Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

İslamî Duruş

7. Sayı · 2007/3

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Her in­sa­nın bir du­ruşu var­dır. Bi­le­rek bil­me­ye­rek, is­te­ye­rek is­te­me­ye­rek, or­taya koy­duğu, ha­yatı bo­yunca ser­gi­le­diği bir duruş..

Ki­şi­liği, ka­rak­teri, kim­liği, ya­pısı, ırkı, kanı, ai­lesi, okulu, eği­timi, ta­rihi ve coğ­raf­ya­sı­nın et­ki­siyle şe­kil­le­nen bir ki­şi­lik du­ruşu var­dır her­ke­sin.. İn­sanı diğer can­lı­lar­dan ayı­ran özel­lik­ler­den biri, belki de en önem­lisi budur.

İnsan, du­ru­şuyla in­san­dır. İfa­desi, dü­şün­cesi, tavır ve dav­ra­nış­ları ken­di­sine has olan bu du­ruşu yan­sı­tır. İn­sa­nın; insan, hayat, dün, bugün ve ge­le­cek an­la­yışı bu du­ru­şun öze­ti­dir.
Eko­no­mide, ti­ca­rette, si­ya­sette, eği­timde, sağ­lıkta, yö­ne­timde, sos­yal iliş­ki­lerde hep kar­şı­lıklı duruş söz ko­nu­su­dur. Ba­kı­şı­nız, te­bes­sü­mü­nüz, seç­ti­ği­niz ke­li­me­ler, se­lâ­mı­nız, ik­ra­mı­nız, an­la­yı­şı­nız hep sizin sos­yal duruş’unuzu or­taya koyar.

Ki­şi­ler gibi, dev­let­le­rin de bir­bir­le­rine karşı özel du­ruş­ları var­dır. Bir ül­ke­nin dış po­li­ti­kası, o ül­ke­nin diğer ül­ke­lerle ara­sın­daki du­ru­şunu gös­te­rir. Bu po­li­tik duruş, kar­şı­lıklı saygı ve kar­şı­lıklı çı­kar­lar açı­sın­dan ne kadar den­geli ve is­tik­rarlı olursa dış po­li­tika o kadar ba­şa­rılı sa­yı­lır.

Yö­ne­ti­ci­le­rin halka karşı tavır ve du­ruşu, on­la­rın “ada­letli” ya da “zalim” diye ni­te­len­di­ril­me­le­rine neden olur. Ti­ca­ret ada­mı­nın ken­dine özgü ti­carî du­ruşu, öğ­re­tim üye­si­nin aka­de­mik du­ruşu, mah­ke­mede hâ­ki­min hu­kukî du­ruşu onun kim­li­ğini ve ki­şi­li­ğini or­taya koyar.

Her ideal, her görüş, her dü­şünce ve her fel­sefe ken­dine has bir du­ruşu ser­gi­ler. Din de böy­le­dir. Tek ve ye­gâne Hak Din İslâm da biz­den ken­di­sine has özel bir duruş bek­le­mek­te­dir. Bu du­ru­şun adı: İs­lâmî duruş’tur.

İs­lâmî Duruş…

İs­lâmî duruş, müs­lü­ma­nın inan­dığı gibi dü­şün­mesi, inan­dığı gibi ya­şa­ması, ha­ya­tını ima­nı­nın is­ti­ka­me­tinde şe­kil­len­dir­me­si­dir. Müs­lü­ma­nın Kur’anî öl­çü­leri, ne­bevî il­ke­leri ve İs­lâmî pren­sip­leri ha­ya­tı­nın her sa­ni­ye­sine ilmek ilmek iş­le­mesi, ha­ya­tını imanla ör­me­si­dir.
Ha­ya­tını inan­cın­dan, inan­cını ha­ya­tın­dan uzak dü­şü­ne­me­yen iman eri­nin her sözü, her tavrı, hatta sus­ması ve te­bes­sümü bile İs­lâmî bir du­ruş­tur. Mü’minin ha­yatı de­ğer­len­di­rir­ken İs­lâmî öl­çü­lerle de­ğer­len­dir­mesi, ha­yata iman gö­züyle bak­ması bu du­ru­şun ge­re­ği­dir.
Her gün mü’min durur Allah’ın hu­zu­runa… Günde beş defa onun “kul­luk du­ruşu”dur bu. Ömür boyu her gün tek­rar­la­nır bu duruş. Kulun imanı ta­ze­le­nir her gün. “Allah’ın Kulu” olma şuuru müs­lü­ma­nın gün­lük ha­ya­tında ona bam­başka bir ki­şi­lik, yep­yeni bir duruş ka­zan­dı­rır. Bu kar­deş­lik du­ruşu’dur. Kin, in­ti­kam, kıs­kanç­lık, ben­lik, ben­cil­lik, gurur, ego­izm gider ha­ya­tın­dan. Kar­deş görür ina­nan­ları, kar­deşçe mu­a­mele eder din kar­deş­le­rine..
Arafe günü Ara­fat’ta “vakfe”, adın­dan da an­la­şıl­dığı gibi apayrı bir du­ruş­tur. Allah’ın hu­zu­runda duaya duruş… Hayat boyu unu­tul­ma­ya­cak ma­nevî bir duruş… Hacı adayı, Hz. Âdem aley­his­se­lâm’ın yaşlı göz­lerle tevbe ve ni­yaza du­ruşu gibi durur vak­feye… Göz­yaş­la­rıyla Cenab-ı Hakka ya­ka­rış du­ruşu’dur Ara­fat du­ruşu.

Gün­lük ha­yatta siz­den bek­le­nen bir duruş var­dır. İslâm’ı bil­me­niz yet­mi­yor. An­la­ma­nız da yet­mi­yor. Hatta şu­urlu ol­ma­nız da ye­terli değil. Ne ya­pı­yor­su­nuz acı olay­lar, yan­lış­lık­lar ve ya­muk­luk­lar kar­şı­sında.. Eli­niz, di­li­niz, gön­lü­nüz ne du­rumda? Tep­ki­siz, his­siz, he­ye­can­sız, duy­gu­suz, du­yar­sız bir insan mı­sı­nız? Yoksa içi kay­na­yan, içi yanan, dert­le­nen, ken­di­si­nin ilahî bir gö­revle -ıslah ve irşad gö­re­viyle- gö­revli ol­du­ğunu his­se­den biri mi­si­niz?

Biz­den is­te­nen: Saf saf duruş… Gönül gönül… Dik, dim­dik du­ruş­tur. Ele ele, gönül gö­nüle he­defe yü­rü­yen in­san­la­rın du­ruşu… Ümit­siz­liğe ka­pıl­ma­yan, yı­kıl­ma­yan, asla yı­kıl­ma­ya­cak olan in­san­la­rın du­ruşu is­te­ni­yor.

En son duruş “kı­ya­met du­ruşu”dur. Bu duruş Allah’ın hu­zu­runda hesap verme du­ru­şu­dur. Mü’min olay­ları, ki­şi­leri de­ğer­len­di­rir­ken daima kı­ya­mette Allah’ın hu­zu­run­daki du­ruşu, sorgu gü­nünü dü­şü­nür. Ahi­ret günü, müs­lü­ma­nın her an ha­tı­rın­da­dır.
“On­ları dur­du­run. Zira onlar sor­guya çe­ki­le­cek­ler”,1 ilahî hi­ta­bında işa­ret edi­len bu duruş, ahi­ret günü du­ru­şu­dur. Bu duruş, bütün du­ruş­la­rın he­saba çe­kil­diği son du­ruş­tur.

Bir de za­lim­le­rin rezil, rüs­vay, hor, hakir, ümit­siz ve bit­kin du­ruş­ları var, Allah’ın hu­zu­runda… “Za­lim­le­rin Rab­le­ri­nin hu­zu­runda du­ru­şunu bir gör­sen”2 diyor Kur’an-ı Mübîn.. Ki­ta­bı­mız, inanç­sız­la­rın ve za­lim­le­rin pe­ri­şan du­ruş­la­rını an­la­tır bize. Bu an­lam­daki âyet­ler ge­nel­likle “O zaman on­la­rın dur­du­rul­duk­la­ını (on­la­rın du­ruş­la­rını) sen bir gör­sen!..” (Ve-lev terâ iz vü­kıfû..) diye baş­lar.3

Bugün neye muh­ta­cız?..

Bugün… İs­lâmî bir du­ruşa, İs­lâmca, Kur’anca, müs­lü­manca duruş’a muh­ta­cız. Bugün böyle bir du­ruşa şid­detle ih­ti­yaç var. Olay­ları, ki­şi­leri, ta­rihi, coğ­raf­yayı, si­ya­seti, eko­no­miyi, bi­limi, ha­yatı, geç­mişi ve ge­le­ceği de­ğer­len­di­rir­ken İs­lâmî bir duruş bek­le­ni­yor biz­den..
Du­ru­şu­muz onurlu, ka­rarlı, is­tik­rarlı, il­keli kı­saca ger­çek an­la­mıyla İs­lâmî bir duruş ol­malı; ama ta­viz­siz ve kor­ku­suz bir duruş ol­ma­lı­dır. Tav­rı­mız, her ve­si­leyle gön­lü­müz­deki iman ve ih­lâsı, sevgi ve şef­kati or­taya koy­du­ğu­muz sa­mimî bir tavır ol­ma­lı­dır.

Kar­deş­lik du­ru­şunu ser­gi­le­yin her fır­satta… İman kar­deş­le­ri­nizle yan yana durun yeter. Arada-sı­rada hatta sa­dece bay­ram­larda bile olsun, bi­raya gelin yeter. El sı­kı­şın, bir­bi­ri­nize te­bes­süm edin, yeter. Bu basit du­ru­şu­nuz bile sizi böl­mek, par­ça­la­mak ve yut­mak is­te­yen­le­rin lok­ma­la­rını kur­sak­la­rında bı­ra­ka­cak­tır.

Mekke Fethi’nde ken­di­sine zul­me­den­leri bile af­fe­den, Sevgi ve Rah­met Pey­gam­beri’nin in­san­lığı sevgi, rah­met ve şef­katle ku­cak­la­yan engin hoş­görü an­la­yı­şına, O’nun Kâbe Ka­pısı önünde ken­di­sine zul­me­den, iş­kence eden Mek­ke­li­leri bile af­fe­der­ken or­taya koy­duğu ta­rihî rah­met du­ruşu’na muh­ta­cız bugün…

Allah Ra­sûlü’nün gü­zîde ta­le­be­leri Sa­habe-i Kiram’ın her hali, “İs­lâmî Duruş” için bize ör­nek­tir. Biz Hz. Ömer­le­rin mü­na­fık­lar ve kâ­fir­ler kar­şı­sın­daki ta­viz­siz duruş’una; Bi­lâl­le­rin, Ya­sir­le­rin Ebu Ce­hil­ler ve Ebu Le­heb­ler kar­şı­sın­daki kor­ku­suz du­ruşu’na muh­ta­cız…

Biz­ler.. Mekke müş­rik­leri ta­ra­fın­dan idam seh­pası önünde asıl­mak üzere iken:
-“Senin ye­rine Mu­ham­med’in idam edil­me­sini, senin de ailen içinde rahat bir şe­kilde bu­lun­manı te­menni eder misin, Allah aş­kına söyle?” diye soran İslâm düş­ma­nına karşı:
-“Allah’a yemin olsun ki, Benim ye­rime Allah Ra­sûlü’nün da­ra­ğa­cına asıl­ması şöyle dur­sun; şu anda Me­dine’de O’nun aya­ğına diken bat­ma­sına bile razı ola­mam”, diye hay­kı­ran ve ar­dın­dan şehid edi­len de­ğerli sa­habî Zeyd b. De­sinne (r.a)’nin fe­da­kâr du­ruşu’na muh­ta­cız. Biz­ler… Sü­kûtu ibret, ke­lâmı hik­met olan gönül adam­la­rı­nın, al­pe­ren­le­rin, arif­le­rin du­ruşu’na, Cihad mey­dan­la­rında ölümü gü­le­rek kar­şı­la­yan şe­hid­le­rin, yi­ğit­le­rin, kah­ra­man­la­rın cesur du­ruşu’na muh­ta­cız…

Da­ya­nıl­maz ezâ ve ce­fâya rağ­men Hakkı sa­vu­nan, Hak Yolda korku nedir bil­me­yen ih­laslı mü’min­le­rin za­lim­ler, ta­ğut­lar, dik­ta­tör­ler kar­şı­sın­daki kah­ra­man du­ruşu’na muh­ta­cız…

Mad­deye önem ver­me­den İman Dâ­vâsı için var gü­cüyle ça­lı­şan çır­pı­nan, isim­leri ta­rihe altın harf­lerle ya­zı­lan mü­ca­hid alim­le­rin, davet ve irşad er­ba­bı­nın, Kur’an eh­li­nin halka ve öğ­ren­ci­lere karşı ser­gi­le­dik­leri ih­laslı du­ruşu’na muh­ta­cız.

Şehid Sey­yid Kutub’un; ken­di­sin­den af di­lerse idam­dan kur­tu­la­ca­ğını bil­di­ren zalim dev­let baş­kanı Cemal Ab­dün­na­sır’a hi­ta­ben: “Bir müs­lü­man, bir mü­na­fık­tan af di­le­mez”, der­ken or­taya koy­duğu yiğit duruş’una muh­ta­cız.

Ar­ka­daş!…
Yıl­lar­dır bu dâ­vâya hiz­met et­ti­ğini söy­le­yen sen.. şu anda ne­rede ve hangi ko­num­da­sın? Niçin dün be­ra­ber ol­du­ğun kar­deş­le­rini suç­lu­yor­sun? Onlar pasif duruş ser­gi­li­yor­larsa senin du­ru­şun çok mu aktif?

Bana “Dâvâ, kim­se­nin umu­runda değil, her­kes men­faat pe­şinde”, deme. Dâvâ dün senin umu­runda değil miydi? Sen de­ğiş­tin ar­ka­daş. Ha­yata karşı senin du­ru­şun, ba­kı­şın de­ğişti. O ger­çek İs­lâmî du­ruşu kay­bet­tin sen…

Senin dâ­vâya ba­kı­şın neden bu kadar çabuk de­ğişti? İslâm dâ­vâ­sına karşı o eski sa­mimî du­ru­şunu neden kay­bet­tin? Mad­deye karşı bu aşırı sıcak du­ru­şun sana ebedî âlemde ne ka­zan­dı­ra­cak? Dü­şün­dün mü?!

Ar­ka­da­şım, Biz­den sa­dece ko­nu­şan değil, sa­dece suç­la­yan, sa­dece eleş­ti­ren değil; ic­raat ser­gi­le­yen, inan­dı­ğını ya­şa­yan ken­dine has imanî duruş’unu or­taya koyan mü’min ol­ma­mız is­te­ni­yor.

So­ru­yo­rum… Ar­ka­da­şım! Ne yap­tın Allah için?! Ne ya­pı­yor­sun Allah için?… İslâm’a, müs­lü­man­lara hiz­met etme nok­ta­sında pla­nın, prog­ra­mın ne?.. Dü­şün­dün mü?!.. Hangi mes­lekte olur­san ol, dâ­vâna ve di­nine hiz­met ede­bi­lir­sin. Yeter ki azimli, gay­retli ve ümitli ol!.. Seni pa­si­fize ve nöt­ra­lize eden söz ve ta­vır­lara al­dırma..
Yerli veya ya­bancı din, iman, vatan düş­man­ları planlı ve prog­ramlı ça­lı­şır­ken senin on­lar­dan daha dü­zenli, daha sis­temli, daha planlı ve daha prog­ramlı ça­lış­man ge­rek­mez mi? İslâm dâ­vâ­sına karşı bu il­gi­siz, ka­yıt­sız ve du­yar­sız duruş’un ne zaman sona ere­cek Allah aş­kına?

Kar­de­şim… Dünkü sa­mimî ve ih­lâslı du­ru­şunu tek­rar ka­zan­maya çalış. Baş­ka­sın­dan bek­leme. Sen gay­ret et… Sen çalış… Fe­da­kâr ve ve­fa­kâr ol. Sevgi ve şef­kat el­çisi ol. Sen hik­metle ve ba­si­retle yü­rür­sen mut­laka senin ar­kan­dan ge­len­ler ola­cak­tır.

Ayağa kalk artık ve sa­mimî bir gö­nülle uya­rıya başla! Kum fe-enzir!.. (Kalk ve uyar!..)4

  1. Saffat 37/24 ↩︎
  2. Sebe’ 34/31 ↩︎
  3. bkz.En’am 6/27, 30; Sebe’ 34/31 ↩︎
  4. Müddessir 74/2 ↩︎