­nın De­ğeri

Allah’ımız, Kâ­i­nâtta misli ol­ma­yan bir hâ­ri­kası in­sanı öyle özen ve itinâ ile ya­rat­mış ki, başka hiç­bir ya­ra­tığa karşı bu özel­liği gös­ter­me­miş­tir. Her hangi bir şey ya­rat­mak is­te­di­ğinde “Kün (Ol!)” emri ile ya­rat­tığı halde, insan için söz ko­nusu olan ilâhî iti­nayı “İki el­le­rimle ya­rat­tı­ğım Âdem’e secde et­mene ne mâni oldu Ey İblis!”1 şek­linde bu­yur­duğu âyet-i ke­ri­me­sinde açıkça gö­rü­yo­ruz. Biz bile çok önem­se­di­ği­miz bir iş için “Dört elle sarıl!” veya “sa­rıl­dım.” deriz, bu şe­kilde o işin daha çok mühim ve önemli ol­du­ğunu ifade etmiş olu­ruz.

Ay­rıca Ebu Hü­reyre (r.a)’nin ri­va­yet et­tiği müt­te­fa­kun aleyh şu hadis-i şerif de, in­sa­nın ya­ra­tı­lı­şın­daki kıy­meti çok güzel an­la­tır.

Ebu Hü­reyre (r.a) an­la­tı­yor:

“Ra­sû­lül­lah (s.a.v) bir gün elim­den tuttu ve bana şöyle dedi: “Bi­li­yor musun Ya Eba Hü­reyre! Allah top­rağı Cu­mar­tesi günü ya­rattı, Pazar günü de on­daki dağ­ları ya­rattı, ağaç­ları pa­zar­tesi, mek­rû­hâtı (gö­rü­nüşde in­sana hoş gel­me­yen şey­leri) Salı günü, nuru Çar­şamba günü, can­lı­ları Per­şembe günü, Âdem’i de, Cuma günü ikin­di­den sonra ge­ceye kadar olan va­kitte ya­rattı.1” hadis-i şerif şöyle devam edi­yor:

En Ha­yırlı Gün

“Ra­sû­lül­lah (s.a.v) bu­yur­du­lar ki: Gü­ne­şin üze­rine doğ­duğu gün­le­rin en ha­yır­lısı Cuma Günü’dür. O günde Âdem ya­ra­tıldı, o gün yere in­di­rildi, o gün tev­besi kabul edildi, o gün öldü, o (Cuma) günde de kı­ya­met ko­pa­cak. O gün sabah şafak sa­a­tin­den güneş do­ğana kadar, in­san­lar­dan ve cin­ler­den mâ adâ her canlı o sa­at­le­rin sır­rına ve şe­re­fine erme gay­re­tin­de­dir­ler.

O Saat

O günde öyle bir saat var­dır ki; o sa­atte na­mazda olan bir Müs­lü­man Allah’tan ne is­terse kabul olur.

Ebu Hü­reyre şöyle dedi: Sonra ben Ab­dul­lah b. Selam’la kar­şı­laş­tım ve bu ha­dis­ten bah­set­tim.

Ab­dul­lah, ben o saati bi­li­yo­rum, dedi. Öy­leyse bana da söyle dedim.

Ab­dul­lah, o saat Cuma gü­nü­nün son sa­at­le­ri­dir, dedi. Nasıl olur dedim, Ra­sû­lül­lah, “Na­mazda ol­duğu halde o saate rast­la­yan.” bu­yu­ru­yor. Bah­set­ti­ğin sa­atte namaz kı­lın­maz ki!.. Ab­dul­lah şöyle dedi: Ra­sû­lül­lah (s.a.v): “Kim ki; bir mec­liste otu­rup namaz vak­tine kadar bek­ler sonra na­ma­zını kı­larsa, o bek­le­diği va­kitte na­mazda sa­yı­lır.” bu­yur­madı mı?, dedi. Ben, evet dedim. O, işte odur, dedi.” 2

Bu ha­dis­ler­den an­la­şı­lı­yor ki; Rab­bi­miz in­sanı ya­rat­maz­dan önce, onun ba­rı­na­ğını ve hayat ve­si­le­le­rini, muh­te­şem kâ­i­nat sof­ra­sını ya­rat­mış, ondan sonra Âdem’i yani biz in­sanı ya­rat­mış­tır. Hani biz me­sela mühim bir mi­sa­firi ağır­la­ma­dan önce onu ala­ca­ğı­mız evi­mizi, ikram ede­ce­ği­miz sof­ra­sını büyük bir îtina ile ha­zır­la­dık­tan sonra onu buyur ede­riz ya! İşte Rab­bi­miz Süb­hâ­nehu ve Teâlâ biz in­san­ları da böyle bir îtina ile ha­zır­la­dığı kâ­i­nât sof­ra­sına buyur et­miş­tir.

Peki Allah’ımı­zın biz in­sana gös­ter­miş ol­duğu bu îti­na­nın se­bebi ne idi? Mut­laka o da çok mühim bir şey ol­malı ki; o îti­nâya denk düş­sün. Rabb’imiz buna cevap ola­rak şöyle bu­yu­ru­yor:

“Ben, cin­leri ve in­san­ları, sâ­dece bana ibâ­det et­sin­ler, bana kul ol­sun­lar diye ya­rat­tım. On­lar­dan her hangi bir rızık is­te­mi­yo­rum. Beni ye­dir­me­le­rini de is­te­mi­yo­rum. Şüp­he­siz ki; rızık veren O, sağ­lam kuv­vet sa­hibi olan da O Allah’tır.”2

İn­sa­nın ya­ra­tı­lı­şında ve va­zi­fe­sin­deki bu itina ve hu­sû­si­ye­tin ne­ti­cesi ve âki­beti ne ola?!.

İki Mekan

Allah Celle ve A’lâ bizim için iki mekân ya­rat­mış. Bi­rinci mekân sonu ölüm olan im­ti­han me­kânı. Yani Dünya. İkin­cisi, bu im­ti­ha­nın ne­ti­ce­sini gö­re­ce­ği­miz Hayat Me­kânı. Yani Âhi­ret.

Mülk Sû­resi’nin ba­şın­daki ikinci ayet-i ke­rime dün­yayı, âki­beti ölüm olan dünya; âhi­reti de, ölümü ol­ma­yan hayat diye tarif et­miş­tir:

“Mut­lak hü­küm­ran­lık elinde bu­lu­nan Allah, yü­ce­ler yü­ce­si­dir. Ve O her şeye hak­kıyla gücü ye­ten­dir. O, han­gi­ni­zin amelce daha güzel iş ya­pa­ca­ğı­nızı sı­na­mak için ölümü ve ha­yatı ya­rattı. O, Azîz (kud­reti dâima üstün gelen)dir, Ğafûr (çok mağ­fi­ret eden)dir.”3 bu­yur­muş­tur.

Hâl­buki biz henüz ya­şa­makta ol­du­ğu­muz dün­yayı, hayat diye bi­li­yo­ruz, âhi­rete gi­den­lere de öldü di­yo­ruz. Fakat, şöyle et­raf­lıca dü­şü­nüp âki­be­tini de he­saba ka­tar­sak, ger­çek­ten dünya ölümlü dünya, yani ölümle son bu­la­cak dün­ya­dır; âhi­ret ise ölümü ol­ma­yan, son­suza doğru ya­şan­maya devam edi­le­cek “Dâr-ı Bekâ” dır.

İkinci âyet-i ke­rime bunu ne kadar güzel ve özet ola­rak bize an­lat­mış­tır. “Te­bâ­re­kel­lezi bi ye­dihi’l-mülk ve Hüve alâ külli şey’in kadîr.” di­ye­rek de mu­kad­di­me­sini yap­mış­tır.

Ölüm

Öy­leyse şu hiç is­te­me­di­ği­miz ölüm nedir? Nasıl ba­şı­mıza ge­le­cek ve nasıl ce­re­yan ede­cek­tir? En sağ­lam ve en gü­ve­ni­lir kay­nak olan Ra­sû­lül­lah (s.a.v) Efen­di­miz’in mü­ba­rek di­lin­den din­le­ye­lim:

Hadis-i şe­rifi, Berrâ’ b. Âzib Pey­gam­be­ri­miz (s.a.v) Efen­di­miz’den biz­zat şöyle nak­le­di­yor:

“Pey­gam­be­ri­mizle bir­likte Ensâr’dan bir ki­şi­nin ce­na­ze­sine ka­tıl­dık. Ka­bire gel­dik. Lahdi ha­zır­la­nır­ken Ra­sû­lül­lah oturdu biz de et­ra­fında otur­duk. Sanki baş­la­rı­mı­zın üze­rinde kuş­lar var­mış gibi (ses­siz ve ha­re­ket­siz­dik). Pey­gam­be­ri­mi­zin elinde bir çubuk top­rağı ka­rış­tı­rı­yordu. Bir ara ba­şını kal­dırdı ve iki üç defa tek­rar­la­ya­rak: “Eûzu bil­lâhi min azêbi’l-kabri” (Kabir aza­bın­dan Allah’a sı­ğı­nın) dedi. Ve devam etti:

Mü’min Kulun Ruh Tes­limi

“Mü’min kul dün­ya­dan kopup âhi­rete yol al­dı­ğında, onun üze­rine, yan­la­rında Cen­net­ten kefen ve ko­ku­larla be­ra­ber, se­ma­dan yüz­leri güneş gibi nur yüzlü me­lek­ler iner. Ve göz ala­bil­di­ğince (çokça) et­ra­fına otu­rur­lar. Sonra ölüm me­leği Az­râîl aley­his­se­lam gelir. Ba­şu­cuna otu­rur ve:

“Ey güzel nefis! Allah’ın mağ­fi­reti ve rıd­vâ­nına çık!” der.

Ve ruhu, su ka­bın­dan damla akar gibi akar. Onu Az­râîl eline alır almaz, bir lahza bile bek­le­me­den daha önce gel­miş bek­le­mekte olan me­lek­ler onun elin­den hemen alır­lar, yan­la­rında ge­tir­dik­leri ko­ku­larla ke­fene sa­rar­lar. O anda öyle güzel bir koku et­rafı sarar ki; yer­yü­zünde onun misli gö­rül­me­miş­tir.

Öy­lece hemen ha­va­la­nır­lar. Uğ­ra­dık­ları her me­lâ­ike se­ma­sında: “Nedir bu güzel ruh?” so­ru­la­rıyla kar­şı­la­şır­lar. Me­lek­ler de on­lara, dün­ya­day­ken çağ­rıl­dığı en güzel isi­miyle: “Falan oğlu falan” diye ta­nı­tır­lar. Böy­lece dünya se­ma­sına ula­şır­lar ve “Onun için sema ka­pı­sını açın!” der­ler. Sema ka­pısı açı­lır. Her se­ma­nın Mu­kar­ra­bûn me­lek­leri onu tes­lim alır bir son­raki se­maya ulaş­tı­rıp me­lek­le­rine tes­lim eder­ler. Böy­lece ye­dinci se­maya kadar o ruh ulaş­tı­rı­lır (Ve Allah’a arz edi­lir.) Ye­dinci se­mada Allah Azze ve Celle:

“Ku­lu­mun ya­zı­sını İl­liy­yîn’e yazın! Ve onu tek­rar yer­yü­züne iâde edin! Zira Ben on­ları ondan ya­rat­tım, oraya iâde ede­rim ve tek­rar ora­dan çı­ka­ra­ca­ğım” bu­yu­rur.

Ra­sû­lül­lah (s.a.v) şöyle devam etti:

Ruhu tek­rar ce­se­dine iâde edi­lir. O zaman iki melek gelir ya­nına otu­ru­lar ve: “Rabb’in kim?” der­ler. O, “Rabb’im Allah” der. “Dinin ne?” der­ler. “Dinim İslam” der. “Size Pey­gam­ber ola­rak gön­de­ri­len adam hak­kında ne di­yor­sun?” der­ler. O, “Allah’ın kulu ve Ra­sû­lü­dür” der. “Ner­den bi­li­yor­sun?” der­ler, “Allah’ın ki­ta­bını oku­dum, ona inan­dım ve tas­dik ettim” der.

Se­ma­dan bir ses du­yu­lur: “Kulum doğru söy­ledi. Ona cen­net­ten yazgı serin! Cen­net­ten giy­di­rin! Ve ken­di­sine cen­net­ten bir kapı açın!”

Artık ona Cen­ne­tin ra­hat­lığı ve ko­ku­ları gel­meye devam eder. Gö­zü­nün ala­bil­di­ğince de kabri ge­niş­ler.

Sonra ona, yüzü güzel, el­bi­sesi güzel ve ko­kusu güzel bir adam gelir ve: “Seni se­vin­di­re­cek olanla seni müj­de­le­rim. Bu gün işte sana müjde vaat edi­len o gün­dür.” der. O da ona, “Sen kim­sin? Yüzün se­vinç ve­rici hayır müj­de­li­yor. O adam, “Ben senin sâlih amel­le­ri­nim.” der. O zaman ruh,

“Rabb’im kı­yâ­met sa­a­tini hemen ger­çek­leş­tir de, eh­lime ve ka­zan­cıma ka­vu­şa­yım!” der.

Kâfir Kulun Ruh Tes­limi

Ra­sû­lül­lah (s.a.v) şöyle devam etti:

Kâfir kula ge­lince, o da dün­ya­dan kopup âhi­rete yol al­dı­ğında, onun üze­rine, se­ma­dan yan­la­rında müsûh (siyah deri ve kıl­lar­dan örül­müş gi­ye­cek) ile siyah yüzlü me­lek­ler iner. Ve göz ala­bil­di­ğince (çokça) et­ra­fına otu­rur­lar. Sonra ölüm me­leği Az­râîl aley­his­se­lam gelir. Ba­şu­cuna otu­rur ve: “Ey habîs nefis! Allah’ın ga­zabı ve aza­bına çık!” der. Ve ölü­nün ce­sedi par­ça­lara ay­rı­lır ve çen­gelli demir bı­tı­rak­la­rın ıslak yünün için­den çe­ki­lir gibi ruhu be­de­nin­den so­yu­lur.

O habis ruhu Az­râîl eline alır almaz, bir lahza bile bek­le­me­den daha önce gel­miş bek­le­mekte olan me­lek­ler onun elin­den hemen alır­lar, yan­la­rında ge­tir­dik­leri o mü­sûha sa­rar­lar. O anda öyle kötü çir­kin bir cîfe ko­kusu et­rafı sarar ki; yer­yü­zünde onun gibi tik­sin­di­rici kötü bir koku gö­rül­me­miş­tir.

Öy­lece hemen ha­va­la­nır­lar. Uğ­ra­dık­ları her me­lâ­ike se­ma­sında: “Nedir bu kötü ruh?” so­ru­la­rıyla kar­şı­la­şır­lar. Me­lek­ler de on­lara, dün­ya­day­ken çağ­rıl­dığı en çir­kin is­miyle: “Falan oğlu falan” diye ta­nı­tır­lar. Böy­lece dünya se­ma­sına ula­şır­lar ve “Onun için sema ka­pı­sını açın!” der­ler. Sema ka­pısı o kötü ruha açıl­maz.

Bu­rada Ra­sû­lül­lah (s.a.v): “…on­lara sema ka­pı­ları açıl­ma­ya­cak ve deve iğne de­li­ğin­den geç­me­dikçe onlar cen­nete gi­reme-ye­cek­ler­dir.”4 âyet-i ke­ri­me­sini okudu.

Allah Teâlâ, “Onun ki­ta­bını yer­yü­zü­nün en alçak süfli ta­ba­ka­sında sic­cîn’e yazın.” bu­yu­rur.

Ve ora­dan onun ruhu şid­detle fır­la­tı­lır. Sonra Ra­sû­lül­lah (s.a.v):

“Allah’a ortak koşan müş­rik, gök­ten düşüp de, kuş­la­rın kap­tığı veya rüz­gâ­rın bir uçu­ruma fır­lat­tığı şeye ben­zer.”5 âyet-i ke­ri­me­sini okudu.

Sonra onun ruhu be­de­nine iâde edi­lir. O zaman iki melek gelir ya­nına otu­rur­lar ve, “Rabb’in kim ?” der­ler. O: “Ne? Ne? Bil­mi­yo­rum.” der. “Dinin ne?” der­ler. “Ne? Ne? Bil­mi­yo­rum” der. “Size Pey­gam­ber ola­rak gön­de­ri­len adam hak­kında ne di­yor­sun?” der­ler. O gene “Ne? Ne? Bil­mi­yo­rum” der.

Se­ma­dan bir ses: “O yalan söy­lü­yor. Ona ce­hen­nem­den ateş serin ve ce­hen­nem­den bir kapı açın!” der.

Artık ona ce­hen­ne­min ateş­leri ve ze­hir­leri gel­meye devam eder. Kabri da­ra­lır da da­ra­lır hatta ke­mik­leri ve kafes ke­mik­leri bir­bi­rine geçer.

Sonra ona yüzü çir­kin, el­bi­sesi pis, kok­muş leş gibi kokan bir adam gelir ve, “Seni daha kötü du­ruma ge­ti­re­cek âki­be­tini müj­de­le­rim. Sana uyarı ola­rak teb­liğ edi­len âki­bet günün işte budur”. der.

O, “Sen de kim­sin? Yüzün­den kö­tü­lük ve şer akı­yor der.” O da, “Ben senin kötü ame­li­nim.” der.

O kötü ruh (daha kötü olan ce­hen­nem ate­şinde ya­na­ca­ğını gör­dü­ğün­den ötürü), “Rabb’im kı­yâ­meti ko­parma!” der. 3

Not­lar

1- el-Mu­vatta’ 1/108 (240); Sa­hîhu’l-Bu­hârî, 1/316; Sa­hîhu Müs­lim, 4/2149 (17483); Sü­nenü Ebî Dâvud, 1/341 (1046); Sa­hîhu İbn-i Hu­zeyme, 3/117 (1731); Sa­hîhu İbn-i Hıb­bên, 14/30 (6161); Sü­nenü’l-Bey­hakî’l-Kübra, 9/3 (17493); el-Ac­lûnî, Keşfu’l-hafê, 1/378 (1214).

2-el-Mu­vatta’, 1/108 (241); Sa­hîhu Müs­lim, 2/585 (854); Sü­neni Ebi Dâvud, 1/341 (1046); Sa­hîhu’t-Tir­mizî, 2/359 (488). Ebu îsâ: Hadis hasen sahîh dedi.

3 – Müs­nedü ‘s-sa­habe fi’l-kü­tübi’t-tis’ah, 32/465 (18557); Müs­nedü Ahmed b. Han­bel, 4/287; Sa­hihu’t-ter­ğib ve’t-ter­hib, Kü­tübi’l-El­beni, 3/219, (sahih). Bk. Sahih ve daif el-Câmiu’s-sağir, 7/3, (حم 18557 ) ve hadis rakam; 1676 fi Sahih el-Câmi’ .

  1. Sâd,38/75 ↩︎
  2. Zariyat, 51/56-58. ↩︎
  3. Mülk, 67/1-2. ↩︎
  4. Ârâf, 7/40. ↩︎
  5. Hacc, 22/31. ↩︎