Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Tevhîd Yolcusuna Hayâ Gerekir

21. Sayı · 2011/1

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Hamdü se­na­lar Al­lahü Teâlâ ve Te­kad­des Haz­ret­le­rine mah­sus­tur.

Se­latü se­lam­la­rı­mız da tev­hid inan­cını in­san­lık âle­mine teb­liğ etmek için gön­de­ril­miş olan Re­sulü Ekrem Efen­di­miz (s.a.v) in üze­rine ve tev­hid inan­cını şarkla garp ara­sın­daki in­san­lığa ulaş­tır­mak için yola çık­mış olan as­habı üze­rine ve on­lara tabi olup tev­hid aki­de­sini ulaş­tır­mak için ça­lı­şan ta­bi­in­lere ve tebei ta­bi­in­le­rin üze­rine olsun.

Tev­hid yol­cu­lu­ğuna çık­mak için ev­vela ya­pıl­ması ge­re­ken şey, tev­hidi ha­ki­kiyi öğ­ren­me­nin şart ol­du­ğunu bil­mek­tir.

Tev­hidi ha­ki­kiyi bil­me­den tev­hid yol­cu­lu­ğuna çı­kan­lar, kendi yol­la­rını kay­be­dip şirk ba­tak­lı­ğına sü­rük­le­ne­bi­lir­ler. Ta­rihe ba­kınca, bazı “ehli tev­hi­diz veya onlar da ehli tev­hid­dir” di­yen­lere dik­ka­ti­nizi çe­ker­se­niz tev­hidle hiç­bir ir­ti­bat­ları bu­lun­ma­dı­ğını an­la­ya­bi­lir­si­niz.

Geçen sa­yı­daki ya­zı­mı­zın son sa­tır­la­rında; tev­hidi ha­ki­kiye ulaş­mak için Allah Zül­ce­la­lin her güzel es­ma­sı­nın önüne “La” ke­li­me­sini ge­ti­re­rek yani hayır de­dik­ten sonra so­nuna kadar o es­mayı ikrar ede­rek, bu şe­kilde es­mayı hüs­na­nın bü­tü­nünü dü­şü­nüp araş­tı­ra­rak ev­vela Allah Teâlâ ta­ra­fın­dan gön­de­ril­miş olan nakli de­lil­leri öğ­ren­dik­ten sonra akli de­lil­leri de araş­tı­ra­rak imanı ha­ki­kiye ve tev­hidi ha­ki­kiye ula­şa­bi­le­ce­ği­mizi ha­tır­lat­mış­tık.

Akli ve nakli de­lil­leri bulup bir es­mayı ila­hi­yeyi tes­pit ede­me­yen ki­şi­nin ima­nı­nın, tak­lidi imanda kal­mış ol­du­ğunu dü­şü­ne­rek, imanı ha­ki­kiye ulaş­tık­tan sonra in­san­lığa tev­hidi ha­ki­kiyi öğ­ret­me­li­yiz. Tev­hidi ha­kiki yol­cu­lu­ğuna çık­maya karar ve­rince ev­vela kendi ya­ra­dı­lı­şı­mız üze­rinde dü­şün­meye baş­la­ma­lı­yız. Bu­rada biz­lere reh­ber olan” inna lil­lahi ve inna ileyhi ra­ciun” (Allah’tan gel­dik Allah’a gi­di­yo­ruz) ayeti ce­li­le­si­nin ma­na­sını dü­şü­nü­rüz.

Allah’a gi­di­yo­ruz sözü biz­lere bir yola çık­tı­ğı­mızı ha­tır­la­tıp yolda ol­du­ğu­muzu bil­dir­diği gibi biz­ler de yal­nız O’nun ya­rat­ması ile yola çık­tık, so­nuçta yine yal­nız O’na gi­de­ce­ğiz inan­cına sa­hi­biz. İnan­cı­mız bir yol­dur. Bu yolu biz­lere öğ­ret­mek için Allah Te­a­la­nın gön­der­diği ayeti ce­li­le­ler de şe­riat ismi ile isim­len­miş­tir.

Allah’ın gös­ter­diği yolda Allah’ın koy­duğu öl­çü­lerle yo­luna devam eden­le­rin Allah’tan gel­dik­leri gibi Allah Teâlâ Haz­ret­le­rine ka­vu­şa­cak­la­rını Allah Teala “her kim Rabbi ile mü­la­kat ar­zu­sunda ise mü­la­kat için Allah Te­a­la­nın tayin etmiş ol­duğu an ge­lince Rab­bine ka­vu­şur” diğer bir ayeti ce­li­lede ise “her kim Rab­bine ka­vuş­mak is­ti­yorsa salih amel­ler iş­le­sin” bu­yu­ra­rak ken­di­sine ka­vuş­ması için ku­luna bir yol gös­ter­miş­tir. İşte bu yola ta­ri­kat, Allah’ın gös­ter­diği öl­çü­lere de şe­riat ismi ve­ril­miş­tir.

Şe­riat ise kulu Rab­bine ka­vuş­tu­ran bir yol­dur. Kul­la­rın ba­zı­ları Rab­bine ka­vuş­mayı arzu edip Allah Zül­ce­la­lin gös­ter­diği yol üze­rinde sebat ve ka­rarla yol­cu­luğa devam ede­rek, ön­le­rine di­kil­miş olan her türlü en­geli aşmak için ça­lı­şır­lar. Bu yol­cu­lu­ğun ön­deri, öl­çüsü, bu ümmet için Re­sulü Ekrem Efen­di­miz(s.a.v) ve sa­ha­bi­leri ol­muş­tur.

Bu sa­ha­bi­ler, Mekke’den her şey­le­rini terk ede­rek ay­rı­lan ve hatta Rab­bine mü­la­kat için ca­nını feda eden­ler­dir.

Bu top­lumda Allah Zül­ce­lale mü­la­katı hakkı ile arzu ede­me­yip se­bep­leri aşa­ma­yıp heva, heves ve arzu yol­la­rına tabi olan­lar da Allah’tan gelip Allah’a gi­der­ken yol­la­rını kay­bet­miş, sa­pık­laş­mış ve ce­hen­nem yol­cusu ol­muş­lar­dır. Allah Teala on­la­rın da yol­la­rı­nın is­mini ta­ri­kat koy­muş­tur.

Bir ayeti ce­li­lede “o ki­şi­ler ki be­nimle mü­la­katı arzu ede­me­yip dünya ha­ya­tında heva ve he­ves­le­ri­nin is­te­diği gibi ya­şa­maya razı ol­du­lar, onlar nakli ve akli de­lil­ler­den gafil ol­muş­lar­dır, bun­la­rın hak­kında bize ka­vuş­mak için on­lara gös­ter­di­ği­miz yola gir­me­yip heva ve he­ves­le­ri­nin is­te­dik­leri yol­lara gir­dik­leri için, biz de on­ları ce­hen­neme gö­tü­re­cek yol­ları ya­ra­tı­rız” bu­yur­muş­tur.

Kar­deş­le­ri­miz der­gi­mi­zin bu sa­yı­sı­nın ko­nu­sunu hayâ ola­rak dü­şün­müş­ler, aslen bu konu ha­ki­ka­ten en güzel ko­nu­lar­dan bi­ri­si­dir. Çünkü insan, ka­zan­maya haris ol­du­ğun­dan daha çok kay­bet­tik­le­rini dü­şü­nür.

Kay­bet­tik­le­rin­den çok daha faz­la­sını ka­zansa bile azı­cık kay­bet­tik­le­rini dahi unu­ta­maz. Dün­ya­nın da in­san­lı­ğın da en büyük ka­yıp­la­rın­dan bi­risi hayâ kay­bı­dır. Hayâ ke­li­me­si­nin Hay(diri) ke­li­mesi ile ya­kın­lığı ol­duğu için in­san­lığa hayat bah­şe­der, Ha­li­kına karşı kul­luk gö­re­vini ye­rine ge­tir­meye teş­vik eder.

İnsan, Rab­bi­nin ken­di­sine var­lık ihsan et­ti­ğini, var­lı­ğı­nın de­vamı için sı­nır­sız ni­met­ler ihsan et­ti­ğini dü­şü­nünce “Rab­bim bana o kadar ih­san­larda bu­lu­nur­ken ben O’na nasıl isyan ede­rim?” diye dü­şü­ne­rek hayâ et­mesi veya her an “her ha­limle muh­taç ol­du­ğum Rab­bi­min emir­le­rine nasıl itaat etmem?” di­ye­rek dü­şün­mesi ge­re­kir.

Ta­ri­kat; kulu Rab­bine ka­vuş­tu­ra­cak bir mü­la­kat yol­cu­lu­ğu­dur.

Rab­bine mü­la­kat için yola çı­kana mü­la­kat için bir ha­zır­lık ge­rek­mez mi?

Bu hu­susta Re­sulü Ekrem Efen­di­miz (s.a.v) “Hayâ iman­dan­dır” bu­yu­ru­yor. İman ise Allah beni gö­rü­yor, her ha­limi bi­li­yor, her ha­re­ke­tim­den ha­beri var­dır inan­cında ol­mak­tır. Allah yol­cusu, “Allah ile mü­la­kat için yola çık­tım ama O’nun hoş­lan­ma­dığı şe­kilde O’nun hu­zu­runa gi­der­ken bana en lü­zumlu olan hayâ de­ğil­mi­dir?diye dü­şün­me­li­dir. Allah Zül­ce­la­lin “Bana mü­la­katı arzu eden salih amel iş­le­sin”bu­yur­ması da en güzel ha­yâya biz­leri davet et­mek­te­dir.

Yolda yü­rü­yü­şü­müz­den, iba­datü ta­at­le­ri­mizi hakkı ile ye­rine ge­tir­meye kadar her zaman ha­yâ­nın şart ol­du­ğunu unut­ma­ma­lı­yız.

İn­sa­noğlu şe­riat öl­çüsü ile kul­lu­ğunu ta­mam­la­mak için yola çıkar.Yola çı­kınca ilahi emir­leri ye­rine ge­tir­mek için Allah’tan uta­nır, Allah beni gö­rü­yor der, emir­le­rini en güzel şe­kilde ye­rine ge­tir­meye ça­lı­şır. Ya­sak­lara sıra ge­lince Allah beni gö­rü­yor der, uta­nır, ya­sak­ları terk eder ve böy­le­likle kul­luk gö­re­vini ta­mam­la­mak ve ihsan ma­ka­mına yük­sel­mek için gay­ret sar­fe­der. Re­sulü Ekrem Efen­di­mi­zin bu­yur­duğu gibi ihsan ma­kamı yani kul­lu­ğun en üstün mer­te­besi, Allah Teâlâ’yı görür gibi kul­luk et­mek­tir. Ama Allah Teâlâ’yı inancı ile görür gibi bir mer­te­beye yük­sel­me­mişse Allah (c.c) beni gö­rü­yor inancı ile Allah’a kul­lu­ğunu ta­mam­la­mak için uta­nır, ha­ya­kar olur. Allah beni gö­rü­yor inancı onu ha­ta­lar­dan uzak­laş­tı­rır ve böy­lece iba­det­le­rini hakkı ile ye­rine ge­tir­meye ça­lı­şır.

O zaman ha­yâ­nın, kur­tu­lu­şu­nun şartı ol­du­ğunu da ha­yâ­nın iman­dan ol­du­ğunu da an­la­mış olur. Bazı in­san­lar en çok Allah Teala’dan uta­na­cak­ları yerde kendi gibi aciz mah­lûk­lar­dan daha çok uta­nır­lar. Ama hesap âle­minde Allah Teâlâ onu he­saba çe­kince “Ey kulum ken­din gibi aciz in­san­lar­dan kor­kar­dın, çe­ki­nir­din, uta­nır­dın da Ben­den niye çe­kin­mez, kork­maz, utan­maz­dın. Sen beni gör­mez mi, bil­mez mi zan­ne­der­din?” diye so­ra­cak­tır.

O zaman bu su­a­lin kar­şı­sında ha­yâ­sız­la­rın dü­şe­cek­leri du­rumu iyi dü­şü­ne­lim de o ac­zi­yete düş­me­mek için Rab­bi­mize karşı ha­ya­kar ola­rak ya­şa­ya­lım. Çünkü kul, “Seni gör­mez, bil­mez veya işit­mez zan­ne­der­dik” şek­lin­deki ce­vap­lar­dan her­hangi bi­ri­sini ve­re­me­yince Allah Zül­ce­lal’in “Ey kulum Beni işi­tir, görür, bilir ola­rak ta­nı­dı­ğın halde mah­luk­tan kor­kup utan­dı­ğın gibi Ben­den niye kor­kup, utan­ma­dın?” so­ru­suna cevap ancak bu ha­yatta Allah’a karşı hayâ ve say­gı­mızla ve­ri­le­bi­lir.

Re­sulü Ekrem Efen­di­miz sa­ha­be­leri ile bir gün soh­bet eder­ken “Ey as­ha­bım, Allah’tan hakkı ile uta­nın” bu­yu­runca, sa­ha­be­ler de “Ya Ra­su­lal­lah biz Allah’tan hakkı ile uta­nı­yo­ruz”, bu­yur­muş­lar­dır. Allah’ın Re­sulü de “Haya, lafla eda edi­le­bi­le­cek bir şey de­ğil­dir. Haya, ba­şı­nızı ve ba­şı­nızda bu­lu­nan aza­la­rı­nızı ha­ram­dan mu­ha­faza etmektir.Gözünüzle Allah’ın hoş­lan­ma­dık­la­rına ba­kar­ken, ku­lak­la­rı­nızla Allah’ın hoş­lan­ma­dık­la­rını din­ler­ken, di­li­nizle Allah’ın hoş­lan­ma­dık­la­rını ko­nu­şur­ken, Allah’tan uta­nıp bu aza­la­rı­nızı mu­ha­faza et­me­li­si­niz. Kar­nı­nızı ve kar­nı­nıza bi­ti­şik aza­la­rı­nızı Allah’ın ya­sak­la­rın­dan-ha­ram­la­rın­dan mu­ha­faza et­me­li­si­niz. Ta ki Allah’tan uta­nıp mi­de­nize haram lok­mayı koy­mak­tan ve kal­bi­nizle kendi is­te­ği­nizle Allah’ın hoş­lan­ma­dık­la­rını dü­şün­mek­ten ve kal­bi­niz­den Ha­li­kın sev­gi­sini çı­ka­rıp da mah­lû­kun sev­gi­sini koy­mak­tan, ahi­ret sev­gi­sini kal­bi­niz­den çı­ka­rıp, dünya sev­gi­sini kal­bi­nize koy­mak­tan ve bü­tünü ile Allah’ın hoş­lan­ma­dık­la­rın­dan hoş­lan­mayı da çı­ka­rıp bu aza­la­rı­nızı mu­ha­faza et­me­yince Allah’tan utan­mış ola­maz­sı­nız. Evi­niz­deki is­rafı, dünya ha­ya­tı­nın fazla ziy­net­le­rini terk et­me­den ve ahi­reti dünya üze­rine ter­cih et­me­den ya­rı­nı­nızı ha­ya­tı­nız­dan say­mayı terk et­me­den Allah Teala’ya karşı hakkı ile hayâ sa­hibi ola­maz­sı­nız” buyurmuşlardır.Resulü Ekrem Efen­di­miz (s.a.v)’in bu ha­dis­le­rine dik­ka­ti­mizi çekip, ha­ya­nın öne­mini, fa­zi­le­tini, in­san­lı­ğın ara­sında in­sana izzet ve şeref bah­şe­de­ce­ğini iyice idrak ede­lim. Unut­ma­ya­lım ki hayâ sa­hibi kul­lar, ahi­rette, hu­zuru Rab­bül iz­zette, alnı açık,yüzü par­lak bir şe­kilde Allah’ın ce­ma­lini mü­şa­hede eder­ler, ha­yâ­sız­lar da ha­yâ­sız­lık­la­rı­nın kar­şı­lı­ğında yüz­leri ka­rar­mış, hu­zuru Rab­bül iz­zette mah­cu­bane bo­yun­la­rını büküp “ah keşke ayak­la­rı­mın al­tın­dan yer­ler ya­rıl­saydı da batıp batıp ce­hen­neme git­sey­dim de Rab­bi­min hu­zu­runda ha­yâ­sız­lık­la­rı­mın kar­şı­lı­ğında böyle mah­cup dur­ma­say­dım” di­ye­cek olan in­sa­nın ha­li­nin ne kadar vahim ol­du­ğunu ha­yatta iken dü­şü­ne­lim de o mah­cu­bi­yete bizi gö­tü­re­cek her türlü ha­yâ­sız­lığı kal­dı­ra­rak, ha­yâyı ma­nevi bir el­bise ola­rak gi­ye­lim in­şa­al­lah.

Böy­lece hem bu dün­yada mah­cu­bi­yet­ten hem de ahi­rette Allah’ın, Pey­gam­ber­le­rin ve bütün var­lık­la­rın hu­zu­runda mah­cu­bi­yet­ten kur­tul­muş ola­lım. Bir örnek ola­rak dü­şü­nür­se­niz, in­san­lı­ğın ara­sında ger­çek­ten ayıp sa­yı­lan bir ha­tayı bir hanım veya er­ke­ğin iş­le­me­sin­den sonra onu kat be kat hi­sar­la­rın içe­ri­sine ko­ya­cak ol­sa­nız nasıl ki ayı­bını ör­te­mez­si­niz,aynı şe­kilde ka­birde, mah­şerde, hesap ale­minde hu­zuru Rab­bül iz­zette de dün­yada iş­le­nen ayı­bın ör­tü­le­me­ye­ce­ğine ina­nır­sı­nız.

Allah biz­leri ve in­san­lık âle­mini ha­yâ­sız ve hayâ mah­rumu et­me­sin.

Selam, Allah’a karşı hayâ sa­hibi olan­la­rın üze­rine olsun.