İhmal Edilen İslâmî Bir Görev “Hakkı Tavsiye”

Pey­gam­be­ri­miz (s.a.v) bu­yu­ru­yor ki:

“Ci­ha­dın en fa­zi­let­lisi: hak­sız­lık yapan ida­re­ciye karşı hakkı söy­le­mek­tir.”¹

İslâm’ın ana il­kesi Hakkı ha­yata hakim kıl­mak­tır.

İslam sevgi, şef­kat, mer­ha­met, hoş­görü, hür­met, ada­let, hür­ri­yet, barış, huzur, kar­deş­lik, ilim, irfan, güzel ahlak gibi ma­nevî de­ğer­le­rin yü­cel­til­diği; kula kul­luk ye­rine Allah’a kul­lu­ğun, kar­şı­lıklı sevgi ve say­gı­nın hakim ol­duğu nezih bir top­lum mo­de­lini ön­gör­mek­te­dir.

Eşsiz bir me­de­ni­yet pro­jesi sunan İslâm’ın bu üstün Rah­met Top­lumu’nu kur­ma­daki ana ga­yesi; in­san­lı­ğın dünya ve ahi­ret sa­a­de­tini temin etmek, yer­yü­zünde hayır ve iyi­lik­leri tav­siye etmek, şer ve kö­tü­lük­lere engel olmak, Hakkı ha­yata hakim kıl­mak­tır.

İslâm Ta­ri­hinde sa­dece bu ulvî me­sa­jın ve­ril­me­siyle ye­ti­nil­me­miş, bu ama­cın ger­çek­leş­ti­ri­le­bil­mesi için her konum ve du­rumda ger­çek­le­rin ya­şan­ması, ifade edil­mesi ve ya­şa­tıl­ması em­re­dil­miş, or­ta­ça­ğın ka­ran­lık­ları ara­sında kısa bir za­manda in­san­lığa her açı­dan örnek ola­cak müs­tesna bir top­lum oluş­tu­rul­muş ve eşsiz bir me­de­ni­yet ku­rul­muş­tur.

İslâm, sa­dece iyi­lik­leri em­ret­mek ve tav­siye etmek ya­nında kö­tü­lük­le­rin ön­len­me­sini de em­ret­miş­tir. İslam Top­lu­munda içki, kumar, uyuş­tu­rucu madde kul­lanma gibi alış­kan­lık­lar; fuhuş, zina, li­vata gibi cin­sel suç­lar; faiz, rüş­vet, ka­ra­borsa gibi hak­sız ka­zanç­lar; hak­sız yere cana kıyma, ezi­yet, iş­kence gibi fi­zik­sel bas­kı­lar; bor­cunu za­ma­nında öde­meme, üc­ret­li­nin hak­kını tam ver­meme, gö­revi bi­le­rek ihmal etme gibi ku­sur­lar; gurur, gös­te­riş, kıs­kanç­lık gibi ah­lakî za­af­lar… hu­kukî mü­ey­yi­de­ler ya­nında mut­laka nefis ter­bi­yesi, ma­nevî eği­tim ve sa­mimî uya­rı­larla en­gel­len­miş, ah­lakî ek­sik­lik­ler ma­nevî me­tot­larla te­davi edil­miş­tir.

Kur’an ve Sün­nette farklı ama kesin ifa­de­lerle Hak­kın Tav­siye edil­mesi em­re­dil­miş, iyi­liği em­ret­mek ve kö­tü­lük­lere engel olmak “farz” kı­lın­mış­tır. Bu ko­nuda Kur’an ve Sün­nette en çok kul­la­nı­lan ifa­de­ler ara­sında iyi­liği em­retme ve kö­tü­lük­lere engel olma (el-Emr bil-ma’ruf ve’n-nehy ani’l-mün­ker), hakkı tav­siye etme, cihad, Allah’a davet, teb­liğ, ha­tır­latma (tez­kîr) ifa­de­leri yer al­mak­ta­dır.

Hakkı Tav­siye, en ha­yırlı ümmet ol­ma­nın önemli bir şar­tı­dır.

Üm­met­ler içe­ri­sinde “en ha­yırlı ümmet” olma vas­fını ta­şı­yan Mu­ham­medî Ümmet”in bu üs­tün­lüğe sahip ol­ma­sı­nın temel se­bep­leri ara­sında iyi­liği em­retme ve kö­tü­lük­lere engel olma özel­liği bu­lun­mak­ta­dır. En üstün top­lum, en de­ğerli ce­maat, en ha­yırlı ümmet ola­bil­mek ancak imanla bir­likte iyi­lik­leri em­retme ve kö­tü­lük­leri ön­le­mekle müm­kün­dür.

“Siz, in­san­lık için çı­ka­rıl­mış en ha­yırlı üm­met­si­niz. İyi­liği em­re­der, kö­tü­lük­lere engel olur­su­nuz ve Allah’a iman eder­si­niz..”²

Bu­rada kul­la­nı­lan iyi­lik (ma’ruf) kav­ramı Kur’an ve Sün­ne­tin meşru gör­düğü her türlü ha­yırlı ey­lemi, fay­dalı söz, dav­ra­nış ve dü­şün­ce­leri ifade et­mek­te­dir. Aynı şe­kilde kö­tü­lük (mün­ker) kav­ramı da Kur’an ve Sün­ne­tin meşru say­ma­dığı her türlü haram, çir­kin, iğ­renç söz ve dav­ra­nış ve dü­şün­ce­ler ile ki­şi­nin ken­di­sini, ai­le­sini, inan­cını, na­mu­sunu, ak­lını, va­ta­nını ve mül­ki­ye­tini hak­sız yere teh­dit eden her türlü za­rarlı söz, dav­ra­nış ve dü­şün­ce­leri ifade et­mek­te­dir.

Hakkı Tav­siye, her mü’minin gö­re­vi­dir.

Hakkı tav­siye etme sa­dece din gö­rev­li­le­ri­nin, alim­le­rin ve irşad er­ba­bı­nın gö­revi de­ğil­dir. Her mü’min kul, gücü yet­tiği kadar iyi­liği em­retme, kö­tü­lük­lere engel olma ve hakkı tav­siye etme gö­re­viyle yü­küm­lü­dür. İs­lamî davet ve teb­liğ nok­ta­sında her müs­lü­man bil­gisi, yet­kisi, im­kânı öl­çü­sünde so­rum­lu­dur. Bu gö­re­vin ihmal edil­mesi sos­yal den­ge­nin bo­zul­ma­sına, ah­lakî de­ğer­le­rin zayi ol­ma­sına, top­lu­mun çü­rü­me­sine ve ma­nevî çö­kün­tüye sebep ola­cak­tır.

Her yö­ne­tici emri al­tında bu­lun­dur­duğu ki­şi­ler­den so­rumlu ol­duğu gibi; her aile reisi de aile fert­le­rin­den aynı şe­kilde so­rum­lu­dur. Öğ­ret­men­ler öğ­ren­ci­le­rin­den, amir­ler emir­leri al­tında bu­lu­nan­lar­dan, iş­ve­ren­ler iş­çi­le­rin­den so­rum­lu­dur.

Do­la­yı­sıyla müs­lü­ma­nın eşi, ço­cuk­ları, kar­deş­leri ve ya­kın­la­rında gör­düğü kö­tü­lük­leri en­gel­le­mesi, on­lara iyi­liği tav­siye et­mesi en önemli ma­nevî gö­re­vi­dir, ke­sin­likle ihmal edi­le­me­ye­cek bir farz­dır.

Hakkı Tav­siye için “Özel Teb­liğ Grup­ları” oluş­tu­rul­ma­lı­dır.

Her mü’min, iyi­liği em­retme ve kö­tü­lük­lere engel ol­makla yü­kümlü olsa da; iyi­liği em­re­de­cek ve kö­tü­lük­lere engel ola­cak olan­lar ilk planda alim­ler, irşad ele­man­ları, eği­tim­ci­ler, yö­ne­ti­ci­ler ve diğer yet­ki­li­ler­dir.

İslam Top­lu­munda her­kes bu gö­revi elin­den gel­diği kadar ye­rine ge­tir­meli, her­kes çıkan yan­gını sön­dürme ko­nu­sunda elin­deki im­kân­lar ne olursa olsun in­sanî gö­re­vini ye­rine ge­tir­me­li­dir. Ama mut­laka bu ko­nuda uz­man­laş­mış, ge­rekli bilgi, de­ne­yim ve do­na­nıma sahip it­fa­iye teş­ki­latı oluş­tu­rul­ma­lı­dır. Ferdî im­kân­lar büyük yan­gın­ları sön­dür­mede ye­ter­siz ka­la­cak, yan­gı­nın ya­yıl­ması en­gel­le­ne­me­ye­cek­tir.

İyi­liği em­ret­mek ve kö­tü­lük­lere engel olma farzı, çok önemli bir farz­dır. Bu farzı ye­rine ge­tir­mek üzere bu ko­nuda mü­te­has­sıs bir ilim, irşad, davet ve teb­liğ gru­bu­nun oluş­tu­rul­ması farz-ı ki­fa­ye­dir.

“İçi­niz­den hayra davet eden, iyi­liği em­re­den, kö­tü­lük­lere engel olan bir grup bu­lun­sun. İşte bun­lar ger­çek kur­tu­luşa eren­ler­dir”.³

İlim er­ba­bı­nın ger­çek­leri söy­le­mesi, ya­şa­ması ve uy­gu­la­ması za­lim­le­rin zul­müne engel ola­cak­tır. Aksi tak­dirde alim­le­rin et­kili ve yet­kili mer­ci­lere şirin gö­rün­mek is­te­me­leri ve on­la­rın ar­zu­la­rına uygun fet­va­lar ver­me­leri hak­sız­lı­ğın yay­gın­laş­ma­sına, zul­mün devam et­me­sine sebep ola­cak­tır.

Mü­da­hene (yağ­cı­lık) et­me­seydi za­lim­lere âlim­ler,

Hiç zul­me­de­bi­lir miydi maz­lum­lara za­lim­ler?!..

Hakkı Tav­siye, iman ve nifak ara­sın­daki en bariz fark­tır.

İyi­liği em­ret­mek ve kö­tü­lük­lere engel olmak mü’min­lerle mü­na­fık­ları ayı­ran en önemli özel­lik­ler­den bi­ri­dir. Mü’min­ler iyi­liği em­re­der, kö­tü­lük­lere engel olur­ken; mü­na­fık­lar da kalp­le­rin­deki has­ta­lık, gö­nül­le­rin­deki çü­rük­lük ve ruh­la­rın­daki ka­ran­lık se­be­biyle bi­le­rek kö­tü­lük­leri em­ret­mekte ve iyi­lik­lere engel ol­mak­ta­dır­lar:

“Mü­na­fık er­kek­ler ve mü­na­fık ka­dın­lar bir­bir­le­rin­den­dir. Kö­tü­lüğü em­re­der, iyi­lik­lere engel olur­lar”.⁴

Do­la­yı­sıyla Hakkı Tav­siye gö­re­vin­deki tu­tu­mu­muz, ima­nı­mı­zın ka­li­te­sini ve de­re­ce­sini ölçme im­kânı sağ­la­ya­cak­tır. İyi­lik­leri em­ret­mekle yü­kümlü olan­lar, hakka sırt çe­vi­re­rek kö­tü­lük­leri em­ret­tik­leri tak­dirde “mü­na­fık” ola­rak dam­ga­la­na­cak­lar­dır.

Hakkı tav­siye et­me­miz; ima­nı­mı­zın se­la­meti, nes­li­mi­zin ma­nevî em­ni­yeti, dünya ve ahi­ret sa­a­de­ti­miz için si­gorta ni­te­li­ğin­de­dir. Bunun ih­mali şu­ur­suz­luk, ruh­suz­luk, duy­gu­suz­luk ve so­rum­suz­luk­tur.

Hakkı Tav­siye, dost­lu­ğun ve kar­deş­li­ğin ge­re­ği­dir.

İyi­liği em­ret­mek ve kö­tü­lük­lere engel olmak, mü’min­le­rin iman kar­deş­li­ği­nin ve dost­lu­ğu­nun ge­re­ği­dir. Mü’min­ler, mü’min kar­deş­le­rine ve dost­la­rına olan sevgi, rah­met ve şef­ka­tin ge­reği ola­rak bir­bir­le­rine iyi­liği em­re­der ve kö­tü­lüğü engel ol­ma­lı­dır­lar.

“Mü’min­ler bir­bir­le­ri­nin dos­tu­dur­lar. İyi­liği em­re­der, kö­tü­lük­lere engel olur­lar”.⁵

Mü’min­le­rin bir­bir­le­ri­nin dost­ları ol­ma­la­rı­nın an­lamı; mü’min­le­rin bir­bir­le­rini sev­me­leri, bir­bir­le­rine mer­ha­met ve şef­kat gös­ter­me­leri, bir­bir­le­rine kar­deşçe dav­ran­ma­ları, dünya ve ahi­reti ka­zanma nok­ta­sında bir­bir­le­rine des­tek ve yar­dımcı ol­ma­ları de­mek­tir. İyi­liği em­ret­mek ve kö­tü­lük­lere engel olmak, bu ma­nevî des­te­ğin ve in­sanî yar­dı­mın en bariz şe­kil­le­rin­den bi­ri­dir.

Kar­de­şi­mi­zin maddî has­ta­lı­ğı­nın te­da­vi­sinde yar­dımcı ol­ma­mız in­sanî gö­re­vi­miz ol­duğu gibi; ma­nevî has­ta­lık­la­rı­nın te­da­vi­sinde de yar­dımcı ol­ma­mız aynı şe­kilde in­sanî ve İs­lamî gö­re­vi­miz­dir.

Hakkı Tavsiye en faziletli cihaddır

Hak­kın teb­liğ edil­mesi, ger­çek­le­rin an­la­tıl­ması, irşad ve teb­liğ ya­pıl­ması Ne­bevî Me­saj­larda “cihad” ola­rak ni­te­len­di­ril­miş­tir. Bu ve­cibe, özel­likle zalim yö­ne­ti­ci­lere karşı ya­pıl­dı­ğında ci­ha­dın en fa­zi­letli, en be­re­ketli, en de­ğerli ve se­vabı en bol olan şekli ola­rak kabul edil­miş­tir. Pey­gam­be­ri­miz (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Ci­ha­dın en fa­zi­let­lisi: hak­sız­lık yapan ida­re­ciye karşı hakkı söy­le­mek­tir”.⁶

Hak­sız­lık yapan zalim ida­reci, bu sa­mimî tav­si­ye­den ya­rar­la­nır da ger­çek­lere yö­ne­lirse, hem onun dünya ve ahi­reti kur­tu­la­cak, hem de maz­lum­la­rın dünya ve ahi­reti kur­tu­la­cak­tır. Bunun için zalim ida­re­ciye karşı hakkı söy­le­mek en fa­zi­letli cihad ola­rak ni­te­len­di­ril­miş­tir.

Ay­rıca zalim yö­ne­ti­ci­ler; sevgi, şef­kat ve mer­ha­met­ten mah­rum ol­duk­ları için ken­di­le­rine hakkı tav­siye eden ki­şiyi gö­re­vin­den, mes­le­ğin­den veya top­lum­dan tec­rit ede­bi­lir, ya da hapis, sür­gün, iş­kence ve ölüm ce­za­la­rıyla ce­za­lan­dı­ra­bi­lir­ler. Allah rı­zası için bu riski göze ala­bil­mek, hak­sız­lık kar­şı­sında sus­ma­mak, ger­çek­leri en güzel ifa­de­lerle ha­tır­lat­mak el­bette fa­zi­let­tir.

Pey­gam­be­ri­miz (s.a.v), Uhud Sa­vaşı için Me­dine’den yola çı­kar­ken tam de­ve­sine bi­ne­ceği sı­rada bir sa­habî:

-Ya Ra­sû­lal­lah!.. Ci­ha­dın han­gisi daha fa­zi­let­li­dir? diye sordu: Efen­di­miz (s.a.v):

-“Ci­ha­dın en fa­zi­let­lisi: hak­sız­lık yapan ida­re­ciye karşı hakkı söy­le­mek­tir,”⁷ diye cevap verdi.

Pey­gam­be­ri­miz (s.a.v)’in biz­zat ci­hada gi­der­ken bu ifa­deyi kul­lan­ması, “zalim ida­re­ciye karşı hakkı söy­leme” ey­le­mini Allah yo­lunda malla ve canla ya­pı­lan be­denî ci­had­dan daha fa­zi­letli, daha de­ğerli kabul et­mesi çok an­lam­lı­dır. Bu ha­di­si­miz İslam si­ya­se­ti­nin temel taş­la­rın­dan­dır. 

Hakkı tav­siye eli­miz, di­li­miz ve kal­bi­mizle ya­pı­lır.

İyi­liği em­retme ve kö­tü­lük­lere engel olma ko­nu­sunda üç ayrı mer­hale söz ko­nu­su­dur. Bu farzı ye­rine ge­ti­rir­ken asıl em­re­di­len husus, iyi­lik­le­rin ya­şa­tıl­ması ve kö­tü­lük­le­rin bil­fiil en­gel­len­me­si­dir. Kö­tü­lük­le­rin biz­zat en­gel­len­mesi hadis-i şe­rifte “elle de­ğiş­tirme” şek­linde ifade edi­miş­tir.

“Siz­den kim, bir kö­tü­lük gö­rürse onu eliyle de­ğiş­tir­sin.”

Ki­şi­nin ha­rama eliyle engel oma im­kânı yoksa ya da eliyle en­gel­le­mesi başka kö­tü­lük­le­rin iş­len­me­sine sebep ola­caksa bu ko­nuda ikinci adım atı­lır. Teb­liğ yapan ki­şi­nin bir kö­tü­lüğe eliyle biz­zat engel ol­ması, onun öl­dü­rül­me­sine, iş­ken­ceye uğ­ra­ma­sına veya daha büyük bir fit­neye sebep ola­caksa; kö­tü­lüğe eliyle engel olma ye­rine, di­liyle engel olma yo­luna baş­vur­malı, “na­si­hat” yo­lunu ter­cih et­me­li­dir. Bunun için de hik­metli söz­ler, güzel ifa­de­ler se­çil­meli, en isa­betli üslûp kul­la­nıl­ma­lı­dır.

“Eliyle de­ğiş­tir­meye gücü yet­mezse di­liyle de­ğiş­tir­sin.”

Çe­şitli se­bep­lerle dille teb­liğ yapma im­kânı bu­lun­mazsa o kö­tü­lüğe karşı mem­nu­ni­yet­siz­lik ve hoş­nut­suz­luk gö­nül­den ifade edil­me­li­dir. Kö­tü­lük­leri ve ha­ram­ları kalple en­gel­le­me­nin an­lamı o kö­tü­lüğü çir­kin gör­mek, onun iş­len­me­sine razı ol­ma­mak, kal­ben o kö­tü­lüğe buğ­zet­mek de­mek­tir. Ancak ha­ram­la­rın kalple en­gel­len­mesi baş­vu­ru­la­bi­le­cek en son ter­cih­tir. Bu durum ima­nın en zayıf de­re­ce­si­dir.

“Dille en­gel­le­meye gücü yet­mezse kal­biyle de­ğiş­tir­sin. Ancak bu so­nun­cusu, ima­nın en zayıf de­re­ce­si­dir.”⁸

Hakkı tav­si­yeyi ter­ket­me­nin be­deli ağır­dır.

İyi­liği em­retme ve kö­tü­lük­lere engel olma far­zını ge­çerli bir ma­ze­ret ol­mak­sı­zın bi­le­rek ta­ma­men ter­ket­mek, şer ve çir­kin­lik­lere se­yirci kal­mak, haram ve mün­ker­lere karşı tep­ki­siz kal­mak, ya­şa­nan kö­tü­lük­ler kar­şı­sında du­yar­sız kal­mak ilahî ce­zaya ve du­a­la­rın red­de­dil­me­sine sebep ola­cak­tır:

“Nef­simi elinde tutan Allah’a yemin olsun ki, ya iyi­liği em­re­der, kö­tü­lük­lere engel olur­su­nuz. Ya da Allah, pek ya­kında kendi ka­tın­dan sizin üze­ri­nize bir azap gön­de­rir. Sonra O’na dua eder­si­niz ama du­a­nız kabul edil­mez”.⁹

Hakkı tav­siye eder­ken temel pren­sip­lere uyul­ma­lı­dır.

De­ğerli Hadis Alimi İbn Receb el-Han­belî “el-Fark bey­nen-Na­si­hati vet-Ta’yîr” isimli ri­sa­le­sinde Na­si­hat ile Ayıp­lama (ya­pıcı ten­kit ile yı­kıcı ten­kit) ara­sın­daki fark­ları gayet güzel bir şe­kilde açık­la­mış­tır.

Hakkı tav­siye ve uyarı söz ko­nusu ol­du­ğunda mut­laka niyet, üslûp ve usul farkı gün­deme gel­mek­te­dir. Bu ko­nu­daki en önemli pren­sip­ler şun­lar­dır:

-İhlas: Uyarı, sa­dece Allah Rı­zası için ol­malı; uya­rıda nefsi tat­min etme, kin, in­ti­kam, kıs­kanç­lık, gös­te­riş ve gurur eseri bu­lun­ma­ma­lı­dır.

–İlim:Uya­rıyı ya­pa­cak ki­şi­nin ilmî alt ya­pısı sağ­lam ol­ma­lı­dır. İs­lamî ilim­lerde ve teb­liğ ko­nu­sunda ye­teri kadar bil­giye sahip ol­ma­yan­la­rın ya­pa­cak­ları ha­talı teb­liğ ve ge­rek­siz uya­rı­lar fayda ye­rine zarar ge­ti­re­bi­lir.

-Amel: Uyarı için bilgi de ye­terli de­ğil­dir. Din kar­de­şine uya­rıda bu­lu­nan kişi, ön­ce­likle aynı ha­tayı ken­disi iş­le­me­meli, baş­ka­la­rına na­si­hat eder­ken kendi nef­sini ve kendi ha­ta­la­rını unut­ma­malı; ke­sin­likle yap­ma­dığı, yap­ma­ya­cağı ve ya­pa­ma­ya­cağı şey­leri söy­le­me­me­li­dir.

-Üslûp: Uyarı, tatlı bir dille ya­pıl­malı, ya­pıcı bir üslup se­çil­meli, sert, kaba ve kı­rıcı ifa­de­ler kul­la­nıl­ma­ma­lı­dır.

–Usûl: Uyarı, ki­şiye özel ola­rak ya­pıl­malı, baş­ka­la­rı­nın ya­nında küçük dü­şü­rücü ve ayıp­la­yıcı bir şe­kilde ya­pıl­ma­ma­lı­dır.

Bu ko­nuda İslam ta­rihi bo­yunca bu pren­sip­leri en güzel şe­kilde uy­gu­la­yan Sa­habe-i Kiram başta olmak üzere, âlim­ler, irşad er­babı ve gönül adam­la­rı­nın me­tot­ları örnek alın­ma­lı­dır.

Hakkı Tav­siye, ince bir sa­nat­tır.

Ço­cuk­lara, ha­nım­lara, yaş­lı­lara, has­ta­lara, genç­lere teb­liğ ya­pı­lır­ken her gru­bun psi­ko­lo­jik özel­lik­leri dik­kate alın­ma­lı­dır. İlim er­ba­bına, ana-ba­baya ve bü­yük­lere yan­lış­ları ha­tır­la­tı­lır­ken tatlı bir üslup kul­la­nıl­malı, sa­mimî bir ifade ile, tatlı bir ses to­nuyla gö­nül­le­rini in­cit­me­den, üz­me­den ve kır­ma­dan uyarı ya­pıl­ma­lı­dır.

Teb­liğ ve irşad ya­pıl­ma­dan, na­si­hat ve tav­siye et­me­den önce İslâm’ın teb­liğ ve da­vet­teki me­todu, na­si­hat ve ir­şad­daki ana amacı, ulvî me­sajı iyi bi­lin­me­li­dir. Bu ko­nuda sa­dece iyi ni­yetli olmak ve doğ­ruyu söy­le­mek ye­terli de­ğil­dir. Doğ­ru­nun doğru bir şe­kilde söy­len­mesi ge­re­kir.

Teb­liğ er­babı ne­za­ket, ne­za­het, le­ta­fet, şef­kat, mer­ha­met ve mü­sa­maha ehli ol­ma­lı­dır. Bu ko­nuda Allah Ra­sû­lü­nün mu­az­zez ha­yatı örnek alın­malı, Sün­net-i Se­niy­yesi adım adım iz­len­me­li­dir.

Kö­tü­lük­lere engel olur­ken Allah Rı­za­sını ka­za­na­bil­mek, is­te­nen ne­ti­ceyi ala­bil­mek ve fit­neye sebep ol­ma­mak için özel­likle zalim ida­re­ci­lere, gu­rurlu amir­lere, Hakkı tak­dir ede­me­ye­cek du­rumda olan ca­hil­lere, se­vi­ye­siz ki­şi­lere, bid’atçi ve hu­ra­fe­ci­lere hitap edi­lir­ken dik­katli, yu­mu­şak ve se­vi­ye­le­rine uygun bir üslup kul­la­nıl­ma­lı­dır.

Ki­ta­bı­mızda beyan edil­diği gibi Hz. Musa ve Hz. Harun (a.s.)’un Fir’avuna karşı yu­mu­şak söz söy­le­me­leri em­re­dil­miş­tir. Mu­ha­ta­bı­mız Fi­ra­vun bile olsa üs­lu­bu­muz yu­mu­şak ola­cak­tır. Bu da İslam Si­ya­seti il­mi­nin iyi bi­lin­me­siyle müm­kün­dür.

Bugün acaba ne kadar Hakkı Tav­siye ede­bi­li­yo­ruz?

Gü­nü­müzde genç­li­ğin imanı ya­nar­ken, ah­lakı de­je­nere olur­ken, ma­nevî de­ğer­ler tah­rip edi­lir­ken se­yirci kal­mak, şi­ka­yetle ye­tin­mek, kendi ken­di­mize ya da kendi so­rum­lu­lu­ğu­muzu unu­tup sa­dece yet­ki­li­leri so­rumlu kabul edip işin için­den sıy­rıl­mak büyük bir ha­ta­dır.

İslâm ül­ke­leri haçlı or­du­la­rı­nın yakın teh­didi al­tında ça­re­siz, maz­lum ve aciz bir ko­numda iken, ima­nı­mı­zın se­sini en gür sada ile hay­kır­ma­mak, ger­çek­leri gör­mez­den ge­le­rek zulüm ve hak­sız­lığa tep­ki­siz kal­mak büyük bir gü­nah­tır. Zil­let içine düşme ve hak­sız­lığa boyun eğme hangi ge­rekçe ile olursa olsun kabul edi­le­me­ye­cek bir du­rum­dur.

İman, iba­det, ahlak, ma­ne­vi­yat nok­ta­sında taviz ver­me­miz is­ten­di­ğinde, di­ni­mize, ima­nı­mıza, na­mu­su­muza, eza­nı­mıza, ör­tü­müze, kı­saca Tev­hid inan­cı­mıza sal­dırı ol­du­ğunda ses­siz ve tep­ki­siz kal­mak, hakkı tav­siye gö­re­vini ihmal etmek ilahî hi­ma­ye­nin kal­dı­rıl­ma­sına, du­a­la­rın red­de­dil­me­sine sebep ola­cak­tır.

Gü­nü­mü­zün ya­zılı, sözlü ve gö­rün­tülü du­yuru im­kân­la­rını, mek­tup, te­le­fon, telg­raf, faks, e-mail, gös­teri, top­lantı, panel, se­mi­ner, kon­fe­rans, ma­kale, sergi, radyo ve TV ka­na­lıyla ya­pı­la­bi­le­cek teb­liğ im­kân­la­rını ne kadar kul­la­nı­yo­ruz? Maddî çı­kar­la­rı­mız ze­de­len­di­ğinde çır­pı­nan ve çı­ğırt­kan­lık yapan biz­ler ma­nevî ge­le­ce­ği­miz tah­dit edil­di­ğinde ne kadar gay­ret­li­yiz? Nefsî mu­ha­se­beye davet edi­yo­rum.

Gelin.. Bugün bir kar­de­şi­mize Hakkı ha­tır­la­ta­lım… İda­re­ci­lerle kar­şı­laş­tı­ğı­mızda, gö­rüş­tü­ğü­müzde ha­yırlı iş­le­rini tak­dir ede­lim. Yan­lış­la­rını ha­tır­la­ta­lım. Hatır-gönül için ger­çek­leri giz­le­me­ye­lim.

“Benim mak­bul bir duam olsa onu ida­re­ci­ler için ya­par­dım”, diyen İslam Alimi gibi gelin her ka­de­me­deki ida­re­ci­le­ri­miz için dua ede­lim.

Ya Rabbi!.. Yö­ne­ti­ci­le­ri­mi­zin ha­yırlı işler yap­ma­la­rını nasib eyle… On­ları şerre sü­rük­le­yen­lere fır­sat verme.. Gü­nah­la­rı­mız se­be­biyle sen­den kork­ma­yan ve bize mer­ha­met et­me­yen­leri bizim ba­şı­mıza yö­ne­tici ey­leme.¹⁰

1. Tirmizî: Fiten 13, Ebu Davud: Melahım 17; İbn Mace: Fiten 20; bkz. Nesaî: Bey’at 37; Hadis sahihtir. ↩︎
2. Âl-i İmran, 3/110. ↩︎
3. Âl-i İmran, 3/104. ↩︎
4. Tevbe, 9/67. ↩︎
5. Tevbe, 9/71. ↩︎
6. Tirmizî: Fiten 13, Ebu Davud: Melahım 17; İbn Mace: Fiten 20 ↩︎
7. Nesaî: Bey’at 37 ↩︎
8. Müslim: İman 78 ↩︎
9. Tirmizî: Fiten 9 ↩︎
10. Bu makalenin ilk sürümü için bkz. Yeni Dünya ↩︎

Der­gisi, sayı 114, Nisan 2003, İs­tan­bul.