Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Alemşümûllük (Üniversalizm)

10. Sayı · 2008/2

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

9.sa­yı­dan devam…

Dünya gö­rüşü, ev­velce de izah etmiş ol­du­ğu­muz gibi insan ha­tı­rına ge­le­bi­len her suale kendi içinde te­zada düş­mek­si­zin cevap ve­re­bi­len ve böy­lece hayat ve Kâ­i­nat’ın ta­ma­mını izah ede­bi­len bir görüş ol­du­ğuna göre o, bir kıy­met hü­küm­leri man­zû­mesi de­mek­tir. Bu man­zûme bütün Kâ­i­nat’a şamil ol­duğu ci­hetle bir Dünya gö­rü­şü­nün ilk göze çar­pan vasfı âlem­şü­mul­luk­tur.

Bu temel görüş ışı­ğında İslam’ın engin muh­te­vası tah­min edil­di­ğinde gö­rü­lür ki hiç­bir Dünya gö­rüşü Âlem­şü­mul­luk vas­fın­daki mü­kem­mel­lik iti­ba­riyle İslam’la kıyas olu­na­maz. Çünkü İslam Dünya gö­rüşü “ilahî” bir görüş olmak iti­ba­riyle; muh­te­vası, ilim ve iha­tası son­suz olan Cenab-ı Hak ta­ra­fın­dan vaz’ ve teb­liğ edil­miş­tir. Bu ci­hetle Halik’ın sahib ol­duğu “ilm-i küll” ve “ilm-i mut­lak” ile -hâşâ- ya­rı­şa­bi­le­cek, bir mah­lû­kun eseri olan başka bir gö­rüşle kıyas kabul etmez. Bu aklî ve man­tıkî bir ne­ti­ce­dir.

Ger­çek­ten İslam, vaz’ et­tiği ha­ki­kat­ler man­zu­me­sini dava eder­ken sa­dece bir me­kânı, bir za­manı veya bir top­lu­luğu dik­kate almaz. Bütün za­man­lara, bütün me­kân­lara ve bütün in­san­lara hatta cin­lere şamil olmak üzere hü­küm­le­rini on­la­rın hepsi için umumi pren­sip­ler ha­linde or­taya koyan bir sis­tem­dir. Al­lahu Azi­muş-şan’ın mer­ha­meti umumi ve bütün mah­lû­kata şa­mil­dir.

Kâ­i­natı izah sa­de­dinde âlem­şü­mul olan İslam Dünya gö­rüşü bu vas­fını in­sanı de­ğer­len­di­riş ve yön­len­di­ri­şinde de mu­ha­faza eder.

İç­ti­mai gö­rüş­le­rin hepsi ve has­sa­ten İslam, -as­lında- insan için­dir. Ona huzur ve sa­a­det te­mini ga­ye­sini güder. Lakin bun­la­rın ba­zı­ları bu ga­yeyi Dün­yaya has­ret­tiği halde ba­zı­ları Dünya ve uk­bayı bir­likte dik­kate alır. İslam, in­sanı is­ti­ka­met­len­di­rir­ken onun Rab­biyle, in­sanla, hay­vanla ve eşya ile mü­na­se­bet­le­rini tan­zim eder. İslam, be­şik­ten me­zara kadar in­sa­nın bütün te­fek­kür, ta­has­süs ve iradi fi­il­le­rini bir man­tıki tan­zime tabi tutar. Onu iba­det, mu­a­me­lat ve ah­laki dav­ra­nış­la­rında mü­kem­mele ulaş­tırma ga­ye­sini güder. Bu ba­kım­dan tüm be­şe­riy­yeti yön­len­di­rip mes’ud kıl­mak is­te­yen İslam Dünya gö­rüşü, sair sis­tem­lerde ol­duğu gibi mu­ay­yen in­san­ları mu­ha­tab alıp, ba­zı­la­rını ha­riçte bı­rak­mak gibi bir na­ki­sa­dan be­ri­dir.

Me­sela Ya­hu­di­ler, aslı İlahi olmak iti­ba­riyle mut­laka âlem­şü­mul ol­ması ge­re­ken din­le­rini, -çir­kin bir tah­ri­fat ne­ti­cesi ola­rak- ırk­la­rına tah­sis et­miş­ler­dir. Beni İs­rail kav­min­den ol­ma­yan biri Mu­sevi şe­ri­a­tına kabul olun­maz. Din­deki bu tah­rif­ten önce Beni İs­rail’den ol­ma­yıp da Mu­sevi olan top­lu­luk­lar var­dır. Ya­hu­di­ler bun­ları ken­di­le­rin­den say­maz­lar.

Türk boy­la­rın­dan biri olan Ha­zar­lar (Ga­raim Türk­leri) de Mu­sevi şe­ri­a­tın­dan­dır. Bun­la­rın bugün otuz ile elli bin ci­va­rında ol­duk­ları tah­min edi­li­yor. Dün­ya­nın her ya­nın­dan Ya­hu­di­ler İs­rail’e göç et­mek­tey­ken Hazar Mu­se­vi­leri “Biz de siz­de­niz ve İs­rail’e göç etmek is­ti­yo­ruz.” de­se­ler kabul edil­mez­ler. Çünkü on­lara göre bir in­sa­nın Mu­sevi ol­ması Benî İs­rail so­yun­dan olma şar­tına bağ­lı­dır. Aslı hak olan din­le­rin hepsi, me­sela bir Hı­ris­ti­yan­lık dahi Âlem­şü­mul ol­duğu, her­kesi kendi din­le­rine çek­meye ça­lış­tığı halde Ya­hu­di­ler böyle yap­maz­lar. Bu se­beple Ya­hu­di­li­ğin ci­han­şü­mul bir din ol­ması müm­kün de­ğil­dir. Ya­hu­di­ler Benî İs­rail’den olanı Mu­sevi şe­ri­atı içinde kabul eder­ler. Irk­ları din­le­rine eşit­tir. Aynı ırkta ol­ma­yan bi­riyle aynı din­den ola­maz­lar. Hatta o de­re­cede ki ırkın ana­dan te­sel­sül et­ti­ğine inan­dık­la­rın­dan ba­bası Ya­hudi ol­duğu halde anası başka bir ka­vim­den olan bir kim­seyi de Ya­hudi say­maz, Mu­sevi ce­ma­a­tine dâhil et­mez­ler. Ak­sine, anası Ya­hudi olan fakat ba­bası başka bir ka­vim­den olan kim­seyi kendi din­le­ri­nin; şü­mu­lüne alır­lar. Bu soyun ba­ba­dan değil, ana­dan devam et­ti­ğine inan­ma­la­rın­dan­dır. Irk­lar içinde Beni İs­rail’in seç­kin ve üstün bir yeri ol­du­ğunu dü­şü­nür­ler. Ni­te­kim tah­rif edil­miş Tev­rat’ta Ya­hu­di­ler hak­kında:

“Siz Rab­bi­niz olan Allah’ın oğul­la­rı­sı­nız. Çünkü sen Rab­bin olan Allah’a mu­kad­des bir ka­vim­sin ve Rab bütün ka­vim­ler­den üstün ola­rak ken­di­sine has bir kavim olmak üzere seni seçti.” (Tes­niye, bab 14, ayet 12) “Sizi bugün ol­duğu gibi bütün ka­vim­le­rin ara­sın­dan seç­tim.” (Tes­niye, bab 10, ayet 15) şek­linde be­yan­lar var­dır. Yine Tev­rat’ın başka ayet­le­rin­deki:

“İşte, şimdi bil­dim ki bütün Dün­yada Allah yok­tur. Ancak İs­rail’de var­dır.” (II. Kral­lar, bab 5, Ayet 15) “Yer­yüzü mah­su­lünü verdi. Allah bizim Allah’ımız, bizi mü­ba­rek kı­la­cak­tır.” (Mez­mur­lar, bab 67, ayet 6) gibi ifa­de­ler, Ya­hu­di­le­rin Allah’ı sa­dece kendi ka­vim­le­rine tah­sis et­me­leri su­re­tinde dinde yap­tık­ları kor­kunç tah­rifi or­taya koy­mak­ta­dır.

Ya­hu­di­ler kendi ırk­la­rın­dan ol­ma­yanı ikinci de­re­ce­den insan sa­yar­lar. Bir Ya­hudi’nin ırk­da­şına yap­ması yasak olan şey­le­rin Ya­hudi ol­ma­yan bi­rine ya­pıl­ma­sını za­ru­rette helal gö­rür­ler.

“Diğer in­san­la­rın dine ih­ti­yacı yok­tur. Çünkü Allah on­ları biz hiz­me­ti­mizde kul­la­na­lım diye ya­rattı ve em­ri­mize tah­sis etti.” der­ler. Nasıl ki hay­van­lar in­san­lı­ğın is­ti­fa­de­sine su­nul­muşsa, Ya­hudi ol­ma­yan­la­rın da Ya­hu­di­le­rin is­ti­fa­de­sine su­nul­du­ğunu dü­şü­nür­ler. Irk­çı­lı­ğın te­me­linde de bu Ya­hudi man­tığı var­dır. Yer­yü­zün­deki en eski ırk­çı­lar bun­lar­dır. Tev­rat’ta Pey­gam­ber Efen­di­miz’in ge­le­ceği müj­de­len­diği için onu bek­le­yen Ya­hu­di­ler, sırf Benî İs­rail so­yun­dan gel­me­diği için Ri­sa­let-i Mu­ham­medi’yi ka­bule ya­naş­ma­mak baht­sız­lı­ğını gös­ter­di­ler. Beni İs­rail’den olan pey­gam­ber­leri kabul edip di­ğer­le­rini inkâr et­ti­ler.

Rah­meti bütün mah­lû­katı ihata etmiş olan Allah ta­ra­fın­dan be­şe­rin sa­a­det ve se­la­me­tini te­mine medar olmak üzere gön­de­ril­miş bir sis­te­min yer­yü­zünde bir avuç in­sana mah­sus ol­ması, onun dı­şın­da­ki­le­rin bu ni­met­ten hariç tu­tul­ması asla man­tıkî ola­maz. Bu va­zi­yet Allah’ın Rah­man ve Rahim sı­fat­la­rıyla da bağ­da­şır bir hal de­ğil­dir. Ya­hu­di­lik­teki ilah an­la­yışı ta­ma­men milli bir tan­rıya mü­te­al­lik­tir. Allah, yani Ye­hova başka kim­seyi değil sa­dece Ya­hudi ır­kın­dan olanı ala­ka­dar eder. Evet, diğer mil­let­leri de Allah ya­rat­mış­tır ama onu me­sela bir ka­rınca ne kadar ala­ka­dar ederse bun­lar da o kadar ala­ka­dar eder. Ya­hudi’nin dı­şın­da­ki­ler, hiz­met­kâr var­lık­lar­dır. Dünya Ya­hudi’ye ait­tir. Mülk Ya­hudi’ye, hatta Allah Ya­hudi’ye mah­sus­tur. On­larda te­lakki budur. Bugün Ya­hu­di­likte, kâmil bir Dünya gö­rü­şü­nün, se­mavî bir dinin, ci­han­şü­mul me­sa­jına makes bul­mak mu­hal­dir. Bu durum Ya­hudi ta­ri­fa­tı­nın ne­ti­ce­le­rin­den bi­ri­dir.

Esa­sen Ya­hu­di­ler fel­se­feyi kul­lana gel­miş­ler­dir.

Ger­çek­ten be­şe­riy­yeti al­çal­tan ne kadar sapık fel­sefi görüş varsa bun­la­rın her biri bir Ya­hudi fi­lo­zof ta­ra­fın­dan or­taya atıl­mış­tır. Şayan-ı hay­ret­tir ki ku­ru­cu­ları Ya­hudi olan bu sapık gö­rüş­lere Ya­hu­di­ler asla il­ti­fat et­me­yip bun­ları başka mil­let­lere kabul et­ti­re­bil­mek için deh­şetli bir pro­pa­ganda ağı kur­muş­lar­dır. Ah­laki kıy­met­leri kat­le­den Freud’dan Karl Marks’a, Darwin’den Durk­heim’e kadar in­san­lı­ğın ba­şına bela olan bütün fel­sefi gö­rüş­ler Ya­hudi fi­lo­zof­ları ta­ra­fın­dan or­taya atıl­mış­tır.

Bun­lar ara­sında ırk­la­rın üs­tün­lüğü id­di­a­sını or­taya atan Kont de Go­bina da Ya­hudi asıllı bir Fran­sız’dır. Bu Fran­sız fi­lo­zofu, “Mil­let­le­rin ul­vi­liği ya da süf­li­liği, şan ve şe­ref­leri ka­vim­le­rin­den gelir.” der. Men­şei iti­ba­riyle ilahi olan âlem­şü­mul bir dini kendi kav­mine tah­sis etmiş olan Ya­hu­di­ler, bey­nel­mi­lel­ci­liğe ay­kırı bir şe­kilde ırk­çı­lığa, kav­mi­yet­çi­liğe hak­sız bir revaç ve­re­rek mil­let­leri bir­bir­le­riyle bo­ğuş­maya sevk et­miş­ler­dir.

Buna mu­ka­bil İslam ise hangi ırk ve ka­vim­den olursa olsun, Dün­ya­nın ne­re­sinde ya­şarsa ya­şa­sın be­şe­ri­ye­tin ta­ma­mını Haz­ret-i Mu­ham­med -sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem-‘in teb­li­ğine mu­ha­tab görür ve -ev­velce de temas edil­diği üzere- ümmet-i Mu­ham­med kabul eder. Bütün in­san­lığı “âde­moğlu” te­lak­ki­siyle hak ve mes’uli­yet­ler ba­kı­mın­dan eşit te­lakki et­mekle Arab’ın Arab ol­ma­yana bir rüc­ha­ni­yeti ol­ma­dı­ğını sa­ra­hatle ilan eder. Hadis-i şe­rifte:

“İn­san­lar bir ta­ra­ğın diş­leri gibi mü­sa­vi­dir.” bu­yu­ru­lur. Âyet-i ke­ri­mede de:

“Ey in­san­lar! Doğ­rusu biz sizi bir er­kekle bir di­şi­den ya­rat­tık. Ve bir­bi­ri­nizle ta­nış­ma­nız için sizi ka­vim­lere ve ka­bi­le­lere ayır­dık. Mu­hak­kak ki Allah ya­nında en kıy­metli ola­nı­nız, O’na karşı en çok takva sa­hibi ola­nı­nız­dır. Şüp­he­siz Allah bi­len­dir, her şey­den ha­ber­dar­dır.” (Hu­cu­rat, 13) bu­yu­ru­la­rak İslam’ın in­san­lara ge­tir­diği üs­tün­lük mi­ya­rı­nın izahı, ırk gibi mec­buri ve elde ol­ma­yan bir talih me­se­lesi ile değil, in­sa­nın kıs­men ira­de­sine bağlı ola­rak hâsıl olan Cenab-ı Hakk’a ya­kın­lık ve it­tika de­re­ce­sine bağ­la­nır. Allah ka­tında mut­taki olan, mut­taki ol­ma­yan­dan -kav­mi­yet mev­zu­ba­his ol­mak­sı­zın- üs­tün­dür. Irk, ancak fani olan ce­sede ait bir key­fi­yet­tir. Cesed, ruha giy­di­ril­miş bir kı­lıf­tan iba­ret­tir. Ruh ise ebe­di­dir ve bir ırkı da yok­tur.

İslam’ın ka­vim­lere bakış açısı, hadd-i la­yı­ğında bir ehem­mi­yet at­fet­mek şek­lin­de­dir. Hangi ırk­tan olursa olsun in­san­la­rın de­ğiş­me­yen hu­su­si­yet­leri var­dır. Bir As­yalı da âşık olur, Ame­ri­kalı da âşık olur. Af­ri­kalı bir zenci de nef­ret duyar, Fran­sız asili de nef­ret duyar. Bun­lar bütün bir be­şe­ri­ye­tin müş­te­rek ol­duğu hu­su­si­yet­ler­dir. Tüm in­san­lığı ku­cak­la­yan İslam, temel ka­i­de­le­rini, bir ka­vimde mev­cud olan arızı, ge­çici veya kısmi hu­su­si­yet­lere göre değil, bütün be­şe­ri­yette mev­cud olan asıl, fıtri, ya­ra­dı­lış­tan gelen te­ma­yül ve ih­ti­yaç­lara göre tayin eder. Bun­dan do­layı da İslam bir fıt­rat di­ni­dir ve es­ki­mez. Kamil ma­nada büyük nizam yal­nız İslam’dır.

İs­la­mi­yet “kav­mi­yet” ger­çe­ğini ihmal ve göz ardı etmez. Bir re­a­lite ola­rak kabul eder. Fakat o de­ğe­rin bir öl­çü­sünü koyar. Ev­velce de zik­ret­miş ol­du­ğu­muz üzere ırk­lar­daki ka­rak­ter iki mü­es­sirle mey­dana gelir. Biri “coğ­rafi amil­ler”, di­ğeri de “bes­lenme”dir. Hatta bes­len­me­nin mi­zaca si­ra­yet eden farklı te­za­hür­leri hay­van­larda bile gö­rü­lür. La­bo­ra­tuar tec­rü­be­le­riyle sa­bit­tir ki et ile bes­le­nen kobay hay­van hal ve ha­re­ket­le­rinde daha yır­tıcı, buna mu­ka­bil sebze ile bes­le­nen kobay hay­van daha sakin bir tavır ser­gi­le­mek­te­dir. Bu yüz­den­dir ki ma­nevi te­rakki yo­lunda iler­le­mek üzere ri­ya­zat ya­pan­lar belli bir müd­det hay­vanı gıda ye­mez­ler. Çünkü hay­vanı gıda vah­şeti, ne­batı gıda ise hil­miy­yeti ar­tı­rır. Irk­la­rın ka­rak­te­rini tes­bit eden amil­lere “ta­rihi tec­rü­be­ler” adıyla bir üçün­cü­sünü de ilave eden­ler var­dır. Bu ta­rihi tec­rü­be­ler “sos­yal ve­ra­set” de­ni­len bir hu­susta mü­es­sir olur­lar. Me­sela Türk­ler İslam’dan evvel de mu­ha­rip bir mil­let idi. İslam’la mü­şer­ref ol­duk­tan sonra ise bu ka­rak­te­rini me­de­ni­yet hiz­me­tine ve in­san­la­rın hi­da­ye­tine yön­len­dirdi. Os­ma­no­ğul­ları da de­niz­lere, Av­rupa’ya ve Bi­zans’a yakın bir yer olan Söğüt’te değil de me­sela Ağrı Dağı’nın etek­le­rinde yer­leş­miş ol­sa­lardı belki de Dünya me­de­ni­yet ta­ri­hin­deki muh­te­şem in­ki­şa­fını gös­te­re­me­ye­cekti. Türk­le­rin İslam Dün­ya­sında lider gö­rün­mesi de başka mü­es­sir­ler ya­nında biraz da ya­şa­dığı ta­rihi tec­rü­be­ler ne­ti­ce­sin­de­dir. Asır­lar için­den gelen bi­ri­kim, sos­yal ve ta­rihi tec­rü­be­ler de coğ­rafi amil­ler gibi za­manla in­sa­nın bi­yo­lo­ji­sine, gen­le­rine kadar in­ti­kal eder. Her ai­le­nin, kı­zını kendi ka­rak­ter ve te­ma­yül­le­rine uygun bir ai­leye ver­mek is­te­mesi de bun­dan­dır. Örf, an­la­yış ve ta­rihi tec­rü­be­ler iti­ba­riyle çok farklı olan bir in­sana kız ver­mek is­te­me­mek, o in­sa­nın Allah’ın ya­ra­tışı iti­ba­riyle kötü ol­duğu ma­na­sına gel­mez. İnsan do­ğu­mun­dan iti­ba­ren içinde ye­tiş­tiği çev­re­nin, ai­le­sinde al­dığı görgü ve ter­bi­ye­nin te’siri al­tın­da­dır. Bu te’sir­ler farklı ol­du­ğunda ai­lede im­ti­zaç zor­luğu mey­dana ge­ti­rir.

Şer’î bir kaide ola­rak ev­le­nen­ler ara­sında kü­fuvv, yani denk­lik şartı ara­nır. Bu denk­lik, ah­laki, ik­ti­sadi, iç­ti­mai ba­kım­dan ola­cağı gibi bir de görgü ba­kı­mın­dan ge­rek­li­dir. Kibar, fev­ka­lade ince bir adamla, köy kül­tü­rüyle ye­tiş­miş kaba-saba bir ka­dı­nın an­laş­ması çok zor­dur. Kadın bir çay ge­tirse, ada­mın önüne asli alış­kan­lı­ğına göre sert bir şe­kilde koyar. Bu ona göre çok ta­bi­i­dir. Fakat bu tavır kibar bir adama, ka­fa­sına vu­rul­muş­ça­sına ağır gelir. İşte bu fark, sos­yal ve­ra­set se­be­biy­le­dir. Yoksa in­sa­nın ır­kın­dan gelen bir va­zi­yet de­ğil­dir.

Sos­yal ve­ra­set gen­lere kadar in­ti­kal et­tiği için bunun te­za­hür­leri ço­cukta te­celli eder. “De­desi koruk yemiş, to­ru­nu­nun ağzı ka­maş­mış.” ta­bi­ri­nin işa­ret et­tiği mana da budur. Bu se­beple Haz­reti Pey­gam­ber -sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem- bir hadis-i şe­rif­le­rinde “To­hu­mu­nuzu bı­rak­tı­ğı­nız rahme dik­kat edin.” bu­yu­rur. Asa­let­siz, sos­yal ve­ra­set iti­ba­riyle menfi olan, bozuk bir ne­sil­den gelen in­san­la­rın gen­le­rine kadar iş­le­nen bu hu­su­si­yet­ler se­be­biyle, şuur al­tında so­yu­nun te­sir­le­rine maruz ka­la­cağı ve bunun insan hal ve ta­vır­ları üze­rinde belli de­re­cede mü­es­sir ola­cağı bir ha­ki­kat­tir. Fakat bu te’sir insan fi­il­le­rinde yüzde yüz be­lir­le­yici de­ğil­dir. Soyu dü­rüst ve temiz olan­lar da onun müs­bet te­si­ri­nin al­tın­da­dır­lar. “Asa­let müc­bir se­bep­tir.” darb-ı me­seli bu ha­ki­kati ifade eder.

Na­muslu bir ai­le­nin ço­cuğu kötü yola gi­der­ken “Bu yap­tık­la­rımı annem baban görse ve bilse, üzün­tü­den felç olur­lar… vb.” şek­linde kal­bine doğan asil duy­gu­la­rın müs­bet te’si­ri­nin avan­ta­jına sahip olur. Ko­mü­nizm, bu se­beple aile ve asa­lete düş­man­dır. İn­sa­nın hiç­bir asil duy­gusu, ah­laki en­di­şesi ve ulvî bağ­ları ol­ma­ması ve bu sa­yede her edep­siz­lik ve süf­li­liği tabi say­ması için aile ve asa­leti yık­maya ça­lı­şır­lar. Bu se­bep­le­dir ki ko­mü­nist şair Nazım Hik­met bir şi­i­rinde: “Düş­ma­nım asa­lete ke­li­me­lerde bile” der.

Irk bir va­kı­a­dır, sos­yal ve­ra­set ve asa­let bir re­a­li­te­dir. İs­la­mi­yet bun­ları yok say­maz, ancak lü­zumu kadar ehem­mi­yet ve­re­rek bir nizam al­tına alır. İs­la­mi­yet ırka, ka­vim­lere ve on­la­rın hu­su­si­yet­le­rine hakkı kadar kıy­met at­fe­der ve onu nazar-ı dik­kate alır.

Âlem­şü­mul bir din olan İs­la­mi­yet’i Dünya gö­rüşü yapan temel esas­lar­dan bi­ri­si­nin de mevzu iti­ba­riyle tah­dide uğ­ra­ma­ması ol­du­ğunu daha önce de ifade et­miş­tik. Bazı me­se­le­leri tan­zim edip de, bazı me­se­le­leri, “Bun­lar beni ala­ka­dar etmez.” di­ye­rek dışta bı­rak­mak gibi bir key­fi­yet, İslam için mev­zu­ba­his de­ğil­dir. “Mevzu” iti­ba­riyle var olan bu hal, “mekân” iti­ba­riyle de va­ki­dir.

Ku­tup­larda ya­şa­yan bir Es­kimo’dan, ek­va­tor­daki bir zen­ciye kadar bütün in­san­lık, teb­li­gat-ı Mu­ham­me­diyye’ye mu­ha­tab­dır. Pek çok ayet-i ke­rime “in­sane” hi­ta­bıyla gelir. Ağır­lık in­sanda ol­makla be­ra­ber cin­ler de zî­şuur ve irade sa­hibi ol­duk­la­rın­dan bu hi­ta­bın şü­mulü için­de­dir­ler. İslam bütün Âlemi şamil bir Dünya gö­rü­şü­dür. Ra­sû­lul­lah Efen­di­mi­zin bi’se­tin­den iti­ba­ren gel­miş, ge­le­cek tüm in­san­lar hiç­biri ha­riçte kal­ma­mak üzere, bu teb­li­ga­tın mu­ha­ta­bı­dır­lar. İslam’da “Falan top­lu­luk beni ala­ka­dar etmez, onlar bizim sa­ha­mı­zın dı­şın­da­dır, biz on­lara ka­rış­ma­ya­yım.” şek­linde bir dü­şünce ta­sav­vur olu­na­maz. Âlemde ya­şa­yan şuur sa­hibi bütün var­lık­lar İslam’ın mu­ha­ta­bı­dır. İslam, on­la­rın ha­ya­tını ferdi ve iç­ti­mai planda tan­zim eder. Koy­duğu ka­i­de­lerde daima bütün ins ü cinni ve on­la­rın hayat hu­su­si­yet­le­rini dik­kate alır.

Âlem­şü­mul bir sis­tem olan İslam, “Kitab” ve “Sün­nete” da­ya­nır. Kitab ve Sün­net kı­ya­mete kadar devam ede­ceği için bun­lar­dan çı­ka­rıl­mış hü­küm­ler demek olan ic­ti­had­la­rın İslam’da çok mühim bir yeri var­dır. İc­ti­had­lar sa­ye­sinde ek­va­tor­daki in­sa­nın da ku­tup­lar­daki in­sa­nın da dini ih­ti­yacı kar­şı­la­nır. Bunun için İslam, müc­te­hid­den hâsıl ola­cak ic­ti­had, ha­talı dahi olsa ona bir sevab at­fet­mekle ic­ti­hadı teş­vik et­miş­tir. Allah Ra­sûlü -sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem-, as­ha­bın­dan Muaz bin Cebel-ra­dı­yal­lahu anh-‘ı Yemen’e gön­de­rir­ken ona;

“-Orada ne ile hük­me­de­cek­sin” diye sorar.

Sa­habi de;

“-Kur’an ve Sün­net ile.” der.

Pey­gam­be­ri­miz -sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem-;

“-Peki on­larda bu­la­maz­san?” diye so­runca sa­habi:

“-O halde ic­ti­ha­dımla hük­me­de­rim.” diye cevap verir: Pey­gam­ber Efen­di­miz sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem-, al­dığı bu ce­vap­tan mem­nun ola­rak bu usulü ten­sib bu­yur­du­lar.

Bugün ik­ti­sadi du­rum­lar de­ğiş­miş, deniz hu­kuku, hava hu­kuku çık­mış­tır. Bu ge­liş­meye pa­ra­lel ola­rak ic­ti­had­lar da de­ği­şik­lik gös­te­rir. Bunun için de İslam hu­kuku ka­zus­tik, yani mes’ele hal­le­dici bir metod be­nim­ser.


Bazı din­ler -daha önce de temas edil­diği üzere- mu­ay­yen bir top­lu­luğa gel­miş­tir.

Pey­gam­ber­le­rin ba­zı­la­rı­nın va­zi­fe­leri böy­lece tah­dide uğ­ra­dığı halde son pey­gam­ber Haz­reti Mu­ham­med Mus­tafa -sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem- Efen­di­mi­zin va­zi­fesi mekân ve mevmu iti­ba­riyle tah­dide uğ­ra­ma­yıp bütün Âlemi şa­mil­dir. İşte bu onun bün­ye­sin­deki Âlem­şü­mul olmak key­fi­ye­tini ifilde eder.

Mekân ve mevzu iti­ba­riyle tah­dide uğ­ra­ma­yıp bütün Âlemi mu­ha­tab al­dığı için, ins ü cin bütün be­şe­ri­yet İslam’ın da­ve­tine ica­bet etse de, et­mese de ümmet-i Mu­ham­med’dir. Çünkü Pey­gam­ber­lere pe­ri­yot­lar ha­linde Dün­ya­nın ömrü tak­sim edil­miş, Efen­di­mi­zin ri­sa­let va­zi­fe­siyle gön­de­ri­li­şin­den kı­ya­mete kadar olan zaman da O’na tah­sis edil­miş­tir. Bugün iman ve inkâr ede­niyle be­ra­ber- bütün be­şe­riy­yet O’nun hükm-i nü­büv­veti al­tın­da­dır. “Ümmet-i gayr-i icabe” de Haz­ret-i Mu­ham­med üm­me­ti­dir. Fakat da­vete ica­bet et­me­miş bir asi evlad hük­mün­de­dir.

Gü­nü­müzde Hı­ris­ti­yan­la­rın imanı, hü­küm­den kal­dı­rıl­mış bir ka­nuna tabi ol­makta inad eden bi­rine ben­zer. Hala eski bir cum­hur­baş­ka­nı­nın devr-i ik­ti­da­rını ta­hay­yül edip de hâ­li­ha­zır­daki cum­hur­baş­ka­nını red­de­de­rek, “Ben bunu ta­nı­mı­yo­rum.” diyen biri ne kadar man­tıki bir iş yap­mış olursa işte on­la­rın: bu inadı da o kadar man­tı­kı­dir. Hâl­buki reis-i cum­hur­luk devri biten biri, te­da­vül­den kalk­mış para gi­bi­dir. Bunun gibi, hü­küm­den düş­müş bir dini, devri bit­miş bir pey­gam­beri kabul etmek ger­çek ma­nada iman ve doğru bir ka­bul­le­niş de­ğil­dir. Onlar, bu se­beple ümmet-i gayr-i ica­be­dir­ler. Ümmet-i icabe olan­lar “La ilahe il­lal­lah Mu­ham­medü’r-Ra­sû­lul­lah” di­yen­ler­dir.

Üni­ver­sal bir pren­siple ha­yatı tan­zim edip be­şe­riy­yet ve kâ­i­natı izah eden İslam na­za­rında in­san­lar, bir ba­ba­nın ev­lat­ları gi­bi­dir. Pey­gam­ber -aley­his­sa­latu ves­se­lam- kı­ya­mete kadar ge­le­cek bütün ina­nan­la­rın reisi, ve­kili ve ha­li­fe­si­dir. İslam, bir ce­mi­ye­tin te­şek­kü­lünde ırk ve coğ­rafya mef­kû­re­sini değil, imanı temel pren­sib it­ti­haz eden bir sis­tem­dir.

Be­şe­riy­yete ge­tir­diği ka­nun­lar iti­ba­riyle İs­la­mi­yet’in ina­nan­lar ve inan­ma­yan­lar dı­şında bir başka mev­cud de­ğil­dir. Her iki züm­re­nin de hu­ku­kunu tayin et­miş­tir. Be­şe­riy­yeti mü­kel­le­fi­yet­ler ve hak­lar iti­ba­riyle tan­zim eden İslam Dünya gö­rü­şünde ancak ve ancak ina­nan­lar ve inan­ma­yan­lar ola­rak iki çeşit esas hüküm kabul edil­miş, bunun dı­şında üçüncü bir grup, şekil ve üslub mev­zu­ba­his edil­me­miş­tir. Onlar ara­sında da hak ve ve­ci­be­leri den­ge­le­ye­rek ada­leti gö­zet­miş­tir. İslam dev­le­tinde gayr-i müs­lim­ler, me­sela as­ker­lik yap­mak gibi bazı mü­kel­le­fi­yet­ler­den beri ol­duk­la­rın­dan bun­la­rın mu­ka­bi­line bir mü­kel­le­fi­yet ko­nu­la­rak denge sağ­lan­mış­tır. Me­sela as­ker­lik mü­kel­le­fi­ye­tin­den beri olmak mu­ka­bi­linde gayr-i müs­lim­ler için bir vergi var­dır. Aynı şey kadın-erkek mü­kel­le­fi­yet ve ve­ci­be­leri ara­sında da var­dır. Bu­rada her iki cins için hak ve mü­kel­le­fi­yet­ler çe­şitli hü­küm­lerle den­ge­len­miş­tir ki bu husus ala­kalı ba­his­lerde izah edi­le­cek­tir.

Devam ede­cek…