Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Sanal Dünyadaki Gerçeklik: Kibir

49. Sayı · 2017/5

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Kibir; şey­ta­nın en sev­diği günah… Aynı za­manda onu cen­net­ten kov­dur­tan, aziz du­rum­dan zelil du­ruma düş­me­sine sebep olan en büyük hata… Fab­rika ayar­la­rını bozan, his­set­tir­me­den bün­yeye giren, zevk ver­dikçe in­sanı tü­ke­ten bir virüs.

Bu kadar teh­li­keli bir silah, gö­rü­nür ve gö­rün­mez şey­tan­lar ta­ra­fın­dan el­bette in­san­lığı yol­dan çı­kart­mak için, her alanda kul­la­nı­la­cak­tır. Ni­te­kim sos­yal medya da bu an­lamda bu­lun­maz bir fır­sat. İn­san­ları ger­çek dün­ya­dan ko­pa­rıp farklı bir bo­yuta çek­mek­te­dir. Yapay bir ger­çek­lik oluş­tu­ra­rak bütün dün­ya­nın kendi et­ra­fında oluş­tuğu ima­jını ver­mek­te­dir.

Ki­şi­ler is­mine, res­mine va­rın­caya kadar kim­li­ğini ken­disi oluş­tur­makta, ha­ta­la­rını ve ek­sik­lik­le­rini giz­le­ye­bil­mekte, fi­zik­sel ku­sur­la­rını gi­de­re­bil­mek­te­dir. Yani sanal dün­yada her şe­yiyle mü­kem­mel ol­mayı is­te­mekte, kendi dün­ya­sında ne iyiyse onu ken­dine uy­dur­mak­ta­dır. Bu durum ki­şi­le­rin zi­hin­le­rine “Ben” mer­ke­zi­yet­çi­li­ğini yer­leş­tir­mek­te­dir.

Ön­ceki ne­sil­ler, ön plana çık­ma­yan, top­lum içinde kay­bo­lan (top­lumla bü­tün­le­şen), farklı ol­mayı ayıp kar­şı­la­yan bir ya­pı­daydı. Ha­liyle böyle bir ya­pıda olan ne­sil­ler de daha mü­te­vazı, kıy­met bilen, hayâ sa­hibi ve baş­ka­sını dü­şü­nen (di­ğer­kâm) bir ka­rak­ter ka­za­nı­yordu.

Sos­yal hayat da buna göre ku­rul­muştu. Fo­toğ­raf ma­ki­ne­si­nin kad­ra­jına baş­ka­la­rını çek­mek için ba­sı­lırdı. Ha­tıra def­ter­leri vardı; ar­ka­daş­larla ya­şan­mış ger­çek anı­lar bu def­ter­lere kay­de­di­lirdi. Be­ra­ber oyun­lar oy­na­nır, be­ra­ber eğ­le­ni­lirdi. Bay­ram­lar, kan­dil­ler bir­lik­te­li­ğin en güzel an­la­rıydı.

Ama şimdi in­sana ger­çek dün­ya­nın öte­sinde bir dünya oluş­tu­rul­makta ve insan artık zaman, hız, mekân gibi al­gı­larda fark­lı­laş­mak­ta­dır. Sanal dün­yada her şey nor­mal dün­yaya göre daha hızlı ve ge­çi­ci­dir. Gör­me­nin, gö­rü­nür ol­ma­nın ve gös­ter­me­nin ol­dukça önemli ol­duğu bir dünya… Doğal veya ola­ğan değil, olmak is­te­diği veya ol­du­ğunu dü­şün­düğü şe­kilde ken­di­sini ta­nıt­tığı veya sun­duğu bir dünya…

Kişi sos­yal medya ka­nal­la­rıyla bu dün­ya­nın içinde “Ben en iyi­yim, ha­ri­ka­yım. Ken­dimi se­vi­yo­rum.” gibi söy­lem­lerle ken­dine yer edi­ni­yor. Tabii ola­rak bu durum ki­birli bir nesli de be­ra­be­rinde ge­ti­ri­yor. Sel­fie de­ni­len öz çe­kimle ken­dini ha­ya­tın mer­ke­zine otur­tu­yor. Sos­yal pay­la­şım ağ­ları va­sı­ta­sıyla al­dığı be­ğeni ve yo­rum­larla egosu ka­ba­rı­yor. Neyin veya kimin ne kadar çok be­ğe­nil­di­ğiyle ki­şi­ler bir­bir­le­rini de­ğer­len­di­ri­yor. Daha çok sa­yıda ar­ka­daşa sahip olmak bir statü sem­bolü olu­yor. Sos­yal med­yada yal­nızca beş ar­ka­da­şın ol­ması bir utanç ve­si­lesi sa­yı­lı­yor. Yüz­lerce ar­ka­daşı ol­ma­sına ve her gün on­larla ko­nuş­ma­sına rağ­men ne­re­deyse hiç bi­rini ger­çek ma­nada ta­nı­mı­yor.

Her şey yapay bir dün­yada ger­çek­le­şi­yor; her­ke­sin kendi oluş­tur­duğu, ken­dini mer­keze alan bir dünya… Ego, kibir ve ken­dini pa­zar­lama dün­yası. Sos­yal medya ka­nal­la­rı­nın çoğu ben­liği bes­le­mekte ve ki­şi­lere kendi inan­dık­ları veya olmak is­te­dik­leri sahte ken­di­lik­le­rini oluş­turma im­kânı sun­mak­ta­dır.

Sos­yal medya ün, beden, gü­zel­lik, po­pü­ler­lik, ta­kipçi sa­yısı gibi pek çok kav­ramı kul­la­na­rak ki­birli bir nes­lin ha­mu­ru­nun yoğ­rul­duğu bir mecra ha­line dö­nüş­müş­tür. Sanal dün­yada ilim artık sa­dece baş­ka­sına hava atmak için var­dır. Caf­caflı cüm­le­ler kurup al­tına is­mini ya da baş harf­le­rini yaz­mak, ko­nuş­ma­nın bir ye­rin­den çar­pıcı bir ke­siti alıp video şek­linde pay­laş­mak, bir yeri ge­zer­ken en iyi gö­rüntü nerde ya­ka­la­nırı araş­tır­mak bu nes­lin artık be­lir­gin özel­lik­leri ara­sına girdi.