Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

En Güzel Kıssa (Hz. Yusuf’un kıssası)

14. Sayı · 2009/2

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Muh­te­rem Ahmet YAŞAR Ho­ca­e­fen­di­nin çe­şitli za­man­larda yap­tığı soh­bet­ler­den der­le­nen ”Ku­yu­daki Yusuf” adlı ki­tabı, siz de­ğerli okur­la­rı­mı­zın is­ti­fa­de­le­rine sun­mak üzere ya­yın­lı­yo­ruz.

Biz­leri bu­gün­lere ka­vuş­tu­ran ve “Mekke’nin Fethi” için ter­tip­le­nen bu ge­cede bir arada bu­lun­ma­mızı nasip eden Allah Teâlâ’ya (c.c) hamdü se­na­lar, Ra­sû­lüne (s.a.v), âline ve as­ha­bına salât ü se­lâm­lar olsun!.

Mekke’nin fethi ile il­gili soh­be­ti­mize baş­la­ma­dan evvel Yusuf Kıs­sası’nın reh­ber­liği al­tında du­ru­mu­mu­zun de­ğer­len­dir­me­sini yap­makta fayda var­dır.

YÛSUF HÂLÂ KUYUDA MI?

Yûsuf Sû­resi’ndeki müj­de­le­rin ve Hz. Yûsuf (a.s) kıs­sa­sı­nın bizi te­selli ede­ce­ğini müj­de­le­yen Resûl-ü Ekrem (s.a.v) Efen­di­miz’in ikaz­la­rını esas ala­rak, siz­lere Hz. Yûsuf’un ha­ya­tın­dan bazı hu­sus­ları kı­saca an­lat­maya ça­lı­şır­ken, bu ha­ki­kat­leri hep be­ra­ber an­la­maya gay­ret ede­ce­ğiz ve dü­şü­ne­ce­ğiz. Acaba o gün ku­yuya atı­lan Yûsuf hâlâ ku­yuda mıdır? Yoksa ku­yu­dan çık­mış mıdır? Hz. Yâkub’un (a.s) göz­leri açıl­mış mıdır? Yoksa hâlâ ka­palı mıdır? Acaba Mekke fet­he­dil­miş midir? Yoksa Mekke fet­he­dil­me­miş midir? Bun­la­rın iza­hına gay­ret ede­ce­ğiz.

Hz. Yûsuf ile il­gili Kur’an kıs­sa­sını tet­kik eder­se­niz, Hz. Yâkub (a.s)’un, şa­i­rin:

“Yûsuf’u yi­tir­dim Kenan ilinde

Ağlar Yâkub ağlar, Yûsuf’um deyü,” de­diği gibi ağ­la­dı­ğını gö­rür­sü­nüz.

Evet Hz. Yûsuf’un kıs­sası in­san­lığa ger­çek­ten sürûr bah­şe­de­cek, kör­leş­miş göz­leri aça­cak, mer­ha­met­ten mah­rum gö­nül­leri mer­ha­mete bo­ğa­cak, ilâhî hik­met­lerle dolu bir kıs­sa­dır.

Al­lahu Teâlâ (c.c) Haz­ret­leri, Kur’an’da bah­se­di­len bu ta­rihî ger­çek­leri ye­ni­den can­lan­dı­ra­rak, ku­yu­daki Yûsuf’un ko­ku­sunu Hz. Yâkub’a du­yur­duğu gibi, gü­nü­müzde adeta derin bir ku­yuda kal­mış olan İslâm’ın ko­ku­sunu duy­mayı da in­şa­al­lah biz­lere nasip eder. İşte bu dü­şün­ceye sâhip ol­ma­nız için siz­lere kı­saca Hz. Yûsuf’un kıs­sa­sını an­lat­maya gay­ret ede­ce­ğim. Dik­katli ola­rak din­ler­sek, bize an­la­tıl­mak is­te­nen ha­ki­kat­leri kav­ra­maya ve kav­ra­dı­ğı­mız ger­çek­leri ha­ya­tı­mıza ak­tar­maya mu­vaf­fak ola­bi­li­riz.

Siz­lere Hz. Yûsuf’un (a.s) kıs­sa­sı­nın ta­rihî yö­nünü uzun uza­dıya an­lat­mak ni­ye­tinde de­ği­lim. İşin ta­rihî yö­nünü öğ­ren­mek is­te­yen­le­rin siyer ki­tap­la­rın­dan bu hu­sus­ları öğ­ren­me­leri müm­kün­dür. Bunun için siz­lere kıs­sayı kı­saca ha­tır­lat­tık­tan sonra bu kıssa reh­ber­li­ğinde bazı hu­sus­ları izaha gay­ret ede­ce­ğim. Çünkü Kur’an’ın ta­rihî, be­şe­rin ka­le­min­den çıkan ha­ber­ler gibi de­ğil­dir. Kur’an’daki kıs­sa­lar ha­ki­kat­leri ser­gi­le­yen, ka­ran­lık­ları ay­dın­la­tan, zul­me­tin ört­tüğü nurun ye­ni­den par­la­ma­sını sağ­la­yan, umut­suz­luk bu­lut­la­rını da­ğı­tan, rah­met rüz­gar­la­rını es­ti­ren, dar­lık­ları ara­dan kal­dı­ra­rak in­san­la­rın hü­zün­le­rini se­vince teb­dil eden ilâhî ha­ki­kat­ler yu­ma­ğı­dır. Onun için bu kıs­sayı çok iyi öğ­re­nip kav­ra­ma­nın gay­re­tinde ol­ma­lı­yız.

YÛSUF’UN (A.S) RÜYÂSI

Cenâb-ı Allah (c.c) Kur’an-ı Kerim’de:

“Elif. Lâm. Râ. Bun­lar, apa­çık Kitab’ın âyet­le­ri­dir. An­la­ya­sı­nız diye biz onu Arapça bir Kur’an ola­rak in­dir­dik. (Ey Mu­ham­med!) Biz, sana bu Kur’an’ı vah­yet­mekle geç­miş mil­let­le­rin ha­ber­le­rini sana en güzel bir şe­kilde an­la­tı­yo­ruz. Ger­çek şu ki, sen bun­dan önce (bu ha­ber­leri) el­bette bil­me­yen­ler­den idin.” (Yûsuf Sû­resi 1-3)

Cenâb-ı Allah (c.c) geç­miş üm­met­le­ri­nin kıs­sa­la­rın­dan ba­zı­la­rını ibret ala­rak aynı ha­ta­la­rın içine yu­var­lan­ma­ma­mız için biz­lere bil­dir­mek­te­dir. Yûsuf Sû­resi’nin bu ilk âyet­le­rinde Kur’an’da zik­re­di­len bütün hü­küm­le­rin mü’min­ler için apa­çık birer delil ol­du­ğunu da bil­dir­mek­te­dir. Rabb’imiz, an­la­ma­mız için Kur’an-ı Kerim’in Arapça (Rabça) ola­rak in­di­ril­di­ğini ve onda zik­re­di­len hu­sus­la­rın Re­sû­lul­lah (s.a.v) ta­ra­fın­dan daha ön­ce­den bi­lin­me­di­ğini beyan ede­rek, biz­lere bu ha­ki­kat­leri en güzel şe­kilde ulaş­tır­mak­ta­dır. Bu ib­retli kıs­sayı çok dik­katli bir şe­kilde öğ­re­ne­rek üze­rinde te­fek­kür et­me­li­yiz ki; en güzel şe­kilde an­la­tı­lan­ları an­lama im­kâ­nına sâhip ola­lım.

“Bir za­man­lar Yûsuf, ba­ba­sına (Ya’kub’a) de­mişti ki: Ba­ba­cı­ğım! Ben (rü­yâmda) on bir yıl­dızla gü­neşi ve ayı gör­düm; on­ları bana secde eder­ler­ken gör­düm. (Ba­bası:) Yav­ru­cu­ğum! dedi, rü­yânı sakın kar­deş­le­rine an­latma; sonra sana bir tuzak ku­rar­lar! Çünkü şey­tan in­sana apa­çık bir düş­man­dır. İşte böy­lece Rab­bin seni se­çe­cek, sana (rü­yâda gö­rü­len) olay­la­rın yo­ru­munu öğ­re­te­cek ve daha önce iki atan İb­ra­him ve İshak’a ni­me­tini ta­mam­la­dığı gibi sana ve Ya’kub so­yuna da ni­me­tini ta­mam­la­ya­cak­tır. Çünkü Rabb’in çok iyi bi­len­dir, hik­met sa­hi­bi­dir. (Yûsuf Sû­resi 4-6)

Hz. Yûsuf (a.s) rü­yâ­sını ba­ba­sına an­lat­tı­ğında, Hz. Yâkub (a.s) “Ev­lâ­dım, çok güzel bir rüyâ gör­dün. Ama rü­yânı kar­deş­le­rine an­latma. İn­san­lar kıs­kanç­tır. Sana bir kö­tü­lük eder­ler. Ay­rıca Rabb’im sana rü­yâ­la­rın ta­bi­rini de öğ­re­te­rek so­yu­muza olan ni­me­tini ta­mam­la­ya­cak­tır,” der­ken, şey­tan ve şey­ta­nın tem­sil­cisi olan in­san­lar, on­ları din­li­yordu. Çünkü her ce­mi­ye­tin içinde Müs­lü­man­lar’ın sır­la­rını veya seh­ven (yan­lış­lıkla) ya­pa­cak­ları ha­ta­ları tes­pit ede­rek, on­ları, in­san­lar içe­ri­sinde teş­hir etmek için gay­ret gös­te­ren­ler bu­lun­mak­ta­dır.

Bun­dan do­layı Hz. Yâkub (a.s) ve Yûsuf’un gizli tut­tuk­ları bu sır, kar­deş­leri ta­ra­fın­dan öğ­re­nildi. On­ları din­le­yen fit­neci insan, hemen Yûsuf’un kar­deş­le­rine gi­de­rek ”Kar­de­şi­niz şöyle bir rüyâ gördü. Bu rü­yâya göre sizin he­pi­niz O’na itaat edip, hükmü al­tına gi­re­cek­si­niz, onun önünde eği­le­cek­si­niz. O, siz­den çok yük­sek ma­kam­lara ve büyük şe­ref­lere nâil ola­cak. Siz, onun ya­nında kö­le­ler gibi ka­lır­ken, o, sizin sul­ta­nı­nız ola­rak ya­şa­ya­cak,” dedi.

“An­dol­sun ki Yûsuf ve kar­deş­le­rinde, (almak) is­te­yen­ler için ib­ret­ler var­dır.” (Yûsuf Sû­resi 7)

Bu âye­tin ışı­ğında, Hz. Yûsuf’un (a.s) kıs­sa­sını in­ce­ler­sek, ibret ala­ca­ğı­mız bir çok ha­ki­katle karşı kar­şıya ka­la­ca­ğı­mızı bil­me­li­yiz. Mü­te­a­kip âyet­ler­den vak’ayı hu­lâsa eder­sek; bu hâ­di­seyi duyan Yûsuf’un kar­deş­leri, Yûsuf’la kar­deşi Bün­ya­min’e karşı kıs­kanç­lık his­leri ga­le­yana geldi. Yûsuf’tan kur­tul­ma­nın ça­re­le­rini araş­tır­maya baş­la­dı­lar. Şey­ta­nın ves­ve­se­si­nin de te­siri ile der­hal top­la­nan kar­deş­ler, Yûsuf’tan nasıl kur­tu­lu­ruz diye mü­zâ­kere yap­tı­lar. Ki­misi öl­dü­re­lim, ki­misi şöyle ya­pa­lım filan der­ken, kar­deş­le­rin­den bi­risi de

“Yûsuf’u öl­dür­me­ye­lim, bir ku­yuya ata­lım. Yol­dan geçen ker­van­cı­lar da O’nu ku­yu­dan alsın, git­sin­ler,” dedi.

Mu­ta­ba­kata va­rı­lan bu plânı tat­bik etmek üzere, bir gün ba­ba­la­rın­dan mü­sâ­ade almak için eve gidip:

“- Ba­ba­cı­ğım, biz gez­meye gi­di­yo­ruz. Yûsuf’u bize ver, o da bi­zimle gel­sin, gez­sin, do­laş­sın, oy­na­sın!” de­di­ler.

Hz. Yâkub (a.s) on­lara

“- Yûsuf’u size ver­mek is­te­rim, ama kor­ka­rım ki; Yûsuf’u kurt yer!” der.

Fakat Hz. Yâkub (a.s) ço­cuk­la­rı­nın ıs­ra­rına da­ya­na­ma­ya­rak so­nunda Yûsuf’u on­larla be­ra­ber yol­lar. Hz. Yâkub’un (a.s) ilâhî te­vek­kül hu­su­sun­daki bir anlık gaf­leti, bu şe­kilde ko­nuş­ma­sına ve ar­dın­dan bir çok sı­kın­tı­lar çek­me­sine sebep oldu. Kay­bo­lan Yûsuf’u için se­ne­lerce ağ­ladı ve göz­leri zâ­hirde kör oldu. Ba­ba­la­rı­nın “Kurt yer” sö­zünü du­yunca kar­deş­le­ri­nin zih­ninde bir şim­şek çaktı ve Yûsuf hak­kın­daki plan­la­rına bir ye­nisi daha ek­le­di­ler.

YÛSUF’U KURT KAPTI YALANI

Mer­ha­met­ten mah­rum olan kar­deş­leri, Yûsuf’la be­ra­ber evden ay­rıl­dı­lar. Bir müd­det sonra kur­duk­ları plânı tat­bik mev­ki­ine ko­ya­rak, Yûsuf’u bir ku­yuya sar­kı­tıp bek­le­meye baş­la­dı­lar. Ni­yet­leri bir ti­câ­ret ker­va­nı­nın oraya ge­le­rek ku­yuda Yûsuf’u bul­ması ve ken­di­le­ri­nin de or­taya çıkıp

“Bu bizim kö­le­mizdi, evden kaçtı.” di­ye­rek Yûsuf’un az bir bedel kar­şı­lığı ker­van­da­ki­lere sa­tıl­ma­sıydı. İş­le­dik­leri gü­nâhı, her şeyi gören âlem­le­rin Rabb’ının gör­dü­ğünü unu­ta­rak, ba­ba­la­rına du­rumu nasıl izah ede­cek­le­rini dü­şü­nür­ken, ba­ba­la­rı­nın kurt­tan bah­set­ti­ğini ha­tır­la­dı­lar. Bir hay­van ya­ka­la­yıp öl­dür­dü­ler. Hay­va­nın ka­nını Yûsuf’un göm­le­ğine sürüp ba­ba­la­rına:

“- Yûsuf’u kurt yedi, işte kanlı göm­leği de bu­rada,” demek üzere yola çık­tı­lar.

Bu dü­şün­ce­lerle eve dönen ço­cuk­la­rı­nın ara­sında Yûsuf’u gö­re­me­yen Hz. Yâkûb (a.s), on­lara Yûsuf’u sorar. Onlar da plan­la­dık­ları üzere

“- Ey ba­ba­cı­ğım. Biz oy­na­maya git­tik, eş­ya­mı­zın ya­nına Yûsuf’u nö­betçi bı­rak­mış­tık. O es­nada bir kurt ge­le­rek Yûsuf’a sal­dırdı ve O’nu yedi. Der­hal yar­dıma koş­tuy­sak da sâ­dece göm­le­ğini kur­ta­ra­bil­dik,” de­di­ler.

Hz. Yâkub (a.s) on­la­rın an­lat­tığı bu hi­kâ­yeye inan­madı ve

“- Bu ko­nuş­tuk­la­rı­nız­dan Allah’a (c.c) sı­ğı­nı­rım. Böyle bir hâ­dise ol­madı. Ama sizin bir hi­le­niz var, ne­fis­le­ri­niz size kötü bir işi, güzel gös­terdi. Artık bana düşen hak­kıyla sab­ret­mek­tir. An­lat­tı­ğı­nız kar­şı­sında bana yar­dım ede­cek olan da, ancak Allah’tır (c.c),” der.

Yûsuf’un ba­şına gelen bu du­ruma çok üzü­len Hz. Yâkub, sü­rekli ola­rak ağ­ladı, mah­zun oldu. Bir müd­det sonra sü­rekli ağ­la­mak­tan do­layı göz­leri gör­mez hale geldi.

Hz. Yâkub (a.s) sü­rekli ağ­lı­yordu ama, fitne ve fesat tez­gâ­hını ku­ran­lar hiç ağ­la­mı­yordu. Yûsuf’a bu hi­leyi dü­şü­nen kar­deş­leri ise, ku­yu­nun ya­kın­la­rında nöbet tut­maya ve Yûsuf’un âkı­be­tini gör­meye ça­lı­şı­yor­lardı. Bu bek­le­yiş­leri sı­ra­sında bir ker­va­nın ku­yuya yak­la­şa­rak su çek­meye uğ­raş­tı­ğını ve sar­kıt­tık­ları ko­vaya tu­tu­nan Yûsuf‘un ku­yu­dan çık­tı­ğını gör­dü­ler.

Hi­le­le­ri­nin or­taya çık­ma­sın­dan çe­ki­nen Yûsuf’un kar­deş­leri der­hal on­la­rın ya­nına ko­şa­rak Yûsuf’un ko­lun­dan tutup

“- Bu bize âid­dir!” de­di­ler.

Yûsuf’u ku­yu­dan çı­ka­ran ker­van­cı­lar da Yûsuf’un gü­zel­li­ğine hay­ran kal­mış­lardı. Kendi ara­la­rında

“- Bu çok güzel bir genç. bunu gö­tü­rüp Mısır Fi­ra­vunu’na ve­rir­sek, o, bize çok büyük he­di­ye­ler verir,” diye plân­lar yap­mak­tay­dı­lar. Bunu duyan Yûsuf’un kar­deş­leri

“- Bu bizim kö­le­miz ve hiz­met­çi­miz­dir bunu size ve­re­me­yiz. Aynı za­manda bu çok ah­lâk­sız­dır, hır­sız­lık yapan bi­ri­si­dir. Onun için biz­den ka­ça­rak bu­raya sak­lan­mıştı,” der­ler.

Ker­van­cı­la­rın ıs­rarı kar­şı­sında ise âyette be­lir­til­diği üzere “İllâ bunu almak is­ti­yor­sa­nız, az bir bedel öde­me­niz lâ­zım­dır,“ der­ler. Bunu kabul eden ker­van­cı­lar­dan al­dık­ları az bir bedel kar­şı­lığı, kar­deş­le­rini on­lara sat­tı­lar. Böy­lece Yûsuf’un mâ­ce­ralı ha­ya­tı­nın ikinci kısmı baş­la­mış oldu.

Devam ede­cek…