Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Zehirlenmek İstemiyorsan…

31. Sayı · 2013/3

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Dünya ha­yatı, bizi mad­de­den mâ­nâya ta­şı­yan bir köprü as­lında. Maddî ha­ya­tı­mız­daki iş­le­yiş ve bu iş­le­yi­şin de­va­mını sağ­la­yan öl­çü­ler, mânâ âle­mi­mizde, dinî an­la­yış ve ya­şan­tı­mızda da bazı öl­çü­le­rin var ola­bi­le­ce­ğini çağ­rış­tı­rı­yor biz­lere.

“Se­bep­leri de göz ardı et­me­me­li­yiz.”, “Bun­lar ha­ya­tın ger­çek­leri.” di­ye­rek bağ­lan­dı­ğı­mız şey­ler, dü­şü­ne­bi­len in­san­lara imanî öl­çü­le­ri­miz olan esas­lara da böyle bağ­la­nıl­ması ge­rek­ti­ğini gös­te­ri­yor. Çünkü neticelerinden/ürünlerinden mah­rum ol­ma­mak için tu­tun­ma­mız ge­re­ken se­bep­lerle dolu olan ha­ya­tı­mız, iti­kâ­dı­mıza göre bu dünya ile sı­nırlı de­ğil­dir. Asıl so­nuç­lara ahi­rette ula­şı­la­cak­tır ve “ha­ya­tın ger­çek­leri” ifa­desi de ahi­ret­teki bek­len­ti­le­ri­mizle mânâ ka­za­na­cak­tır.

Ahi­rette güzel bir ne­ti­ceyle kar­şı­laş­ma­mızı müm­kün kılan öl­çü­lere tes­li­mi­yet, içe­ri­sinde şüphe ba­rın­dır­ma­yan bir inanç ile müm­kün ol­mak­ta­dır. Yani iman esas­la­rı­mızda bir an olsun şüp­heye düş­me­mekle. İma­nı­mızı şey­tânî olan şüphe ta­ar­ruz­la­rın­dan ko­ru­ya­bil­mek ise Kur’ân’a, onun tef­sîri ma­hi­ye­tinde olan Sün­net’ten öğ­ren­di­ği­miz şe­kilde uy­makla müm­kün­dür. İma­nı­mız; mes­nedi Kur’ân ve Sün­net ol­ma­yan, sap­mış ve sap­tır­mayı gaye edin­miş in­san­la­rın ko­nuş­ma­la­rın­dan, tel­kin­le­rin­den uzak dur­makla, on­la­rın süslü ifa­de­ler içine giz­le­dik­leri ze­hir­le­rin­den ko­run­makla mu­hâ­faza edi­lir.

Bu ko­run­ma­nın en kısa yolu, o ze­hir­lere karşı göz­le­ri­mizi, ku­lak­la­rı­mızı do­la­yı­sıyla da kalp­le­ri­mizi ka­pat­mak­tır.

Aklı ba­şında bir kim­se­nin “Ben şu mad­de­le­rin ze­hirli ol­du­ğunu bi­li­yo­rum; ama bir iki ta­ne­sini yesem de ta­dına bak­sam ne olur?” de­mesi ka­bul­le­ni­le­bi­lir mi?

Hayır! Ama bu ce­vabı ver­mekte bir an dahi te­red­düt et­me­yen nice kim­se­ler, “Fa­lanca neler demiş bir din­le­ye­lim, duy­dun mu filan dün gece yine neden bah­set­miş.” gibi ifa­de­lerle pek çok ma­nevî zehri kalp­le­rine buyur et­mekte.1

Bi­le­lim ki, kalp­le­ri­mize buyur edi­len bu ze­hir­ler ve bu ze­hir­le­rin te­siri ola­rak, ce­ha­le­ti­mizle bir­le­şip kar­şı­mıza çıkan şüp­he­ler, “Acaba?” so­ru­ları, ifade et­meye ça­lış­tı­ğı­mız gibi ima­nı­mı­zın en büyük düş­man­la­rı­dır. Şüp­he­nin karar kıl­dığı yerde “yakîn” kay­bo­lur.2 Ya­kînî se­vi­yede ol­ma­yan bir iman ise hayat boyu ce­hen­nem uçu­rum­la­rı­nın ke­na­rında ge­zin­meye ben­zer. Allah mu­hâ­faza, en küçük bir sal­lantı ki­şiyi o uçu­ru­mun içine çe­ke­bi­lir.

Bu sa­tır­lar­dan mak­sa­dı­mız tabiî ki in­sa­nın doğru mu yan­lış mı diye dü­şün­me­den, ar­dınca ya­şan­tı­sını devam et­tir­diği fikir dün­ya­sına, hayat tar­zına karşı onu uyan­dır­maya ve­sile ola­cak şüp­he­ler de­ğil­dir. Bu gibi şüp­he­leri sa­ye­sinde insan araş­tır­maya yö­ne­lir ve güzel bir usûl ve sağ­lam reh­berle tak­lidî iman­dan kur­tu­lur da belki tah­kikî iman ba­sa­mak­la­rını adım­lar. Bizim mak­sa­dı­mız, ol­duğu gibi kal­ma­sına mü­sa­ade et­ti­ği­miz ve bizi adeta içi­miz­den ke­mi­re­rek bi­ti­ren şüp­he­ler­dir.

Zaten şey­ta­nın is­teği de ağına dü­şür­düğü in­sanı sü­rekli bu şüp­he­ler içe­ri­sinde oya­la­mak ve ona uyanma fır­satı ver­me­mek­tir. Sü­rekli yeni yeni şüp­he­ler or­taya atan ve on­la­rın tar­tı­şı­lıp ko­nu­şul­ma­sını geniş za­man­lara ya­ya­rak devam et­ti­ren, ba­zı­la­rını zaman ve ze­mi­nini kol­la­ya­rak tek­rar tek­rar gün­deme ta­şı­yan, şey­tânî tel­kin­lere mağ­lub olmuş in­san­la­rın da yap­mak is­te­dik­leri işte bun­dan iba­ret­tir.

Sözü fazla uzat­maya gerek yok. Rab­bi­mi­zin razı ol­duğu bir kul, iyi bir Müs­lü­man mı olmak is­ti­yo­ruz? Ön­ce­likle kalp­le­ri­mizi Kur’ân ve Sün­net öl­çü­le­rine göre ayar­la­ma­lı­yız.3 Bu hu­sus­taki en önemli yar­dım­cı­la­rı­mız an­lat­tık­la­rını ya­şa­yan, tâ sa­hâbî efen­di­le­ri­miz dev­rin­den bu­güne, bize ha­yat­la­rıyla ışık tutan ho­ca­la­rı­mız ola­cak­tır. Uslûb ve ta­vır­la­rıyla, söz ve ya­zı­la­rıyla on­lara dil uza­tan; bize ilmi ta­şı­yan, hangi bi­rine uyar­sak uya­lım bizi doğru yola çı­ka­ra­ca­ğına inan­dı­ğı­mız ashâb-ı kirâm hak­kında ca­hilce tavır ta­kı­nan, onlar ve­si­le­siyle ha­ber­dâr ol­du­ğu­muz hadîs-i şe­rîf­lerle ara­mıza gir­meye ça­lı­şan kim­se­lere isim­leri, sı­fat­ları ne olursa olsun fır­sat ver­me­me­li­yiz.

Ko­nu­şan kim­se­le­rin un­van­la­rına, şöh­ret­le­rine değil, an­lat­tık­la­rına bak­malı, “mü­deb­bir” ol­malı, işin arka pla­nını gö­re­bil­me­li­yiz. Gör­dü­ğü­müz, din­le­di­ği­miz hiç­bir şeyde bu öl­çü­müz­den zerre mik­tar şaş­ma­ma­lı­yız. Te­le­viz­yon­lar, bil­gi­sa­yar­lar kar­şı­sında din­le­di­ği­miz söz ve tel­kin­le­rin süslü, al­da­tıcı, Efen­di­miz (sav)’ın ta­bi­riyle adeta “sihir” olan te­siri al­tında iman esas­la­rı­mızda, iba­det­le­ri­mizde şüp­heye düş­me­me­li­yiz. Ya­şa­dı­ğı­mız za­manı ve ze­mini çok iyi ta­nı­maya gay­ret et­meli, gafil dav­ran­ma­malı, “uya­nık” ol­ma­lı­yız. Kim bilir belki de Pey­gam­be­ri­miz Efen­di­miz’in şu hadîs-i şe­rîf­le­riyle işa­ret bu­yur­duk­ları bir zaman di­li­minde bu­lu­nu­yo­ruz­dur:

“İn­san­lara bir takım aşa­ğı­lık, hile dolu fitne se­ne­leri ge­le­cek­tir ki o za­manda ya­lancı tas­dîk olu­na­cak; doğru söy­le­yen, ya­lancı sa­yı­la­cak; hâin, gü­ve­ni­lir kişi ola­cak; emîn ki­şi­ler de hâ­in­likle töh­met­le­ne­cek; âdî adam­lar, söz sa­hibi ola­rak ko­nu­şa­cak­lar­dır.”4

  1. Hiç şüphe yok ki ilmî bir birikime sahip, cemiyet içerisinde sözü dinlenilir kimselerin bu gibi hâdisâtı takip etmeleri yukarıdaki satırların mazmûnu dışında değerlendirilmelidir. O kıvamdaki insanların bu efkârı ciddi bir şekilde takip etmeleri toplumda nice büyük hataların önüne geçilmesine vesile olacak, zamanında ve hikmetle yapılan müdahaleler belki de gidişatın mecrâını değiştirecektir. ↩︎
  2. Şüphe, imanın sıhhat şartlarından biri olan yakînin zıddıdır. Bu hususta teferruatlı bilgi için bkz. Akâid Sohbetleri, Ahmet YAŞAR Hocaefendi, sf. 367 vd. ↩︎
  3. Rasûl-i Ekrem (sav) Efendimiz buyuruyorlar ki: “Size iki şey bıraktım, onlara kuvvetle bağlı kaldığınız takdirde asla sapıtmazsınız: Biri, Allah’ın kitabı Kur’ân-ı Kerîm; ikincisi, Allah’ın Rasûlünün sünneti.” (Mâlik, Muvatta, Kader, 3; Ebû Dâvûd, Menâsik, 56) ↩︎
  4. İbn Mâce, Fiten, 23. ↩︎