Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Nâfileler Nâfile mi?

6. Sayı · 2007/2

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Ebu Hu­reyre ra­dı­yal­lahu anh’den ri­va­yet edil­di­ğine göre

Ra­sû­lul­lah sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem, “Allah Teala şöyle bu­yur­muş­tur” dedi:

“Her kim bir dos­tuma düş­man­lık ederse, ben de ona karşı harb ilan ede­rim. Kulum ken­di­sine farz kıl­dı­ğım şey­ler­den, -benim ka­tımda daha se­vimli her­hangi bir şeyle- bana ya­kın­lık ka­za­na­maz.

(Farz­lar­dan sonra) Kulum bana nâ­file iba­det­lerle dur­ma­dan yak­la­şır, ni­ha­yet ben onu se­ve­rim. Ku­lumu se­vince de (âdeta) ben onun işi­ten ku­lağı, gören gözü, tutan eli ve yü­rü­yen ayağı olu­rum. Ben­den her ne di­lerse, onu mut­laka ve­ri­rim; bana sı­ğı­nırsa onu ko­ru­rum.”1

Türkçe’de, boş, bey­hude, fay­da­sız an­lam­la­rına kul­la­nı­lan ‘nâ­file’ de­yi­mi­nin di­ni­miz­deki kul­la­nım alanı, farz ve vacib ol­ma­yan iba­det­ler­dir. İster di­li­miz­deki an­la­mı­nın et­ki­sin­den ötürü olsun is­terse de farz/vacib gibi ‘ciddi’ gö­rül­me­yi­şin­den olsun, nâ­fi­le­ler ma­a­le­sef, lüt­fen ya­pı­lır hale gel­miş­tir. Nâ­fi­le­le­rin ihmal edil­mesi sa­dece on­larla sı­nırlı kal­ma­yan bir erime ve terk sü­re­cini baş­lat­mış­tır. Eri­me­nin tabii bir akı­beti ola­rak da, en kat’î farz­la­rın eda edil­me­mesi, ha­ram­la­rın ir­ti­kâbı ayıp­lan­mayı, ha­yâyı ge­rek­tir­mez gibi bir his­si­yat yer­leşti. Şu veya bu nâ­fi­leyi ihya etmek is­te­yen, üze­rinde ti­tiz­lik gös­te­ren­ler ise abar­tılı ve aşırı bu­lundu.

Nâfileleri ihmal edince

Gı­da­sız kalan ruh­la­rı­mız bu­naldı. Sı­kıntı ve stres, ce­del­leşme, bık­kın­lık, ge­le­cek kay­gısı, yal­nız­lık kor­kusu, be­ğen­meme gibi dert­lerle baş başa kal­dık. Farz­la­rın ih­ma­line yol açıl­mış oldu. Ezan sesi uyan­dı­ra­maz oldu. Gü­nah­lara karşı cüret arttı. Be­den­le­ri­miz uyu­şup tem­bel­leşti. Uyur­ge­zer­lik ya­yıldı. İlahi yar­dımı gö­re­mez olduk. Müs­lü­man­lıkla ba­ğı­mız ne­re­deyse gü­nü­bir­lik Müs­lü­man­lık dü­ze­yine düştü. Hey­be­ti­miz kay­boldu. Kendi gö­zü­müzde de, dı­şı­mız­da­ki­le­rin gö­zünde de kü­çül­dük. Din ağır gel­meye baş­ladı. Biz­den ön­ceki ne­sil­le­rin kat­la­na­bil­diği şey­ler bizim için kat­la­nı­la­maz oldu. Küçük bir baskı ve ezi­yet ağ­laş­ma­lara neden oldu. “Benim Rab­bim Allah’tır” diyen bir in­sana ya­raş­ma­yan ezik­lik komp­lek­sinde ne­re­deyse kay­bol­duk.

Nâfileleri ihmal nedenlerimiz

Günah kir­li­liği: Bil­hassa küçük gü­nah­ları ayıp bile ad­det­me­yen bir an­la­yı­şın gö­re­ceği ilk ceza, nâ­file zev­kin­den mah­rum edil­mek­tir.

Vakit im­ha­cı­lığı: Çok ucuz şey­lere en de­ğerli var­lı­ğı­mız olan vakti har­ca­dık­tan sonra ge­riye kalan vak­ti­miz nâ­fi­le­lere yet­mez oldu.

Bid’at tah­ri­batı: Kimi zaman iyi ni­yet­lerle baş­la­yan bid’at­le­rin za­manla nâ­fi­le­le­rin, belki de farz­la­rın ye­rini dol­dur­ması, in­san­la­rın on­larla avun­ması önü­müz­deki nâ­file ih­mal­kar­lı­ğını ge­tirdi.

Mü­bah­lara bo­ğulma: Çok yemek, çok içmek, çok uyu­mak, çok gül­mek, çok ko­nuş­mak…

Nimet şı­ma­rık­lığı: Artık bir afete dö­nü­şen ve ehil olup ol­ma­dı­ğına ba­kıl­ma­dan her di­le­ye­nin elinde bolca bu­lu­nan ni­met­ler, bir yan­dan şü­kür­leri la­yı­kıyla ya­pı­la­ma­dı­ğın­dan ve­bale dö­nüş­mekte bir yan­dan da o ni­met­ler, en azın­dan nâ­file iba­det­ler­den alı­koy­mak­ta­dır.

Her şeye bir “sonra” ma­ze­reti uy­durma has­ta­lığı: Ve tabii ola­rak nâ­fi­le­ler de “sonra”ya ka­lan­lar­dan oldu.

Derin gaf­let: İş, aş, ev­li­lik, sağ­lık, gezi… gibi bir­kaç ke­li­meye sı­kış­mış sa­dece top­ra­ğın üs­tünü gören kısır bir hayat an­la­yışı. Sü­rü­nün bir par­çası olma an­la­yışı ile ya­şama dal­gın­lığı. Gö­mü­len ölü­le­rin bile te­fek­küre sevk ede­me­diği bir vur­dum­duy­maz­lık. Dünya ha­ya­tı­nın fani ol­du­ğunu so­nuna kadar hay­kı­ran bunca afete rağ­men, ter­lik ka­yı­şı­nın aya­ğın de­ri­sine yakın ol­duğu kadar in­sana yakın duran ölümü gör­mez­den gelme. Kabir ve azabı, mah­şer, sırat, cen­net, ce­hen­nem… gibi ke­li­me­leri te­laf­fuzda bile sat­hi­lik.

Sün­net ve Hadis ke­li­me­le­rini, di­le­ye­nin ağ­zında bir sakız gibi evi­rip çev­ril­diği bir or­tamda, çoğu Ra­sû­lul­lah sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem Efen­di­mi­zin Ha­dis­leri ile bil­di­ril­miş olan nâ­fi­le­le­rin ikinci plana atıl­ma­sına ve adeta emek­li­lere mah­sus bir iba­det ha­line so­kul­ma­sına neden oldu.

Bütün tek­no­lo­jik ve mo­dern im­kân­lara rağ­men insan nes­lini kasıp ka­vu­ran bir hayat yo­ğun­luğu içe­ri­sinde ezi­len, kendi sağ­lı­ğına bile vakit ayı­ra­ma­dı­ğını zan­ne­den ve böyle bir ha­yatı da al­ter­na­tif­siz gören hayat an­la­yı­şında, en iyi gö­rü­len mü­min­ler bile ancak, farz iba­det­lere bir vakit bu­la­bil­mek­te­dir­ler.

Müs­lü­man­lara örnek ola­cak yer­lerde duran ve ge­nel­likle “dini” kim­liği bu­lu­nan in­san­la­rın, iba­det so­ğuk­luğu, diğer mü­min­le­rin ken­di­le­rini, -Üm­me­tin Selef-i Sa­li­hi­nine kıyas et­me­leri ge­re­kir­ken- on­lara kıyas edip, yap­tık­ları farz­ları yeter gör­me­leri.

Şimdi ne ya­pa­bi­li­riz?

Biz­den ön­ce­ki­leri kur­ta­ran Kur’an’a ve Pey­gam­ber sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem Efen­di­mi­zin Sün­ne­tine dö­ne­riz.

Küçük, büyük ayır­ma­dan gü­nah­lar­dan kur­tu­lu­ruz.

Mu­bah­ları, az­dı­ra­cak kadar değil, ye­te­cek kadar kul­la­nı­rız.

Gün­lük meş­ga­le­mizle, ru­hu­mu­zun ih­ti­yaç­ları ara­sında denge ku­ra­rız.

Sa­lih­lerle be­ra­ber ol­maya gay­ret ede­riz. Bize iyi bir örnek ola­ma­yan çev­re­den uzak du­ru­ruz. Sev­gili Pey­gam­ber sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem Efen­di­mi­zin si­re­tini, Selef-i Sa­li­hin’in ha­ya­tını öğ­ren­meye ça­lı­şı­rız.

Zaman kö­tü­le­şip, fit­nesi art­tıkça iba­de­ti­mizi ar­tı­rı­rız. İba­deti yap­ma­nın zor­laş­tığı bir za­manda şu Hadis’i hiç unut­ma­yız:

“Fitne za­ma­nında iba­det etmek bana hic­ret etmek gi­bi­dir.”2

Nafile Olarak Kolayca Yapabileceğimiz

Ve Bizi Rabbimize Yaklaştıracak İbadetlerden Bazıları

  • Tevbe etmek, istiğfar etmek.
  • Umre yapmak.
  • Kur’an okumak, onu tefekkür etmek, okunup öğrenilmesine çalışmak.
  • Zikir yapmak.
  • Müstakil bir ibadet olarak mükemmel bir abdest almak.
  • Abdestten sonra iki rekaat namaz kılmak.
  • Bir ders halkasına müdavim olmak.
  • Misvak kullanmak.
  • Dua etmek.
  • Namazları vaktinde ve cemaatle kılmak.
  • Cuma günü Kehf Suresini okumak.
  • Kuba Mescidinde namaz kılmak
  • Birinci safta namaza gayret etmek.
  • Duha namazını kılmak.
  • Farzlardan önceki ve sonraki sünnet namazları kaçırmamak.
  • Evde nâfile namaz kılmak.
  • Sabah namazından sonra ışrak vaktine kadar mescidde beklemek.
  • Farz namazlardan sonra zikir yapmak.
  • Allah Teala’yı çokça hamd ile anmak. (Bilhassa yeme, içme ve uyku gibi nimetleri taddıktan sonra.)
  • Bolca ve sürekli sadaka vermek.
  • Mescid yapmak veya yapımına, bakımına, temizliğine katılmak.
  • Selamı yaymak.
  • Yoldan eziyet veren şeyleri almak.
  • Anne babaya, görev olmadan da iyilikler yapmak.
  • Helal kazanmak için daha fazla çalışmak.
  • Miskinler, yetimler ve dullarla ilgilenmek.
  • Allah için, mümin kardeşlerini, külfete sokmadan ziyaret etmek.
  • Hasta ziyareti.
  • Sıla-ı rahim.
  • Dargınların arasını sulh etmek.
  • Musafaha etmek.
  • Salihlerle oturmak.
  • Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Efendimize salavat getirmek.
  • Allah’a davet çalışmalarına katılmak.
  • Teheccüd namazını kılmaya çalışmak.
  • Pazartesi ve Perşembe günleri oruçlu olmak.
  • Sadaka-ı cariye yapmak.
  • Misafire ikramda bulunmak.
  • Arkasından mümin kardeşine dua etmek….
  1. Buhari, Rikak, 38 ↩︎
  2. Müslim, 2948 ↩︎