Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Kapitalizmin Hastalıkları

27. Sayı · 2012/3

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Spot: Dü­şü­nün bir kere. Ya­zılı ve gör­sel med­yada has­ta­lık­lara neden bu kadar fazla yer ay­rı­lı­yor?

Şiş­man­lık, yük­sek tan­si­yon, dep­res­yon ve di­ya­bet gibi ça­ğı­mız in­sa­nı­nın en büyük sağ­lık prob­lem­leri olan has­ta­lık­la­rın te­da­vi­sinde ilaç kul­la­nı­mın­dan çok daha önce yaşam bi­çimi de­ği­şik­lik­leri gelir. Ulus­la­ra­rası ilaç kar­tel­le­ri­nin yön­len­dir­me­siyle ön plana çı­ka­rı­lan de­ği­şik ilaç te­da­vi­leri ise çoğu zaman basit yaşam biçim de­ği­şik­lik­leri kadar et­kili so­nuç­lar ve­re­mi­yor.

İn­sa­noğlu ya­ra­tı­lı­şı­nın ge­rek­tir­diği yaşam bi­çimi ye­rine mo­dern ka­pi­ta­liz­min ri­tü­el­le­rine esir ol­duğu için has­ta­lan­dıkça has­ta­la­nı­yor, sonra yine aynı yaşam bi­çi­mi­nin ön­gör­düğü şe­kilde te­davi ol­maya ça­lı­şı­yor. Oysa bu te­davi çoğu zaman deniz suyu iç­mekle eş­de­ğer. Yani su­sa­dıkça içi­yor, iç­tikçe daha fazla su­su­yor­sun.

Ör­ne­ğin mo­dern ka­pi­ta­lizmde doy­mak ve ya­şa­mını idame et­tir­mek için değil, bir sos­yal fa­a­li­yet ola­rak yemek yer­si­niz. Yük­sek ka­lo­rili al­kollü içe­cek­ler sos­yal­leşme ve sahte mut­lu­luk­la­rın ol­mazsa ol­ma­zı­dır. Işıklı gün­düz­ler öğ­leye kadar uyur­ken, yal­dızlı ge­ce­lere akar­sı­nız. Oysa Sün­ne­tul­lah’a uygun bir ha­yatta acık­ma­dan sof­raya otur­maz, doy­ma­dan kal­kar­sı­nız. Yatsı na­ma­zını kıl­dık­tan sonra ko­nuş­mak­tan bile sa­kı­nır, yeni gelen günü ise daha seher vak­tin­den ayakta kar­şı­la­maya ça­lı­şır­sı­nız. Bunun doğal so­nucu ka­pi­ta­list yaşam bi­çi­mi­nin so­nucu şiş­man­lık ve dep­res­yon gibi bir yığın sağ­lık prob­le­mi­dir. Ya­pı­lan bütün ça­lış­ma­lar bu tür prob­lem­le­rin ge­liş­miş ka­pi­ta­list ül­ke­lerde çok daha fazla gö­rül­dü­ğünü gös­te­ri­yor.

Ulus­la­ra­rası ilaç sek­törü glo­bal ola­rak ba­kıl­dı­ğında ciro açı­sın­dan en önde gelen sek­tör­ler­den bir ta­nesi. Kro­nik, yani hayat boyu devam ede­cek has­ta­lık­lar söz ko­nusu ol­du­ğun­dan öne­ri­len ilaç­la­rın çoğu da bir hayat boyu devam edi­le­cek ilaç­lar. Durum böyle olunca pa­zar­dan daha fazla pay kap­mak is­te­yen fir­ma­lar akıl almaz ta­nı­tım fa­a­li­yet­le­rine gi­ri­şi­yor­lar.
Bu akıl almaz ta­nı­tım fa­a­li­yet­le­ri­nin ba­şında ila­cın değil has­ta­lı­ğın rek­la­mını yap­mak ge­li­yor. Dü­şü­nün bir kere ya­zılı ve gör­sel med­yada has­ta­lık­lara neden bu kadar fazla yer ay­rı­lı­yor? Çoğu hasta po­lik­li­niğe gelir gel­mez çok daha önemli ko­nu­lar du­rur­ken neden ko­les­te­ro­lünü so­ru­yor? Ka­dın­la­rın haf­ta­lık gün­le­rinde dep­res­yon, an­ti­dep­re­sif ilaç­lar ve psi­ki­yat­rist­ler neden -me­sela çocuk eği­ti­min­den- daha fazla tar­tı­şı­lı­yor?

Ön­ce­likle top­luma has­ta­lığı iyice öğ­ret­tik­ten sonra sıra ge­li­yor he­kim­lere ilaç­ları öğ­ret­meye. Ne yazık ki; gü­nü­müz he­kim­lik pra­ti­ğinde çoğu zaman te­da­vi­leri ilaç fir­ma­la­rın­dan öğ­ren­mek söz ko­nusu. Bi­lim­sel ça­lış­ma­la­rın da yine çoğu ilaç fir­ma­la­rı­nın des­teği al­tında ger­çek­leş­ti­ri­li­yor. Hatta A.B.D.’deki FDA gibi de­net­le­yici ku­ru­luş­la­rın çoğu da artık büyük öl­çüde ilaç fir­ma­la­rı­nın et­kisi al­tında ça­lı­şı­yor.

A.B.D başta olmak üzere çoğu ül­ke­le­rin mec­lis­le­rinde ilaç kar­tel­leri ta­ra­fın­dan yön­len­di­ri­le­bi­len ve­kil­ler mev­cut. Bun­lar ya­sama gö­rev­le­rini ya­par­ken ta­bi­i­dir ki; ön­ce­likle pat­ron­la­rı­nın ka­za­na­cak­ları pa­rayı dü­şü­nü­yor­lar. Sonuç ola­rak bir de ba­kı­yor­su­nuz bir ta­rafta tor­ba­larca ilaç kul­la­nan in­san­lar var­ken, öbür ta­rafta has­ta­lık­la­rın sa­yısı tam ter­sine zirve yap­mış.

Dep­res­yon te­da­vi­sinde kul­la­nı­lan ve genel ola­rak an­ti­dep­re­san tabir edi­len ilaç­la­rın bizim için en önemli yan et­ki­le­rin­den bir ta­nesi kilo alımı. İn­san­lar o kadar genç yaşta ve yay­gın ola­rak an­ti­dep­re­san ilaç kul­lan­maya baş­lı­yor­lar ki; ka­çı­nıl­maz ola­rak bir süre sonra çoğu şiş­man­lık ve komp­li­kas­yon­la­rıyla il­gili ilaç­lar kul­lan­maya baş­lı­yor­lar. Bu kadar has­ta­lığa ikin­cil ola­rak ge­li­şen dep­res­yon­ları için de mec­bu­ren yine an­ti­dep­re­san kul­lan­mak zo­runda ka­lı­yor­lar!
İşte bu fasid da­i­reyi kır­mak için ya­pıl­ması ge­re­ken şey en başta yaşam bi­çi­mi­mizi sor­gu­la­ya­rak köklü de­ği­şik­lik­ler yap­mak. Kı­saca ka­pi­ta­liz­min ön­gör­düğü şe­kilde değil de bizi ya­ra­tan var­lı­ğın em­ret­tiği şe­kilde ya­şa­mak. Aksi halde şim­diki gibi bin­lerce has­ta­lıkla uğ­raş­mak zo­runda ka­lı­rız.

İh­ti­ya­rımla acep ben hiç olur muy­dum tabib

Ger bi­ley­dim âle­min bunca de­va­sız der­dini!