Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Sevgimiz; Sînede Yük mü, Ahirette Azık mı?

34. Sayı · 2014/2

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Ço­ğu­muz dü­şün­me­yiz sev­gi­nin ve sev­me­nin ha­yâtî et­ki­sini. Bir fut­bol­cuyu, sa­nat­çıyı, ar­tisti sev­me­nin de bir be­deli ola­bi­le­ce­ğini. Sev­mek, ima­nı­mız açı­sın­dan ne anlam ifade eder? Sev­gi­nin de ve­bali var mıdır? Be­ğen­me­nin, hay­ran ol­ma­nın, hoş­nut kal­ma­nın ve razı ol­ma­nın…

Sînedeki Yükümüz

Sev­gi­nin eşya bo­yutu şöyle bir ta­rafa dur­sun, biz­ler sev­dik­le­ri­miz­den de he­saba çe­ki­le­cek miyiz? Dün­yada sev­dik­le­ri­miz, ahi­rette bizi mah­çup eder mi? Ya­nında dur­duk­la­rı­mız, mah­şerde dur­du­ğu­muz yeri kötü eder mi? Gön­lü­müzde yer ver­dik­le­ri­miz, son­suz­luk yur­dunda bizi güzel ye­ri­miz­den eder mi? Biz­ler yal­nızca yap­tı­ğı­mız iş­ler­den ve söy­le­di­ği­miz söz­ler­den mi he­saba çe­ki­le­ce­ğiz? Ya sev­dik­le­ri­miz ne ola­cak?

Sî­ne­le­ri­mizde olanı giz­le­mek müm­kün ol­saydı, belki he­sap­tan kur­tul­mak müm­kündü. Ancak her şey­den ha­ber­dar olan ve ilmi bütün kâ­i­nâtı ku­şa­tan Rab­bi­miz, kalp­le­ri­miz de olan­ları da bi­li­yor. Ra­sû­lul­lah (sav)’in cilt­ler do­lusu ki­taba denk muh­te­şem ifa­de­sin­den an­lı­yo­ruz ki; amelî du­ru­şu­muz­dan he­saba çe­ki­le­ce­ği­miz gibi, kal­bi­mi­zin du­ru­şun­dan da he­saba çe­ki­le­ce­ğiz. Kal­bi­miz kimi veya neyi ne kadar se­vi­yor, neye hay­ran, neye mu­hab­bet bes­li­yor, kimi arı­yor, kimin sev­gisi ile dolu? …Çünkü “Kişi, sev­diği ile be­ra­ber ola­cak.”

He­pi­miz bi­li­riz ki; sev­di­ği­miz, be­ğen­di­ği­miz ve tak­dir et­ti­ği­miz in­san­lar içe­ri­sinde Allah’ın sev­me­diği in­san­la­rın bu­lun­ması ola­cak şey de­ğil­dir. Far­kında ola­rak veya ol­ma­ya­rak müp­te­lâsı ol­duk­la­rı­mı­zın, gö­nül­le­ri­mizde baş­kö­şeye oturt­tuk­la­rı­mı­zın ahi­rette bı­ra­ka­lım fay­dayı, bize zarar ve­re­ceği ke­sin­dir.

Müs­lü­man, bir sa­natı veya be­ce­risi se­be­biyle Hı­ris­ti­yan’ı se­ve­bi­lir mi? Ze­kâsı veya icadı se­be­biyle Ya­hudi’yi tak­dir edi­le­bi­lir mi? Bâtıl ve mâ­le­yâni bir işte ba­şarı elde etmiş biri Müs­lü­man bile olsa al­kış­la­na­bi­lir mi? Kal­bi­mizi has­sas bir te­razi gibi kul­la­nıp den­geyi tut­tur­malı değil miy­dik?

Unut­ma­ma­lı­yız ki, tak­dir­le­rin al­tında be­ğe­ni­ler var­dır. İnsan önce be­ğe­nir, sonra tak­dir eder. Tak­dir devam et­tikçe, hay­ran­lık olu­şur. Hay­ran­lık­lar da sev­giye dö­nü­şür. İşte tam bu nok­taya gel­di­ği­mizde kal­bi­mize ko­ca­man bir “Dik­kat!” çek­me­nin za­manı çok­tan geç­miş olur. Tav­rı­mızı en başta ta­kın­mak la­zımdı ki, bizi ken­di­sine mey­let­ti­ren şey, her ta­ra­fı­mızı sar­ma­la­yan sev­giye dö­nüş­me­sin. Ken­di­sine tu­tul­du­ğu­muz şey, bizi tâ­viz­kâr ve tep­ki­siz Müs­lü­man yap­ma­sın.

Ahiret Azığımız: Sevgi

Sevgi is­ti­kâ­me­ti­mi­zin yönü doğru ol­du­ğunda sa­dece sev­mekle bile fay­da­la­na­ca­ğı­mızı Enes b. Mâlik (ra)’ın gö­nül­le­ri­mizi bir başka yapan şu ak­ta­rı­mın­dan an­lı­yo­ruz. O, şöyle an­la­tı­yor:

Bir adam, Pey­gam­ber Efen­di­miz (sav)’e gelip, “Kı­ya­met ne zaman ko­pa­cak­tır?” diye sordu. Efen­di­miz (sav), o adama ce­va­ben şöyle de­di­ler: “Kı­ya­met için ne ha­zır­la­dın? O adam, fazla iba­de­tim yok fakat; ben Allah ve Re­su­lünü se­vi­yo­rum, dedi. Efen­di­miz (sav) o adama, “Her­kes sev­diği ile be­ra­ber ola­cak­tır. Sen de, ahi­rette sev­di­ğinle be­ra­ber ola­cak­sın.” bu­yur­du­lar. Yine Enes (ra) der ki: “Biz İslâm’a gir­dik­ten sonra Haz­ret-i Pey­gam­ber (sav)’in, “Sen sev­di­ğinle be­ra­ber­sin!” sö­zün­den do­layı duy­du­ğu­muz se­vin­cin üs­tünde daha şid­detli bir se­vinç duy­ma­dık.”

O yüz­den ahi­rette fay­da­la­na­ca­ğı­mız azık­la­rı­mız­dan bi­risi de, bu sa­habî gibi yap­tığı iba­dete ve iyi iş­lere gü­ven­me­yip, Allah ve Ra­sûlü’nü sev­mek­ten ötürü ümit­len­mek­tir. As­ha­bın sev­gi­den kay­nak­la­nan he­ye­ca­nı­nın bir ben­ze­rini ta­şı­mak­tır. Sev­gi­miz sa­mimi olursa, gö­nül­le­ri­miz­deki “mu­hab­be­tul­lâh” ve “mu­hab­be­tur­ra­sûl” iba­det olur.

Müs­lü­mana Kin Bes­le­mem ve Hased Etmem!

Hz. Enes (ra)’den ri­va­yet edi­len başka bir ha­disi şe­rifte; Bir de­fa­sında Hz. Pey­gam­ber (sav) ardı ar­dına üç gün, şimdi bu­raya cen­net eh­lin­den biri ge­le­cek der. Ve her de­fa­sında da en­sâr­dan bir şahıs ge­lirdi. Bunu gören Ab­dul­lah b. Amr, bu şah­sın Hz. Pey­gam­ber (sav)’in sü­rekli ken­di­sini müj­de­le­me­sine sebep ola­cak hangi amel­leri iş­le­di­ğini merak eder. Bu yüz­den üç gece bo­yunca onunla kalır. Fakat onun her­ke­sin yap­tığı amel dı­şında farklı hiç bir ha­re­ke­tini gö­re­mez ve açıkça ona şöyle sorar:
“-Ey kar­de­şim! Hz. Pey­gam­ber (sav)’in seni de­vamlı cen­netle müj­de­le­me­sine sebep olan ne ya­pı­yor­sun?” der. O kar­şı­lık ola­rak:
“-Benim ne yap­tı­ğımı sende gör­dün. Ancak, bir şey var ki belki de sebep odur. Ben hiç­bir Müs­lü­mana kin bes­le­mi­yor ve Allah (cc)’ın nimet ver­diği kim­seye haset et­mi­yo­rum.” der.

Müs­lü­man­lar­dan olan hiç kim­seye kin bes­le­mi­yo­rum, diyen biri on­lara sev­gide acaba cim­ri­lik eder mi, Müs­lü­man­ları sev­meyi ken­dine şiâr edi­nen biri, on­lara kin bes­le­ye­bi­lir mi, her­hangi bir Müs­lü­ma­nın nâil ol­duğu bir nimet se­be­biyle, ona kıs­kanç­lık du­ya­bi­lir mi? El­bette ki, hayır.

O halde biz­ler sî­ne­le­ri­miz­den kini söküp ata­bil­di­ği­miz öl­çüde, Müs­lü­man kar­deş­le­ri­mize sevgi cö­mert­liği gös­te­re­bi­li­riz. Haset has­ta­lı­ğın­dan kur­tu­la­bil­di­ği­miz oranda kalp­le­ri­mize sevgi to­hum­ları eke­bi­li­riz. Demek olu­yor ki, sev­di­ği­miz in­san­larla be­ra­ber ola­ca­ğı­mız o mah­şer gü­nünde ya­nı­mız­da­ki­le­rin mü’min yü­rek­ler ol­ması, kal­bi­mizi bu ba­yağı has­ta­lık­lar­dan te­davi et­meye bağ­lı­dır.

Müs­lü­mana Al­çak­gö­nüllü, Kâ­fire İz­zetli!

Rab­bi­miz Mâide Su­resi 54. aye­tinde, sev­diği ve ken­di­le­ri­nin de Allah’ı ha­ki­ka­ten sev­diği Müs­lü­ma­nın bir özel­li­ğini zik­re­der­ken “…Onlar mü­min­lere karşı al­çak­gö­nüllü, kâ­fir­lere karşı iz­zet­li­dir…”1 bu­yu­ru­yor. Bu ayete göre, Allah’a karşı sev­gi­sinde sa­mimi ola­nın Müs­lü­man­lara sert ve kaba ol­ması, kâ­fir­lere karşı hoş­gö­rülü ve zelil ol­ması dü­şü­nü­le­mez. Müs­lü­ma­nın, müs­lü­mana karşı mü­sa­maha, afv ve mer­ha­met yönü ağır basar; kâ­fire karşı izzet, onur ve şeref ta­rafı ağır basar.

El-Hubbu Fillah, El-Buğzu Fillah

Âlem­le­rin rah­met el­çisi Pey­gam­ber Efen­di­miz (sav) “Amel­le­rin en üs­tünü, Allah için sev­mek ve Allah için kız­mak­tır.”2 bu­yu­ru­yor­lar.

Biz­den Müs­lü­man kar­de­şi­mize sevgi ve şef­kati is­te­yen de, kâ­fir­lere izzet ve nef­reti bi­rik­tir­me­mizi is­te­yen de aynı ma­kam­dır, Rab­bi­mi­zin ma­ka­mı­dır. Biz­ler Allah’ı sev­di­ği­miz için Allah’a kul olan diğer Müs­lü­man kar­deş­le­ri­mizi sever, Allah’a kul­luğu terk et­tik­leri için de kâ­fir­lere kı­za­rız. Sev­giyi var eden ha­tı­rına hem yü­rek­le­ri­mizi mü­min­leş­tir­meyi, hem de mümin yü­rek­lerde yer edin­meyi dert edi­ni­riz. Nef­reti var eden ha­tı­rına, nef­re­ti­mizi müs­bet bir araç ola­rak küfür odak­la­rına yo­ğun­laş­tı­rı­rız. Zira iki zıt şey­den bi­ri­sini sev­mek, di­ğe­rine kız­mayı ge­rek­ti­rir. Kaldı ki, te­berri et­me­dikçe te­vellî olmaz. Allah’ın kız­dık­la­rın­dan uzak ol­ma­dıkça, Allah’a yakın olmak müm­kün olmaz.

İki Kal­bi­miz Yoksa Kal­bi­mizde Kim­lere Yer Var?

Cenâb-ı Rabbi’l-Ale­min “Allah, bir ada­mın göğ­sünde iki kalp ya­rat­ma­mış­tır.”3 bu­yu­ru­yor. Bu ayeti, şehid mü­fes­sir Sey­yid Kutub, şöyle tef­sir edi­yor:
“Bir kalp iki İlâha bir­den kul­luk ya­pa­maz, iki efen­diye bir­den hiz­met ede­mez. Aynı anda iki yolu iz­le­ye­mez ve iki ta­rafa yö­ne­le­mez. Böyle bir şey yap­maya kal­kış­tığı an duygu, dü­şünce ve dav­ra­nış ola­rak pa­ram­parça bir gö­rü­nüm ser­gi­ler, ken­disi ile çe­li­şir, et ve kemik yı­ğı­nına dö­nü­şür.”4

Ayeti, kalp­le­ri­mizde sev­gisi yer alan in­san­lar açı­sın­dan de­ğer­len­dir­di­ği­mizde gö­rü­rüz ki, bir müs­lü­ma­nın kal­binde hem İslam’a hiz­met eden bi­ri­si­nin, hem de İslam düş­manı bi­ri­si­nin sev­gisi bir arada yer ala­maz. Müs­lü­man, kal­bini hem müs­lü­mana, hem kâ­fire aça­maz.

Kal­bi­mizde yer et­ti­ği­miz Allah ve Ra­sûlü olursa, ahi­rette bir­likte ola­ca­ğı­mız kim­se­ler de Allah’ın nimet ver­dik­leri olur. Onlar da Pey­gam­ber­ler, Sıd­dık­lar, Şe­hid­ler ve Sâ­lih­ler’dir. Aye­tin de­va­mında Rab­bi­miz’in bu­yur­duğu üzere bu kim­se­ler de, ne güzel ar­ka­daş­tır­lar!5

Rab­bi­miz, bizi yürek ka­le­mi­zin bek­çisi kıl­mış­tır. Bekçi ta­li­matla ha­re­ket eder. Bek­çi­nin gö­revi, kimin ka­leye gir­di­ğine dik­kat et­me­si­dir. Allah’ın gir­me­sini is­te­me­di­ğini ka­leye sok­ma­mak, bu­lun­ma­sını is­te­di­ğini de orada kal­ma­sını sağ­la­mak, bek­çi­nin ya­pa­cağı iştir. O halde, ka­le­nin ger­çek sa­hibi olan Rab­bi­nin rı­zası ve mü­sa­a­desi ol­ma­dığı in­san­ları ora­dan uzak tut­mak ge­re­kir. Allah için ter­biye edil­miş yürek ka­lesi, O’na tes­lim edil­miş gönül ocağı budur. Allah’ın rı­za­sı­nın, kulun şahsî be­ğe­ni­sin­den üstün tu­tul­duğu sevgi, bu sev­gi­dir.

Sevdiklerimiz

Allah’a (cc) olan sev­gi­miz, O’nun sev­dik­le­rini de sev­me­mizi, kız­dık­la­rına da kız­ma­mızı ge­rek­ti­rir. Bu sa­mi­mi­yet ka­li­te­sine ulaş­ma­mızı arzu eden Fahr-i Kâ­i­nât Efen­di­miz (sav) bize şu duayı öğ­re­ti­yor: “Allah’ım Sen­den sev­gini, Seni se­ven­le­rin sev­gi­sini ve bana Senin sev­gini ka­zan­dı­ra­cak ameli is­ti­yo­rum.”6

Hadis-i Şerif’e bak­tı­ğı­mızda Ra­sû­lul­lah (sav) bize üç tane is­tekte bu­lun­ma­mızı tav­siye edi­yor: Bi­rin­cisi, Allah’ın rı­za­sını ve sev­gi­sini ka­zan­mak; ikin­cisi, Allah’ı seven in­san­ları sev­mek ve öyle in­san­la­rın gö­nül­le­rine gir­mek; üçün­cüsü de bi­rinci ar­zu­nun ger­çek­leş­me­sini sağ­la­ya­cak amel­leri yap­mak.

Bir kimse hem Rab­bi­nin sev­gi­sini ka­za­nır ve bu sev­giyi ka­zan­dı­ra­cak amel­leri yapar da, hem de ken­disi gibi derdi yal­nızca Allah olan diğer mü­min­le­rin sev­gi­sin­den nasıl mah­rum olur? El­bette bu, ola­cak iş de­ğil­dir. Allah’ı ha­kiki seven, Allah’ın sev­dik­le­rini de sever, kız­dık­la­rına da kızar. Allah’a mu­hab­bet id­di­a­sında bu­lu­nupta O’nun sev­diği kul­la­rını sev­me­mek müm­kün de­ğil­dir.

Rab­bi­mi­zin dost­la­rına zerre kadar bile olsa buğz et­mek­ten, düş­man­la­rına kıl kadar bile olsa mu­hab­bet bes­le­mek­ten Rab­bi­mize sı­ğı­nı­rız. Ancak her­halde Allah’ın il­miyle âmil, mü­câ­hit, takvâ ve mu­rûet sa­hibi sev­gili kul­la­rını sev­mek, onunla aynı fo­toğ­raf ka­re­sine girme ar­zusu dü­ze­yine de in­dir­ge­ne­mez. Ya da ge­çer­ken uğ­ra­mış­lık se­vi­ye­siz­li­ğine de dü­şü­rü­le­mez. Sevgi is­patı da ge­rek­ti­rir. Ule­mâya sev­gi­nin is­patı, on­la­rın ilim mi­ra­sına sahip çık­mak­tır. Mü­ca­hid­lere mu­hab­be­tin is­patı, ci­ha­dı­nın de­va­mını sağ­la­mak­tır. Mü­min­lere yâ­ren­li­ğin is­patı da, on­larla ko­ca­man bir yürek ka­lesi in­şa­sını ta­mam­la­mak­tır.

Son dev­rin meş­hur mü­fes­sir­le­rin­den mer­hum El­ma­lılı Hamdi Yazır Ho­ca­e­fendi’nin yap­tığı dua ile Rab­bi­mize niyaz ede­riz: “…Allah’ım! Sen sev­dir­mez­sen biz se­ve­me­yiz. Sev­dir bize hep sev­dik­le­rini, yer­dir bize hep yer­dik­le­rini. Yâr et bize er­dir­dik­le­rini…” Âmin…

  1. Mâide; 54. ↩︎
  2. Ebu Dâvud, Sünne 2; Ahmed b. Hanbel, V, 146; Buhari, İman 1. ↩︎
  3. Ahzab;4 ↩︎
  4. Fî Zilâli’l-Kur’an, Ahzab Suresi Tefsiri ↩︎
  5. Nisâ; 69. ↩︎
  6. Tirmizi, Daa’vât 73. ↩︎