Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Söyleşi

İlmin Anahtarı: Fedakârlık

Söyleşi:

Söyleşiyi yapan: Abdurrahman Kaya, Murat Ustakurt

36. Sayı · 2014/4

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

HÜSEYİN ARSLAN HOCAEFENDİ İLE…

Efen­dim lüt­fe­der­se­niz doğup ye­tiş­ti­ği­niz gün­leri din­le­ye­rek baş­la­mak is­te­riz soh­be­ti­mize…

El­ham­dü­lil­lahi Rabbi’l Âle­min. Ve’l âkî­betü li’l-müt­ta­gîn ve ef­dalü’s sa­lâti ve etemmü’t tes­lîm alâ Sey­yi­dinâ ve Se­ne­denâ Mu­ham­me­din ve alâ âlihî ve sah­bihî ec­mâîn.

Ev­vela, Allah ha­yırlı ni­yet­le­ri­nizde, ha­yırlı iş­le­ri­nizde mu­vaf­fa­ki­yet­ler ver­sin.

Vi­la­ye­tim ve doğum yerim Çan­kırı. Büyük köyü. Hafız mu­al­limi bir de­de­nin to­ru­nu­yum. Dedem Ali Na­suhi Ars­lan aynı za­manda ho­cam­dır. Hem anne ta­ra­fın­dan hem baba ta­ra­fın­dan iki de­de­min ismi de Ali. Esas hoca olan ba­ba­mın ba­bası, an­ne­min ba­bası Ali Efendi’ye ‘’ben to­ru­numu hafız ya­pa­ca­ğım, ne der­sin?’’; Dedem “Kar­de­şim, bu ha­fız­lık büyük bir lok­ma­dır, onu her mide erit­mez. Gel bizim to­runu işe baş­lat­ma­dan önce bir kont­rol ede­lim. Ba­ka­lım bu ez­berde ba­şarı sağ­la­ya­bi­le­cek mi?” dedi. Sonra bana “Gel ev­la­dım di­zime otur.” dedi. ‘’Bak ben bir şiir oku­ya­ca­ğım oku­du­ğum şiiri üç tek­rarda ez­ber­ler­sen çok iyi, beş tek­rara çı­karsa nor­mal, onu bu­lursa bi­raz­cık zor­lar bu ha­fız­lık işi seni.’’ dedi. Daha sonra şiiri okudu:

Yavaş at ile mûnis olsa bir güre

Huyunu alır onun göre göre

Sakın kötülerle hem dem olma

Zira kararır üzüm üzümü göre göre

Bir daha okudu. Üçüncü oku­maya geç­me­den ‘’Dur.’’ dedim. ‘’Ne o oku­ya­cak mısın?’’ dedi. ‘’Mü­sa­ade eder­sen oku­ya­yım’’ dedim. Oku­yunca afe­rin sen çok iyi hafız ola­cak­sın in­şal­lah diye kar­şı­lık verdi. Bakın be­yitte ne diyor: Sakın kö­tü­lerle düşüp kalkma; zira üzüm üzümü göre göre ka­ra­rır. Bu mevzu çok mü­him­dir. Daha o günde zih­nime koy­mu­şum­dur bu me­se­leyi.

Fakir beş altı ya­şın­day­ken dedem sözü üze­rine ha­fız­lığa baş­lattı. Altı ya­şın­day­dım, ha­fız­lığa baş­la­dım di­ye­bi­li­rim. Bizim dört ar­ka­da­şı­mız daha var. Onlar hepsi okul­dan me­zundu. Ben ise okula git­me­mi­şim. Onlar on üç, on dört yaş­la­rında. Neyse biz devam ettik. On se­ki­zinci sa­hi­fe­den gi­di­yor­dum, annem rah­metli ben 7 ya­şın­day­ken vefat etti. Ondan sonra biz devam ettik. Hafız çık­tık. O sı­rada ka­za­nın müf­tü­sü­nün bir oğlu vardı, Ahmed Efendi. O da de­demle ha­fız­lık ça­lı­yordu. De­demle müftü ara­sında şöyle bir ko­nuşma geç­miş, ben senin oğ­lunu hafız yap­maya ça­lı­şı­rım, olursa olur, sen de benim ço­cuğa Arapça okut. Bu an­laşma üze­rine biz de Arapça oku­maya baş­la­dık. 5 sene kış­ları oku­duk. Yazın iş olurdu. Ak­şama kadar ça­lı­şır­dık. İh­ti­yaç da var. Bu şe­kilde iki sene devam ettim. Yazın vakit yok kışın da ders çok. Benim ha­fız­lık za­yıf­ladı tabi. Üzül­düm buna. Ne der­ler; dim­yat’a pi­rince gi­der­ken ev­deki bul­gur­dan olmak. Ne yapıp edip bunu eski ha­line ge­tir­me­liy­dim. Dedim ki; ar­ka­daş­lar ya­tınca yat­sı­dan sonra ben bu işe hız ve­re­yim. Yat­sı­dan sonra ben oku­maya baş­lar­dım, oku­maya baş­la­dı­ğımda uykum da ge­lirdi tabi. Allah’ın lütfu ile uyuk­la­mamla be­ra­ber ben kal­dı­ğım yer­den devam eder­dim. Der­ken buna beş ay devam ettim. Beş ay her gece hatim ettim. Ha­fız­lı­ğım oturdu tabi. Bun­dan sonra Arapça’ya da ağır­lık ver­mek ge­rekti. Ho­ca­mız dedi ki ‘’ben size ka­fiye ve Ha­lebi Sağir oku­ta­ca­ğım; ama ben man­tık çok iyi bil­mem.’’ Onu da eski bir müftü vardı Er­zu­rumlu Ömer Hoca, man­tığı da ondan oku­duk. Böy­lece beş sene devam ettik. Öbür sene hocam ‘’ben hacca gi­de­ce­ğim’’ dedi. Ho­ca­mız hacca gitti. Orada kaldı. Tabi biz şimdi öksüz kal­dık. Köy­de­ki­ler dedi ki ‘’artık sen iyi oku­dun köye imam ol.’’ Dedim ki “köye imam olan­ları gö­rü­yo­ruz. İlim ola­rak ol­duğu yerde sa­yı­yor, iler­leme yok. Bana mü­sa­ade bu­yu­run ben oku­ya­ca­ğım.” Mü­sa­ade etmek is­te­me­di­ler, ‘’ka­ça­rım’’ dedim. Kaç­mak için ben Çer­keş’e gel­dim. Çer­keş’e gel­di­ğimi du­yunca beni orda ya­ka­la­dı­lar. Tek­rar köye gö­tür­dü­ler. Fakat ben şart koş­tum bu sefer. Dedim ki ‘’Ben yolu öğ­ren­dim, eğer beni okut­maya söz ve­rir­se­niz ha­tı­rı­nız için biraz daha ka­lı­rım. Ama ver­mez­se­niz gene ka­ça­rım.’’ Bu sı­rada dedem de hac­daydı. De­di­ler ki; ‘’deden gel­sin söy­le­ye­lim madem oku­mak is­ti­yor­sun.’’ Ni­ha­yet dedem geldi ‘’peki’’ dedi. Fakat biz geç kal­dık. An­kara’ya gel­dik. Orada Hacı Bay­ram Veli Camii’nin imamı Mus­tafa Efendi vardı, ondan ben biraz oku­ya­yım dedim. Mak­sat köye geri git­me­mek. Bu­rada bak­tım ki 25 tane ta­lebe var. Hepsi de hoca. Yaşlı başlı adam­lar. Ho­ca­e­fendi Ha­mî­diye Camii’nde ders oku­tu­yordu. Biz de tabi işin içine gir­dik. Ders oku­yan­lar yaşlı başlı adam­lar. Biz on­lara göre ço­cu­ğuz. Ho­ca­e­fendi dedi ki; ‘’oğlum sen on­lara ya­naşma on­ları an­la­maz­sın. Onlar demir leb­lebi. Molla cami oku­yor­lar. Belki an­la­rım’’ dedim. Peki, ‘’gel oku’’ dedi. Ben­deki kitap ka­yıt­sızdı. Ka­yıt­sız­dan oku­yunca ‘’ma­şa­al­lah’’ dedi. Er­tesi gün ‘’sen oku­ya­cak­sın’’ dedi. Er­tesi gün derse git­ti­ği­mizde ‘’gel hafız, oku ba­ka­lım’’ dedi. Ben de ora­ları hep ez­ber­li­yor­dum. ‘’Hocam, ez­bere mi oku­ya­yım yoksa me­tin­den mi oku­ya­yım’’. ‘’Ez­be­rinde var mı?’’ dedi. Var de­yince, ‘’oku ba­ka­yım’’ dedi. Ez­bere hem metni hem Türk­çe­sini oku­dum. “Bu kar­de­şi­miz hoca yahu” dedi, hiç unut­mam. Her neyse, orada altı ay kadar kal­dık. Ondan sonra ‘’hocam bana mü­sa­ade eder mi­si­niz?’’ dedim. Kal­kıp İs­tan­bul’a gel­dim.

İs­tan­bul Gün­leri…

1953’te İs­tan­bul’a gel­dim. Mer­hum Er­me­nekli Mus­tafa Saf­fet Efendi ile derse baş­la­dık. Aşağı yu­karı beş sene oku­dum Ho­ca­e­fen­di­den.

Saffet Efendi’den bahseder misiniz Hocam?

Saf­fet Efendi eski der­si­âm­lar­dan. Ken­disi 21 ya­şında der­si­âm­lığı ka­zan­mış. İs­tan­bul’a gel­miş. Er­me­nekli. 150’lik­ler­den. 9 sene Tür­kiye’den kaçtı. Önce Kıb­rıs’a, ar­dın­dan İtalya, İn­gil­tere, Fransa ve Bul­ga­ris­tan’a kaçtı. Sonra af çıktı, Tür­kiye’ye geldi. İyi bir âlim. Onun gibi âlim o za­man­lar hemen hemen yok gi­biydi. Allah rah­met ey­le­sin. Çok sı­kın­tı­lar çek­miş­ler. Ga­liba 1965’te vefat etti. Ben Şam’da idim o sıra.

Derslerinizi nerede yapıyordunuz?

Har­biye’de rad­yo­e­vi­nin kar­şı­sında evi vardı Ho­ca­e­fen­di­nin. Orada beş sene ders oku­duk. Daha sonra as­ker­lik vak­ti­miz geldi. 1958’de. As­kerde de oku­duk, okut­tuk, el­ham­dü­lil­lah. As­ke­ri­ye­den gel­dik­ten sonra Ömer Na­suhi Efendi bize imam­lık verdi. Ho­ca­e­fen­diye çok me­sele so­rar­dım. İs­mimi ‘Deli Hafız’ koy­muştu, Rah­metli. Bana telif et­tiği bütün ki­tap­ları verdi. Bir gün gene soru sor­maya git­ti­ğimde dedi ki; “Deli hafız, so­ru­yor­sun iyi güzel de ver­di­ğim ki­tap­lar­dan hiç tet­kik, tah­kik et­ti­ğin var mı?” ‘’Var’’ dedim. O zaman mu­vaz­zah il­mi­hal çık­mıştı yeni. Onu oku­muş­tuk. Bazı şey­lere o zaman ak­lı­mız er­mi­yor. ‘’Hocam bazı hu­sus­larda if­rada ka­çıl­ma­mış mı?’’ dedim. Yani in­san­lara hemen küfür ile hük­metme hu­su­sunda. ‘’Onlar iti­kada ait me­se­le­ler­dir.’’ dedi. İti­kadî me­se­le­ler, amelî me­se­le­ler gibi de­ğil­dir. İti­kat mev­zu­la­rın­dan bi­rinde kalp yan­lış bir fikre rıza gös­terse o kişi Allah mu­ha­faza yol­dan çıkar. Bu ni­ye­tini ifşa et­mesi ge­rek­mez. Fakat amel böyle de­ğil­dir. Ya­pıl­ma­dığı tak­dirde onun hay­rına yahut şer­rine hük­me­di­le­mez. Bu, çok mühim bir me­sele.

As­ker­den sonra iki buçuk sene imam­lığa devam ettim. Di­ya­nete geç­tik. Bak­tım ki hut­be­leri bile ken­di­leri mer­kez­den yol­lu­yor­lar aynı bugün ol­duğu gibi. ‘’Hocam şayet biz eh­li­yetli ol­du­ğu­muz için bu va­zi­feyi ver­diy­se­niz bize, biz ya­pa­rız. Madem eh­li­yet­si­ziz bizi niçin bu­raya al­dı­nız?’’ dedim ve is­tifa ettim.

Hocam Ömer Nasuhi Efendi’den ders okumadınız o halde?

Ömer Na­suhi Efendi’ye çok so­ru­lar sor­mu­şum­dur; ama kitap oku­ma­dım ken­di­sin­den.

Okuduğunuz diğer hocalarınızdan da biraz bahseder misiniz?

Bey­koz’da Osman Efendi’den Ter­ğîb oku­dum. Daha sonra Ali Yekta Efendi’den bir mik­tar oku­dum, Emin Saraç Hoca’nın ka­yın­pe­deri. Ku­dûrî şerhi oku­duk ondan. Bekir Haki Efendi’den bir mik­tar oku­dum. Sabah na­ma­zın­dan evvel Ho­ca­e­fendi oku­turdu bizi. İmsak vakti. Çok iyi bir in­sandı. Derste acele eder­dim. Bir gün bana ‘’niye acele edi­yor­sun?’’ dedi. “Hocam ben tâ Har­biye’ye gi­de­ce­ğim, Saf­fet Efendi ile derse. ‘’Nasıl?” “Yü­rü­ye­rek. Araba var ama param yok. İki sa­at­lik yer.’’ “Ne zaman ne­rede yemek yer­sin” de­mişti Ho­ca­e­fendi. Ben de “Bu­lur­sam yi­yo­rum, bu­la­maz­sam niyet edi­yo­rum’’ de­miş­tim hiç unut­mam. Hey gidi gün­ler… İs­mail Efendi’den kı­raat oku­dum. Rah­metli. Topal İs­mail Efendi. Dül­ger­zâde’de oku­duk. İs­mail Efendi’ye dedim ki ‘’Ben talim oku­ya­ca­ğım; ama zaman uy­mu­yor.’’ O yedi bu­çukta baş­lardı. Dedi ki ‘’sen akşam na­ma­zın­dan sonra gel. Ben sana talim-i Kur’an öğ­re­te­yim. Sen de bana Arapça mü­za­kere ya­par­sın.’’ Onun Kız­taşı’nda evi vardı. Bu şe­kilde 6 ay kadar devam ettik. Çok mü­ba­rek adamdı. Bir gün sor­dum ona ‘’aya­ğı­nız niye ke­sildi?’’ diye. ‘’Çok ya­ra­maz­dım. Babam beni ha­fız­lık kur­suna ver­mişti. Ben kendi ak­lımca yol çi­zer­dim. Bir gün Top­hane’den ge­çer­ken nasıl oldu bi­le­me­dim tram­vay geldi. Ve ayak­lar gitti. Tam üç sene has­ta­nede yat­tım. Tabii ya­şımda geçti. Ben de kendi ken­dime dedim ki; İs­mail sen hiç­bir şey ola­maz­sın eğer tutup bir hafız olur­san okur­sun, oku­tur­sun. Yoksa da hiç­bir şeye ya­ra­maz­sın. Ondan sonra ben hafız oldum’’ derdi. Allah rah­met ey­le­sin. İs­tan­bul gün­le­rim böyle. Bir mik­tar oku­duk­tan sonra Şam’a git­meye karar ver­dim. Fethu’l İslam Okulu var, oraya kayıt olduk. Dört sene kadar orada oku­dum. Daha sonra âci­zane bir belge ver­di­ler bize. “Tür­kiye’de geç­mez ama ahi­rette geçer in­şal­lah.” de­di­ler. Ora­dan da Me­dine’ye git­tim. Me­dine’de meş­hur İb­ra­him Ho­tenî Ho­ca­e­fendi vardı. Doğu Tür­kis­tanlı, Ha­nefî âlimi idi. Ondan da dört sene oku­dum. İb­ra­him Ho­tenî çok büyük bir ho­caydı. Ezher’de de ho­ca­lık yap­mış.

Mâ­likî mez­he­bin­den meş­hur Mu­ham­med Muh­tar Şın­gırtî vardı. Çok mü­ba­rek bir in­sandı. Ondan da Mâ­likî oku­duk bir müd­det. Bah­reynli bir ho­ca­mız­dan ismi ak­lımda değil Şafiî oku­duk.

Böyle ho­ca­lar­dan oku­duk­tan sonra 1970’te Tür­kiye’ye dön­dük. Ev­vela bizi ev­len­dir­di­ler. O ara­lar evi ge­çin­dir­mek için iş ara­mak mec­bu­ri­ye­tinde kal­dım. Bir ara tez­gâh­tar­lığa ni­yet­len­dim. Bak­tım ki bu iş bana göre değil. Daha sonra Eren­köy Kur’an Kursu’na al­dı­lar beni. On üç sene orada kal­dım. El­ham­dü­lil­lah, orada yüz otuz kadar hafız çı­kart­tım. Sonra 1984’te bizi ora­dan at­tı­lar. Ben de bu­raya (Pen­dik) gel­dim. Bu­raya gel­dik kül­liye ka­bî­lin­den bir cami yap­tık. Yedi sene bu­rada fahri imam­lık yap­tık. Bu­güne kadar top­lam on yedi sene oldu. Yedi sene kadar Arapça okut­tum. Altı sene ha­fız­lık yap­tır­dım. Şimdi de eli­miz­den gel­di­ğince devam edi­yo­ruz.

Hocam, Suriye’deki ilmi faaliyetlerden bahsedebilir misiniz?

Şimdi bakın Su­riye’de çok cev­her­ler var. Me­sela bizim med­re­sede sek­sen tane hoca vardı. Ak­şama kadar gelip giden dokuz yüz ta­lebe vardı. Bun­la­rın içinde zehir gibi ka­fası ça­lı­şan ta­le­be­ler var. Ho­caya sual tev­cih edi­yor­lar, hoca su­a­lin ce­va­bını ver­mek­ten aciz ka­lınca not edi­yor. Fethu’l İslam Camii’nin üst ka­tın­daki oda­lar­dan biri bana aitti. O ca­mide, tam benim oda­mın kar­şı­sında bir kü­tüp­hane vardı. İki yüz sek­sen bin kitap vardı içinde. Çok büyük bir yer. O za­man­lar Salih Far­fur Ho­ca­e­fendi med­re­se­nin ba­şında. “O so­ru­la­rın ce­va­bını ver­me­den kimse bu­ra­dan dı­şarı adım ata­maz.” derdi. Orada ica­bında bütün müş­kil­ler hal­lo­lur ve o me­se­le­ler hak­kında soran kişi bil­gi­len­miş olurdu. So­ru­ları ce­vap­sız bı­rak­maz­lardı yani. Çok büyük in­san­lardı onlar.

Hama müf­tüsü vardı Şeyh Mu­ham­med Beşir is­minde. Aca­yip, dahi bir in­sandı. 1982’de idam et­ti­ler. Onu da hiç unu­ta­mam. Şunu di­ye­yim ki; Şam’da büyük ilim var. Ma­ne­vi­yat da tamam. Zikir de fikir de orada var. Yani Şam çok ve­rimli bir yer.

Bakın şimdi; bir şey di­ye­ce­ğim. İlimle be­ra­ber ta­sav­vufu da ge­ti­re­bi­li­yor­san çok iyi.

İki Kanatlı Âlimler

Sizin ta­sav­vufî ha­yatla ta­nış­ma­nızı so­ra­bi­lir miyiz hocam.

1960’da oldu. Şöyle oldu. Ben, hocam Saf­fet Efendi’ye şöyle bir soru sor­muş­tum: “İmam-ı Ga­zâlî’nin şöyle de­di­ğini oku­duk: “Bu kadar ilim oku­dum; ama oku­du­ğu­muz bu ilimle amel ede­mi­yo­rum. Ben de bir has­ta­lık var. Bunun te­da­vi­sini bul­mak ge­re­ki­yor.” Hocam tas­dik etti. “Evet ne­ti­ceye ge­le­lim.” dedi. “İmam-ı Gâ­zâli, İs­fa­hânî’ye in­ti­sap etmiş, ondan ders almış. Ben de “Hocam bize de böyle bir şeyh efendi tav­siye eder mi­si­niz?” dedim. “Oğlum, ben de o mev­zuda ek­si­ğim, onun sı­kın­tısı çe­ki­yo­rum. Bi­ri­sini du­yu­yo­rum. Eğer şu diz­le­rim yü­rüse gidip elini öpe­ce­ğim, va­zife ala­ca­ğım.” dedi. Hocam o zaman 93 yaş­la­rında idi. 1956-57’lerde.

Ben “Nerde?” diye sor­dum. Söy­ledi. Celal Hoca vardı. So­ğa­nağa’da. Ondan da İhya oku­yor­duk. Ona sor­dum, Hocam bu­ra­larda bir ho­ca­e­fendi var­mış, duy­du­nuz mu diye. “Te­va­fuk; benim kom­şum­dur,” dedi. Git­tik. Elini öptük. Ho­ca­e­fendi, Mah­mud Sami Efendi’ydi. Bu şe­kilde bu ha­yatla da ta­nış­mış olduk. Mah­mud Sami Efendi ile daha son­ra­ları Şam’da da gö­rüş­meye devam ettik. Şam’a uğrar, bir­kaç gün durur, ora­dan Me­dine’ye ge­çer­lerdi.

Ne adam­lar gel­miş efen­dim İslâm dün­ya­sında. Ne ki­tap­lar ya­zıl­mış. Bizim mem­le­kette bu son yüz­yılda okun­ma­mış efen­dim. Okut­ma­mış­lar. Allah is­ti­ka­met­ten sap­tır­ma­sın. Allah hayat ve­re­cek, imkân ve­re­cek, oku­ya­cak­sın, oku­ta­cak­sın. Nef­sini kı­ra­cak­sın. Bu yolda, hiz­met yo­lunda sı­kın­tı­lara göğüs ge­re­cek­sin. Biz neler çek­tik. Şam’a gi­der­ken vize ver­mez­lerdi. Ne zor­luk­lar çek­tik. Allah is­ti­ka­met­ten sap­tır­ma­sın.

Günümüzü değerlendirirsek şayet; karşımıza nasıl bir tablo çıkmaktadır?

Şimdi, nis­be­ten iyi. Çok kötü gün­ler gör­dük. Bu­günkü has­ta­lık ne? Bir ta­nesi şu: Hı­ris­ti­yan­ları Cen­net’e sokma gay­reti. Şimdi gelip so­ru­yor­lar. Di­yo­rum “kar­de­şim ben fetva mer­ciî de­ği­lim. Fakat şunu di­ye­bi­li­rim ki; şayet bu­güne kadar gelen pey­gam­ber yo­lun­daki va­ris­ler bu­günkü Hı­ris­ti­yan­ları, Ya­hu­di­leri, Ehl-i ki­tabı tutup da kâfir kabul et­mişse; bunu ken­di­le­rin­den değil; bir yere da­yan­dır­dık­la­rın­dan söy­lü­yor­lar­dır. Bir nassa da­yan­dı­rı­yor­lar­dır. Bakın Hûd Sû­resi 17. ayette ne diyor Cenab-ı Hak: “… İşte onlar bu Kur’an’a ina­nır­lar. Her­hangi bir grup onu inkâr ederse ateş ona vaat edi­len yer­dir.”

İşte onlar Ehl-i ki­tap­tan ol­duğu halde pey­gam­be­rin gel­di­ğini duyar da iman ederse ne âlâ. Etmez, eski bil­diği üzere devam ederse; kâ­fi­rin ta ken­disi. Şimdi sen kim olu­yor­sun da on­ları cen­nete so­ku­yor­sun. Bakın bir hadis-i şerif’te de şöyle geçer:

“İsa (a.s) za­ma­nında ken­di­sine teb­liğ olu­nan dini ya­şa­yan kimse, öl­dü­ğünde cen­net­lik. İsa (a.s)’dan sonra olsa fakat benim gel­di­ği­min far­kında ol­masa, beni hiç duy­masa ve İsa (a.s)’nın ge­tir­diği emir­lere uygun hayat sürse o da Müs­lü­man; ama benim gel­di­ğimi duy­duk­tan sonra eski emir­le­rin ta­ma­mına ica­bet etse kâ­fir­dir.”

Bugün has­ta­lı­ğın başı bun­lar. Her şey gayet açık değil mi! Şimdi bu fikri sa­vu­nan­lar o de­re­ceye gel­di­ler ki efen­dim; geçen sene 23 Mayıs’ta Kutlu Doğum Haf­tası et­kin­lik­le­rinde ne de­di­ler bi­li­yor mu­su­nuz: “Bizi bu­güne kadar bir­bi­ri­mize düş­man ta­nı­tan zih­ni­yete yokuz. (Yani İslâm’a yokuz di­yor­lar da far­kın­da­lar mı, bil­mi­yo­rum.) Biz bir­bi­ri­mi­zin dostu, kar­de­şiy­mi­şiz de ha­be­ri­miz yok­muş” de­di­ler. Kalk­tı­lar, Ya­hu­di­lerle, ha­ham­larla, pa­paz­larla ku­cak­laş­tı­lar. İş mi?

Son olarak, ilim yoluna çıkan gençlere neler tavsiye edersiniz?

İşin başı efen­dim, oku­du­ğunu Allah rı­zası için oku­ya­cak talib-i ilim. Ondan sonra ilim, ça­lış­mak ister. Sağ­lam hafız olmak, Hafız olup ha­fız­lığı sağ­lam tut­mak ve unut­ma­mak çok önem­li­dir bu yolda. İlmin ya­rı­sı­dır. Hafız olan bir kimse de mu­hak­kak ge­ce­le­yin kal­kıp Kur’an oku­ma­lı­dır. Bu ni­me­tin şükrü ancak bu şe­kilde îfâ edi­le­bi­lir. Buna dik­kat et­meli ha­fız­lar. Biraz da yok­luğa, sı­kın­tıya kat­lan­mak ister. Fe­da­kâr­lık ister. Cenab-ı Hak bizi is­ti­ka­met­ten ayır­ma­sın

Muh­te­rem Hocam, vakit ayır­dı­ğı­nız için çok te­şek­kür ede­riz.