Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

İslâm Kardeşliğinin Devamı ve Kemâli

24. Sayı · 2011/4

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

İn­san­lar ara­sında çe­şitli kar­deş­lik­ler var­dır. Din kar­deş­liği, ana-baba kar­deş­liği, iş kar­deş­liği, mem­le­ket kar­deş­liği, yol kar­deş­liği ve insan kar­deş­liği bun­lar­dan ba­zı­la­rı­dır.

Esas kar­deş­lik ise din kar­deş­li­ği­dir. Din, İslâm di­ni­dir. Allah Teâlâ’yı, Hz. Pey­gam­ber (s.a.v)’i ve Hz. Pey­gam­ber’in ge­tir­di­ğini kal­biyle kesin ola­rak kabul edip tas­dik eden ve tas­di­kini di­liyle de ikrar eden mü’min­dir. Kal­biyle tas­dik, di­liyle ikrar ve be­de­niyle amel eden kimse kâmil mü’min­dir.

Allah Teâlâ, bütün mü’min­leri; kâmil mü’min­leri de diğer mü’min­leri de kar­deş ilan et­miş­tir. Kar­deş­lere karşı ise kar­deş­lik hu­kuku ge­çer­li­dir. Hiç­bir hak­lı­lık Allah Teâlâ’yı, Hz. Pey­gam­ber (s.a.v)’i ve Hz. Pey­gam­ber’in ge­tir­di­ğin­den her­hangi bi­rini inkâr et­me­dikçe kar­deş­liği boz­maya yet­mez. Bu kar­deş­liği boz­mak ancak şey­ta­nın ve adam­la­rı­nın işine yarar.

İslâm Kar­deş­li­ği­nin De­vamı ve Ke­mâli, Kar­deş­ler Arası Şu Şart­lara Dik­kat Et­mekle Elde Edi­lir:

  1. Müslümanların birbirleri üzerindeki haklara uyması gerekir:

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) bu ko­nuda şöyle bu­yur­muş­tur:

“Müs­lü­ma­nın müs­lü­man üze­rin­deki hakkı beş­tir: Selam almak, has­tayı zi­ya­ret etmek, ce­na­zeye ka­tıl­mak, da­vete ica­bet etmek, hap­şı­rıp el­ham­dü­lil­lâh di­yene, yer­ha­mü­kel­lâh demek.”1

  1. Müslümanların birbirlerini Allah için sevmeleri gerekir:

Müs­lü­man­ları bir­bi­rine bağ­la­yan ma­nevî bağın te­meli iman­dır. İma­nın ta­dını al­ma­nın şart­la­rın­dan bi­risi de bir­bir­le­rini Allah için sev­me­le­ri­dir. İşte bu ko­nuda Pey­gam­ber Efen­di­miz (s.a.v):

“Üç özel­lik var­dır ki, bun­lar kimde bu­lu­nursa o, ima­nın ta­dını tadar: Allah ve Ra­sû­lünü, (bu iki­sin­den başka) her­kes­ten fazla sev­mek, sev­di­ğini Allah için sev­mek, Allah ken­di­sini kü­für­den kur­tar­dık­tan sonra tek­rar küfre dön­meyi ateşe atıl­mak gibi kerih gör­mek­tir”2 bu­yur­muş­tur.

Başka bir hadîs-i şe­rîfte şöyle bu­yur­muş­tur:

 “Amel­le­rin en fa­zi­let­lisi Allah için sev­mek ve Allah için buğ­zet­mek­tir.”3

Kı­yâ­met günü mü’mine, dün­ya­daki Allah için olan İslâm kar­deş­liği fayda ve­re­cek­tir. Bu du­rumu şu âyet-i ke­rîme or­taya koy­mak­ta­dır:

“Mut­ta­ki­ler dı­şında dün­ya­daki bütün dost­lar, o gün bir­bi­rine düş­man­dır.”4

Yine kı­yâ­met gü­nünde arşın göl­ge­sin­den is­ti­fade ede­cek olan­la­rın bir ta­nesi de bir­bir­le­rini Allah Teâlâ için se­ven­ler­dir:

“Başka bir göl­ge­nin bu­lun­ma­dığı Kı­yâ­met gü­nünde Allah Teâlâ, yedi in­sanı, ar­şı­nın göl­ge­sinde ba­rın­dı­ra­cak­tır: Âdil dev­let baş­kanı, Rab­bine kul­luk ede­rek temiz bir hayat içinde bü­yü­yen genç, kalbi mes­cit­lere bağlı Müs­lü­man, bir­bir­le­rini Allah için sevip bu­luş­ma­ları da ay­rıl­ma­ları da Allah için olan iki insan, güzel ve mevki sa­hibi bir ka­dı­nın be­ra­ber olma (zina) is­te­ğine “Ben Allah’tan kor­ka­rım” diye yak­laş­ma­yan yiğit, sağ eli­nin ver­di­ğini sol eli­nin bi­le­me­ye­ceği kadar gizli sa­daka veren kimse, ten­hada Allah’ı anıp göz­yaşı döken kişi.”5

Ab­dul­lah b. Ömer (r.a.) şöyle de­miş­tir:

“Ömrüm bo­yunca oruç tut­sam, hiç uyu­ma­dan ge­ceyi iba­detle ge­çir­sem, ma­lımı parça parça Allah yo­lunda infak etsem ve bu hal üzere ölsem, fakat gön­lümde Allah’a itaat eden­lere karşı bir sevgi, isyan eden­lere karşı da bir nef­ret duy­gusu ol­masa, bütün bu yap­tık­la­rım­dan bir fayda gö­re­mem.”

  1. Kendisi için sevdiğini kardeşi için de sevmek, sevmediğini kardeşi için de sevmemek.

Hz. Pey­gam­ber şöyle bu­yur­muş­tur

“Siz­den bi­ri­niz ken­disi için sev­diği şeyi kar­deşi için de sev­me­dikçe iman etmiş olmaz.”6

  1. Müslüman kardeşinin başına gelene üzülmek:

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Mü’min­ler bir­bir­le­rini sev­mekte, bir­bir­le­rini acı­makta ve bir­bir­le­rini ko­ru­makta bir vü­cuda ben­zer­ler. Vü­cu­dun bir or­ganı has­ta­la­nınca diğer or­gan­lar da bu se­beple uy­ku­suz­luğa ve ateşli has­ta­lığa tu­tu­lur­lar.”7

Hz. Ali (k.v) ise bu ko­nuda şöyle bu­yur­mak­ta­dır:

“Senin ger­çek kar­de­şin, daima ya­nında bu­lu­nan ve sana fay­dalı olmak için za­rara kat­la­nan, za­ma­nın fe­la­ket ve mu­si­bet­le­riyle kar­şı­laş­tı­ğın zaman ne pa­ha­sına olursa yar­dı­mına ko­şan­dır.”

  1. Müslüman kardeşin ayıbını aramamak:

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Kendi ayıbı ile meş­gul ol­ması in­san­la­rın ayıp­la­rıyla meş­gul ol­ma­sına engel olan­lara ne mutlu!”8

Akıllı adam kendi ayı­bını görür, eğer gö­re­mez de bir baş­kası ayı­bını ken­di­sine gös­te­rirse ayı­bını ka­bul­le­nir ve o ayıbı terk et­meye ça­lı­şır.

Müs­lü­man kar­de­şin ayı­bını araş­tır­mak değil ört­mek ge­re­kir. Ayıbı örten hak­kında Hz. Pey­gam­ber şöyle bu­yur­muş­tur:

“Kim bir müs­lü­ma­nın ayı­bını ör­terse Allah da o kim­se­nin dünya ve âhi­ret­teki ayıp­la­rını örter.”9

  1. Kardeşlerin arasını ıslâh etmek:

Allah Teâlâ şöyle bu­yur­muş­tur:

“Mü­min­ler sa­dece kar­deş­tir­ler. O halde ih­ti­laf eden kar­deş­le­ri­ni­zin ara­sını dü­zel­tin. Allah’a karşı gel­mek­ten sa­kı­nın ki; O’nun mer­ha­me­tine nail ola­sı­nız.”10

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) ise hadîs-i şe­rîf­te­rinde şöyle bu­yur­muş­tur:

“Her pa­zar­tesi ve Per­şembe günü amel­ler Allah’a arz olu­nur. Din kar­deşi ile ara­sında düş­man­lık bu­lu­nan kişi dı­şında Allah’a şirk koş­ma­yan her kula gü­nah­ları ba­ğış­la­nır. (Melek-lere) siz şu iki ki­şiyi bir­bi­riyle ba­rı­şın­caya kadar tehir edin, bu­yu­ru­lur.”11

“Kim, din kar­de­şini bir yıl terk edip kü­serse, bu onun ka­nını dök­mek gi­bi­dir.”12

Hz. Pey­gam­ber (s.a.s.) bir gün sa­ha­beye: “- Oruç, namaz ve sa­da­ka­dan daha üstün olan bir şeyi haber ve­re­yim mi?” bu­yurdu. Sa­habe, evet haber ver, de­di­ler. Hz. Pey­gam­ber:

“İki ki­şi­nin ara­sını bul­mak­tır. İki ki­şi­nin ara­sı­nın bozuk ol­ması (dini kö­kün­den) kazır.” bu­yurdu.13

  1. Kardeşleri ziyaret:

Muaz b. Cebel (r.a), Ra­sû­lal­lah (s.a.v) Efen­di­mizi şöyle bu­yu­rur­ken işit­tim diyor:

“Allah Teâlâ bu­yu­ru­yor ki, ‘Sırf benim rızam için bir­bi­rini seven, benim rızam için bir arada otu­ran, benim rızam uğ­runda bir­bi­rini zi­ya­ret eden ve sa­dece benim rızam için bir­bir­le­rine var­lık­la­rını ada­yan­lar, benim sev­gimi hak eder­ler.’”14

Hz. Pey­gam­ber (s.a.s.) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Bir adam bir şe­hir­deki din kar­de­şini zi­ya­rete git­miş. Allah Teâlâ da o kim­se­nin geç­tiği yola bir melek çı­kar­mış ve melek o kim­seye: Ne­reye gi­di­yor­sun? diye sorar. O kimse de: Şu şe­hirde bir din kar­de­şim var (onu zi­ya­ret etmek için gi­di­yo­rum) diyor. Melek ona tek­rar sorar: Onun sende öde­ye­ce­ğin bir iyi­liği mi var? O adam: Hayır! Sırf onu Allah rı­zası için se­vi­yo­rum (da onun için zi­ya­rete gi­di­yo­rum.) diyor. Melek ona şöyle diyor: Ben sana Allah’ın gön­der­diği el­çisi olan me­le­ğim, şüp­he­siz senin o kar­deşi sev­di­ğin gibi Allah da seni se­vi­yor.”15

Başka bir ha­diste de zi­ya­ret âdâ­bını şöyle bu­yu­ra­rak öğ­re­ti­yor:

“Ara­sıra zi­ya­ret et ki sevgi art­sın!..”16

Başka bir hadîs-i şe­rîfte şöyle bu­yur­muş­tur:

“Allah için zi­ya­ret et! Zira kim Allah için (bir kar­de­şini) zi­ya­ret ederse yet­miş bin melek ona (ye­rine dö­nün­ceye kadar ikram ve değer ver­mek için) eşlik eder­ler.”17

Zi­ya­retle il­gili belli âdâba uymak ge­rek­li­dir: İzin, gidiş, eve giriş, evde otu­ruş, gi­yi­len el­bise, ko­nuşma vs.

  1. Hataları bağışlamak:

İn­sa­nın hata ede­bi­le­ceği ger­çeği her­kes için ge­çer­li­dir. Sa­dece bizim için değil kar­şı­daki in­san­lar için de ge­çer­li­dir. Suç iş­le­yen insan af­fe­dil­meye layık ol­masa bile kişi ken­di­sini af­fet­meye layık gör­meli ve af­fet­me­li­dir. Af hem in­sa­nın ken­di­sini hem de kar­şı­da­kini ka­zan­dı­rır. Af, suçu ve suç­luyu ar­tır­ma­dıkça ter­cih edi­len bir de­ğer­dir.

Allah Teâlâ bu ko­nuda şöyle bu­yur­muş­tur:

“Rab­bi­niz ta­ra­fın­dan bir mağ­fi­rete, ge­niş­liği gök­lerle yer kadar olan ve mut­ta­ki­ler için ha­zır­lan­mış olan bir cen­nete doğru ya­rı­şır­ca­sına ko­şu­şun! O mut­ta­kî­ler ki bol­lukta da dar­lıkta da Allah yo­lunda har­car­lar, kız­dık­la­rında öf­ke­le­rini yutar, in­san­la­rın ku­sur­la­rını af­fe­der­ler. Allah da böyle iyi dav­ra­nan­ları sever.”18

  1. Buhârî, Cenâiz, 2; Müslim, Selâm, 4; İbn Mâce, Cenâiz, 1. ↩︎
  2. Buhârî, Îmân, 9, 14, İkrâh, 1, Edeb, 42; Müslim, Îmân, 67; Tirmizî, Îmân, 10. ↩︎
  3. Ebû Dâvûd, Sünnet, 3; Ahmed, V, 146. ↩︎
  4. Zuhruf, 43/67. ↩︎
  5. Buhârî, Zekât, 17, Ezan, 36, Rikâk, 24, Hudûd, 19; Müslim, Zekât, 91; Tirmizî, Zühd, 53; Nesâî, Kudât, 2. ↩︎
  6. Buhârî, Îmân, 7; Müslim, Îmân, 71-72; Tirmizî, Kıyâmet, 59; Nesâî, Îmân, 19, 33; İbn Mâce, Mukaddime, 9. ↩︎
  7. Buhârî, Edeb, 27; Müslim, Birr, 66. ↩︎
  8. Kenzu’l-Ummâl, H. no: 43444; Keşfu!l-Hafâ, II, 44; Münâvî, Feyzu’l-Kadîr, IV, 281. ↩︎
  9. Müslim, Zikir, 38; İbn Mâce, Mukaddime, 17. ↩︎
  10. Hucurât, 49/10. ↩︎
  11. Müslim, Birr, 36; Ebû dâvûd, Edeb,55. ↩︎
  12. Ebû Dâvûd, Edeb, 55. ↩︎
  13. Ebû Dâvûd, Edeb, 58; Tirmizî, Kıyâmet, 57, H. No: 2511. ↩︎
  14. Muvatta, Şa’r, 16. ↩︎
  15. Münâvî, a.g.e., IV, 61. ↩︎
  16. Münâvî, a.g.e., IV, 62; Münzirî, et-Terğîbu ve’t-Terhîb, V, 48. ↩︎
  17. Münâvî, a.g.e. , IV, 63. ↩︎
  18. Âl-i İmrân, 3/133-134. ↩︎