Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Mü’minin Hayat Ölçüsü

14. Sayı · 2009/2

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Mü’min la yüs’el (so­rum­suz) bir var­lık de­ğil­dir. Bi­la­kis hu­ku­kul­lah ( Allah’a karşı olan gö­rev­le­rinde) ol­duğu gibi hu­kuku ibad(be­şeri mü­na­se­bet­ler) ko­nu­sunda da so­rum­lu­lu­ğunu müd­rik, öl­çülü bir hayat tarzı ya­şa­mayı gaye edi­nen şu­urlu uya­nık bir in­san­dır. Çünkü Allah (c.c) şöyle bu­yu­ru­yor:”O (Allah) yap­tı­ğın­dan mes’ul değildir.Onlar ise mes’ul­dür­ler. (En­biya Suresi/23.) Sonra yemin olsun o gün siz el­bette (o) ni­met­ler­den mut­laka so­ru­la­cak­sı­nız. (he­saba çe­ki­le­cek­si­niz). ( Te­ka­sur süresi/8.)

Sev­gili pey­gam­be­ri­miz de şöyle bu­yu­ru­yor: ”İn­sa­noğlu kı­ya­met gü­nünde 5 so­ruya cevap ver­me­dikçe Rab­bi­nin hu­zu­run­dan ay­rı­la­maz”.(Adı­mını ata­maz)

1: Öm­rünü ne­rede ifna et­ti­ğin­den (tü­ket­ti­ğin­den)

2: Genç­li­ğini ne­rede es­kit­ti­ğin­den.

3: Ser­ve­tini ne­re­den ka­zan­dı­ğın­dan.

4: Mal ve ser­ve­tini ne­re­lere har­ca­dı­ğın­dan

5: İl­miyle nasıl amel et­ti­ğin­den. (miş­ka­tül me­sa­bih c/4-52).

O halde bir mu’minin hayat öl­çüsü nedir ve ne ol­ma­lı­dır?

Şüp­he­siz mu’minin öl­çüsü Allah’ın ki­tabı Kur’an-ı Kerim ve Kur’anın mü­bel­liği olan Allah Ra­sülü(s.a.v)’in sün­ne­ti­dir.

Kur’an ve sün­net­ten ilham ala­rak Süf­yan-ı Servi(r.a)şöyle der: Söz kabul edil­mez amele dönüşmedikçe.Amel kabul edil­mez ih­lasa dö­nüş­me­dikçe. İh­lasla amel kabul edil­mez. Kur’an ve sün­net öl­çü­süne uy­ma­dıkça.

Tevbe süresi/119.ayeti ke­ri­me­sinde Ce­nabı hak bize bir ölçü ve­ri­yor ve bu öl­çüde sadık kal­ma­mızı is­ti­yor.”Ey iman eden­ler! Allah’tan it­tika edin ve sadık olan­larla be­ra­ber olun.”bu ayeti ke­ri­mede ce­nabı hak imanda doğ­ru­luk is­ti­yor,bunu da iki hu­susa bağ­lı­yor biri it­tika(gü­nah­lar­dan sa­kınma emir­lere sım­sıkı sa­rılma) di­ğeri sadık ki­şi­lerle be­ra­ber olmak. Çünkü gerek bu dün­yada gerek ahi­rette Ce­nabı Allah’ın lütuf ve ik­ram­la­rına nail ola­bil­mek için sa­dece iman yet­mi­yor. Takva nedir?

Takva: bir mayın tar­la­sında yü­rür­ken gös­ter­di­ği­miz dik­kat ve has­sa­si­yeti bir dü­şü­ne­lim bütün vü­cu­du­muz diken diken olu­yor. Adeta be­de­ni­mi­zin her par­çası göz ke­si­lir değil mi? Fani bir hayat için gös­ter­di­ği­miz bu has­sa­si­yet­ten daha faz­la­sını ebedi ve son­suz bir ha­ya­tı­mız için gös­ter­me­miz ge­rek­mez mi?

Bu has­sa­si­ye­ti­mizi ancak; di­li­mizi, eli­mizi, be­li­mizi. Gö­zü­müzü, gön­lü­müzü, ku­la­ğı­mızı ve aya­ğı­mızı haram ve ya­sak­lara do­kun­dur­ma­dan ömür ser­ma­ye­mizi tü­ket­mek su­re­tiyle gös­ter­miş ola­bi­li­riz. İşte takva budur. Hz. Ömer (r a ) Kabul Ahbar (r a) a tak­vayı an­la­tır mısın der. Kabul ahbar (r a) da ona sen ti­kenli, pıt­raklı bir yolda yü­rür­ken ne ya­par­sın? O da (zarar gör­me­mek için bütün gay­re­timle ken­dimi sa­kın­dır­maya ça­lı­şı­rım)der. Ka’ab işte takva budur der ve İbnul Mu­te­zil’in şu şi­i­rini ona okur.

“ Gü­nah­la­rın kü­çü­ğünü ve bü­yü­ğünü terk et­mek­tir takva di­ken­le­rin üze­rinde yü­rür­ken sa­kın­dı­ğın gibi (gü­nah­lar­dan) sakın küçük gü­nahı küçük ola­rak görme çünkü(ko­ca­man) dağ­lar kü­çü­cük taş­lar­dan olu­şur” (tef­siru sa­lebi c/1-68)

Tak­va­nın mer­te­be­leri(de­re­ce­leri)

  • Allah’ı inkar etmekten ve ona ortak koşmaktan ittika etmek(sakınmak) yani tevhid inancına sahip olmak.
  • İman ettikten sonra bil umum haram ve yasaklardan sakınıp Allah’ın emirlerine dört elle sarılmak
  • (ve yetebeddelü ileyhi bi şiraşirihi) yani kulun bütün varlığıyla Allah-ü Tealaya yönelip kalbini, zikrini ve fiillerini sadece ona tahsis edip harama düşer korkusu ile mübah sayılan birçok filleri terk ederek bunların aksi olan her şeyden sakınmak (kazıbeyzavı C /1-16)

Takva ile il­gili 258 ayeti ce­lile var­dır. Bun­lar­dan bir­ka­çı­nın me­al­le­rini arz etmek is­ti­yo­rum. «Kim Allah’tan it­tika ederse Allah ona işinde ko­lay­lık verir.» rı­za­sına uygun ha­re­ket et­meye mu­vaf­fak kılar, dünya ve ahi­ret iş­le­rini ko­lay­laş­tı­rır. (talak/4)

« Kim Allah’tan it­tika ederse Allah onun gü­na­hını örter ve ona mu­az­zam bir mü­ka­fat verir» (talak/5)

« Ve kim Allah’a ve Ra­sü­lüne itaat ederse ( ve kalan öm­ründe) Allah’tan kor­kar ve Allah’tan it­tika ederse işte onlar kur­tu­luşa eren­le­rin ta ken­di­le­ri­dir» (nur/53)

« Ey iman eden­ler Allah’tan it­tika edin ve doğru söz söy­le­yin (eğer böyle ya­par­sa­nız) Allah iş­le­ri­nizi ıslah etsin(dü­zelt­sin), gü­nah­la­rı­nızı ba­ğış­la­sın» (ve salih amel­ler yap­maya mu­vaf­fak kıl­sın) (ahzab/70-71)

«Eğer iman ve it­tika eder­se­niz size(he­saba sığ­maz de­re­cede) büyük bir mü­ka­fat var­dır.»(Ali İmran 5/179)

« Ey iman eden­ler Allah’tan it­tika edin ve ra­sü­lüne iman edin ki o rah­me­tin­den iki kat ver­sin. Ve sizin için yü­rü­ye­ce­ği­niz bir nur lut­fet­sin, sizi ba­ğış­la­sın » (hadit/28)

« Ey iman eden­ler Eğer Allah’tan it­tika eder­se­niz o size iyi ile kö­tüyü (hak ile ba­tılı hayır ile şerri doğru ile yan­lışı Allah’tan gelen ilham ile şey­ta­nın iğ­va­sını ayırt ede­bi­le­cek bir nur bir an­la­yış bir ka­bi­li­yet ve bir ilim verir)gü­nah­la­rı­nızı örter ve sizi ba­ğış­lar»

Me­al­le­rini sun­du­ğu­muz bu ayet­lerde vaad edi­len bu güzel mü­ka­fat­lara nail ola­bil­mek için Ce­nabı Hak biz­den sa­dece bir şar­tın ye­rine ge­ti­ril­me­sini is­ti­yor o da it­ti­ka­dır.(Tak­va­dır.)

« Ey iman eden­ler sa­dık­larla be­ra­ber olun.»

İmanda sa­da­kat sa­dık­larla be­ra­ber ol­mayı ge­rek­ti­rir aksi halde ima­nın za­yıf­lan­ma­sına hatta ze­va­line bile sebep ola­bi­lir. Allah ko­ru­sun. Sadi Şi­razi bu konu ile il­gili şöyle bir misal nak­le­der. Nuh (as) ın oğlu kötü ki­şi­leri ar­ka­daş edin­diği için pey­gam­ber ai­le­sin­den olma şe­re­fini kay­betti ve dış­landı (hud/46) buna mu­ka­bil es­habı keh­fin kö­peği Allah dost­la­rına ar­ka­daş ol­duğu için in­san­lık şe­re­fine yük­seldi. Bu kö­pe­ğin cen­net­lik ol­ması Allah dost­ları ile olan ar­ka­daş­lı­ğın­dan dolayıdır.Konuyla il­gili bir­kaç ayeti ce­lile me­a­lini nak­le­de­lim.

«O gün (mah­şer gü­nünde)her zalim (Ne­da­me­tin­den do­layı )iki elini ısı­rıp:Ne olurdu bende o pey­gam­be­rin ma­hi­ye­tinde bir yol edi­ney­dim. Ne yazık bana keşke fi­lanı dost edin­me­sey­dim di­ye­cek­tir. » (Fur­kan 27/28)]

«O gün (mah­şer günü)mut­ta­ki­ler dı­şında (bir bi­ri­nin) dostu olan­lar bir bi­rine düş­man ke­si­lir­ler » (zuh­ruf /67)

Allah re­sulü(s.a.v.)de « Kişi dos­tu­nun di­nin­den­dir. Bun­dan do­layı her bi­ri­niz ki­minle dost­luk yap­tı­ğına bak­sın » (bu­yu­ru­yor). Bir başka Ha­disi şe­rifte ise pey­gam­be­ri­miz şöyle bu­yu­ru­yor. «Kişi dos­tu­nun Ah­lakı üze­re­dir ken­di­sini dü­şün­düğü gibi seni dü­şün­me­yen kimse ile dost­luk yap­makta hayır yok­tur. » (keşfulhafa/c/2=201)

Şair Baki dost­luğu şöyle an­la­tı­yor :Bir dost var­dır gıda gi­bi­dir . Onu her gün arar­sın (gör­me­den du­ra­maz­sın.)

Bir dost var­dır ilaç gi­bi­dir icap et­ti­ğinde arar­sın .

Bir dost var­dır ki Has­ta­lık gi­bi­dir o seni arar.

Bir Allah dostu olan Ahmet Rufai (ks)haz­ret­leri diyor ki;Her kim sekiz sınıf in­sanla düşüp kal­karsa sekiz özel­liği artar.

1)Dev­let adam­ları ve ida­re­ci­lerle düşüp kal­karsa kibir, katı kalp­li­liği,

2)Zen­gin­lerle düşüp kal­kan­la­rın dünya ve dün­ya­lık şey­lere karşı hırsı,

3)Fa­kir­lerle düşüp kal­kan­la­rın ilahi tak­si­mata rıza ve tes­li­mi­yeti ,

4)Ço­cuk­larla düşüp kal­kan­la­rın oyun ve vakit ge­çirme ar­zusu

5) Ka­dın­larla düşüp kal­kan­la­rın ce­la­let ve şeh­veti,

6) Sa­lih­lerle düşüp kal­kan­la­rın iba­dete rağ­bet ve ar­zusu ,

7)Alim­lerle düşüp kal­kan­la­rın ilim me­rağı ve (takva) duy­gusu

8)Fa­sık­larla düşüp kal­kan­la­rın günah ve tev­beyi tehir etme ar­zusu artar.

Al­la­hım bize hakkı ol­duğu gibi an­la­mayı, an­lat­mayı ve an­la­dı­ğı­mızı ya­şa­mayı nasip eyle

Bizi sa­dık­larla be­ra­ber yaşat, sa­dık­larla be­ra­ber öldür.

Sa­dık­larla be­ra­ber haş­ret ve sa­dık­larla be­ra­ber naim cen­net­le­rinde bu­luş­mayı nasip eyle (Amin)