Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Hat Sanatında “Karalama”

49. Sayı · 2017/5

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Hat sa­natı, ken­dine has usûl ve kâ­i­de­lerle hoca-ta­lebe iliş­kisi içe­ri­sinde öğ­re­ni­len bir güzel sanat da­lı­dır. Hat sa­natı, uzun, sa­bırla ça­lışma ve ma­nevî feyiz ge­rek­ti­ren zorlu bir yol­dur. Hoca-ta­lebe iliş­kisi içe­ri­sinde öğ­re­ni­len hat sa­na­tı­nın İslâm ta­rihi bo­yunca eği­tim ve öğ­re­timi köklü bir di­sip­lin içinde yü­rü­tül­mek­te­dir. Bu sa­na­tın en önemli özel­liği usta çırak iliş­kisi içe­ri­sinde öğ­re­til­me­si­dir.

Hat­tat­la­rın yazı yaz­maya baş­la­ma­dan önce el­le­rini alış­tır­mak veya boş za­man­la­rında el­le­ri­nin has­sa­si­ye­tini kay­bet­me­me­leri için yap­tık­ları harf veya ke­li­me­ler­den olu­şan yazı de­ne­me­le­rine “Meşk” veya daha doğru ifade ile “Ka­ra­lama” adı ve­ri­lir. Kâ­ğıtta hiç boş yer bı­rak­ma­dan, ters veya düz, hatta üst üste ya­zı­lan bu tip ya­zı­lara ilk ba­kışta ka­ra­lan­mış gibi gö­rün­me­le­rin­den do­layı ‘ka­ra­lama’ de­ni­lir. En ünlü hat­tat­lar dâhil tüm hat sa­nat­çı­ları, el be­ce­ri­le­rini ve yazma alış­kan­lık­la­rını ko­ru­mak için sık sık alış­tırma yapma ih­ti­yacı duy­muş­lar­dır.

Hat­tat­la­rın, harf­ler ve ke­li­me­leri, çe­şitli âyet ve ha­dis­ler­den alın­mış cüm­le­leri kâ­ğıda dök­tük­leri bu alış­tırma ya­zı­ları, kâ­ğı­dın üze­rinde öz­gürce, her­hangi bir düzen içinde ol­mak­sı­zın, çoğu zaman üst üste ya­zıl­mış ya­zı­lar­dır. Bun­lar, daha güzel olan ya­zıyı di­ğer­le­rin­den ayırt etme, ya­zıda oran ve uyumu be­lir­leme ve yeni üslûp ge­liş­tirme ça­lış­ma­la­rı­dır.

Ay­rıca bun­lar, ken­di­le­rin­den son­raki hat­tat­la­rın sa­nat­çıyı an­la­ma­ları için iyi birer kay­nak­tır­lar. Hat­tat­lar ta­ra­fın­dan or­taya ko­nu­lan meşk de­di­ği­miz ka­ra­la­ma­lar hat­ta­tın, var­mış ol­duğu us­ta­lıkla ye­tin­me­mesi, sü­rekli harf ka­ra­la­yıp, meşk et­mesi, yal­nız, elin me­le­ke­sini yi­tir­mesi kor­ku­suyla açık­la­na­maz.

İç-içe geç­miş, al­tüst olmuş, okun­ma­yan harf­ler, bizi, hat­ta­tın ye­tin­mek bil­me­diği ye­te­ne­ğiyle, ya­şamı bo­yunca us­ta­lığı kabul et­me­yen alçak gö­nül­lü­lü­ğüyle karşı kar­şıya ge­ti­rir.

Hat­tat için ka­ra­la­ma­lar ve meşk­ler, hat sa­na­tı­nın ken­dine özgü bir tü­rü­dür. Bu türün ör­nek­le­ri­nin tez­hip edil­miş ol­ma­ları, büyük hat­tat­la­rın ka­ra­lama ve meşk­le­ri­nin mu­rak­ka­larda bir araya gel­miş ol­ması bunu ka­nıt­lar ni­te­lik­te­dir.