Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Şefaat Haktır

22. Sayı · 2011/2

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Şe­faat; ahi­rette gü­nah­kâr mü­min­le­rin affı ile din­dar mü’min­le­rin daha büyük de­re­ce­lere ulaş­ması için pey­gam­ber­ler ve şe­faat ehli mü’min­le­rin Allah’a yal­var­ma­ları, ni­yazda bu­lun­ma­ları de­mek­tir.

Şe­faat, bir kim­se­nin ba­ğış­lan­ması için onun adına af di­leme, ara­cı­lık yapma, özel­likle gü­nah­kâr bir mü­mi­nin af­fe­dil­mesi veya bir mü’minin yük­sek de­re­ce­lere ulaş­ması için, Pey­gam­ber, şehit veya salih kul­la­rın dua et­mesi, di­lekte bu­lun­ma­sı­dır. Şöyle de de­ne­bi­lir: Şe­faat, şe­faat ehli kul­la­rın, âhi­rette ön­ce­likle gü­nah­kâr­la­rın ba­ğış­lan­ması yö­nünde vukû bu­la­cak ara­cı­lık ve di­lek­le­ri­dir.

Ehl-i sün­net âlim­leri şe­fâ­a­tin hak ve ger­çek ol­du­ğunu, gü­nah­kâr kul­lara pey­gam­ber­ler ve Allah nez­dinde de­re­cesi yük­sek olan seç­kin mü’min­ler ta­ra­fın­dan şe­fâat edi­le­ce­ğini, bunun da ancak Allah’ın izin ver­diği kim­se­ler ta­ra­fın­dan ve yine ancak şe­faat edil­me­le­rine izin ve­ri­len kim­se­lere yö­ne­lik ola­bi­le­ce­ğini beyan eder­ler. Onlar der­ler ki, büyük günah sa­hip­leri hak­kında pey­gam­ber­ler ve şe­faat iz­nine maz­har mü’min­ler şe­faat ede­cek­ler­dir.

Mu­te­zile ehli, âhi­rette gü­nah­kâr­lara şe­fâat edi­le­me­ye­ce­ğini ancak se­vaba müs­ta­hak olan­lara mü­kâ­fat­la­rı­nın art­tı­rıl­ması yö­nünde şe­faat edi­le­bi­le­ce­ğini ileri sü­rer­ler.

Şe­fa­atle il­gili ayet­ler:  Yir­mi­nin üze­rinde ayette şe­fa­at­ten bah­se­dil­mek­te­dir. Bir kıs­mı­nın me­al­leri şöy­le­dir: “Ey iman eden­ler! Ken­di­sinde hiç­bir alış ve­ri­şin, hiç­bir dost­lu­ğun ve hiç­bir şe­fa­a­tin bu­lun­ma­dığı bir gün gel­me­den önce, size ver­di­ği­miz rı­zık­lar­dan Allah yo­lunda har­ca­yın. Kâ­fir­lere ge­lince, onlar za­lim­ler­dir.1

 Gök­lerde ve yerde ne varsa hepsi O’nun­dur. İzni ol­ma­dan hu­zu­runda şe­faat ede­cek olan kim­dir?2

Rab­le­ri­nin hu­zu­runda top­la­na­cak­la­rın­dan kor­kan­ları Kur’an’la uyar. Onlar için Allah’tan başka ne bir dost, ne de bir şe­fa­atçi var­dır.3

Bugün, sizi ilk defa ya­rat­tı­ğı­mız za­manki gibi ya­pa­yal­nız hu­zu­ru­muza gel­di­niz, size ver­di­ği­miz her şeyi ar­ka­nızda bı­rak­tı­nız. Allah’ın size göre or­tağı ol­duk­la­rını iddia ede­rek yar­dım­la­rına, şe­fa­at­le­rine gü­ven­di­ği­niz ortakları/putları ya­nı­nızda gör­mü­yo­ruz. Ara­nız­daki bütün bağ­lar artık ke­sil­miş, gü­ven­dik­le­ri­ni­zin hepsi kay­bo­lup git­miş­tir.4

(…Ver­diği ha­ber­ler or­taya çık­tığı) gün, ön­ce­den onu unut­muş olan­lar der­ler ki: “Doğ­rusu Rab­bi­mi­zin el­çi­leri ger­çeği ge­tir­miş. Şimdi bizim şe­fa­at­çi­le­ri­miz var mı ki bize şe­faat et­sin­ler, yahut tek­rar geri dön­dü­rül­me­miz müm­kün mü ki eski yap­tık­la­rı­mız­dan baş­ka­sını ya­pa­lım?”5

“Allah teâlâ, izin ver­me­dikçe, hiç kimse şe­faat ede­mez..6

“O gün, kimse şe­faat ede­mez. Ancak Rah­man olan Allah’ın izin ver­diği ve sö­zün­den hoş­lan­dığı kimse şe­faat eder.”7

“Rah­man olan Allah’ın nez­dinde söz ve izin alan­lar­dan baş­kası şe­faat ede­mez.”8

“Allah’ı bı­ra­kıp da, tap­tığı put­lar şe­faat ede­mez. Ancak hak dine ina­nıp ona şa­hit­lik eden kim­se­ler şe­faat eder.”9

“Allah’ın izni ol­ma­dan hiç kimse şe­fa­atçi ola­maz.”10

“Bütün şe­fa­at­ler Allah’ın iz­nine bağ­lı­dır”.11

Bu âyet­lerde, şe­fa­a­tin ola­cağı ama bunun ancak Allah Teâlâ’nın izni ile ola­bi­le­ceği ve Allah’ın izni ol­ma­dan kim­se­nin kim­seye şe­faat ede­me­ye­ceği, ay­rıca put­la­rın, ta­ut­la­rın asla şe­faat ede­me­ye­cek­leri bil­di­ri­li­yor. Ni­te­kim ayette şöyle buy­ru­lu­yor: “Ondan başka ilah­lar mı edi­ne­yim?

 O Rah­man olan Allah, eğer bana bir zarar di­lerse put­la­rın (var sa­nı­lan) şe­fa­ati bana hiç­bir fayda ver­mez, beni kur­ta­ra­maz.”12

Kâ­fir­lere put­la­rın şe­faat ede­me­ye­ce­ğini gös­te­ren âyet­leri ileri sü­re­rek, “müs­lü­man­lara Pey­gam­ber­ler, me­lek­ler, âlim­ler, ev­liya, şü­heda, Kur’an-ı Kerim, oruç vb. şe­faat ede­mez” di­yen­ler, as­lında ayet ve ha­dis­lere mu­ha­lif olan indi gö­rüş­le­rini dile ge­tir­miş olu­yor­lar. Çünkü onlar ayet ve ha­dis­lerde Allah’ın iz­niyle bazı kim­se­le­rin şe­faat ede­cek­le­ri­nin bil­di­ril­me­sini yok sa­yı­yor veya gör­me­mez­lik­ten ge­li­yor­lar.

Ahi­ret ha­ya­tında yar­dıma ih­ti­ya­cın daha yoğun ola­cağı Mah­şerde, Ara­satta, Sı­ratta, Ce­hen­nem­den çıkıp Cen­nete gir­mekte, ay­rıca Cen­nette de­re­ce­le­rin-mer­te­be­le­rin, makam ve mev­ki­le­rin yük­sel­me­sinde ve Allâh’ın ce­mâ­lini gö­re­bil­mekte Şe­fa­a­tin daha zi­yade ara­na­cağı ve taleb edi­le­ceği yer­ler ve ko­nu­lar­dır.

Kelam ki­tap­la­rında bir akide me­se­lesi ola­rak ele alı­nan şe­faat, Ehli Sün­nete göre hak­tır ve ola­cak­tır.

Hz. Pey­gam­ber’in Bu­harî ve Müs­lim başta olmak üzere, hemen bütün kay­nak­larda yer alan “Her pey­gam­ber’in çok özel bir duası var­dır. Ben de Allah’ın iz­niyle bu özel duamı, kı­ya­met günü üm­me­time şe­faat için sak­la­mak is­te­dim” ha­disi şe­rifi, onun şe­faat ede­ce­ğini beyan et­mek­te­dir. Bu ko­nu­daki pek çok sahih hadis gibi “Şe­fa­a­tim, üm­me­ti­min büyük günah iş­le­yen­leri için­dir” ha­disi de, Hz. Pey­gam­ber’in üm­me­tine şe­faat ede­ce­ğini bil­dir­mek­te­dir. Bu şe­faat sa­ye­sinde kimi mü’min­ler azap­tan ta­ma­men kur­tu­lur­ken, ba­zı­ları da gü­nah­la­rı­nın ya­rı­sın­dan, ya da daha azı veya daha faz­la­sın­dan kur­tu­la­cak­lar­dır.

“Üç zümre kı­ya­met günü şe­faat eder, bun­lar: Pey­gam­ber­ler, sonra alim­ler, sonra da şe­hit­ler­dir.” an­la­mın­daki ha­dis­ler, şe­faat ehli bir çok mü’minin ola­ca­ğını ifade eder.

Kur’ân-ı Kerim’de şe­fa­atle il­gili ayet­ler ve il­gili hadis-i şe­rif­ler, in­san­ları, is­ti­ka­met üzere ya­şa­ma­la­rında ve iba­det­le­rini ge­rek­tiği gibi eda et­me­le­rinde asla ih­male ve gev­şek dav­ran­maya gö­tür­me­me­li­dir. Eğer in­san­lar ken­di­le­rini kur­tar­maya bak­maz­lar ve şe­faat edil­meye layık hale gel­mez­lerse, Hz. Pey­gam­ber dahi Allah’ın izni ol­ma­dan is­te­diği kim­seye şe­faat etme gü­cüne sahip de­ğil­dir.

Bir ha­diste “Kur’ân-ı Kerim’i oku­yun! Çünkü Kur’an, onu oku­yan­lara kı­yâ­met günü şe­fâ­atçi ola­rak ge­le­cek­tir. Zeh­ra­veyn’i (Ba­kara ve Âl-i İmrân sû­re­leri) oku­yun; zira onlar, kı­yâ­met gü­nünde iki bulut yahut iki gölge veya saf bağ­la­mış iki fırka kuş gibi ge­le­cek ve oku­yu­cu­la­rını mü­dâ­faa ede­cek­ler­dir.

 ‘Kur’an-ı Kerim’de otuz ayet­lik (şanı yüce) bir sure var­dır. Bu sure (ken­di­sini oku­yan) kim­seye (kı­ya­met günü) şe­faat eder ve Allah’ın onu af­fet­me­sini sağ­lar Bu sure Te­ba­re­kel­lezi bi-Ye­dihi’l-Mülk’dür. ”

İmâm-ı A’zam Ebû Ha­nîfe der ki, “başta Ra­sû­lul­lah olmak üzere bütün pey­gam­ber­ler ve Allâh’ın izin ver­diği sâlih kul­lar, ev­li­yâ­ul­lâh ve şe­hit­ler, bazı gü­nah­kâr mü’min­lere ve büyük günah sa­hibi ki­şi­lere şe­fâat ede­cek­ler­dir; bu hak­tır, âyet ve ha­dis­lerle sâ­bit­tir”. Bu görüş, hiç şüp­he­siz Ehl-i Sün­net ve’l-Ce­maat men­sup­la­rı­nın da gö­rü­şü­dür.

İmâm-ı Rab­bânî, “Kimi sâlih ve ha­yırlı mü’min­le­rin, Allah Teâlâ’nın izni ile kı­yâ­met günü, âsî­ler ve gü­nah­kâr­lara şe­faat et­me­leri hak­tır, ger­çek­tir. Ra­sû­lül­lah ‘Şe­fâ­a­tim, üm­me­tim­den büyük günah sa­hip­leri için­dir bu­yur­muş­tur” de­miş­tir.

Şefaatin kısımları olarak şunları sayabiliriz

Sev­gili Pey­gam­be­ri­mi­zin’e ait olup şe-fâ­a­tin en bü­yüğü ve en önem­lisi olan “şe-fâat-i uzmâ”

Ra­sû­lul­lah’ın mü’min­ler için Allah ka­tında olan şe­fa­ati.

Diğer pey­gam­ber­le­rin, ve­lî­le­rin, sâ-lih­le­rin, şe­hit­le­rin vs şe­fâat et­meye izinli olan­la­rın şe­fâ­at­leri.

Mü’minin kendi güzel amel­le­ri­nin ik­ti­zası olan şe­fâat Yani mü­min­le­rin iş­le­dik­leri iyi amel­le­ri­nin ken­di­leri için şe­fa­atçi kı­lın­ması ve,

Bir mü’minin, diğer bir mü’min için dua et­mesi ki, bu da bir nevi şe­fa­at­tir.

Dünya ha­ya­tında sa­dık­larla, iyi­lerle be­ra­ber olan­lar, is­ti­ka­met üzere bir hayat ya­şa­mada on­la­rın reh­ber­li­ğin­den fay­da­la­na­cak­ları gibi, yarın ebedi ha­yatta kar­şı­la­şa­cak­ları sı­kın­tı­lar­dan kur­tul­mada da on­la­rın, hak şe­fa­a­tin­den ya­rar­la­na­cak­lar­dır.

  1. Bakara, 2/254. ↩︎
  2. Bakara, 2/255. ↩︎
  3. Maide, 6/51. ↩︎
  4. Maide, 6/94. ↩︎
  5. Araf, 7/53. ↩︎
  6. Sebe, 34/23. ↩︎
  7. Taha,20/109. ↩︎
  8. Meryem, 19/87. ↩︎
  9. Zuhruf,43/86. ↩︎
  10. Yunus, 10/3. ↩︎
  11. Zümer, 39/44. ↩︎
  12. Yasin, 36/23. ↩︎