Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Osmanlı Devleti’nden Günümüze Evde Sağlık

47. Sayı · 2017/3

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Ül­ke­mizde 2003 yı­lında baş­la­tı­lan de­ği­şim ve sağ­lıkta dö­nü­şüm prog­ram­la­rı­nın en önemli hiz­met­le­rin­den biri de evde bakım ve evde sağ­lık hiz­met­le­ri­dir. Bu hiz­met biz­lere va­tan­daş­la­rı­mıza karşı üst­len­di­ği­miz va­zi­fe­leri ye­rine ge­tirme im­kanı ve­rir­ken hem muh­taç, kim­se­siz ve ya­tağa ba­ğımlı hasta ve yaş­lı­la­rı­mıza hiz­met et­me­nin ma­nevî haz­zını tat­ma­mıza yar­dım eder, hem de dün­ya­nın ilk defa evde sağ­lık hiz­meti veren ül­kesi olma gu­ru­runu ya­şa­tır. Evde bakım hiz­meti mil­let ola­rak ec­da­dı­mız­dan bize kalan bir mi­ras­tır.

Yaş­lı­ları ko­ruma hiz­me­tini veren ilk kurum Sel­çuk­lu­lar dö­ne­minde 11. yüz­yılda ku­rul­muş­tur. Yine 12. ve 13. yüz­yılda Sel­çuklu dö­ne­minde, bi­ma­ris­tan veya da­rüş­şifa adı al­tında Ana­dolu’da yüz­lerce has­tane ve re­ha­bi­li­tas­yon mer­kezi ku­rul­muş­tur. Hasta-özürlü re­ha­bi­li­tas­yon ve bakım hiz­met­leri yö­nün­den bi­ma­ris­tan­lar, tıp ve psi­ki­yatri ta­ri­hinde önemli bir yer al­mak­ta­dır. Çünkü, bi­ma­ris­tan­lar, kendi bün­ye­le­rinde “mis­kin­ler tek­kesi” üni­te­le­rine de sa­hip­ti­ler. Bu­ra­larda özel­likle ba­kıma muh­taç akıl has­ta­ları ile meş­gul olun­makta ve ken­di­le­rine özel müzik te­da­visi de uy­gu­lan­mak­taydı.

Os­manlı İm­pa­ra­tor­luğu’nun te­şek­kül dö­nemi es­na­sında, her şeh­rin fet­hin­den sonra, Sel­çuklu ge­le­ne­ği­nin bir de­vamı ola­rak, dev­let adam­la­rı­nın ve zen­gin ha­yır­se­ver­le­rin kat­kı­la­rıyla vakıf sta­tüsü al­tında sos­yal bakım hiz­met­leri sunan ku­ru­luş­lar inşa edil­miş­tir. Os­man­lı­lar; bir ta­raf­tan, Ana­dolu Sel­çuklu Türk­le­ri­nin mi­ras­çısı ola­rak, geç­miş yüz­yıl­larda Sel­çuk­lu­lar ta­ra­fın­dan ku­ru­lan bir­çok sağ­lık ve sos­yal hiz­met ku­ru­lu­şu­nun vak­fi­ye­sini aynen be­nim­se­ye­rek, bun­la­rın ge­le­cek yüz­yıl­larda da sos­yal gö­rev­le­rini sür­dü­re­bil­me­leri için, vakıf ge­lir­le­rini ar­tır­mış­lar­dır. Diğer ta­raf­tan da mev­cut ku­ru­luş­lara yeni va­kıf­lar yo­luyla daha çok ve daha kap­samlı sos­yal te­sis­ler (kül­li­ye­ler) ilave et­miş­ler­dir.

Or­ta­çağ Av­rupa’sında “şey­tanî” has­ta­lık­lara ya­ka­lan­dık­ları dü­şü­nü­len yaşlı ve özür­lü­le­rin ya­kıl­dığı bir de­virde, Os­man­lı­lar, cüz­zam­lı­ları, cüz­zam­hâne (Lep­ro­zor­yum) de­ni­len bakım mer­kez­le­rinde ko­ruma al­tına alır­lardı. Ba­kıma muh­taç cüz­zam­lı­la­rın ge­çim­leri ise vakıf ge­lir­leri ile sağ­la­nırdı. Sos­yal ve doğal meş­gu­li­yet­ler te­ra­pisi çer­çe­ve­sinde bazı cüz­zam­lı­lar, et­rafı du­varla çev­ril­miş ağaçlı bah­çe­lerde tavuk ve keçi bes­leme im­kâ­nına da sahip olurdu.

Sos­yal bakım hiz­met­le­ri­nin ya­nında, Os­manlı va­kıf­ları, eği­tim, sağ­lık, spor, kül­tür, sanat, din ve sos­yal yar­dım hiz­met­le­ri­nin ifa­sında önemli bir yere sa­hipti. Va­kıf­lar ara­cı­lığı ile, başta yok­sul­lara, sa­kat­lara, ye­tim­lere, dul­lara, kim­se­siz­lere, has­ta­lara, güç­süz­lere ya­pı­lan her türlü yar­dım, ku­rum­laş­tı­rıl­mış bir sos­yal sis­tem içinde ce­re­yan et­mek­teydi. Bugün be­le­diye ve kamu ku­rum­la­rı­nın üst­len­diği sos­yal (bakım) hiz­met­le­ri­nin büyük bir bö­lümü, geç­mişte Os­manlı vakıf mü­es­se­se­leri ta­ra­fın­dan ger­çek­leş­ti­ril­miş­tir.

Sağ­lık ve sos­yal bakım ala­nında Fatih Sul­tan Meh­met Han’ın va­si­yet­na­mesi bu ge­le­ne­ğin en önemli ör­ne­ğini oluş­tur­mak­ta­dır. Fatih Sul­tan Meh­met Han de­miş­tir ki: “Ben ki, İs­tan­bul fa­tihi, abd-i âciz (âciz kul) Fatih Sul­tan Meh­med, bi­zâ­tihi alın te­rimle ka­zan­mış ol­du­ğum ak­çe­le­rimle satın al­dı­ğım İs­tan­bul’un Taş­lık mev­ki­inde kâin (bu­lu­nan) ve mâ­lumu’l-hudut olan 136 bap (parça) dük­ka­nımı aşa­ğı­daki şart­lar mu­va­ce­he­sinde (doğ­rul­tu­sunda) vakf-ı sahih ey­le­rim: Bu gayr-i men­ku­lâ­tım­dan (ta­şın­maz mal) elde olu­na­cak ne­ma­larla (ge­lir­lerle) İs­tan­bul’un her so­ka­ğına iki­şer kişi tâyin ey­le­dim. Bun­lar ki, el­le­rin­deki bir kap içinde kireç tozu ve kömür külü ol­duğu halde, günün be­lirli sa­at­le­rinde bu so­kak­ları ge­ze­ler. So­kak­lara tü­kü­ren­le­rin, tü­kü­rük­leri üze­rine bu tozu dö­ke­ler ki, yev­miye 20’şer akçe al­sın­lar, ay­rıca 10 cer­rah, 10 tabip ve 3 yara sa­rıcı tâyin ve nasp ey­le­dim (gö­rev­len­dir­dim). Bun­lar ki, ayın belli gün­le­rinde İs­tan­bul’a çı­ka­lar, bi­lâ­is­tisnâ (is­tis­na­sız) her ka­pıyı vu­ra­lar ve o evde hasta olup ol­ma­dı­ğını so­ra­lar, var ise şi­fâsı ya da müm­künse şi­fâ­yap ola­lar (şifa ve­re­ler).”

Geç­mişte da­rüş­şifa, akıl has­ta­ha­nesi, tab­hâne (mi­sa­fir­hâne), ne­ka­hat­hâne, aş­hâne, hamam, med­rese gibi top­lum sağ­lığı ve eği­timi ile il­gili kül­liye şek­linde bir çok sos­yal tesis ya­pıl­mış­tır. Bun­lar­dan bi­risi Edirne’de ya­pı­lan II. Ba­ye­zid Kül­li­yesi’dir. Bu kül­liye mi­marî ve şe­hir­ci­lik ba­kı­mın­dan mer­kezî sis­temde yeşil bir sa­haya inşa edi­lişi, akıl has­ta­la­rı­nın su ve mü­zikle te­da­visi için, akus­ti­ğin sağ­lan­ması, teh­li­keli has­ta­la­rın tec­ridi, ha­va­lan­dırma sis­te­mi­nin oluş­tu­rul­ması gibi ko­nu­lar göz önünde tu­tu­lursa, Batı top­lum­ları böyle pro­je­leri ancak 18-19. asır­larda ger­çek­leş­ti­re­bil­miş­tir.

Os­manlı İm­pa­ra­tor­lu­ğu­nun bir diğer önemli kül­li­ye­le­rin­den olan Sü­ley­ma­niye Da­rüş­şi­fası diğer has­ta­ne­ler gibi, 40-50 ya­taklı ve yak­la­şık 30 ki­şi­lik geniş bir per­so­nele sa­hipti. Di­ğer­le­rin­den farklı ola­rak, özel bir asa­biye (nö­ro­loji) bö­lümü de kül­liye içinde bu­lun­du­ru­lu­yordu.

  1. ve özellikle 18. yüzyılın sonlarında, Osmanlı İmparatorluğu’nun duraklama devresi başlamış, ekonomik yetersizlikler sebebiyle bu dönemlerde sağlık ve bakım hizmetlerinde yenileşmeye gidilememiştir. Ancak, daha önce kurulan sağlık ve sosyal hizmet müesseseleri, halka hizmet etmeye devam etmiştir.

Tan­zi­mat’tan önce, Os­manlı sağ­lık ve bakım hiz­met­leri, İs­lâmî ve klâ­sik bir ka­rak­ter ta­şı­mak­taydı. Tan­zi­mat’la be­ra­ber ba­tı­lı­laşma akımı baş­la­mış ve sağ­lık hiz­met­leri de buna göre, bir de­ği­şime uğ­ra­mış­tır. Me­selâ, daha ön­ce­den bi­mar­hâne ola­rak ad­lan­dı­rı­lan sağ­lık ku­ru­luş­ları, Sul­tan Ab­dül­me­cit’in an­nesi Bezm-i Alem Va­lide Sul­tan ta­ra­fın­dan yap­tı­rı­lan “Gu­reba-i Müs­li­mîn Has­ta­hâ­nesi”, ilk defa “has­ta­hane” ola­rak isim­len­di­ril­miş­tir. Büyük bir ih­ti­malle Münih’teki “All­ge­me­i­nes Kran­ken­haus” has­ta­ha­nesi örnek alı­na­rak ya­pı­lan bu mo­dern ve sivil Os­manlı has­ta­ha­nesi, fakir ve garip Müs­lü­man has­ta­lara vak­fe­dil­miş­tir.

Os­manlı Dev­leti’nin son­la­rına doğru yaş­lı­lara ve ba­kıma muh­taç­lara ku­rum­sal (ya­taklı) bakım hiz­met­leri ver­mek ama­cıyla ku­ru­lan en son bakım yurdu, İs­tan­bul’da II. Sul­tan Ab­dül­ha­mit Han ta­ra­fın­dan 1895 yı­lında ku­ru­lan Da­rü­la­ceze (Düş­kün­ler Evi)’dir. Da­rü­la­ceze’nin ilk ni­zâm­na­me­sinde açı­lış ama­cına yö­ne­lik bu­günkü dile çev­ril­miş ifa­de­le­rinde, “Ken­di­sini ge­çin­di­re­cek hâli, tâ­kati ol­ma­yan sa­kat­lar ve has­ta­lar, ken­di­le­rine şer‘an bak­makla mü­kel­lef kim­se­leri yok ise veya ya­kın­ları bu­lu­nup da onlar da ken­di­le­rini ge­çin­dir­mek­ten aciz ise, bu gi­bi­leri ba­rın­dır­mak ve bes­le­mek için Da­rü­la­ceze açıl­mış­tır.” de­nil­mek­te­dir.

Da­rü­la­ceze’ye kim­le­rin alın­mış ol­du­ğunu in­ce­ler­sek, bu ku­ru­mun, bu­günkü an­lamda sos­yal bakım hiz­met­leri sunan bir bakım mer­kezi ni­te­li­ğinde ol­du­ğunu ifade ede­bi­li­riz. Bu­rada, kadın-erkek ay­rımı ya­pıl­ma­dan her ke­sim­den, se­bebi ne olursa olsun, sü­rekli ola­rak ba­kıma muh­taç hâle gel­miş in­san­la­rın, uzman ba­kıcı kadro ta­ra­fın­dan ba­kıl­mış ol­ma­ları, ku­rum­sal bakım hiz­met­le­ri­nin güzel bir ör­ne­ği­dir.

Os­manlı Dev­leti’nin çö­küşü ile be­ra­ber, sü­rekli sa­vaş­lar, si­yasî ge­ri­lim­ler, eko­no­mik bu­na­lım­lar ve ne­tice iti­ba­riyle sosyo-eko­no­mik ge­ri­leme se­be­biyle sağ­lık ve bakım hiz­met­leri de ye­ter­siz hâle gel­miş­tir.

Sağ­lık, sos­yal yar­dım ve bakım hiz­met­leri kap­sa­mına giren ko­nu­larda zen­gin ve yüklü bir ta­rihî geç­mişe sahip olan Sel­çuklu ve Os­manlı Türk­leri, 18. ve 19. yüz­yıl­lara kadar Av­rupa’ya kı­yasla çok üstün bir du­rumda idi. Sos­yal ta­ri­hi­mi­zin, millî kül­tü­rü­mü­zün, örf ve âdet­le­ri­mi­zin güçlü kay­nak­ları re­fe­rans ola­rak alı­nır ve bu te­mel­ler üze­rinde ye­ni­den ya­pı­lan­dı­rıl­maya gi­di­lirse sağ­lık, sos­yal hiz­met­ler ve sos­yal bakım uy­gu­la­ma­la­rında da ileri bir nok­taya çok kolay ka­vuş­mak müm­kün­dür.

Cum­hu­ri­yet dö­ne­minde 1930 ta­ri­hinde yü­rür­lüğe giren 1580 sa­yılı yasa ile ilk defa, kamu ku­ru­luşu olan be­le­di­ye­lere, ba­kıma muh­taç ki­şi­le­rin (yaş­lı­la­rın) ko­run­ması, yaşlı ev­leri yapma ve yö­netme yü­küm­lü­lü­ğü­nün ge­ti­ril­mesi üze­rine de­ği­şik il­lerde aceze ev­leri, güç­süz­ler yurdu, düş­kün­le­revi ve hu­zu­revi adı al­tında ya­tılı yaşlı ku­ru­luş­ları açıl­mış­tır. Ko­run­maya muh­taç yaşlı, çocuk ve en­gel­li­le­rin ba­kımı, yer­leş­ti­ril­mesi ve re­ha­bi­li­tas­yo­nunu sağ­la­mak üzere 1963 yı­lında, Sos­yal Hiz­met­ler Genel Mü­dür­lüğü ku­rul­muş ve bu ku­ruma bağlı ilk hu­zu­revi 1966’da Konya’da, ikin­cisi ise Es­ki­şe­hir’de açıl­mış­tır.

1982 Ana­ya­sa­sı­nın 61. mad­desi Sos­yal Hiz­met­ler ala­nına giren grup­ları açık bir şe­kilde be­lir­le­miş, ko­run­maya, ba­kıma, yar­dıma ve re­ha­bi­li­tas­yona muh­taç çocuk, sakat ve yaş­lı­lara ön­ce­lik ta­nı­ya­rak, dev­le­tin bu alanda ge­rekli teş­ki­lat ve te­sis­leri kur­ması veya kur­dur­ması hük­münü ge­tir­miş­tir.

(2001-2005) “Ül­ke­mi­zin sosyo-eko­no­mik ge­liş­me­sine pa­ra­lel ola­rak ge­lişme gös­te­ren sa­na­yi­leşme, kent­leşme ve aile ya­pı­sında mey­dana gelen de­ğiş­me­ler ve 60 ve üstü yaş gru­bunda yavaş da olsa gö­rül­meye baş­la­yan nüfus ar­tışı, hu­zu­revi ve yaşlı da­ya­nışma mer­kez­le­ri­nin açıl­ma­sını, bu ke­sime yö­ne­lik bakım ve re­ha­bi­li­tas­yon hiz­met­le­ri­nin ar­tı­rı­la­rak sür­dü­rül­mesi ih­ti­ya­cı­nın öne­mini or­taya koy­mak­ta­dır.” ifa­de­leri yer al­mak­ta­dır.

(2007-2013) Plan dö­ne­mine ge­lin­di­ğinde, nüfus artış hı­zı­nın 2000 yı­lın­dan iti­ba­ren gi­de­rek düş­tüğü buna kar­şı­lık aynı dö­nemde, ça­lışma çağı nü­fusu olan 15-64 yaş grubu ile 65 yaş üzeri yaşlı nüfus ar­tışı devam etmiş ve top­lam nüfus için­deki pay­ları sı­ra­sıyla %65,7 ve % 5,9 ol­muş­tur. Plan dö­ne­minde; yaş­lı­lara yö­ne­lik evde bakım hiz­meti des­tek­le­ne­rek, ku­rum­sal bakım ko­nu­sunda ise hu­zu­rev­le­ri­nin sa­yısı ve ka­li­te­si­nin ar­tı­rı­la­cağı, ül­ke­mizde yaşlı nü­fusta göz­le­nen artış ve aile ya­pı­sı­nın de­ği­şime uğ­ra­ması gibi ne­den­ler, yaşlı ke­sime gö­tü­rü­le­cek hiz­met­le­rin öne­mi­nin ar­tır­makta ol­duğu be­lir­til­mek­te­dir.

2011 yı­lında kamu ku­rum­la­rı­nın ye­ni­den ya­pı­lan­dı­rıl­ması sü­re­cinde Aile ve Sos­yal Po­li­ti­ka­lar Ba­kan­lığı bün­ye­sinde En­gelli ve Yaşlı Hiz­met­leri Genel Mü­dür­lüğü oluş­tu­ru­la­rak yaşlı hiz­met­le­rin­den so­rumlu müs­ta­kil bir genel mü­dür­lü­ğün ku­rul­ması ile bir­likte bu alanda önemli bir ge­lişme sağ­lan­mış­tır.

Muh­taç yaş­lı­la­rın tes­piti, ko­run­ması, ba­kım­la­rı­nın sağ­lan­ması ile il­gili hiz­met­leri yü­rüt­mek, bu hiz­met­ler için ge­rekli sos­yal hiz­met ku­ru­luş­la­rı­nın te­sisi ve iş­le­til­mesi ile il­gili gö­rev­ler, Sos­yal Hiz­met­ler ve Çocuk Esir­geme Ku­rumu Genel Mü­dür­lüğü’ne ve­ril­miş­tir. Bu gö­rev­ler doğ­rul­tu­sunda bakım hiz­met­le­rine yö­ne­lik ku­rum­lar açıl­maya baş­lan­mış­tır. 2011 yı­lında Aile ve Sos­yal Po­li­ti­ka­lar Ba­kan­lığı’nın ku­rul­ması ile bu ku­ru­luş­lar il­gili ba­kan­lık ta­ra­fın­dan iş­le­til­mek­te­dir. Bunun ya­nında ku­ru­luş izni ve de­ne­timi ASPB’nin kont­ro­lünde olan özel bakım mer­kez­leri de halen hiz­met­le­rini yü­rüt­mek­te­dir­ler.

Kurum ba­kımı, ko­run­maya ve ba­kıma muh­taç yaş­lı­la­rın sağ­lık, sosyo-eko­no­mik ve psi­ko­lo­jik ge­rek­si­nim­le­ri­nin ye­tiş­miş ki­şi­lerce kar­şı­lan­dığı, on­la­rın refah ve mut­lu­lu­ğunu temel alan bir hiz­met tü­rü­dür. Kurum ba­kımı, hu­kuki dü­zen­le­me­le­rin çiz­diği çer­çeve içinde, dev­let, yerel yö­ne­tim­ler, gö­nüllü kişi ve ku­ru­luş­la­rın iş­bir­liği ile yü­rü­tül­mek­te­dir. Ku­ru­luş ve iş­letme gi­der­leri ol­dukça yük­sek­tir.

Sonuç iti­ba­riyle, ta­ri­hi­mizde ba­kıma muh­taç yaşlı veya özür­lü­le­rin değil ya­kıl­ması, top­lum­sal ha­yat­tan dahî uzak­laş­tı­rıl­dık­la­rına dair her­hangi bir olay vukuu bul­ma­mış­tır. Tam ter­sine, erkek veya kadın, Müs­lü­man, Hı­ris­ti­yan veya Ya­hudi ay­rımı ya­pıl­mak­sı­zın, bütün in­san­lara ih­ti­yaç­ları doğ­rul­tu­sunda eşit sağ­lık ve bakım hiz­met­leri su­nul­muş­tur.

Os­manlı Dev­leti’nde İslam dini, top­lum­sal ha­yatta sos­yal içe­rikli me­saj­la­rıyla etkin bir rol al­dı­ğın­dan do­layı, bun­dan en çok sos­yal risk grup­ları (özür­lü­ler, yaş­lı­lar, kro­nik has­ta­lar) ya­rar­lan­mış­lar­dır. Özel­likle sa­yıca fazla ol­duğu an­la­şı­lan ha­yır­se­ver­ler, muh­taç­la­rın hem maddî, hem de psiko-sos­yal so­run­la­rıyla ya­kın­dan il­gi­len­miş­ler­dir. Yar­dım­lar ve hiz­met­ler, va­kıf­lar ara­cı­lığı ile sağ­lan­dığı için, sos­yal kurum, bi­rey­sel ol­mak­tan çok ku­rum­sal bo­yutta sis­tem­leş­ti­ril­miş­tir.

Özel­likle Os­manlı dö­ne­mine ait bakım mer­kez­le­ri­nin mi­marî özel­lik­leri, uy­gu­la­nan tıbbî ve psiko-sos­yal re­ha­bi­li­tas­yon yön­tem ve tek­nik­leri, sos­yal bakım hiz­met­le­rinde ve­rim­li­lik ve et­kin­lik sağ­la­maya dönük akıllı uy­gu­la­ma­lar­dır. De­ği­şik sosyo-eko­no­mik se­bep­ler­den do­layı ka­mu­sal ve ku­rum­sal sos­yal bakım hiz­met­le­ri­nin ye­ter­siz kal­dığı dö­nem­lerde dahi, ba­kıma muh­taç­lar, sivil sos­yal da­ya­nışma (güçlü aile ya­pısı ve kom­şu­luk iliş­ki­leri) sa­ye­sinde her şeye rağ­men sos­yal ko­ruma al­tına alı­na­bil­miş­ler­dir.

Sa­na­yi­leşme ve kent­leşme sü­reci içe­ri­sinde ge­le­nek­sel ai­le­nin çe­kir­dek ai­leye dö­nüş­mesi, ka­dı­nın ça­lışma ha­ya­tına gir­mesi, ge­le­nek, kül­tür ve de­ğer­ler­deki de­ğiş­me­ler, ay­rıca tıpta kay­de­di­len iler­le­me­ler ne­ti­ce­sinde or­ta­lama insan öm­rü­nün uza­ması ve yaşlı nü­fu­sun art­ması, yaş­lı­lığı bir sos­yal sorun ola­rak or­taya çı­kar­mak­ta­dır.

  1. yüzyılda Osmanlı Devleti’nde gezici hekimlik hizmetleri sunması ve hasta olan bireylere aile fertlerinin bakması Türkiye’de evde bakım hizmetlerine dair geçmişte ilk uygulamalar arasında sayılmaktadır. İlerleyen zamanlarda ise özel hemşireler ve evde hasta bakan hasta bakıcılar ile formal olarak ve aile bireyleri tarafından informal olarak evde bakım hizmetleri süregelmiştir. Evde sağlık hizmetleri uygulaması Türkiye’de yeni sayılabilecek bir uygulama olmasına karşın temellerinin 12 Ocak 1961 tarihinde 224 sayılı sağlık hizmetlerinin sosyalleştirilmesi hakkındaki kanun ile atıldığı görülmektedir. İlgili kanunda, sağlık hizmetlerini tek bir elde toplamak, sağlık hizmetlerinin ve personelinin ülke geneline dengeli dağılımının sağlanması, yatak sayısının yetersiz olduğu hastanelere yönelik alternatif bir çözüm olarak köylere kadar ulaşılabilen evde tedavi örgütlerinin oluşturulmasının gerekliliği konularına değinilmiştir.

Tür­kiye’de evde bakım hiz­met­leri ilk aşa­mada Sağ­lık Ba­kan­lığı’nın özel sağ­lık ku­ru­luş­ları ara­cı­lı­ğıyla sağ­la­dığı “Evde Bakım Hiz­met­leri Su­numu Hak­kında Yö­net­me­lik” 10 Mart 2005 ta­ri­hinde 25751 sa­yılı Resmi Ga­zete’de ya­yım­la­na­rak yü­rür­lüğe gir­miş­tir. Daha sonra bu hiz­met­le­rin Sağ­lık Ba­kan­lığı’na bağlı tüm sağ­lık kurum ve ku­ru­luş­ları ta­ra­fın­dan ve­ril­me­sine iliş­kin “Sağ­lık Ba­kan­lı­ğınca Su­nu­lan Evde Sağ­lık Hiz­met­le­ri­nin Uy­gu­lama Usul ve Esas­ları Hak­kında Yö­nerge” 1 Şubat 2010 ta­ri­hinde yü­rür­lüğe ko­nul­muş­tur. Ba­kan­lığa bağlı ola­rak fa­a­li­yet gös­te­ren eği­tim ve araş­tırma has­ta­ne­leri ile genel veya dal has­ta­ne­leri ve ağız ve diş sağ­lığı mer­kez­leri bün­ye­sinde ku­ru­lan evde sağ­lık hiz­meti bi­rim­leri ile top­lum sağ­lığı mer­kezi, aile sağ­lığı mer­kezi ve aile he­kim­leri va­sı­tası ile su­nu­lur. Hiz­me­tin yö­ne­timi, bi­rim­ler ara­sın­daki ile­ti­şim ve ko­or­di­nas­yon, mü­dür­lük bün­ye­sinde oluş­tu­ru­lan ko­or­di­nas­yon mer­kezi ta­ra­fın­dan sağ­la­nır. Yö­ner­geye göre evde sağ­lık hiz­met­leri bi­ri­mi­nin gö­revi, ko­nul­muş olan tanı ve plan­la­nan te­davi çer­çe­ve­sinde ki­şi­nin bu­lun­duğu ev or­ta­mında mu­a­yene, tet­kik, te­davi, tıbbî bakım ve re­ha­bi­li­tas­yon hiz­met­le­ri­nin ve­ril­mesi, tıbbî cihaz ve mal­zeme kul­la­nı­mına iliş­kin ra­por­la­rın çı­ka­rıl­ma­sına yar­dımcı olun­ması, has­ta­nın ve ai­le­si­nin has­ta­lık ve bakım sü­reç­leri ile il­gili bil­gi­len­di­ril­mesi, has­ta­lığı ile ala­kalı evde kul­la­nımı ge­rek­ti­ren tıbbî cihaz ve ekip­man­la­rın kul­la­nıl­ması ko­nu­sunda eği­tim ve da­nış­man­lık gibi hiz­met­le­rin ve­ril­me­sini kap­sar.