Fikrim Neyse Zikrim O

Bir bal kü­pün­den sirke sız­ma­sını bek­le­mek ne kadar yer­sizse, içi sirke dolu bir küp­ten bal ak­ma­sını bek­le­mek de o denli yer­siz­dir. Bu örnek ay­nıyla in­sa­noğlu için de ge­çer­li­dir. İn­sa­nın fikri neyse zikri de odur. Fakat in­sa­nın sirke kü­pün­den farkı fikrini/içini kendi ira­de­siyle şe­kil­len­di­re­bil­me­si­dir. Bu açı­dan ba­kıl­dı­ğında insan için “Zikri neyse fikri de odur/o ola­cak­tır.” demek de ha­ki­kat­ten çok uzak ol­masa ge­re­kir.

Bu, bir sebep sonuç iliş­kisi. Fik­ri­mizi, iç dün­ya­mızı gü­zel­leş­tir­me­li­yiz ki ifa­de­le­ri­miz güzel olsun. İfa­de­le­ri­mizi güzel seç­me­li­yiz ki iç dün­ya­mız gü­zel­leş­sin.

Bu usûl bize Rab­bi­mi­zin ve Pey­gam­be­ri­mi­zin açık bir tav­si­ye­si­dir. Ken­di­sini, bir sınır ol­mak­sı­zın, çokça zik­ret­me­mizi em­re­den Rab­bi­miz (cc) kalp­le­rin ancak bu şe­kilde itmi’nâna ula­şa­bi­le­ce­ğini biz­lere haber ve­ri­yor.¹ Pey­gam­ber Efen­di­miz (sav) de ken­di­sini her şey­den çok sev­me­mi­zin imânî bir esas ol­du­ğunu bil­diği için biz­leri bu mer­te­beye ulaş­tı­ra­cak en kısa yol­lar­dan olan şu tel­kinde bu­lu­nu­yor: “Bana en yakın olan­lar, bana en çok sa­lâ­vat ge­ti­ren­ler ola­cak­tır.”²

Tarih bo­yunca nef­sini tez­kiye etmek, dü­şünce dün­ya­sını kö­tü­lük­ler­den arın­dır­mak is­te­yen­lere kâmil mür­şid­ler ta­ra­fın­dan bazı ezkâr ve ev­râ­dın tel­kini de bu ger­çe­ğin tat­bi­ka­tın­dan başka bir şey de­ğil­dir.

Bu sa­tır­lar­daki gaye de di­li­mizi, bize daima Rab­bi­mizi ha­tır­la­ta­cak ifa­de­lere alış­tır­mak yani “zikir ehli” olmak ve ni­ha­ye­tinde nurla dolu bir kal­bin ürünü ola­rak di­lin­den nu­rânî ifa­de­ler dö­kü­len dualı bir ağza sahip ol­mak­tır. Bunun için bazı zikirleri/duaları ha­tırla(t)mak­tır.

Bu hu­susta da en büyük reh­be­ri­miz, Pey­gam­be­ri­miz­dir. O, kendi ha­yatı ile biz­lere bir Müs­lü­ma­nın 24 sa­at­lik zaman di­li­minde nice mü­kâ­fat­lar ka­zanma im­kâ­nına sahip ol­du­ğunu öğ­ret­miş­tir. An­lat­tık­la­rını biz­zat ken­disi tat­bîk ede­rek, teb­liği ile memur ol­duğu İslâm’ın her ne şart al­tında olursa olsun ya­şa­na­bi­lir­li­ğini biz­lere ispat et­miş­tir. Bize düşen bu teb­lî­ğâtı ha­ya­tı­mızla fi­i­li­yâta ta­şı­mak­tır.

Ya­zı­mı­zın de­va­mında Pey­gam­ber Efen­di­mi­zin gün içe­ri­sinde yapa gel­diği du­a­lar­dan ba­zı­la­rını nak­let­meye ça­lı­şa­ca­ğız. Bun­ları gör­dü­ğü­müzde muh­te­me­len şey­ta­nın ku­la­ğı­mıza fı­sıl­da­ya­cağı şey­ler­den biri, bu kadar çok du­a­nın nasıl akılda tu­tu­la­ca­ğı­dır. Ama ona şöyle cevap ve­re­bi­li­riz: “Hiç kimse biz­den bu du­a­ları bir anda ez­ber­le­me­mizi is­te­mi­yor.” Elli küsur sene ya­şa­yan bir kimse aklı ba­şına gel­diği andan iti­ba­ren tak­ri­ben 15 bin gün ya­şa­mak­ta­dır. Bugün bu du­a­lar­dan bi­rini öğ­ren­meye baş­la­dı­ğı­mızı dü­şün­se­nize, bugün ez­be­ri­mize al­dı­ğı­mız bir dua ile belki bin­lerce gün zah­met­sizce se­vaba nail ola­ca­ğız. Ya­pıl­ması ge­re­ken şey du­a­ları ha­ya­tı­mıza ta­şı­mak, içi­mizi, fik­ri­mizi sü­rekli on­larla meş­gul etmek, on­larla dol­dur­mak­tır. Emin olun, bunu ya­pa­bil­di­ği­miz tak­dirde olan­la­rın nasıl mey­dana gel­di­ğine biz dahi hay­ret ede­ce­ğiz. Otu­ra­cak “Allah!” di­ye­ce­ğiz, kal­ka­cak “Allah!” di­ye­ce­ğiz… Se­vi­ne­cek “Allah!” di­ye­ce­ğiz, üzü­le­cek “Allah!” di­ye­ce­ğiz. Bunun için şimdi bu­yu­run sa­mi­mi­yetle “Bis­mil­lah” di­ye­lim:

Efen­di­miz (sav), uyan­dı­ğı­mızda şöyle de­me­mizi tav­siye bu­yur­muş­lar­dır:

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ

“Bizi öl­dür­dük­ten sonra di­ril­ten (uyu­duk­tan sonra uyan­dı­ran) Allah’a ham­dol­sun. (Kı­ya­mette) O’nun hu­zu­runda top­la­nı­la­cak­tır.”³

Ya­ta­ğı­mız­dan kal­kıp ilk adı­mı­mızı atar­ken ve son­raki her (ha­yırlı) işi­mi­zin ba­şında:

بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيم

demek de Ra­sû­lul­lah (sav)’ın emir­le­rin­den.

Pey­gam­be­ri­miz ashab-ı ki­ra­mın ta­bi­riyle İslam’ı bir ba­ba­nın ço­cu­ğunu ter­biye et­mesi gibi on­lara öğ­re­ti­yordu. En büyük ga­ye­lere nasıl ula­şı­la­ca­ğını haber ve­rir­ken bize göre basit/bayağı şey­leri dahi ihmal et­mi­yordu.

Pey­gam­ber Efen­di­miz def-i hacet için Helâya/tuvalete gi­rer­ken ve ora­dan çı­kar­ken dahi neler de­me­miz ge­rek­ti­ğini biz­lere öğ­retti. Gi­rer­ken:

اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ

“Al­la­hım, her türlü pis­lik­ten ve pis olan şey­ler­den (erkek ve dişi şey­tan­la­rın şer­rin­den) sana sı­ğı­nı­rım.”⁴ Çı­kar­ken:

غُفْرَانَكَ ، الْحَمْدُ لِلهِ الًّذِي أَذْهَبَ عَنِّي الْأذَى وَعَافَانِي

“(Al­la­hım!) Senin mağ­fi­re­tini di­le­rim. Ben­den ezâ veren şey­leri gi­de­ren ve bana afi­yet veren Allah (cc)’a ham­dol­sun.”⁵ şek­linde dua et­me­li­yiz.

Sonra ab­dest alı­yo­ruz. Çünkü ab­dest mü’minin si­lahı. Daima ab­destli olmak bizim en büyük gü­ven­ce­miz. Ab­dest al­dık­tan sonra ise şu duayı oku­yo­ruz.

أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ

اَللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنَ التَّوَّابينَ وَاجْعَلْنِي مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ

“Allah’tan başka ilâh ol­ma­dı­ğına, O’nun tek olup şe­ri­ki­nin ol­ma­dı­ğına ve Mu­ham­med (sav)‘in O’nun kulu ve el­çisi ol­du­ğuna şe­hâ­det ede­rim.”⁶ “Al­la­hım! Beni çokça tevbe eden ve te­miz­le­nen­ler­den eyle.”

Ay­naya bak­tı­ğı­mızda:

اللَّهُمَّ كَمَا أَحْسَنْتَ خَلْقِي فَأَحْسِنْ خُلُقِي

“Allah’a ham­dol­sun. Allah! Benim ya­ra­tı­lı­şımı güzel kıl­dı­ğın gibi ah­lâ­kımı da gü­zel­leş­tir.”⁷ du­a­sını ya­pa­rız.

El­bi­se­mizi gi­yer­ken ise,

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَسَانِى هَذَا الثَّوْبَ وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلاَ قُوَّةٍ

“O Allah’a hamd olsun ki, ben­den bir kuv­vet ol­mak­sı­zın bu el­bi­seyi bana giy­dirdi ve (bunu) bana rızık ola­rak verdi.”⁸ du­a­sını ihmal et­mi­yo­ruz:

Pey­gam­ber Efen­di­miz (sav) evden çık­mak için ka­pıyı aç­tı­ğında:

بِسْمِ اللّهِ رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنَ أَنْ أَزِلَّ أَوْ أُزَلَّ أَوْ أَضِلَّ أَوْ أُضَلَّ أَوْ أَظْلِمَ أَوْ أُظْلَمَ

أَوْ أَجْهَلَ أَوْ يُجْهَلَ عَلَىَّ

“Bis­mil­lah, Yâ Rabbi! Aya­ğı­mın kay­ma­sın­dan ve kay­dı­rıl­ma­sın­dan, sa­pıt­mak­tan ve sap­tır­mak­tan, zul­met­mek­ten ve zulme uğ­ra­mak­tan, ca­hilce dav­ran­mak­tan ve bana ca­hil­likte bu­lu­nul­ma­sın­dan Sana sı­ğı­nı­rım.”⁹ bu­yu­rur ve dı­şa­rıda şu duayı ya­par­lardı:

بِسْمِ اللَّهِ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ

“Allah’ın adını ana­rak (evim­den çı­kı­yo­rum), ben Allah’a da­ya­nıp te­vek­kül ettim. (Her türlü) kuv­vet ve kud­ret ancak yüce Allah’ın yar­dı­mıy­la­dır.”¹⁰

Yolda bir kimse ile kar­şı­laş­tı­ğında veya her hangi bir mec­lise gir­di­ğinde on­ları:

السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ (وَرَحْمَةُ اللَّهِ)

“Allah’ın selâmı/selâmeti (ve rah­meti) üze­ri­nize olsun.”¹¹ ifa­de­le­riyle se­lâm­lardı. Bu se­lâmı, on­lar­dan ay­rı­lır­ken de tek­rar­la­mayı tav­siye bu­yu­rur­lardı.

Pey­gam­be­ri­miz mescide/camiye gi­rer­ken:

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ

“Allah’ın adıyla, Allah Ra­sû­lüne (salât ve) selâm olsun. Al­la­hım, gü­nah­la­rımı ba­ğışla ve bana rah­met ka­pı­la­rını aç.”¹²

Ca­mi­den çı­kar­ken ise,

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذُنُوبِي وَافْتَحْ لِي أَبْوَابَ فَضْلِكَ

“Allah’ın adıyla, Allah Ra­sû­lüne (salât ve) selâm olsun. Al­la­hım, gü­nah­la­rımı ba­ğışla ve bana fa­zî­let ka­pı­la­rını aç.”¹³ du­a­la­rını ederdi.

Ra­sû­lul­lah Efen­di­miz, ye­meğe baş­lar­ken “bes­mele” çek­me­mizi ve ye­mek­ten sonra ise en azın­dan:

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَطْعَمَنَا وَسَقَانَا وَجَعَلَنَا مُسْلِمِينَ

“Bizi (ni­met­le­riyle) ye­di­ren ve içi­ren ve İslam üzere bu­lun­du­ran Allah’a hamd olsun.”¹⁴ du­a­sını tav­siye eder­lerdi.

Su iç­tik­ten sonra ise:

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي سَقَانَا عَذْبًا فُرَاتًا بِرَحْمَتِهِ، وَلَمْ يَجْعَلْهُ مِلْحًا أُجَاجًا بِذُنُوبِنَا

“Bize tatlı soğuk su içi­ren ve gü­nah­la­rı­mız se­be­biyle onu içil­mez tuzlu su yap­ma­yan Allah’a hamd olsun.”¹⁵ du­a­sını ya­par­lardı.

Pey­gam­be­ri­miz “Mü’minin ha­line hay­ret edi­lir. Zira onun her hali ha­yır­dır. O bir ni­mete ererse şük­re­der, hayra nâil olur. Bir kül­fetle kar­şı­la­şırsa, sab­re­der, yine hayra erer.” bu­yur­mak­ta­dır. Biz­lere de gün içinde kar­şı­laş­tı­ğı­mız kül­fet ve sı­kın­tı­ları se­vaba ve­sile kıl­mak is­ti­yor­sak

إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ

“Biz Allah’a âidiz ve (vakti gel­di­ğinde) el­bette O’na dö­ne­ce­ğiz.”¹⁶ ayet-i ke­ri­me­sini oku­ma­mızı tav­siye bu­yur­muş­lar­dır.

Ra­sû­lul­lah her­hangi bir mec­lis­ten ay­rı­lır­ken şu şe­kilde dua eder­lerdi:

سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

“Al­la­hım! Seni her türlü nok­san­lık­lar­dan ten­zîh eder, ham­dimi sana tak­dîm ede­rim. Sen­den başka hiç­bir ilâh bu­lun­ma­dı­ğına şe­hâ­det ede­rim. Sen­den mağ­fi­ret di­li­yor ve sana tevbe edi­yo­rum.”¹⁷

Ya­tağa gir­di­ği­mizde son söz­le­ri­miz ise:

بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا

“Senin adını ana­rak ölür ve di­ri­li­rim (uyur ve uya­nı­rım) Al­la­hım!”¹⁸ şek­linde ol­malı.

Gece ya­rısı uyan­dı­ğı­mızda kal­kıp te­hec­cüd kı­la­ma­ya­cak­sak, en azın­dan şöyle dua et­me­miz de Efen­di­miz (sav)’in tav­si­ye­le­rin­den:

لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ وَلاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ

“Allah’tan başka ilâh yok­tur; bir­dir, or­tağı yok­tur. Mülk de O’ nun­dur, hamd de O’nun­dur. O, her şeye kâ­dir­dir. Allah (cc) bütün nok­san sı­fat­lar­dan mü­nez­zeh­tir, bütün hamd­ler ona mah­sus­tur. Allah’tan başka ilah yok­tur. Allah en bü­yük­tür. Güç ve kuv­vet, sa­dece Allah’ın yar­dı­mıyla elde edi­lir.”¹⁹

1. ↩︎
2. ↩︎
3. Buhârî, Deavât, 7, 8, 15, Tevhîd, 13; Müslim, Zikir, 59; Ebû Dâvûd, Edeb, 177; İbn Mâce, Duâ, 16. ↩︎
4. Buhârî, Vudû, 9, Deavât, 14; Müslim, Hayz, 122; Nesâî, Tahâret, 18; Ebû Dâvûd, Tahâret, 3; Tirmizî, Tahâret, 4; İbn Mâce, Tahâret, 9. ↩︎
5. Ebû Dâvûd, Tahâret, 17; Tirmizî, Tahâret, 5; İbn Mâce, Tahâret, 10. ↩︎
6. Ebû Dâvûd, Tahâret, 65; Tirmizî, Tahâret, 41; İbn Mâce, Tahâret, 60. ↩︎
7. Tayâlîsî, el-Müsned, 372. ↩︎
8. Ebû Dâvûd, Libâs, 1; Tirmizî, Deavât, 75; İbn Mâce, Et’ıme, 16. ↩︎
9. Nesâî, İstiâze, 30, 65; Ebû Dâvûd, Edeb, 112; İbn Mâce, Duâ, 18. ↩︎
10. Ebû Dâvûd, Edeb, 112; Tirmizî, Deavât, 34; İbn Mâce, Duâ, 18. ↩︎
11. Ebû Dâvûd, Edeb, 138, 139, 147; Tirmizî, İstizân, 28; İbn Mâce, Edeb, 18. ↩︎
12. Tirmizî, Salâh, 234; İbn Mâce, Mesâcid, 13. ↩︎
13. Tirmizî, Salâh, 234; İbn Mâce, Mesâcid, 13. ↩︎
14. Ebû Dâvûd, Et’ıme, 53; Tirmizî, Deavât, 75; İbn Mâce, Et’ıme, 16. ↩︎
15. es-Suyûtî, el-Câmiu’s-sağîr, 6728. ↩︎
16. Muvatta, Cenâiz, 560, Müslim, Cenâiz, 3, 4; Ebû Dâvûd, Cenâiz, 22, Libâs, 43; Tirmizî, Deavât,83. ↩︎
17. Ebû Dâvûd, Edeb, 32. ↩︎
18. Buhârî, Deavât, 7, 8, 15; Tirmizî, Deavât, 28. ↩︎
19. Ebû Dâvûd, Edeb, 108. ↩︎