Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Gençler mi Deist Biz Yaşlılar mı?

65. Sayı · 2021/1

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Şu an bizim gibi ya­şa­yan bir in­sanla kırk yıl önce, genç­lik yıl­la­rı­mızda kar­şı­laş­mış ol­say­dık ona nasıl ba­kar­dık? Onun Müs­lü­man­lığı hak­kında; eko­no­miye, top­luma, ha­yata, mala, pa­raya, ser­vete, makam ve mev­kiye, eği­time bakış açısı hak­kında hangi de­ğer­len­dir­me­lerde bu­lu­nur­duk? Çok ha­rika bir Müs­lü­man, İslam’ı çok güzel ya­şı­yor, ha­ya­tı­nın her an ve aşa­ma­sında sün­net-i se­niy­yeye bağ­lı­lığı açıkça gö­rü­lü­yor, sos­yal iliş­ki­le­rinde İslam ku­ral­la­rını her şeyin üs­tünde tu­tu­yor, ti­carî iş­le­rinde şe­riat ka­i­de­le­rine göre dav­ra­nı­yor der miy­dik?

Küçük bir sor­gu­lama ya­pa­lım, ken­di­mizi sor­gu­la­ya­lım, öz mu­ha­sebe ya­pa­lım:

İş yer­le­ri­mize per­so­nel alır­ken, iş­yeri ku­ral­la­rını be­lir­ler­ken, iş­çi­le­ri­mizle di­ya­loga gi­rer­ken, on­la­rın hak­la­rını be­lir­le­yip ve­rir­ken ka­pi­ta­list söy­lem ve ey­lem­ler­den ken­di­mizi ta­ma­men kur­ta­ra­bil­di­ği­mizi söy­le­ye­bi­lir miyiz?

Yüce İslam’ın haram kıl­dığı iş­ler­den “ka­nu­nen ser­best” olsa da uzak du­ra­bi­li­yor muyuz? Baş­ka­la­rı­nın hak­kına te­ca­vüz et­mek­ten “ka­nuna uygun” olsa da ka­çı­na­bi­li­yor muyuz?

Anne-ba­ba­mızla, eşi­mizle, ak­ra­ba­la­rı­mızla, öğ­ret­men­le­ri­mizle iliş­ki­le­ri­mizi an­ne­ler günü, ba­ba­lar günü, öğ­ret­men­ler günü, sev­gi­li­ler günü, doğum günü gibi batı dü­şün­ce­si­nin ürünü olan kam­pan­ya­larla değil de hadîs-i şe­rîf­le­rin öğ­ret­tiği gibi dü­zen­le­ye­bi­li­yor muyuz?

Gün­lük ya­şa­mı­mızı bu akşam yahut yarın öle­cek­miş gibi her an ölüme hazır ola­rak dü­zen­le­ye­bi­li­yor muyuz?

Genç­le­ri­mi­zin dün­ye­vi­leş­ti­ğin­den, din ve ahi­ret bi­lin­cin­den uzak­laş­tı­ğın­dan, örf ve adet­le­ri­mize ya­ban­cı­laş­tı­ğın­dan ya­kı­nı­yo­ruz ama biz İslam ka­i­de­le­rine ne kadar uygun ya­şı­yo­ruz?

Bi­rey­sel soh­bet­le­ri­miz daha çok hangi ko­nu­lar üze­rinde ce­re­yan edi­yor? Bit­coin’e ya­tı­rım ya­par­ken, ban­ka­larla iş ya­par­ken, borç iliş­ki­sine gi­rer­ken, ala­cak­la­rı­mızı tah­sil eder­ken, mal ve hiz­met­le­ri­mizi pazarlamaya/satmaya ça­lı­şır­ken, ti­ca­ret ya­par­ken, hisse se­nedi alıp ve­rir­ken di­ni­mi­zin ku­ral­la­rını ne kadar ha­tır­lı­yo­ruz?

Ço­cu­ğu­muzu Kur’ân’ı Kerîm oku­ması için hocaya/kursa ve­rir­ken Kur’an ah­lâkı ile ah­lak­lan­ma­sını ne kadar dü­şü­nü­yo­ruz? Ona Kur’an’ı öğ­re­te­cek olan ho­ca­sına karşı dav­ra­nış­la­rında İslam ah­lâ­kını hangi dü­zeyde ya­şa­dı­ğını ne kadar önem­si­yo­ruz? Kı­zı­mızı eği­tir­ken ve ev­li­lik ha­ya­tına ha­zır­lar­ken İslam ah­lâkı ile ah­lâk­lan­ma­sını ne kadar ön­ce­li­yo­ruz? Onun Müs­lü­man bir hanım mı yoksa bir fe­mi­nist mi ola­cağı ile ne kadar il­gi­le­ni­yo­ruz?

Ço­cu­ğu­muzu ve­re­ce­ği­miz okulu be­lir­leme ça­lış­ma­sında hangi dü­şün­ce­leri ön plana alı­yo­ruz?

Ço­cu­ğu­mu­zun “öz­gü­ven”ini ge­liş­ti­re­yim der­ken nef­sini azgın bir ca­na­vara dö­nüş­tür­dü­ğü­mü­zün ne kadar far­kın­da­yız?

Kız Kur’an kurs­la­rında evine bağlı, eşine say­gılı, an­ne­liği kut­sal bilen ha­nı­me­fen­di­ler mi, yoksa çocuk do­ğu­rup anne ol­mayı kü­çüm­se­yen, eşi ile uyumu kendi ki­şi­li­ğine ya­kış­tı­ra­ma­yan, evinde du­ra­ma­yan, kendi çoluk ço­cuğu pe­ri­şan hal­dey­ken baş­ka­la­rını kur­tarma hül­yası pe­şinde sü­rük­le­nen aile düş­man­ları fe­mi­nist­ler mi ye­tiş­ti­ri­yo­ruz?

“Kızım mes­lek sa­hibi olsun, kendi ayak­ları üze­rinde dur­sun, ko­ca­sına muh­taç ol­ma­sın…” der­ken söy­le­dik­le­ri­mi­zin so­nu­cu­nun neler do­ğu­ra­ca­ğını ne kadar dü­şü­nü­yo­ruz?

…

Kırk yıl önce yok­luk­lar içinde da­va­sı­nın mü­ca­de­le­sini veren mü­ca­hit­ler ola­rak biz­ler bugün ma­a­le­sef var­lık, zen­gin­lik, makam, şöh­ret im­ti­han­la­rında çok zor du­rum­lara düş­tük. Bu im­ti­han­la­rın çok zor ol­du­ğunu bi­li­yor­duk bil­me­sine ama bu denli sav­ru­la­ca­ğı­mız ak­lı­mı­zın ucun­dan bile geç­mezdi. Her şey çok mü­kem­mel ola­caktı. Ül­ke­mizi sa­a­det­ler yur­duna, büyük bir İslam ül­ke­sine çe­vi­re­cek­tik. İslam’ın yer­yü­züne hâkim ol­ma­sı­nın ha­yal­le­rini ku­ru­yor­duk. Para ba­ba­la­rına, dev hol­ding­le­rin pat­ron­la­rına ateş püs­kü­rü­yor­duk. Ama ma­a­le­sef biz şim­di­lerde on­la­rın po­zis­yo­nuna düş­tük. Bir sar­kaç gibi bir uçtan öbür uca sav­rul­duk. İde­al­le­ri­miz do­nuk­laştı, he­def­le­ri­miz kay­bo­lur gibi oldu, he­ye­ca­nı­mız tö­kez­ledi, sa­mi­mi­ye­ti­miz yo­lunu şa­şırdı… Bir­kaç yüz yıl­lık mah­ru­mi­ye­tin ar­dın­dan gelen ik­ti­darlı, pa­ralı, im­kânlı gün­ler şa­kü­lü­mü­zün bir parça kay­ma­sına sebep oldu. Es­ki­den eleş­tir­di­ği­miz dav­ra­nış­la­rın, fi­kir­le­rin, ter­cih­le­rin sa­vu­nu­cusu ko­nu­muna düş­tük. Bu durum en çok da İslam düş­man­la­rı­nın işine ya­radı. Öte­den beri iddia et­tik­leri önemli bir if­ti­ra­nın bizim bu dö­nü­şü­mü­müz yo­luyla doğ­ru­lan­ma­sı­nın se­vinci ile yü­ce­ler yü­cesi di­ni­mize daha ce­sa­retle ve daha per­va­sızca sal­dı­rı­lar dü­zen­li­yor­lar şim­di­lerde. On­la­rın if­ti­ra­sına göre din, bir ik­ti­dar elde etme, in­san­ları sö­mürme, hak­sız para, makam, mevki ve iti­bar ka­zanma ara­cıydı. Ve ma­a­le­sef, biz Müs­lü­man­la­rın şu an ser­gi­le­mekte ol­duk­ları sah­ne­ler o din, iman, Allah ve pey­gam­ber düş­man­la­rı­nın ek­mek­le­rine yağ sür­mekte.

Bu­rada en büyük za­rarı biz çe­ke­ce­ğiz hiç şüp­he­siz. Var­lıkla im­ti­ha­nı­mız bu şe­kilde devam eder de büyük bir fi­yas­koyla bi­terse eğer, Mah­keme-i Kübrâ’da ha­li­miz duman olur, ahi­ret ha­ya­tı­mız ce­hen­neme dö­nü­şür ma­a­zal­lah. Hz. Osman (r.a) gibi halka et zi­ya­feti ve­rir­ken oda­mızda sir­keye ekmek ban­mayı, ça­lı­şan­la­rı­mızı zen­gin eder­ken fakir gibi ya­şa­mayı, eli­mize güç ge­çir­miş­ken ga­ri­ban kar­şı­sında güç­süz gibi dav­ran­mayı ba­şar­mak zo­run­da­yız. Yü­ce­ler yü­cesi di­ni­mi­zin gü­zel­lik­le­rini gün­lük ya­şa­mı­mızda, ti­ca­re­ti­mizde, eği­ti­mi­mizde ser­gi­le­meye mah­kû­muz. Hiç­bir ge­rek­çe­mi­zin ve ma­ze­re­ti­mi­zin bizi Rab­bi­mi­zin ‘ıka­bın­dan ve acıklı aza­bın­dan kur­ta­ra­ma­ya­ca­ğını bir an önce ha­tır­la­ma­lı­yız. Yap­tı­ğı­mız iş­le­ri­mizde ken­di­mizi ve çev­re­miz­de­ki­leri ikna etmek için kul­lan­dı­ğı­mız ge­rek­çe­le­ri­mizi ve ar­ka­sına sı­ğın­dı­ğı­mız ma­ze­ret­le­ri­mizi Rab­bi­mi­zin kabul edip et­me­ye­ce­ği­nin he­sa­bını, ki­ta­bını yap­mak zo­run­da­yız. De­ğilse so­nu­mu­zun hüs­ran ge­ti­re­ce­ğini söy­le­mek ke­ha­net ol­ma­ya­cak­tır.

Çözüm ‘takva’dır. Gün­lük bir işi­mizi ya­par­ken, bir ta­sar­rufta bu­lu­nur­ken, bir tutum ve dav­ra­nışı ter­cih eder­ken kul­lan­dı­ğı­mız ge­rek­çe­mi­zin Rab­bi­miz ta­ra­fın­dan kabul edi­lip edil­me­ye­ce­ğini sor­gu­la­ma­mız­dır bizi kur­ta­ra­cak olan. “Bu işi şu ge­rekçe ile ya­pı­yo­rum ama Rab­bim bu ge­rek­çemi kabul ede­cek mi?” dü­şün­cesi bütün ha­ya­tı­mıza yön ve­rirse bu kötü gidiş ter­sine dönüp dü­ze­le­bi­lir.

Kırk yıl önce gün­lük, haf­ta­lık, yıl­lık ya­şan­tı­la­rı­mızda büyük bir he­ye­canla yer ver­di­ği­miz ama şim­di­lerde ha­ya­tı­mız­dan çı­kar­dı­ğı­mız İslam’ın gü­zel­lik­le­rini ye­ni­den ha­tır­la­yıp ha­ya­tı­mıza dâhil et­meyi de­ne­me­li­yiz.

“Emr bi’l-ma‘rûf nehy ani’l-mün­ker”i ye­ni­den ha­ya­tı­mıza hâkim kıl­ma­lı­yız. Bir­bi­ri­mize mü­da­hale et­me­li­yiz, bir­bi­ri­mi­zin yap­tık­la­rına göz yum­ma­ma­lı­yız. Bir­bi­ri­mi­zin ha­ya­tına ka­rış­ma­lı­yız Hz. Ömer (r.a) gibi.

Ev­le­ri­mizi tek­rar soh­bet ve mi­sa­fir­lik hal­ka­la­rına aç­ma­lı­yız.

Kom­şu­la­rı­mı­zın sı­kın­tı­la­rını araş­tır­ma­lı­yız. On­larla ar­ka­daş­lık ve dost­luk kur­ma­lı­yız.

İm­kân­la­rı­mız­dan; maddî, ma­nevî, sos­yal im­kân­la­rı­mız­dan baş­ka­la­rını fay­da­lan­dır­ma­lı­yız.

Zikir, te­fek­kür hal­ka­la­rına ye­ni­den ka­tıl­maya baş­la­ma­lı­yız.

Ce­ma­ate ye­ni­den dâhil ol­ma­lı­yız.

Pa­ra­sal des­tek ver­di­ği­miz vakıf ve der­nek­le­ri­mizde be­de­nen de ça­lış­ma­lı­yız; gün­lük ve haf­ta­lık za­ma­nı­mı­zın ha­tırı sa­yı­lır bir kıs­mını, es­ki­den ol­duğu gibi bu sos­yal ça­lış­ma­lara ye­ni­den ayır­ma­lı­yız. “Yar­dım edi­yo­rum.” ba­ha­ne­siyle sos­yal ça­lış­ma­lar­dan uzak dur­ma­ma­lı­yız.

Ara­mızda se­lamı yay­ma­lı­yız.

Giyim ku­şa­mı­mıza ye­ni­den İslam’dan izler koy­ma­lı­yız.

Ev dü­ze­ni­miz, eş­ya­la­rı­mız ye­ni­den İslam re­fe­rans­ları ve iz­leri ta­şı­malı.

Mes­ken­lerde si­te­leş­mek­ten uzak­laş­ma­lı­yız. Ra­sû­lul­lah ﷺ, Müs­lü­man olan­ları bir si­tede top­la­madı. “Çoluk ço­cu­ğu­muzu eğit­mek için bir arada ol­ma­lı­yız.” ge­rek­çe­siyle gi­riş­ti­ği­miz mes­ken­lerde si­te­leşme ol­gusu, bizi sos­yal prob­lem­leri al­gı­lama im­kân­la­rın­dan mah­rum bı­raktı. Si­te­ler, ço­cuk­la­rı­mı­zın eği­ti­mine ve ter­bi­ye­sine katkı yap­mak ye­rine marka yarıştırma/tokuşturma alan­ları oldu.

Ak­raba zi­ya­ret­le­rine ye­ni­den iş­ler­lik ka­zan­dır­ma­lı­yız.

Bi­linç­lenme mak­satlı anma ge­ce­leri, kon­fe­rans­lar, toplu ge­zi­ler gibi sos­yal or­ga­ni­zas­yon­ları ye­ni­den can­lan­dır­malı ve ka­tıl­mak için gay­ret et­me­li­yiz.

İslam’ın si­yasî, ik­ti­sadî, iç­ti­maî sis­tem­le­rini konuşmaktan/tartışmaktan çok ölümü, ölüm son­ra­sını, kı­ya­met sah­ne­le­rini ko­nuş­ma­lı­yız.

“Allah sev­gisi”nden zi­yade “Allah kor­kusu”nu yay­ma­lı­yız. Ahi­ret ve mah­şer sor­gusu bi­lin­cini yay­gın­laş­tır­ma­lı­yız. Bizi kur­ta­ra­cak olan ve aya­ğı­mızı denk at­tı­ra­cak olan, “Allah kor­kusu”dur.

Ölümü ye­ni­den ha­ya­tı­mıza dâhil et­me­li­yiz. Es­ki­den ölüm­ler ev­le­ri­mizde ger­çek­le­şirdi, ölüm dö­şe­ğine evde ya­tı­lırdı, ce­naze defin iş­lem­leri ma­hal­lede ya­pı­lırdı ve ce­na­ze­le­ri­miz ma­halle me­zar­lı­ğına def­ne­di­lirdi. Yani ölümle iç içe ya­şar­dık. Şimdi öle­cek olan ya­kın­la­rı­mızı has­ta­neye kal­dı­rı­yo­ruz, ölüm has­ta­nede ger­çek­le­şi­yor, be­le­diye gö­rev­li­leri defin iş­le­rini or­ga­nize edi­yor ve şehir dı­şın­daki me­zar­lık­lara ce­na­ze­le­ri­mizi def­ne­di­yo­ruz. Bir­kaç gün içinde ölüm gün­de­mi­miz­den ve ha­ya­tı­mızda çı­kı­yor.

Bir ko­nuda tar­tı­şır­ken söy­le­di­ği­miz her ke­li­me­nin he­sa­bını Rab­bi­mize ve­re­ce­ği­miz bi­li­ciyle ko­nuş­ma­lı­yız. Allah ve Pey­gam­ber adına ko­nu­şur­ken dik­katli ol­malı, bol ke­se­den at­ma­malı, kı­ya­met bi­lin­ciyle ha­re­ket et­me­li­yiz.

Gün­lük ya­şa­mı­mız içinde her an ölüme ha­zır­lık bi­linci içinde ol­ma­lı­yız. Yarım saat sonra ge­le­bi­le­cek ölüm ve son­ra­sında he­sa­bını ve­re­bi­le­ce­ği­miz şe­kilde bütün iş­le­ri­mizi yü­rüt­me­li­yiz.

Her şey bit­miş değil. Bugün ve bu saat kendi be­de­ni­mi­zin sul­tan­lı­ğında İslam’ı hâkim kı­la­bi­li­riz. Top­lumda İslam’ı hâkim kı­la­bil­me­nin yolu bu­ra­dan ge­çi­yor:

“Bir top­lu­mun bi­rey­leri kendi ne­fis­le­rini de­ğiş­tir­me­dikçe Allah o top­lu­mun du­ru­munu de­ğiş­tir­mez”1

  1. Ra‘d, 13/11. ↩︎