Hırka-⁠i Şerîf Camii Levhalarından Birkaçı

İs­tan­bul’un önemli dînî zi­yâ­ret ma­hal­le­rin­den biri de Hırka-i Şerîf Camii’dir. Bu ca­mi­nin önemi Hz. Pey­gam­ber Efen­di­miz’e ait Hırka-i Şerîf’in bu­lun­ma­sı­dır. Ra­sû­lul­lah’a ﷺ hür­me­ten Müs­lü­man­lar Ra­ma­zan ayında sa­la­vat­lar eş­li­ğinde, büyük bir huzur ve huşû ile bu­raya zi­ya­rette bu­lun­mak­ta­dır­lar. Daha önce Ra­ma­zan ayı­nın 15. gü­nün­den iti­ba­ren Kadir Ge­cesi’ne kadar zi­yâ­rete açık tu­tul­makta idi. Son yıl­larda yo­ğun­luk se­be­biyle Hırka zi­ya­reti Ra­ma­zan ayı baş­lan­gıcı ile bir­likte ya­pıl­mak­ta­dır.

Os­manlı dö­ne­minde, Hır­ka­nın emâ­ne­tinde bu­lun­duğu ai­leye özel önem ve­ril­miş, ko­run­muş ve kol­lan­mış­tır. Bu ve­sile ile Sul­tan Ab­dül­me­cid ta­ra­fın­dan bu­günkü cami inşa edil­miş­tir. Ay­rıca Hır­ka­nın zi­ya­reti için özel mah­fil ya­nında aile için bir konak ve mu­ha­fız bö­lüğü için kışla inşa edil­miş­tir.

Hırka-i Şerîf Camii’nin zi­ya­ret özel­liği ya­nında ki­tâbe ve lev­ha­ları da önem arz et­mek­te­dir. Hırka-i Şerîf Camii ana ha­ri­minde bu­lu­nan mer­mere mah­kûk paf­ta­lar ha­lin­deki ya­zı­lar, avlu giriş ka­pısı üze­rin­deki Celî Sülüs ki­tâ­be­ler ile giriş ka­pısı Celî Talik ki­tâ­besi Hat­tat Ka­zas­ker Mus­tafa İzzet Efendi (1801-1876) ta­ra­fın­dan ya­zıl­mış­tır. Sul­tan II. Mah­mud tuğ­ralı eski Hırka-i Şerîf odası Celî Talik ki­tâ­besi ise Hat­tat Meh­med Şe­hâ­bed­din Efendi (v. 1231/1816) im­zalı olup ki­tâ­be­nin ba­şında bu­lu­nan Sul­tan II. Mah­mud tuğ­rası ise Hat­tat Mus­tafa Râkım Efendi (1758- 1826) ta­ra­fın­dan çe­kil­miş­tir.

Ki­tâ­be­ler ha­ri­cinde cami içe­ri­sinde bir­kaç levha önem­li­dir. Bu lev­ha­lar şun­lar­dır: Hırka-i Şerîf Camii Ha­tîbi Ömer Vasfi Efendi (v. 1928) im­zalı Ze­ren­dûd Celî Sülüs levha sanat ba­kı­mın­dan çok önem­li­dir. Bu lev­ha­nın ibâ­resi ve an­lamı şöy­le­dir: “Şe­fâ­atî li­ehli’l-ke­bâ­iri min üm­metî: Üm­me­tim­den büyük gü­nah­kâr­lara da şe­fa­a­tim ola­cak­tır.”

Vaaz kür­süsü üze­rinde bu­lu­nan Celî Sülüs levha ise Ra­sû­lul­lah’ın ﷺ Hırka-i Şe­rî­fini he­diye et­tiği Ka­rânî ismi ya­zı­lı­dır. Ze­ren­dûd ola­rak ha­zır­la­nan bu lev­ha­nın hat­tatı Muh­sin­zâde Ab­dul­lah Hamdi Bey’dir (1833- 1899). Lev­ha­nın ibâ­resi şöy­le­dir: “Yâ Haz­reti Üveys bin Âmir el-Ka­rânî”.

Ca­mi­nin ana ha­ri­minde sol du­varda asılı olan bü­yükçe levha Hat­tat Mus­tafa im­zalı olup Ze­ren­dûd Celî Sülüs ola­rak ha­zır­lan­mış­tır. Lev­ha­nın an­lamı şöy­le­dir:

“Nebî ﷺ, Azîz ve Celîl olan Rab­bin­den nak­len şöyle bu­yur­du­lar:

“İlmi aç­lıkta giz­le­dim fakat in­san­lar tok­lukta ara­mak­ta­lar, nasıl bu­la­cak­lar,

Şe­refi, hay­si­yeti [Allah’a] ita­atte giz­le­dim ama in­san­lar yö­ne­ti­ci­le­rin ka­pı­sında arı­yor­lar, nasıl bu­la­cak­lar,

Zen­gin­liği ka­na­atte giz­le­dim ama in­san­lar çok malda arı­yor­lar, nasıl bu­la­cak­lar,

Ra­hatı, Cen­nete has kıl­dım ama in­san­lar onu dün­yada arı­yor­lar, nasıl bu­la­cak­lar ?”¹

Ca­mi­nin min­ber ka­pısı üze­rinde ca­mi­nin bâ­nisi ve aynı za­manda hat­tat olan Sul­tan Ab­dül­me­cid im­zalı Ke­lime-i Tev­hîd lev­hası bu­lun­mak­ta­dır.

Hırka-i Şerîf Camii, Rasûl-i Ekrem’in ha­tı­ra­sını ba­rın­dır­ma­sı­nın ya­nında mi­ma­rîsi, ki­tâbe ve lev­ha­ları ile de İs­tan­bul’un önemli ca­mi­le­rin­den bi­ri­dir.

---

* Prof. Dr., Yalova Üniversitesi İslâmi İlimler Fakültesi Öğretim Üyesi.

1. Ketebehu Mustafa, 1302. ↩︎