Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Kendini İdare Edebilmek

53. Sayı · 2018/3

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Se­fer­ber­lik ha­zır­lığı yapan bir ül­ke­nin va­tan­daşı ol­du­ğu­muzu farz ede­lim.

Haf­taya bir ilanla baş­lı­yo­ruz:

“Sem­ti­miz­deki bütün va­tan­daş­lara birer araç tes­lim edi­le­cek­tir. Va­tan­daş­la­rı­mız ken­di­le­rine tah­sis edi­len bu araç­larla bir ay sonra muh­te­lif ka­sa­ba­lara da­ğı­la­cak ve ida­re­nin ver­diği gö­rev­leri ye­rine ge­ti­re­cek­ler­dir.

Çağ­rıl­dı­ğı­nızda bir an bile ge­çir­me­den hemen geri dö­ne­cek­si­niz.”

Fakat or­tada büyük bir prob­lem bu­lu­nu­yor. Ma­halle aha­li­sin­den hiç kimse araba kul­lan­mayı bil­me­mek­te­dir. Durum yet­ki­li­lere bil­di­ri­li­yor. İdare, ko­nu­nun bir ay ön­ce­den haber ve­ril­me­si­nin se­be­bi­nin de zaten bu ol­du­ğunu ve bir aylık sü­rede ken­di­le­rine gön­de­ri­le­cek reh­ber­ler yar­dı­mıyla bu işin hal­le­di­le­bi­le­ce­ğini ifade edi­yor.

Bu reh­ber­ler sa­ye­sinde hem şo­för­lük öğ­re­ni­le­cek hem de ge­çi­ri­le­cek sü­reçte bizi bek­le­yen teh­li­ke­ler an­la­tı­la­cak­mış. Ku­ral­lara uyul­ma­dığı tak­dirde, gö­revi ye­rine ge­tir­me­di­ği­mizde kar­şı­la­şa­ca­ğı­mız ce­za­lar hu­su­sunda ge­rekli ikaz­larda bu­lu­nu­la­cak­mış.

Ve de­nil­diği gibi de olu­yor. Bir aylık süreç baş­lı­yor.

Ça­lı­şan­lar, yavaş yavaş fark edi­li­yor­lar. Fakat çoğu va­tan­daş işin cid­di­ye­tini an­la­ma­mış gibi. Yarın baş­la­rım, haf­taya öğ­re­ni­rim der­ken gün­le­rini heder edip ge­ride bı­ra­kı­yor­lar.

… Bir ay ge­çi­yor.

İn­san­lar di­rek­si­yon ma­hal­linde yola çıkma ta­li­ma­tını bek­le­mekte. Ta­li­mat ge­lince her biri yola ko­yu­lu­yor.

Araba kul­lan­mayı gü­zelce öğ­re­nen­ler yol­la­rına devam ede­dur­sun­lar. Gelin biz di­ğer­le­ri­nin ha­line göz ata­lım.

Sizce o ar­ka­daş­la­rı­mızı nasıl bir âkı­bet bek­le­mek­te­dir. Tah­mini çok da zor ol­masa gerek.

Bu kim­se­ler has­bel­ka­der ara­bayı ha­re­ket et­ti­re­bil­se­ler de yol­cu­luk­ları çok uzun sür­me­ye­cek­tir. Fakat bu kısa sü­rede pek çok eş­yaya hatta can­lıya dahi zarar ve­re­cek­ler, bi­ri­nin ara­ba­sına, başka bi­ri­nin iş ye­rine çar­pa­cak­lar­dır. Bir, iki der­ken… bu ki­şi­nin et­rafa ver­diği za­rar­dan zevk al­maya baş­la­dı­ğını dü­şü­nür­se­niz, iş iyice çı­ğı­rın­dan çı­ka­cak.

Gö­re­vini ye­rine ge­tir­mek mi? Bu telaş ve he­ye­can içinde nerde kaldı onu ha­tır­la­mak.

Ne­tice: Ya kendi gibi bi­riyle kar­şı­la­şa­rak ya da bir du­vara tos­la­ya­rak bu ma­ce­raya son ve­re­cek… Su tes­tisi su­yo­lunda kı­rı­lır.

“Geri gel!” ta­li­ma­tını ala­cak olan ise yal­nızca can­sız bir şe­kilde yı­ğıl­mış kalan ce­sedi ola­cak­tır.


Neden mi bah­se­di­yo­ruz?

Belki pek ço­ğu­muz an­la­mış­tır. Ken­di­miz­den bah­se­di­yo­ruz.

Tayin edil­miş bir zaman di­li­minde, be­lirli gö­rev­leri ye­rine ge­tir­mek üzere beden ka­lı­bı­mı­zın şoför ma­hal­line otur­tul­muş ken­di­miz­den bah­se­di­yo­ruz. Ger­çek biz­den.[1]

Rab­bi­miz; dünya ha­ya­tına gön­de­ri­len biz­ler­den, âkıl ve bâliğ olun­caya dek yal­nızca bir şeyi is­te­mek­te­dir desek ya­nıl­mış ol­ma­yız her­halde: Ken­di­mizi ta­nı­ma­mız, ken­di­mizi gü­zelce idare ede­bil­meyi öğ­ren­me­miz. Buna si­ya­set bile di­ye­bi­lir­si­niz. Ken­di­mizi ve yavaş yavaş da et­ra­fı­mız­daki in­san­larla iliş­ki­le­ri­mizi idare eder­ken ne­lere dik­kat ede­ce­ği­mizi öğ­ren­mek.

Bunun ne denli zor bir va­zife ol­duğu her­kesçe malum. Yal­nız ba­şı­mıza al­tın­dan kal­kı­lır bir iş ol­ma­dığı da. Bu se­beple bizi hayat ma­ce­ra­sına ha­zır­la­ya­cak reh­ber­ler de Rab­bi­miz ta­ra­fın­dan yer­yü­züne gön­de­ril­miş. Ki­mi­mi­zin hemen yanı ba­şına, ki­mi­mi­zin biraz uza­ğına. Ama biz ken­di­sini bul­maya karar ver­di­ği­miz an hemen ula­şı­la­bi­le­cek kadar yakın bir uzak­lığa.

Ken­di­mizi ta­nıma ça­ba­mız hiç şüp­he­siz hep devam ede­cek bir yol­cu­luk. İyi bir şoför ol­maya karar ver­miş bir ki­şi­nin her sü­rüşte biraz daha us­ta­laş­ması gibi.

Ah­lâkî de­ğer­le­ri­mi­zin far­kına var­ma­nın ken­di­mizi ta­nı­ma­nın köşe taş­la­rın­dan biri ol­du­ğuna geçen ya­zı­mızda temas et­miş­tik. Ve bunu yap­maya mec­bur ol­du­ğu­muza da.

Niye mi?

Et­ra­fı­mıza zarar ver­me­mek için. Et­ra­fı­mıza zarar ver­sek ne mi olur?

Müs­lü­man­lı­ğı­mız ze­de­le­nir. Tek­rar ede­lim Müs­lü­man­lı­ğı­mız ze­de­le­nir.

Zira iyi bir Müs­lü­man, elin­den ve di­lin­den diğer Müs­lü­man­la­rın zarar gör­me­diği kim­se­dir.”[2]

Na­maz­la­rı­mızı kı­la­rız, oruç­la­rı­mızı tu­ta­rız, ze­kât­la­rı­mızı ve­ri­riz ama yine de Müs­lü­man­lı­ğı­mızı ze­de­le­mek­ten kur­tu­la­ma­yız.

Bu id­di­a­mıza delil ola­cak iki hadis-i şe­rifi gelin bir­likte ha­tır­la­ya­lım:

Bir gün Pey­gam­ber Efen­di­miz (s.a.v) as­ha­bına sorar:

“Müf­lis kim­dir, söy­le­ye­bi­lir mi­si­niz?”

“Pa­ra­sını pu­lunu kay­be­den kim­se­dir Yâ Ra­sû­lal­lah!” der­ler.

Bakın Pey­gam­be­ri­miz (s.a.v) ce­va­ben ne bu­yur­mak­ta­dır:

“Bir Müs­lü­man kı­ya­met günü Allah’ın hu­zu­runa çıkar. Kıl­dığı namaz, tut­tuğu oruç, ver­diği ze­kât­larla pek çok sevap ka­zan­mış­tır. Ama ki­mine kötü söz­ler söy­le­yip, ha­ka­ret etmiş, ki­mine if­tirâ at­mış­tır; onun ma­lını yemiş, bunun ka­nını dök­müş, şunun ca­nını yak­mış­tır.

Hesap gö­rül­meye baş­la­nınca, yap­tığı iba­det­le­ri­nin se­vabı ha­ka­ret et­tiği, if­tira at­tığı, ca­nını yak­tığı kim­se­lere da­ğı­tıl­mış, daha üze­rin­deki kul hak­ları bit­me­den se­vap­ları tü­ke­ni­ver­miş­tir.

Baş­ka­la­rına ve­re­cek se­vabı kal­ma­dığı için, hak­la­rını ye­diği kim­se­le­rin gü­nahı o kim­se­nin sır­tına vu­rul­muş ve o da ce­hen­ne­min yo­lunu tut­muş­tur.

İşte asıl müf­lis bu kim­se­dir.”[3]

Allah Teâlâ, böyle bir âkı­bet­ten cüm­le­mizi mu­ha­faza ey­le­sin.

İkinci hadis-i şerif:

Ashâb-ı Kiram, Ra­sû­lul­lah’ın (s.a.v) ya­nında bir ha­nım­dan bah­se­dip şöyle de­di­ler:

“Yâ Ra­sû­lal­lah! Fa­lanca kadın ge­ceyi iba­detle, gün­düzü oruçla ge­çi­rir. Ça­lı­şır sa­daka verir. Fakat kom­şu­la­rıyla arası iyi de­ğil­dir, kö­tü­lük­leri se­be­biyle on­lara adeta il­lal­lah de­dir­tir. Bu kadın hak­kında ne bu­yu­rur­su­nuz?”

Peygamberimizin (s.a.v) ifadelerine dikkat edin

“O ka­dında hayır yok­tur, o ce­hen­nem­de­dir!”[4]

Be­ra­ber hayat sür­dü­ğü­müz ar­ka­daş­la­rı­mız, ak­ra­ba­la­rı­mız, kom­şu­la­rı­mız belki de so­kak­tan ge­çer­ken kar­şı­laş­tı­ğı­mız her­hangi biri… hesap günü gel­di­ğinde le­hi­mizde veya aley­hi­mizde şa­hit­lik ya­pa­cak kim­se­ler­dir.[5]

Bir gün geri çağ­rı­la­ca­ğız. Artık biz su­sa­cak ve on­la­rın şe­ha­det­le­rine kulak ve­re­ce­ğiz. Hatta çev­re­miz­deki in­san­lar­dan önce, ha­ya­tı­mız bo­yunca benim de­di­ği­miz ve ken­di­si­nin ba­kı­mıyla öm­rü­müzü heder et­ti­ği­miz be­de­ni­miz bile ko­nu­şa­cak, adeta düşen uça­ğın her şey­den önce kara ku­tu­suna iti­bar edil­diği gibi çev­re­miz­de­ki­le­rin şa­hit­lik­le­rin­den önce eli­mi­zin, di­li­mi­zin, gö­zü­mü­zün ifa­de­le­rine mü­ra­caat ed­le­cek.

Unut­ma­ya­lım ki beden ara­ba­mız âkıl-bâliğ ol­du­ğu­muz­dan andan iti­ba­ren bizim kont­ro­lü­müzde, bizim ira­de­miz doğ­rul­tu­sunda ça­lış­mak­ta­dır.

Öy­leyse dünya ma­ce­ra­mızı; bir du­vara tos­la­ya­rak son­lan­dır­ma­mak ya da ci­va­rı­mızda bu­lu­nan kötü ka­rak­terli in­san­larla bir­lik olup6öm­rü­müzü nef­sânî telaş ve he­ye­can­lar içinde tü­ke­te­rek va­zi­fe­mizi ihmal et­me­mek için ken­di­mizi ta­nı­ma­lı­yız. Beden ara­ba­mızı nasıl daha güzel kul­la­na­bi­li­riz, ah­la­kı­mızı nasıl gü­zel­leş­ti­re­bi­li­riz bunun gay­reti içinde ol­ma­lı­yız? Zira dü­şü­nüp ta­şın­ma­dan yapıp et­tik­le­ri­miz, söy­le­dik­le­ri­miz hep o ihmal et­ti­ği­miz ah­lâ­kı­mı­zın ha­ya­tı­mız­daki yan­sı­ma­la­rın­dan iba­ret­tir.

Ah­lâ­kı­mı­zın gü­zel­leş­me­sin­den mak­sa­dı­mız ne mi? Onu da ge­le­cek ya­zı­mızda ko­nu­şa­lım is­ter­se­niz.


[1] Bu ifa­de­nin zi­hinde oluş­tur­duğu soru işa­ret­le­rini gi­der­mek için bu yazı di­zi­si­nin bi­rinci ma­ka­lesi olan “İyi Bir İnsan Ta­nı­dı­nız mı?” isimli ya­zı­mıza ba­ka­bi­lir­si­niz. (Rey­han, 2018/1, Sayı:51)

[2] Bu­hârî, Îmân, 4.

[3] Müs­lim, Birr, 59.

[4] Edebü’l-Müf­red, 119.

[5] Bu şa­hit­li­ğin ne denli önemli ol­du­ğunu an­la­ya­bil­mek için şu hadîs-i şe­rîfi oku­ma­nızı tav­siye ede­rim: Enes bin Malik (r.a) an­la­tı­yor:

“Pey­gam­ber Efen­di­miz’in (s.a.v) ya­nın­dan bir ce­naze geçti. Ci­varda bu­lu­nan­lar ondan hayır ile bah­set­ti­ler. Bunun üze­rine Ra­sû­lul­lah (s.a.v) şöyle bu­yurdu: ‘Ve­ce­bet… Vacip oldu, vacip oldu, vacip oldu.’ Bir müd­det sonra başka bir ce­naze ge­çi­rildi fakat bu sefer ondan kötü bir şe­kilde söz edildi. Dil­ler ardı ar­ka­sına ondan kötü bir şe­kilde söz et­ti­ler. Bunun üze­rine Pey­gam­be­ri­miz (s.a.v) şöyle dedi: ‘Ve­ce­bet… Vacip oldu, vacip oldu, vacip oldu.’ Ra­sû­lul­lah’ın bu sözü üze­rine Hz. Ömer (r.a) şun­ları söy­ledi. ‘Anam babam size feda olsun Yâ Ra­sû­lal­lah! Bir ce­naze ge­çi­rildi, ondan iyi­likle söz edildi. Siz vacip oldu, vacip oldu, vacip oldu de­di­niz. Bir başka ce­naze daha ge­çi­rildi. Ondan kö­tü­lükle söz edildi fakat siz yine aynı şeyi de­di­niz, vacip oldu, vacip oldu, vacip oldu de­di­niz.’ Pey­gam­ber Efen­di­miz (s.a.v):

‘Ken­di­sin­den ha­yırla söz et­ti­ği­niz kim­seye cen­net vacip oldu, ken­di­sin­den kö­tü­lükle söz et­ti­ği­niz kim­seye de ce­hen­nem vacip oldu. Me­lek­ler Allah’ın gök­teki şa­hit­le­ri­dir. Siz­ler de Allah’ın yer­yü­zün­deki şa­hit­le­ri­si­niz! Siz­ler Allah’ın yer­yü­zün­deki şa­hit­le­ri­si­niz! Siz­ler Allah’ın yer­yü­zün­deki şa­hit­le­ri­si­niz!’ bu­yurdu.” (Bu­hârî, Ce­nâiz; Müs­ned-i Ahmed, 12526).

  1. Sâlihlerle birlikte olmamızı emreden Tevbe Sûresi’nin 119. âyet-i kerimesinin bir an ihmali halinde ne büyük kötülüklerin meydana geldiğine etrafına ibretle bakmayı öğrenmiş herkes şahittir desek mübalağa etmiş olmayız. ↩︎