Mescidde Minber Sahibi Bir Sahâbî (Hassan b. Sâbit ra)

Asr-ı sa­a­det ön­cesi Arap top­lum­ları, her ne kadar ca­hi­liye dev­rini ya­şı­yor ol­sa­lar da ede­bi­yat, be­la­gat ve fe­sa­hatte dö­nem­le­rin­deki bütün mil­let­ler­den ol­dukça ile­ri­dey­di­ler.

Özel­likle şair ve şiir onlar için bir va­ro­luş bi­çi­miydi. Çünkü şiir yo­luyla geç­miş dö­nem­le­rini, kül­tü­rel miras ve bi­ri­kim­le­rini yâd edi­yor, ge­le­nek ve gö­re­nek­le­rini, özel­likle de top­lum­sal sı­nıf­lan­dır­mada ken­di­le­rini öne ge­çi­re­cek yi­ğit­lik, cö­mert­lik ve kah­ra­man­lık gibi me­zi­yet­le­rini yan­sıtma im­kânı bu­lu­yor­lardı.

Arap top­lu­munda şair olmak öyle önemli ve iti­barlı bir şeydi ki, ka­bi­le­ler iç­le­rin­den büyük bir kah­ra­man çık­ma­sın­dansa büyük bir şair ye­tiş­me­sini arzu eder­lerdi.

Gös­te­rişi bu kadar sev­dik­leri için, şan­la­rını ve şöh­ret­le­rini en güzel şe­kilde ya­ya­bi­le­cek ki­şi­ler ola­rak şa­ir­leri gö­rü­yor­lardı. İyi bir şa­i­rin hiciv ve ten­kit­le­rin­den, teh­li­keli bir hay­van­dan kor­kar gibi kor­kup çe­ki­nir­lerdi.

Bu bir ya­nıyla gü­nü­müz dün­ya­sı­nın med­ya­tik ak­si­yon­la­rına ol­dukça ben­ze­mekle bir­likte dö­ne­min en ge­çerli ha­ber­leşme ağı, sözün dil­den dile, ku­lak­tan ku­lağa ya­yıl­ma­sıydı.

Has­san Bin Sâbit (r.a) işte böyle bir dö­nemde, üs­te­lik ata­dan, de­de­den şair olma vas­fına haiz, kav­mince el üs­tünde tu­tu­lan müm­taz bir şah­si­yetti.

Öyle ki Şam’da bu­lu­nan dö­ne­min Gas­sânî hü­küm­darı bile ona özel ih­ti­mam gös­te­rir, sa­ra­yında ağır­la­yıp izzet ve ik­ram­larda bu­lu­nurdu.

İslam’la şe­ref­len­diği zaman alt­mış yaş­la­rında olan Has­san b. Sâbit ( r.a), müş­rik şa­ir­le­rin ve be­la­gat us­ta­la­rına karşı, mü’min­le­rin güçlü du­ruş­la­rını daha da kavi hale ge­tir­mek hu­su­sunda, yaz­dık­ları ve söy­le­dik­le­riyle Allah Ra­sûlü’nün (s.a.v) en büyük des­tek­çi­le­rin­den biri ol­muştu.

Bu des­te­ğin kar­şı­lı­ğında Ra­sû­lul­lah (s.a.v), onu ya­nında bu­lun­dur­mak­tan daima hoş­nut olmuş, hatta Mes­cid-i Ne­bevî’de yal­nızca onun çıkıp in­san­lara hitap et­mesi için bir min­ber yap­tır­mış ve onu Hz. Aişe’den (r.anhâ) ri­va­yet edi­len şu kıy­metli söz­lerle teş­vik et­mişti:

– Sen Allah’ı ve Ra­sûlü’nü sa­vun­du­ğun müd­detçe, Ceb­rail (a.s) seni des­tek­le­meye devam ede­cek­tir.

“BEN BURDAYIM VE DİLİMLE YARDIM ETMEYE HAZIRIM”

İma­nın temel şiarı olan, bir kö­tü­lük gör­düğü vakit önce el ile, buna güç yet­mi­yorsa dil ile, buna da güç yet­mi­yorsa kalp ile buğz ede­rek kar­şı­lık ver­mek za­ru­re­tini, tüm Müs­lü­man­lar ken­di­le­rine kutlu bir va­zife ola­rak be­nim­se­miş­lerdi.

Ku­reyş’in müş­rik şa­ir­leri, mü’min­lere dil uza­tıp on­ları şi­ir­le­riyle ra­hat­sız eder­ken, el­bette buna mu­ka­bele ede­cek gür ses­lere ih­ti­yaç vardı. İşte tam böyle bir za­manda Pey­gam­ber’i mah­zun gören Has­san b. Sâbit (r.a), Efen­di­miz’in ya­nına geldi, di­lini eliyle tu­ta­rak ona şöyle dedi:

– Ey Allah’ın Ra­sûlü, işte ben bu­ra­da­yım ve di­limle size yar­dım et­meye ha­zı­rım. On­ları tıpkı on­la­rın yap­tık­ları gibi hic­ve­de­rek Allah’ın iz­niyle hak­la­rın­dan ge­li­rim.

Rasûl-i Ekrem Efen­di­miz buna kar­şı­lık me­rakla:

– Ya Has­san, sen on­ları nasıl hic­ve­de­cek­sin? Hem bi­li­yor­sun ben de bu Ku­reyş­li­lerle aynı soy­danı, diye sor­du­ğunda Has­san b. Sâbit (r.a):

– Ya Ra­sû­lal­lah, siz merak bu­yur­ma­yı­nız. Ben şi­ir­le­rimde Ku­reyş­li­leri ye­rer­ken, mu­kad­des şah­si­ye­ti­nizi te­re­ya­ğın­dan kıl çeker gibi çeker ayı­rı­rım, di­ye­rek onun bu nazik en­di­şe­sini gi­derdi.

YALNIZCA HAKİKATİ HAYKIRAN DİZELER

Has­san b. Sâbit (r.a), imanla mü­şer­ref ol­duk­tan sonra şi­ir­le­rinde bazı de­ği­şik­lik­ler yap­mıştı. Artık şi­ir­le­rinde mü­ba­la­ğa­lara ve şa­ta­fatlı söz­cük­lere yer ver­mi­yordu. Hatta bu yüz­den, onun şi­ir­le­rinde es­ki­sine göre bir ge­ri­leme ol­du­ğunu söy­le­yen­ler bile çık­mıştı. O ise bun­lara şöyle cevap ve­ri­yordu:

– Şi­ir­le­ri­min es­kisi kadar güçlü ol­ma­dı­ğını kabul ede­bi­li­rim. Zira İslam ya­lana izin ver­mez. Hâl­buki şiir, yalan, hayal ve mü­ba­lağa ile gü­zel­le­şir.

Bu her ne iş üzere olursa olsun, bir mü’minin İslam aki­de­sine göre du­ru­şunu ve ey­le­mini ye­ni­den dü­zen­le­mesi ge­rek­ti­ği­nin en güzel ör­nek­le­rin­den bi­ri­dir.

Hz. Has­san b. Sâbit (r.a) yüz yirmi yıl süren uzun ve be­re­ketli bir ömür ge­çirdi. Bu yüz yirmi yılın alt­mış yı­lında ca­hi­liye dö­ne­min­dey­ken, ka­la­nında ise İslam’ın kutlu bir ne­feri ola­rak şan ve şe­refle ya­şadı. Raşit ha­li­fe­ler dö­ne­minde de saygı du­yu­lan bir şah­si­yet ola­rak İslam ta­ri­hi­nin bir­çok önemli ha­di­se­sine ta­nık­lık etti.

Ve tabii ki bu dün­ya­daki mi­sa­fir­liği sona er­di­ğinde bu güzel sa­ha­be­den ge­riye, Pey­gam­ber’in öv­gü­süne maz­har olma li­ya­kati ve son­raki ne­sil­lere ufuk aça­cak nice de­ğerli mıs­ra­lar kaldı.