Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Müslümanların Yozlaşma Sebepleri (2)

30. Sayı · 2013/2

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Üm­me­tin din ve ah­lâ­kı­nın şe­kil­len­me­sinde ida­re­ci­ler­den sonra ikinci de­re­cede te­siri olan­lar âlim­ler­dir.

Allah Teâlâ, büyük bir il­ti­fatta bu­lu­na­rak kendi adın­dan ilim sa­hibi in­san­lara ad ver­miş, on­ları ki­ta­bında ulemâ (âlim­ler) diye isim­len­dir­miş­tir. Dini bi­len­lere bu adın ve­ril­mesi, o in­san­lar için büyük bir şe­ref­tir. Bir insan için dün­yada bun­dan daha büyük bir rütbe dü­şü­nü­le­mez.

Ra­sû­lul­lah (sav): “İn­san­lar­dan iki sınıf var­dır ki onlar dü­ze­lirse in­san­lar da dü­ze­lir, şayet onlar bo­zu­lursa in­san­lar da bo­zu­lur. Onlar âlim­ler ve ida­re­ci­ler­dir.”1 bu­yur­muş­tur. Mah­lû­ka­tın kur­tu­luşu on­lara bağlı ol­duğu gibi âle­min hüs­ranı da za­rarı da on­lara bağ­lı­dır. Çünkü hal­kın hi­dâ­yet ve da­lâ­leti on­lara ema­net edil­miş­tir. Âlim­le­rin fa­zi­let­lisi, âle­min en fa­zi­let­lisi ol­duğu gibi şer­lisi de mah­lû­ka­tın şer­li­si­dir.

Gerek âyet-i ke­rî­me­lerde ge­rekse hadîs-i şe­rîf­lerde mut­takî ve rab­bânî fa­zi­letli ilim sa­hip­leri övül­müş, fâsık ve fâ­cir­leri ise zem­me­dil­miş­tir. İyi­leri hak­kında Kur’ân-ı Kerîm’de: “Kul­ları için­den ancak âlim­ler, Allah’tan (hak­kıyla) kor­kar.”2 diye buy­rul­muş­tur.

Ra­sû­lul­lah (sav) Efen­di­miz de: “Âlim­lere hür­met edi­niz, çünkü onlar pey­gam­ber­le­rin va­ris­le­ri­dir. Kim on­lara hür­met ederse Allah’a ve Ra­sû­lüne hür­met etmiş olur.”3

“İlmi elde et­meyi is­te­diği halde eceli gelen kişi, ne­bî­lerle kendi ara­sında sa­dece nü­büv­vet farkı ol­duğu halde Allah Teâlâ’ya ula­şır.”4

“Kı­ya­met gü­nünde âlim­le­rin mü­rek­kebi ile şe­hit­le­rin kanı tar­tı­lır. Âlim­le­rin mü­rek­kebi şe­hit­le­rin ka­nın­dan üstün gelir.”5

“İlim talep etmek üzere bir yola gi­reni, Allah (cc) cen­net yol­la­rın­dan bir yola sokar. Me­lek­ler (de ondan) razı ol­duk­ları için, ilim talep eden ki­şi­nin bas­tığı yere ka­nat­la­rını se­rer­ler. Âlim olana yerde ve gökte olan­lar hattâ suyun için­deki ba­lık­lar (dahi) is­tiğ­far eder­ler…”6 diye mut­takî âlim­ler için bu müj­de­leri ve­rir­ken, bil­di­ğini giz­le­yen âlim­ler için de: “İl­mini giz­le­yene (hakkı söy­le­me­yen kötü âlim­lere) de, de­niz­deki ba­lık­lara, gökte uçan kuş­lara va­rın­caya kadar her şey lanet eder.”7 diye ikazda bu­lun­mak­ta­dır.

İlim öğ­ret­mek, fetvâ ver­mek, halkı irşâd mak­sa­dıyla vaaz ve ko­nuş­ma­lar yap­mak, bun­lar haddi za­tında çok güzel hiz­met­ler­dir. Ancak bun­lar, sa­dece Allah Teâlâ’nın rı­zası için ya­pıl­dığı zaman; makam ve mevki sev­gisi, mal elde etme ta­ma­hın­dan uzak, ihlâs ile ol­ması du­ru­munda fay­dalı olur. İh­lâ­sın alâ­meti de ih­ti­ya­cın dı­şında dün­yaya rağ­bet et­me­mek­tir.

Dünya mu­hab­be­tine esir olan­la­rın, ilim­le­rini makam, mevki ve şöh­ret için kul­la­nan­la­rın söy­le­dik­leri doğru ve baş­ka­la­rına fay­dalı olsa da bun­la­rın ilim­leri ken­di­leri için âhi­ret za­ra­rın­dan başka bir şey de­ğil­dir.8

Bugün para ka­zan­mak mak­sa­dıyla ya­zı­lan ki­tap­lar, şan ve şöh­ret için ve­ri­len kon­fe­rans­lar, radyo ve te­le­viz­yon prog­ram­la­rında ya­pı­lan şov­lar nasıl de­ğer­len­di­ril­me­li­dir?! Şey­tan aley­hilla’ne bun­ları kan­dır­mış. Bun­lar, “ken­di­le­ri­nin bir şey (ha­ki­kat) üze­rinde ol­duk­la­rını sa­nır­lar. İyi bilin ki onlar ger­çek­ten ya­lan­cı­dır­lar. Şey­tan on­ları et­kisi al­tına aldı da ken­di­le­rine Allah’ı an­mayı unut­turdu. İşte onlar şey­ta­nın yan­daş­la­rı­dır. İyi bilin ki şey­ta­nın yan­daş­ları hep ka­yıp­ta­dır­lar.”9 Bun­lar, ken­di­le­rini mük­tedâ bih (yol­la­rına uyu­lan) fa­zi­letli âlim sa­nı­yor­lar. Hey­hât! Ken­disi him­mete muh­taç dede / Nerde kaldı baş­ka­sına him­met ede…

Ra­sû­lul­lah (sav): “Kı­ya­met gü­nünde en şid­detli azaba uğ­ra­yan kimse, ilmi ken­di­sine fayda ver­me­yen âlim­dir.”10

“…Bir adam ilim öğ­ren­miş ve öğ­ret­miş ve kurrâ olmuş. Bu adam kı­ya­met günü hesap ver­meye ge­ti­ri­lir. Ona (dün­yada) ve­ri­len ni­met­ler ha­tır­la­tı­lır ve o da ha­tır­lar. Ona denir ki: ‘Sen bu (akıl) ni­meti ile ne amel iş­le­din?’ O da: ‘Yâ Rabbi, ilim öğ­ren­dim ve öğ­ret­tim ve senin için Kur’ân oku­dum.’ der. Ona: ‘Yalan söy­le­din! Sen ilmi, sana âlim (mü­der­ris, pro­fe­sör) de­sin­ler diye öğ­ren­din. Kur’ânı ise, sana kurrâ, hâfız-ı kelâm de­sin­ler diye oku­dun ve öyle de dendi.’ denir. Sonra em­re­di­lir, ateşe atı­lın­caya kadar yüzü üstü sü­rü­tü­lür ve ni­ha­yet ce­hen­neme atı­lır…”11

Cenâb-ı Hakk, Kur’ân-ı Kerîm’de İs­rail oğul­la­rı­nın avâmı (halkı) ve on­la­rın âlim­leri için: “On­lar­dan bir­ço­ğu­nun günah, düş­man­lık ve haram ye­mede ya­rış­tık­la­rını gö­rür­sün. Yap­tık­ları ne kadar kö­tü­dür! Din adam­ları ve âlim­leri on­ları (halkı), günah olan söz­leri söy­le­mek­ten ve haram (fâiz ve rüş­vet) ye­mek­ten me­net­se­lerdi ya! Yap­tık­ları işler (âlim­le­rin şahit ol­duk­ları gü­nahı nehy et­me­me­leri) ne kö­tü­dür!”12

Âyet-i ke­rîme’de avâ­mın iş­le­miş ol­duğu gü­nah­lar “ya’melûn” (amel) ke­li­mesi ile âlim­le­rin gü­naha ses çı­kar­ma­ma­ları da “yasna’ûn” (san’at) ke­li­me­siyle ifade edil­miş­tir. Bu­rada âlim­lere ve­ril­mek is­te­nen mesaj, avâm olan hal­kın adet ola­rak, ge­lişi güzel iş­le­diği gü­nah­ları, sakın siz sanat ha­line ge­ti­re­rek pro­fes­yo­nelce iş­le­me­yin­dir. Onun için, Kur’ân-ı Kerîm’de âlim­leri bu âyet­ten daha fazla azar­la­yan başka bir âyet yok­tur den­miş­tir. Men­fa­at­le­rine do­ku­nur kor­ku­suyla bil­dik­le­rini du­yur­ma­yan, Allah Teâlâ’nın ah­kâ­mı­nın çiğ­nen­me­sine ses­siz kalan, hak­sız­lık­lar kar­şı­sında susan bu gibi in­san­la­rın şey­tan­dan ne farkı var­dır?!

Allah Teâlâ, in­san­la­rın ta­ma­mın­dan ru­bû­bi­ye­tine,13 pey­gam­ber­ler­den ri­sâ­let ve nü­büv­vet va­zi­fe­le­rini ya­pa­cak­la­rına14 dair söz al­dığı gibi, âlim­ler­den de ilmi giz­le­me­yip açık­la­ya­cak­la­rına dair söz aldı.15

Pey­gam­ber­ler ri­sâ­let ve teb­lîğ va­zi­fe­le­rini, can­ları pa­ha­sına kar­şı­lık­sız ye­rine ge­tir­me­le­rine rağ­men onlar hak­kında Cenâb-ı Hakk: “El­bette ken­di­le­rine pey­gam­ber gön­de­ri­len­lere de, gön­de­ri­len pey­gam­ber­lere de mut­laka so­ra­ca­ğız.”16 bu­yur­mak­ta­dır. Üm­met­lere, pey­gam­ber­le­rine iman edip on­la­rın yo­lun­dan gidip git­me­dik­leri; pey­gam­ber­lere de teb­lîğ va­zi­fe­le­rini yapıp yap­ma­dık­la­rın­dan; âlim­lere de ilim­le­rini giz­le­yip giz­le­me­dik­le­rin­den so­ru­la­cak­tır. İda­re­ci­lere ya­ran­mak için hakkı giz­le­yip açık­la­ma­yan âlim­ler hem ken­di­le­ri­nin hem ida­re­ci­le­rin hem de top­ye­kûn üm­me­tin adım adım fe­la­ke­tini ha­zır­lar­lar.

Uzun sa­vaş­lar ne­ti­cesi ak­sa­yan med­rese eği­timi ıslah edi­le­ceği yerde lağ­ve­di­lip kal­dı­rıl­mak sû­re­tiyle İslâm’ın eği­tim ve öğ­re­ti­mine asla mü­sa­ade edil­medi. Daha sonra başka kay­gı­larla bu yasak gev­şe­tildi ama takip edi­len sinsi metot ve okul­larda uy­gu­la­nan müf­re­dat prog­ram­la­rıyla İslam’ın de­rin­le­me­sine öğ­re­nil­me­si­nin önüne ge­çildi. Kur­may din adamı ye­rine, uzat­malı din adamı ye­tiş­ti­ril­mesi he­def­lendi. Bu cüm­le­leri, bir za­man­lar Di­ya­net İş­le­rin­den so­rumlu bir bakan böyle ifade et­mişti. İnsan ka­rak­te­rini hak na­mına ma­ya­la­yan rab­bânî âlim­ler aza­lınca, ku­rulu dü­zen­le­rin tem­sil­ci­leri, el­le­rin­deki yet­kiyi ve ken­di­le­rine uyan dün­ya­pe­rest âlim­leri de kul­la­na­rak hal­kın ka­bi­li­ye­tini ve ka­rak­te­rini bozup pe­ri­şan et­ti­ler. Hak na­mına ma­ya­lan­ması ge­re­ken ne­sil­leri şer ma­ya­sıyla ma­ya­la­dı­lar.

Sathî (yü­zey­sel) bir din an­la­yışı ile mil­leti avu­tup oya­la­dı­lar. Top­lu­mun dinle te­ma­sını ola­bil­di­ğince aza in­dir­di­ler. Din aley­hine olan yı­kıcı akım­lara ve din düş­man­la­rına açık kapı bı­ra­ka­rak dinin ör­se­len­me­sine, ah­kâmı ile alay edil­me­sine, hal­kın inanç­la­rı­nın su­lan­dı­rı­lıp bu­lan­dı­rıl­ma­sına zemin ha­zır­la­dı­lar. Bu sü­reçte Müs­lü­man­la­rın akıl­ları, inanç­ları, hayat an­la­yış­ları, iba­det alış­kan­lık­ları, ah­lâkî ya­pı­ları, aile ha­yat­ları, edep, hayâ, ar ve namus duy­gu­ları tah­rip edi­le­rek yoz­laş­tı­rıldı. Genç­ler az­dı­rı­lıp baş­tan çı­ka­rıldı. Top­ye­kûn üm­me­tin hi­dâ­yet çiz­gi­sin­deki is­ti­ka­meti ters yüz edildi. Yani eski ilâhî ki­tap­la­rın ba­şına gelen tah­rî­fât, Müs­lü­man şa­hıs­la­rın ba­şına tah­rî­bât ola­rak geldi.

Ra­sû­lul­lah (sav) Efen­di­miz: “İn­san­lar üze­rine bir zaman gelir ki onda ulemâ, kö­pek­le­rin öl­dü­rül­düğü gibi öl­dü­rü­lür. No­laydı da âlim­ler o zaman ken­di­le­rini ahmak (aptal) gös­ter­se­lerdi.”17 Hiç­bir üm­me­tin ule­mâ­sı­nın ba­şına gel­me­yen büyük bir fe­la­ket bu üm­me­tin ule­mâ­sı­nın ba­şına geldi. Hadîs-i şe­rî­fin son ke­li­mesi, Râ­mûzu’l-ehâ­dîs şerhi Le­vâ­miu’l-ukûl’da, “te­hâ­mekû” (ahmak gö­rün­seydi) ye­rine, “te­câme’û” (bir­lik ol­saydı) diye ka­yıt­lan­mış­tır18 ki bu du­rumda, ilim eh­li­nin küfür kar­şı­sında bü­kül­mez tek bir bilek, aynı gaye için çar­pan tek yürek ol­ma­ları hedef ola­rak gös­te­ril­miş­tir.

O dö­nem­lerde Nakşî şeyh­le­rin­den Ab­dü­la­ziz Bek­kîne (rh)’nin sara tut­muş özür­lü­ler gibi yolda gi­der­ken çap­raz çap­raz yü­rü­dü­ğünü, Haç­kalı Baba (rh)’nın şe­hirde on san­tim­lik kal­dı­rım­dan iner­ken ken­di­sini aptal ye­rine ko­ya­rak ‘Hoppa!’ di­ye­rek at­la­ma­sı­nın ne demek ol­du­ğunu şimdi bu hadîs-i şe­rîfi gör­dük­ten sonra daha iyi an­lı­yo­rum.

Bugün elde edi­len bazı im­kân­lar, işte bu fe­da­kâr âlim­le­ri­mi­zin tabir ca­izse mer­di­ven altı ça­lış­ma­ları ve gay­ret­le­riyle, Müs­lü­man mil­le­ti­mi­zin de sabır ve me­tâ­netle di­ren­me­leri ne­ti­ce­sinde, ne kadar ve­rir­sen o kadar alır­sın he­sa­bıyla elde edi­le­bil­miş­tir.

Ve âhiru da’vânâ eni’l-hamdü lil­lâhi rabbi’l-âle­mîn.

  1. Kenzü’l-ummâl, X, 191. ↩︎
  2. Fâtır; 35/28. ↩︎
  3. Câmiu’l -ehâdîs, V, 391. ↩︎
  4. Taberânî, el-Mu’cemü’l-evsat, IX, 174. ↩︎
  5. Câmiu’l -ehâdîs, IV, 23. ↩︎
  6. Ebû Dâvûd, III, 354. ↩︎
  7. Kenzü’l-ummâl, X, 190. ↩︎
  8. İmâm Rabbânî, Mektûbât, I, 68. ↩︎
  9. Mücâdele; 58/18-19. ↩︎
  10. Taberânî, I, 305. ↩︎
  11. Müslim, VI, 47. ↩︎
  12. Mâide, 5/62-63. ↩︎
  13. Araf; 6/172. ↩︎
  14. Ahzâb; 33/7. ↩︎
  15. Kenzü’l- ummâl, X, 190. ↩︎
  16. Araf; 6/6. ↩︎
  17. Câmiu’l-ehâdîs, XXIII, 464. ↩︎
  18. Ahmed Ziyâüddîn, Levâmiu’l-ukûl, V, 289. ↩︎