Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Üslûb-⁠ı Hayat

1. Sayı · 2006/1

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Ahlak kitap oku­makla elde edil­mez diyor bü­yük­ler. Ya nasıl ka­za­nı­lır in­sanı ha­kîkî mü’min yapan bu has­let. Arif Nihat Asya şöyle diyor:

“Biz ab­dest al­mayı kitap okuya okuya değil

Ab­dest alan­la­rın eline su döke döke öğ­ren­dik.”

Bir us­taya çırak, bir ho­caya ta­lebe veya bir efen­diye bende olmak. Yani öğ­re­ni­le­cek şeyi meşk etmek, hal sa­hi­bi­nin ha­liyle hal­len­mek…

Her şeyin ha­ki­ka­tini en par­lak sû­rette ilan ve izah eden Kitâb’a ba­kı­yo­ruz, biz­lere sü­rekli “ab­dest alan­la­rın” hi­ka­ye­le­rini an­la­tı­yor. Ve tabii ab­dest­siz­le­rin…

Gerek Kelâm-ı ka­dî­min o yü­ce­ler yü­cesi üs­lû­bunda, ge­rekse onun be­re­ketli ik­li­minde olu­şan İslam kül­tü­ründe, ahlak-ı ha­sene mi­sal­ler ve tem­sil­ler yo­luyla an­la­tıl­mış. Böy­lece hem güzel ah­lakta ga­ye­nin ne ol­duğu gös­te­ril­miş hem de hi­ka­ye­lerde an­la­tı­lan şa­hıs­la­rın ben­zer­le­rine, oku­yu­cu­nun kendi as­rında ula­şıp öyle zat­lara yol­daş ol­ması tek­lif ve teş­vik edil­miş­tir.

İnsan ah­la­kı­nın ula­şa­bi­le­ceği en kâmil nokta olan Efen­di­miz (s.a.v) mü’minin be­ra­be­rinde ve hiz­me­tinde bu­lun­duğu in­san­la­rın, sa­lih­ler­den ol­ma­sı­nın ehem­mi­ye­tine şöy­lece dik­kat­le­ri­mizi çek­mek­te­dir: “Her­kes dos­tu­nun dini üze­ri­ne­dir. Bir kim­se­nin ne ol­duğu bi­lin­mek is­te­ni­lirse, dos­tuna ba­kıl­sın.”

Asır­lara ahlak dersi veren Gü­lis­tan mü­el­lifi Şi­razî de adetâ bu hadis-i şe­rifi şerh eder­ce­sine diyor ki: Lût pey­gam­be­rin oğlu, kö­tü­lerle ar­ka­daş ol­du­ğun­dan onun izin­den git­medi ve pey­gam­ber ai­le­sin­den olma şe­re­fini yi­tirdi. Ashâb-ı Kehf’in kö­peği ise bir­kaç gün iyi­le­rin ar­dına düştü ve insan gibi bir şeref ka­zandı.

“Her şeyin ha­yali in­sanı o şeye çeker. Bağ bahçe ha­yali in­sanı bağa bah­çeye çeker, dük­kan ha­yali dük­kana.” diyor Mev­lânâ ve devam edi­yor; “Söz ger­çe­ğin göl­ge­si­dir, parça-bu­çu­ğu­dur. Gölge in­sanı ken­dine çe­kerse ger­çek haydi haydi çeker.”

Şimdi biz de eli­miz­deki ye­gâne ser­vet olan anı de­ğer­len­dir­mek için bir an Efen­di­mi­zin ha­ya­lini ku­ra­lım. Ve ümit ede­lim de onun ha­yali, bizi ken­di­sine ve ken­di­si­nin çiz­diği yüce ahlak yo­lunda gi­den­lere çek­sin; her ha­re­ke­tinde bir nur ve her ha­linde bir edep nu­mû­nesi olan o zâta bizi teş­vik ve ter­ğib ey­le­sin.

Efen­di­miz aley­his­sa­latü ves­se­lam,

Evde eşine yar­dım eden, el­bise ya­ma­yıp ayak­kabı tamir eden bir pey­gam­ber…

Mes­ci­dine bev­le­den be­de­vîyi sa­ha­be­nin ta­ri­zin­den kur­ta­rıp ona na­si­hat et­mekle ye­ti­nen,

Can çe­ki­şen be­beği ku­ca­ğına alınca göz­le­rin­den yaş­lar bo­şa­nan,

Ken­di­sine on yıl hiz­met eden Enes bin Malik’e bir kez öf bile de­me­yen,

Sof­rada ka­la­ba­lık ar­tınca, diz­le­ri­nin üze­rine çöküp as­ha­bına yer açan,

Ço­cuk­la­rın ara­sına ka­rı­şıp on­larla şa­ka­la­şan, oyun oy­na­yan,

Vefat et­ti­ğinde ise bor­cuna kar­şı­lık zırhı bir Ya­hudi’de rehin kal­mış bir pey­gam­ber…

Ve O’nun nurlu ta­kip­çi­leri…

Oda­sın­daki Kur’an’a hür­me­tin­den mi­sa­fir kal­dığı evde uza­nıp ya­ta­ma­ya­cak ve Me­dine’de ça­lı­şan us­ta­la­rı­nın çe­kiç­le­rine – Ru­ha­ni­yet-i Ra­sû­lul­lah’ı te­dir­gin et­mek­ten edep et­tiği için – keçe bağ­la­ta­cak kadar rik­kat sa­hibi in­san­lar…

Sözü Mev­lâna Haz­ret­le­rine bı­ra­ka­lım:

“Ya­zık­tır, de­nize varıp da bir kat­re­cik su iç­meyi yahut bir testi su al­mayı yeter bul­mak. De­niz­den in­ci­ler, mü­cev­her­ler, kuv­vet, kud­ret veren yüz bin­lerce şey­ler elde etmek var­ken, yal­nız su alıp da gö­tür­me­nin ne de­ğeri var? Aklı olan­lar bu­nunla övü­nür­ler mi hiç?”

Cenâb-ı Hakk’a, sa­hil­siz bir umman olan ha­bî­bini bilen ve sün­net-i se­niy­ye­sini takip eden­ler­den olmak ve bu yolda olan­larla be­ra­ber ola­bil­mek du­a­sıyla.