Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Buhârî’ Ye Atılan İftiralar

43. Sayı · 2016/3

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

İn­ter­net üze­rin­den araş­tırma yap­tı­ğı­mızda, İslam teş­rî­i­nin en önemli ve gü­ve­ni­lir kay­nak­la­rın­dan biri olan Sahîh-i Bu­hârî isimli eserle il­gili if­ti­ra­larla dolu ya­zı­la­rın ve yo­rum­la­rın kar­şı­mıza çık­tı­ğına şâhit ol­mak­ta­yız. Bi­raz­cık dik­katle ba­kıl­dı­ğında bu ya­zı­la­rın ilmî de­ğeri hâiz ol­ma­yan, man­tıkî tu­tar­lı­lık­tan yok­sun yo­rum­lar ol­du­ğunu gör­mek­te­yiz. Fakat aynı içe­riğe sahip bu cid­di­yet­siz yo­rum­la­rın, farklı pek çok si­tede kar­şı­mıza çık­ması, bu ya­zı­la­rın sis­temli bir şe­kilde ka­leme alı­nıp kastî ola­rak ya­yıl­dı­ğına dair kuv­vetli bir şüp­heye sebep ol­mak­ta­dır.

Me­se­le­nin ha­ki­ka­tine vakıf ol­ma­yan biri ta­ra­fın­dan ilk okun­du­ğunda in­sa­nın öf­ke­sini cel­be­den ve di­ni­mi­zin temel kay­nak­la­rın­dan biri olan Sahîh-i Bu­hârî ki­ta­bına gü­ve­ni­nin sar­sıl­ma­sına sebep olan bu yazı ve yo­rum­la­rın iyi ni­yetle ve ilmî kay­gı­larla ya­zıl­dı­ğını söy­le­mek ol­dukça zor­dur. Zira bu de­rece yan­lış, tu­tar­sız ve ilmî ye­ter­lik­ten uzak de­ğer­len­dir­me­ler ancak bir sû-i ni­ye­tin ne­ti­cesi ola­bi­lir.

Bu ya­zı­mızda İmam Bu­hârî ve ese­rine nasıl if­tira atıl­dı­ğını gös­ter­mek ga­ye­siyle çar­pıcı bir ör­neği ele al­maya ça­lı­şa­ca­ğız.

Bahsi geçen in­ter­net si­te­le­rinde Sahîh-i Bu­hârî’de “Kı­ya­met gü­nünde Allah’ın bal­dı­rını aça­cağı” şek­linde bir ifa­de­nin geç­tiği ve bu tür bir ifa­de­nin böyle bir eserde nasıl yer al­dığı ten­kit edil­mek­te­dir. İçinde böyle bir ifa­de­nin yer al­dığı ki­taba mü’min­le­rin nasıl ina­nıp gü­ven­dik­leri sor­gu­lan­mak­ta­dır.

Ge­le­lim işin ha­ki­ka­tine:

Evet, doğru Sahîh-i Bu­hârî’de böyle bir ifade geç­mek­te­dir. Fakat bu ifade Arap Dili’nde “Bir işin çetin ve güç bir hal al­ması” veya “Bir işin ha­kî­kâ­ti­nin açık ve net bir şe­kilde or­taya çık­ması” an­la­mında kul­la­nı­lan bir de­yim­dir. Türkçe’de önemli bir işe baş­la­mak için kul­la­nı­lan “kolları/paçaları sı­va­mak” veya “bir ha­ki­ka­tin önün­deki per­deyi ara­la­mak” de­yim­le­rine ben­ze­mek­te­dir.

Bu ön bil­gi­den ha­re­ketle ön­ce­likle Bu­hârî’de geçen ri­va­yeti ele ala­lım. İmam Bu­hârî, Kalem Sû­resi’nin 42. âye­ti­nin tef­si­riyle il­gili aç­tığı bâb’da Ebû Sâid el-Hudrî ra­di­yal­lahu anh’tan nak­len şu ri­va­yeti zik­ret­miş­tir:

“Kı­yâ­met gü­nünde Rab­bi­miz sâ­kını (bal­dı­rını) aç­tı­ğında (yani kı­ya­met gü­nü­nün deh­şe­tin­den, hesap verme duy­gu­su­nun aza­me­tin­den do­layı işler çetin ve güç bir hal al­dı­ğında veya Allah Teâlâ kendi var­lı­ğı­nın ha­ki­ka­tini şüp­heye mahal bı­rak­ma­ya­cak şe­kilde âyan beyan or­taya koy­du­ğunda) erkek ve hanım bütün mü’min­ler Allah’a sec­deye ka­pa­nır­lar. Dünya ha­ya­tında O’na, baş­ka­ları gör­sün ve işit­sin diye ri­yâ­kâ­râne secde eden­ler ise o es­nada secde ede­mez­ler ve ayakta dim­dik ka­lır­lar. Sec­deye var­mak için te­şeb­büs eder­ler fakat secde ede­mez­ler. (Hâkim ve Ta­berî ri­va­ye­tine göre, omur­ga­la­rı­nın içe­ri­sine demir bir mil gir­miş gibi) sırt­ları tek bir plaka ha­linde düm­düz kalır (bu hal on­la­rın secde et­me­le­rine imkân ver­mez).”

Bu­hârî’de yer alan bu hâ­dise Kalem Sû­resi’nin 42 ve 43. âye­tinde de an­la­tıl­mak­ta­dır ve “bal­dı­rın açıl­ması” de­yimi orada da geç­mek­te­dir. Âyet-i Ke­ri­me­nin meali şöy­le­dir:

“Bal­dı­rın açı­la­cağı (yani iş­le­rin çetin bir hâl alıp, her şeyin ha­ki­ka­ti­nin açığa çı­ka­cağı), kâfir ve mü­na­fık­la­rın sec­deye davet edi­le­ceği ve buna güç ye­ti­re­me­ye­cek­leri günü ha­tırla. O gün göz­leri ön­le­rine bakar ve ken­di­le­rini zil­let duy­gusu kap­lar. Hâl­buki sağ sâlim iken de sec­deye davet edil­miş­lerdi (de Allah’a bi­hak­kın secde et­me­miş­lerdi).”

Âyet-i Ke­rime bize kı­yâ­met günü bütün in­san­lı­ğın şahit ola­cağı bir ha­di­seyi haber ver­mek­te­dir. Bu­ra­dan da an­la­şı­la­cağı gibi Bu­hârî’deki bu ri­vâ­yet as­lında âyet-i Ke­ri­me­nin ne­re­deyse bi­re­bir tef­siri me­sâ­be­sin­de­dir. Bu hadis-i şe­rifi an­la­ma­yıp var­lı­ğını inkâr eden­ler âyet-i Ke­ri­me­nin mef­hû­munu da an­la­ma­dan inkâr etme ko­nu­mun­da­dır­lar.

Hatta dil ve tef­sirde oto­rite kabul edi­len Ze­mah­şerî, Kalem Sû­resi’ndeki aye­tin tef­si­rinde Beyan/Belağat ilim­le­rinde ufku dar olan nâ­e­hil kim­se­le­rin âyet-i Ke­ri­mede geçen “sâkın (bal­dı­rın) açıl­ması” de­yi­mini aslî ma­na­sında an­la­yıp Allah Teâlâ hak­kında teş­bih ve tec­sîme düş­tük­le­rini ifade et­mekte ve on­ları ten­kit et­mek­te­dir.

Sün­net-i se­niyye, biz­zat Pey­gam­be­ri­miz aley­his­sa­lâtu ves­se­lâm ta­ra­fın­dan Kur’an-ı Kerim’in ya­şan­tıya ak­ta­rıl­mış hâ­li­dir. O’nun ağ­zın­dan çıkan söz­ler Kur’an’ın bir tef­siri ma­hi­ye­tin­de­dir. Kur’an-ı Kerim’i O’nun an­la­dığı gibi an­la­yıp ya­şan­tı­mıza tat­bik et­me­di­ği­miz sü­rece murâd-ı ilâ­hîyi an­la­ma­mız im­kân­sız hâle gelir.

Bu çar­pıcı örnek bize şunu gös­ter­mek­te­dir ki Sün­net-i se­niyye, Kur’an-ı Kerim’in bir açık­la­ması ve tef­siri ol­duğu gibi Kur’an-ı Kerim de as­lında sün­net-i se­niy­ye­nin mu­hâ­fı­zı­dır. Hadis-i şe­rif­le­rin per­va­sızca in­kâ­rı­nın önün­deki en büyük en­gel­dir.

Allah Teâlâ biz­leri dîn-i mübîn-i İslâm’ı hak­kıyla an­la­yan kul­la­rın­dan ey­le­sin. Âmin.