Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Düşündüklerinin Ne Kadarı Senin?

40. Sayı · 2015/4

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Zih­ni­miz­den geçen dü­şün­ce­le­rin bize ait olup ol­ma­dı­ğını hiç dü­şün­dü­nüz mü? Dü­şün­dük­le­ri­miz ya da his­set­tik­le­ri­miz ger­çek­ten bizim is­te­dik­le­ri­miz mi? Yoksa bun­lar baş­kası ta­ra­fın­dan mı yön­len­di­ri­li­yor; biz his­set­ti­ği­mizi ya da dü­şün­dü­ğü­müzü mü zan­ne­di­yo­ruz?

“Yok, canım, o kadar da olmaz; uzay­lı­lar mı var ki zih­ni­mizi kont­rol et­sin­ler.” de­me­yin. İn­sana ilk başta tuhaf bir fikir gibi ge­li­yor. Bilim kurgu fil­min­deki sah­ne­ler belki de gö­zü­nüzde can­la­nı­yor.

Peki, Hasan Sab­bah adını hiç duy­du­nuz mu? Ül­kesi, kral­lığı ol­ma­ma­sına rağ­men zi­hin­le­rini kont­rol et­tiği adam­ları sa­ye­sinde çok güçlü hü­küm­dar­ları bile kor­kut­tu­ğunu bi­li­yor muy­du­nuz, hem de bun­dan yüz­lerce yıl önce. Ya Fi­ra­vu­nun, göz­le­ri­nin önünde öl­düğü halde, et­ki­si­nin çok uzun za­man­lar İs­ra­i­lo­ğul­la­rı­nın zih­ninde devam et­ti­ğini duy­muş muy­du­nuz?

Uzun yıl­lar­dır in­san­lar zihni kont­rol et­meye ça­lış­mış­lar­dır. Bazen sihir/büyü, bazen hip­noz ya da tel­kin gibi yön­tem­ler kul­lan­sa­lar da uzun ve ka­lıcı et­kiye sahip ola­ma­mış­lar­dır ama pes de et­me­miş­ler­dir. İn­san­lar tek­no­lo­ji­nin ge­liş­me­siyle bir­likte farklı yön­tem­ler kul­lan­maya baş­la­mış­lar­dır. Özel­likle bil­gi­sa­yar ve te­le­viz­yon bu alanda bir dönüm nok­tası ol­muş­tur.

Bir bil­gi­sa­yar, her­hangi bir in­sa­nın beyin fa­a­li­ye­tini çö­züm­le­ye­rek ek­rana yan­sı­ta­bi­li­yor. Aynı za­manda beyin fa­a­li­ye­tini et­ki­le­ye­cek ve kont­rol ede­cek dal­ga­lar gön­de­re­bi­li­yor. Geç­mişte bu amaçla in­san­la­rın ka­fa­la­rına elekt­rot­lar yer­leş­ti­re­rek de­ney­ler ya­pıl­mış­tır. 1960’larda hay­van­lar üze­rinde ya­pı­lan “radyo sin­yal­le­riyle yön­len­dirme de­ney­leri”, son­ra­dan psi­ko­log­lar ta­ra­fın­dan Vi­et­nam as­ker­le­rine uy­gu­lan­mış­tır. Esir as­ker­le­rin ka­fa­sına elekt­rot­lar yer­leş­ti­ril­miş, sonra el­le­rine bı­çak­lar ve­ril­miş ve bir­bir­le­rini öl­dür­meye yön­len­di­ril­miş­ler­dir.

Yıl­lar önce baş­la­yan zihin kont­ro­lüyle il­gili bu tür araş­tır­ma­lar ve de­ney­ler ara ve­ril­me­den bu­güne kadar ulaş­mış­tır. Ancak bu kaba me­tot­lar, ye­rini artık daha tek­no­lo­jik yön­tem­lere bı­rak­mış­tır; şim­di­lerde her şey uzak­tan ger­çek­leş­ti­ri­le­bil­mek­te­dir. Gü­nü­müzde Vi­et­nam as­ker­leri gibi bey­ni­mize elekt­rot­lar yer­leş­ti­ril­mi­yor ama onlar gibi el­le­ri­mize si­lah­lar ve­ri­le­rek bir­bi­ri­mizi öl­dür­me­miz için yön­len­di­ri­li­yo­ruz. Ya­şa­dı­ğı­mız coğ­raf­yayı yavaş yavaş kan gö­lüne çe­vi­ri­yor­lar ve biz bunu umur­sa­mı­yo­ruz.

Acıma his­si­miz devre dışı bı­ra­kı­la­rak, ölen Müs­lü­man kar­deş­le­ri­miz için çok derin bir üzüntü duy­mu­yo­ruz. Ha­ber­le­rin sunuş tarzı, bizim hangi olaya ne kadar üzü­le­ce­ği­mizi be­lir­li­yor. 1992’deki Kör­fez Sa­vaşı’nda öl­dü­rü­len bin­lerce in­sana, aynı savaş es­na­sında pet­role bu­la­nan pe­li­kan­lar kadar üzül­me­dik me­sela. Tıpkı bugün işgal al­tın­daki Fi­lis­tin, Ara­kan’da öl­dü­rü­len ço­cuk­lara, buz küt­le­leri ara­sına sı­kış­mış bir ba­lina kadar üzül­me­di­ği­miz gibi… Bir ünlü ara­besk şar­kı­cı­sı­nın ölü­müyle yı­kı­lan Tür­kiye’nin, aynı gün ölen Su­ri­yeli yüz elli Müs­lü­man kar­de­şine üzül­me­diği gibi…

Hangi olaya üzül­me­miz is­te­ni­yorsa o olay hü­zünlü bir fon mü­ziği eş­li­ğinde acıklı cüm­le­lerle, ma­nevi elekt­rot­larla bey­ni­mize gön­de­ri­li­yor ve biz içi­miz­den ge­lene değil, yü­re­ği­mi­zin par­ça­lan­ması ge­re­kene değil, baş­ka­la­rı­nın is­te­dik­le­rine üzü­lü­yo­ruz.

Hangi olaya se­vin­me­miz ya da gül­me­miz is­te­ni­yorsa, onun üze­rine gülme rep­lik­leri yer­leş­ti­re­rek, neye gü­le­ce­ği­mize bile onlar karar ve­ri­yor. Onun için ağ­la­na­cak ha­li­mize, abuk sabuk ve bazen de de­ğer­le­ri­mizle alay eden esp­ri­lere hiç go­cun­ma­dan gü­le­bi­li­yo­ruz.

Bu durum sa­dece ha­ber­lerle sı­nırlı olsa işi­miz ko­lay­la­şırdı. Ha­ber­leri iz­le­me­yi­ve­rir­dik olur bi­terdi. Ma­a­le­sef bu kadar kolay değil. Rek­lam­lar­dan tutun da di­zi­lere, film­lere, çocuk prog­ram­la­rına kadar bir­çok alanda zih­ni­mize hücum edi­yor­lar. Bizim en de­ğerli var­lı­ğı­mızı, bizi diğer can­lı­lar­dan ayı­ran en önemli özel­li­ği­mizi biz­den ça­lı­yor­lar.

Ja­ponya’da 1 Ara­lık 1997’de “Po­ke­mon” adlı bir çizgi filmi iz­le­yen 700 kadar çocuk epi­lepsi nö­bet­leri ile has­ta­neye kal­dı­rıl­mış­tır. Buna te­le­viz­yon epi­de­mi­sine, kır­mızı ışı­ğın sa­ni­yede 10 ila 3030 defa ke­sin­ti­ler ha­linde ve­ril­mesi yol aç­mış­tır. Ke­sin­ti­ler ha­linde hızla geçen kır­mızı ışık ilk önce beyin da­mar­la­rında spazm oluş­ma­sına, sonra da ba­yılma, ka­sılma ve bo­ğulma his­sine sebep ol­muş­tur. Bu kadar ço­cu­ğun bey­nine gir­mek için sa­dece iki şey kul­la­nıl­mış­tır: Te­le­viz­yon ek­ranı ve bil­gi­sa­yar mo­ni­törü.

Bugün bu iki alet ne­re­deyse bütün Müs­lü­man­la­rın evine gir­miş du­rumda. Bun­la­rın kont­ro­lünü acaba ne kadar sağ­la­ya­bi­li­yo­ruz? Bu alet­le­rin bu kadar teh­li­keli ol­du­ğun­dan kaç Müs­lü­man ha­ber­dar­dır? Ya da teh­li­ke­nin far­kında olan Müs­lü­man­lar­dan kaçı ted­bi­rini ala­bil­miş­tir veya bu işin der­dini ta­şı­yor­dur?

Di­ni­miz; canı ve malı ko­ru­duğu gibi, aklı da ko­ru­mayı esas al­mış­tır. Bu de­ğer­lere her­hangi bir şe­kilde zarar ve­ril­me­sini ya­sak­la­dığı için alkol, uyuş­tu­rucu ve sar­hoş edici her şeyi haram kıl­mış­tır. Müs­lü­man­lar, ca­nını ve ma­lını ko­ru­mak için bir takım ted­bir­ler alsa da aynı has­sa­si­yeti ma­a­le­sef aklı ko­ru­mada gös­ter­mi­yor­lar. Bil­mi­yor­lar mı ki, ak­lını ko­ru­ya­ma­yan insan, ne ca­nını ko­ru­ya­bi­lir ne de ma­lını…

“Ey iman eden­ler!.. Şüp­he­siz yer­yü­zünde yü­rü­yen can­lı­la­rın Allah ka­tında en kö­tüsü, akıl­la­rını kul­lan­ma­yan sa­ğır­lar ve dil­siz­ler­dir.”1

“… Allah, azabı akıl­la­rını kul­lan­ma­yan­lara verir.”2

“Hala ak­lı­nızı kul­lan­ma­ya­cak mı­sı­nız?”3

1 Enfâl, 8/22.

2 Yûnus 10/100.

3 En­biyâ, 21/10.