Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Nesl-⁠i Âti Projesi

4. Sayı · 2006/4

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

Der­gi­mi­zin I. sa­yı­sında ele almış ol­du­ğu­muz ; “Sâlih İnsan Pro­jesi”nin te­me­lini ‘evlad terbiyesi/ çocuk ve genç eği­timi’, yani ; “Nesl-i Âti”(ge­le­cek kuşak) eği­timi teş­kil eder. Bu mevzu, Müs­lü­man­lar için ol­duğu gibi, gayr-ı Müs­lim­ler (Müs­lü­man­la­rın dı­şında kalan dinli veya din­siz­ler) için de, yani bütün in­san­lık için dahi ha­yatî ehem­mi­yet taşır.

Sağ­lam ter­biye almış ne­sil­ler, başta ebe­veyn­leri olmak üzere top­ye­kûn bütün in­san­lık için, sa­lâ­hın ve fe­lâ­hın teminatı/garantisidir. Kendi huzur ve sa­a­det­leri dâhil, bütün dün­ya­nın mut­lu­lu­ğunu dü­şü­nen­ler, evlad/çocuk ter­bi­yesi /eğitimine ciddi ih­ti­mam gös­ter­mek ve eğil­mek mec­bu­ri­ye­tin­de­dir­ler. Ne­sil­leri mah­vet­mek is­te­yen­le­rin de, bu ko­nuya aşırı ilgi gös­te­re­rek Müs­lü­man­la­rın ço­cuk­la­rını dahi ta­nın­maz hale ge­tir­dik­leri bir vâ­kı­a­dır.

Ebe­veyn­ler için evlad ter­bi­ye­sin­den daha önemli hiç­bir konu ola­maz. Ço­cuk­la­rı­mı­zın ma­nevi rı­zık­ları, on­la­rın, yeme, içme, gi­yinme ve dip­loma sa­hibi ol­ma­la­rın­dan çok önce ve önde gelir. Ev­lad­la­rı­mız , ‘dünya ha­ya­tı­nın zi­neti’i ol­duk­ları gibi, biz­ler için im­ti­han ko­nu­su­dur da.ii Yani iyi ter­biye edilmiş/eğitilmiş evlad; dünya ni­met­le­ri­nin en başta ge­le­ni­dir, ha­ya­tın ta­dı­dır, lez­ze­ti­dir ve ziy­ne­ti­dir. On­ları salah ve felah çiz­gi­sinde gör­mek ve ar­ka­sın­dan böyle bir sa­daka-i câ­riye (ke­sin­ti­siz devam edip giden hayr kay­nağı) bı­ra­kıp gi­de­ce­ği­nin sin­yal­le­rini al­mak­tan daha büyük sa­a­det dü­şü­nü­le­bi­lir mi? Ba­ba­lar ve an­ne­ler, salih ev­lat­tan daha büyük ve kıy­metli bir miras bı­ra­ka­bi­lir­ler mi? Ni­te­kim Ra­sû­lul­lah sal­lal­lahu aleyhi ve sel­lem Efen­di­miz: “Bir baba, ev­la­dına din ve ah­lak­tan daha iyi bir miras bı­rak­ma­mış­tır” bu­yur­muş­tur.

Bunun aksi ise, dü­şü­nül­mesi dahi ağız ta­dını ka­çır­maya ye­te­cek olan bir fe­la­ket­tir. Gayr-ı salih (işe ya­ra­maz) ye­ti­şen bir çocuk, nef­sin­den baş­la­ya­rak, ya­kın­la­rı­nın, ce­mi­ye­tin ve dün­ya­nın baş­be­la­sı­dır, şer ve günah kay­na­ğı­dır. Böyle bir mi­ra­sın bı­ra­kıl­ma­sına sebep olan­lar da; dün­yada da Âhi­ret’te de rezil ve rüs­vây ol­mayı hak eden­ler­dir. İşte bun­dan do­layı, evlad terbiyesi/çocuk eği­timi, dinen de, aklen de Kı­ya­met’e kadar kar­şı­la­şı­la­cak en temel me­sele ve ko­nu­dur. Nesl-i âti en­di­şesi ta­şı­ma­yan­lar, bu ‘üssül-esas’(en temel konu)ı ih­ma­lin he­sa­bını er geç ve­rir­ler, hem de en acı şe­kilde… Ancak, ye­dik­leri dar­be­nin se­be­bini an­la­mak nasib olur mu, yoksa an­la­ma­dan bu di­yar­dan göçüp gi­der­ler mi, işte bu bi­lin­mez.

Yeni doğan yav­ru­la­rın ma­su­mi­yet­le­rini kabul; dinin de, aklın da tas­dik ede­ceği bir hu­sus­tur. Başka din ve inanç­larda ne olursa olsun; İslam’a göre, dün­yaya ge­len­ler gü­nah­sız ola­rak do­ğar­lar, yani ma­sum­dur­lar. Pey­gam­ber Efen­di­miz bu ger­çeği: “Her doğan selim fıt­rat üzere ter­te­miz doğar” bu­yu­ra­rak açık­la­mış­tır.iii Bu­ra­daki ‘fıt­rat’ ke­li­mesi; ‘İslam fıt­ratı’ ola­rak da açık­lan­mış­tır. Ne­tice iti­ba­riyle ifade buy­ru­lan ger­çek şudur ki; Rab­bi­miz bize evlad ema­ne­tini ter­te­miz ola­rak tevdî bu­yur­mak­ta­dır. Artık bun­dan son­raki ge­liş­me­le­rin so­rum­lusu; ebe­veyn, yakın ve uzak çevre ile top­ye­kûn ce­mi­yet­tir. Ni­te­kim Hadis-i Şerif’in de­va­mında: “…daha sonra ebe­veyni onu; Ya­hudi, Hı­ris­ti­yan veya Me­cusî (ateş tapar) leş­ti­rir” bu­yu­ru­lur. Şüphe yok ki, ‘selim fıt­rat’ı Müs­lü­man­laş­tır­mak; ya­hu­di­leş­tir­mek­ten de, hris­ti­yan­laş­tır­mak­tan da, din­siz­leş­tir­mek­ten de daha ko­lay­dır. Çünkü İslam, ‘fıt­rat di­ni­dir’. Şu halde ne­sil­le­rin fıt­rata göre ter­biye ve eği­timi, on­ları İslam’la ta­nış­tı­rır ve kay­naş­tı­rır. İslam’la eği­til­me­leri de on­ları fıt­ratla ku­cak­laş­tı­rır. Ha­re­ket nok­tası doğru olunca doğ­ruya, yan­lış olunca yan­lışa ula­şı­lır.

Bir za­man­dır ne­sil­le­ri­mizi fıt­rata göre değil, ba­tılı ‘bâtıl’ an­la­yış ve fel­se­feye göre ter­biye eder olduk. Kar­şı­laş­tı­ğı­mız ne­tice de gizli ka­paklı ol­ma­yıp, her­ke­sin ma­lu­mu­dur. İnan­mışı, inan­ma­mışı, ‘şucu’su ve ‘bucu’suyla ne­ler­den şi­kâ­yet edi­yor­sak ede­lim, esas iti­ba­riyle şi­kâ­ye­ti­miz; ‘insan’dan de­mek­tir. İn­san­dan şi­kâ­ye­ti­mi­zin kay­nağı da ona şekil ve yön veren; eğitim/terbiye an­la­yı­şı­dır. Dini, kül­türü, örf ve âdet­leri, ta­rihi ve coğ­raf­ya­sıyla ‘do­ğulu’ in­sanı, ‘ba­tılı’ eği­tim­den ge­çir­meye ça­lı­şan­la­rın; ‘rüz­gâr ek­tik­leri’ için ‘fır­tına biç­mek’ten başka ça­re­leri yok­tur. Her­ke­sin en az sekiz yıl eği­tim al­maya mec­bur ol­duğu ve mil­yon­la­rın üni­ver­site ka­pı­sına da­yan­dığı bir ül­kede şi­kâ­yet ko­nusu insan, oku­muş yani eği­tim almış in­san­dır. Demek ki, bu eği­ti­min te­me­linde sa­kat­lık veya sa­kat­lık­lar var de­mek­tir. Bunun dı­şında kalan teş­his­ler al­dat­ma­ca­dır, in­sa­nı­mıza ve ül­ke­mize iha­net­tir.

Bugün bi­li­min, ana rah­min­deki can­lı­nın dış dünya ile alış ve­rişte bu­lun­du­ğunu la­bo­ra­tuar so­nucu ola­rak iddia et­mesi kar­şı­sında, ebe­veyn so­rum­lu­lu­ğu­nun aza­meti, bütün deh­şeti ile göz­ler önüne se­ril­miş ol­mak­ta­dır. Bu durum kar­şı­sında, an­ne­nin sey­re­de­ceği te­le­viz­yon prog­ramı ve din­le­ye­ceği müzik par­çası, sa­dece ken­disi açı­sın­dan değil, daha çok ta­şı­dığı ema­net za­vi­ye­sin­den ehem­mi­yet arz eder ol­muş­tur.

Ba­tılı an­la­yışla eği­til­me­nin çar­pık so­nuç­ları ola­rak kar­şı­mıza çıkan hu­sus­ları özet­le­meye ça­lı­şır­sak:

  1. Evladlar, ebeveynlerin Âhiret sermayesi olarak kabul edilecekleri yerde, dünya sermayeleri olarak kabul edildiğinden, daha erken yaşlarda dünyalık hedeflere titizlikle yönlendirilmekteler. Çocuk daha okula başlamadan; “Büyüyünce ne olacaksın?” sorusuna sıkça muhatap olmakta ve bunun cevabı da; doktor, mühendis, hukukçu, iktisatçı, öğretmen… şeklinde öğretilmektedir. Dikkat edilecek olursa, bunlar içerisinde Âhiret endişesini ifade eden bir şey yoktur. Nitekim batı dünyasında da çocuklar aynı hedeflere tevcih olunur/yönlendirilirler.

Hâl­buki fıt­rat üzere ter­biye ve eği­timde ha­re­ket nok­tası; ‘kul­luk’tur. Yani ev­lad­la­rı­mız ve ne­sil­le­ri­miz; “Önce kul ol, sonra ne olur­san ol” pren­si­bini ha­re­ket nok­tası ola­rak iç­le­rine sin­dir­dik­le­rinde, me­sele hal­le­dil­miş ola­cak­tır. Çünkü ‘kul-dok­tor’, ‘kul-mü­hen­dis’, ‘kul-hu­kukçu’…ve ‘kul­luk’la baş­la­yan her mes­lek; ce­mi­ye­tin ve in­san­lı­ğın sa­a­det ve kur­tu­lu­şuna ve­sile ola­cak­tır.

Yola ‘kul’ olmak için çı­kıl­dı­ğında ise, okul ve kur­sun öl­çüsü de gü­nü­müz­deki yay­gın an­la­yış­tan farklı hale gelecektir.Artık yarış, “Kitab-ı Mübîn” (açık­la­yıp or­taya net ola­rak koyan Kitab)imiz Kur’an-ı Kerîm’de ifa­de­sini bul­duğu şek­liyle; ‘hayrda yarış’a dö­nü­şe­cek­tir. Gü­nü­müz­deki ya­rışta ön planda gelen ; ‘hayr’ın ve ‘şerr’in he­sabı ol­ma­yıp, dünya ve dün­ya­lık ge­ti­ri­lerle, çı­kar­la­rın mu­ha­se­be­si­dir.

Çocuk eği­ti­minde ‘kul­luk’tan yola çı­kan­lar, yaz ta­ti­linde ço­cuk­ları için spor ve eğ­lence kurs­ları pe­şinde olmak ye­rine; Kur’an-din-iman, ahlak ve fa­zi­let kurs­la­rını ara­yıp bul­maya ça­lı­şa­cak­lar­dır.

  1. Müdahalesiz, ikazsız, ısrarsız ve takipsiz çocuk terbiye/eğitimi olamaz, aksine çocuk terbiyesizliği olur. Yetişmiş insanlar bile; kanun, yönetmelik, genelge… lerle takib altında tutulurken ve müdahale gereken yerde müdahaleye maruz kalırlarken, nasıl oluyor da; yetişme, eğitim alma ve terbiye edilme çağındaki çocuklar, kendi hallerine terk edilebiliyorlar? Bunlar, batı dünyasının zikzakları ve yaz-bozculuğudur. Önce ; “İlişmeyiniz yapsınlar…” deyip, kendi hallerine terk eder, daha sonra azgınlaşınca da şikâyetçi olurlar.

Ev­lad­la­rı­mız, bizim bah­çe­le­ri­mi­zin fi­dan­la­rı­dır. Meyve almak ne­leri ge­rek­ti­ri­yorsa, on­ları ya­pa­rız. Su da ve­ri­riz, ça­pa­la­rız ve yeri gelir bu­da­rız da. Bun­la­rın hepsi meyve almak için­dir, ona ezi­yet ve baskı için de­ğil­dir.

Ço­cuk­la­rı­mı­zın; öz­gür­lük, kim­lik ge­li­şimi, mü­te­şeb­bis­lik, atıl­gan­lık ve ben­zeri slo­gan­lar uğ­runa di­sip­lin­siz ye­tiş­me­le­rine göz yu­ma­ma­yız. Kim­lerle düşüp kal­kı­yor, ne­re­lere girip çı­kı­yor, neler oku­yup sey­re­di­yor, eve kaçta gelip kaçta çı­kı­yor… gibi ko­nu­la­rın ta­kibi; evlad terbiyesi/eğitiminin “ol­mazsa olmaz”la­rı­dır. Allah biz­den; “Ken­di­mizi de, aile ferd­le­ri­mizi de Ce­hen­nem ate­şin­den ko­ruma”mızı is­te­mek­te­dir.iv

Yu­ka­rı­daki hu­sus­larla meş­gul ol­mak­sı­zın, on­ları ateş­ten nasıl ko­ru­muş ola­ca­ğız? Bu­rada zor­luk var, bu ko­nuda sı­kıntı var. Ateş­ten ko­ru­maya ça­lı­şan da, ko­run­ma­sına gay­ret gös­te­ri­len de, el­bette zor­la­na­cak­tır. Güle oy­naya ateş­ten ko­run­mak da neyin nesi? “Av­rupa’da böy­ley­miş”, “Batı pe­da­go­ji­sinde şöy­ley­miş” laf­ları, bizim için hiç­bir önem ta­şı­mı­yor.

Yüz­lerce sene Ba­tıya ve Ba­tı­lıya; ilim, edep ve fa­zi­let öğ­ret­miş ec­da­dın ev­lad­ları, şimdi on­lar­dan ter­biye adına ter­bi­ye­siz­liği mi alıp öğ­re­te­ce­ğiz ço­cuk­la­rı­mıza? Batı ve Ba­tılı komp­lek­sin­den kur­tul­du­ğu­muzda ve bizim olana sahip çık­tı­ğı­mızda; nes­li­miz de in­san­lık da kur­tu­la­cak­tır.

  1. ”Biyolojik baba ve biyolojik anne anlayışı” çocuk eğitimi/terbiyesinin kaatilidir. Böyle bir felsefe yüzkarasıdır ve ancak Batıya ve Batılıya yakışır. Ebeveyn olarak bizler, çocuklarımızın her şeyinden ve her zaman sorumluyuz. O kadar ki, çatımız altında bulundukları takdirde ve elimizin uzandığı, sözümüzün dinlendiği durumlarda, yaşları kaç olursa olsun, evli veya bekâr oluşları da mevzu-u bahs olmaksızın müdahale hakkına sahibiz. İslam hukukuna göre, bazı durumlarda evladlarımızın evlilik akidlerini feshe kadar uzanan bir yığın müdahale hakkımız var. İslam ailesi şirazesiz bir topluluk değil, İslam cemiyeti ise; imâmesiz, başıbozuklar topluluğu değildir. Baş var, sorumluluk zinciri var, müdahale var.. ve sonunda ; ‘adam gibi adam’ olmak var. Çocuğu televizyona, internete, okula ve sokağa havale ederek ne babalık olur, ne de annelik…

Peki, ça­re­siz­liğe ve eri­meye tes­lim mi olu­na­cak? Tabî ki; hayır ve bin­lerce defa hayır! Şu halde ne ya­pı­la­cak, yani nesl-i âtîyi nasıl kur­ta­ra­ca­ğız?

Bunun için:

  1. Her şeyden önce; okulları, radyo, televizyon, basın, internet, sinema, tiyatro, sokak, müzik ve eğlenceleriyle, içerisinde yaşadığımız iklimin, İslamî ve milli bünyemizi tahribe yönelik dönen bir çarh olduğunu tereddütsüz kabul edeceğiz ki, tevahhüş edelim (ürperti duyalım) ve daimî bir teyakkuz/uyanıklık içerisinde bulunalım. Ayrıca bunları, her an tehlike saçan birer atom santrali kabul edip, karşı tedbir alalım.

2.Yukarıdaki mü­es­se­se­le­rin çocuk eği­tim ve ter­bi­ye­siyle ala­kalı; tav­siye, tel­kin, ted­bir ve reh­ber­lik­le­ri­nin, batı pa­tentli ve ithal re­çe­te­ler ol­duk­la­rını pe­şi­nen kabul edip, tes­li­mi­yetçi ola­ma­ya­lım.

  1. Evlilik öncesi, nikâhsız her türlü erkek-kadın beraberliğine şiddet ve hiddetle karşı çıkalım.
  2. Müstakbel eşi, salih ve salihalar içerisinde arayalım ve bulmaya çalışalım. Önceliklerimizi hatırlayalım ve ölçülerimizi şaşırmayalım.
  3. Meşrû bir evlenme merasimi, Besmele’li ve duâlı bir hayat başlangıcı yapalım ve salih evladlar niyazı ile yola çıkalım.
  4. Ana rahmindeki teşekkülünden itibaren neslimizi, helal yoldan ve helal olan maddi ve manevî gıdalarla besleyelim. Kola ve gazlı içeceklerden, jelatinli ve benzeri batı tuzağı ve katkı maddeli nesnelerden uzak tutalım.
  5. Herkesle değil, salih ailelerle görüşelim ki, çocuklarımız iyi bir çevrenin çocukları ile arkadaşlık kursun. Öbür âlemde beraber olmak istemediklerimizle dünyada beraber olmayalım ki, evladlarımız da çocuklarından iktibasta bulunmasın.
  6. Ebeveynler olarak çocuklarımıza eğitim ve terbiyeleri için, hergün zaman ayıralım. Onlara; İslamî bilgi ve şahsiyet kazandırıcı kitap okuyalım, CD dinletelim, VCD seyrettirelim. Kulak ve gözlerini bizim güzelliklerimizle meşgul edelim ki, gönülleri Cennet’e sevdalansın.
  7. Göndereceğimiz anaokulu ve ilköğretim okulunu iyi seçelim. Önceliklerimizi hatırdan çıkarmayalım Bu konuda malî fedakârlığı, kendi çapımızda göze alalım. Akşam eve geldiklerinde; bakalım neler öğrenmişler deyip, dinleyelim, defterlerini kontrol edelim ve yanlışları düzeltelim.
  8. Osmanlı formülü; 444 ü ihmal etmeyelim. Yani çocuklarımız, dört yaştan dört ay, dört aydan da dört gün aldıklarında; Kur’an ve İslam öğrenmelerinin çarelerini arayıp bulalım. İlköğretime başlamadan bu meseleyi halletmiş olalım.
  9. Yedi yaşından itibaren, ibadet uygulamalarını titizlikle takip edelim. Sabah namazına uyandırmaya kıyamamak hastalığına düşmeyelim. Dünyalık kurslar için, tatil günlerinde bile çocuklarına dinlenmeyi çok gören dünya-perestleri hatırlayalım.
  10. Çeşitli teşviklerle çocuklarımızı, başta Allah’ın Kitabı olmak üzere, kitap okumaya alıştıralım. Dinlerini ve dillerini geliştirelim ki, İslamî şahsiyet sahibi nesiller olsunlar.
  11. Aynı hassasiyete sahip insanlarla bir araya gelip, hiç de büyük bir maddî mesele teşkil etmeyecek olan; anaokulu, yuva, kreş ve benzeri kuruluşlar açalım, açılması için ön-ayak olalım, teşvik edelim ve yayalım.
  12. Kardeşler halkasını biraz daha genişleterek; özel ilköğretim okulları, liseler ve dershaneler açalım. Üniversite neden açmayalım ki?
  13. Kâr gayesi ikinci planda olmak üzere, yayınlarında; ehem-mühim (daha önemli-önemli) sıralamasını gözeten ve ihtiyaca göre neşriyat yapan; yayınevleri tesis edelim veya kuruluşlarına vesile olalım.

Meş­hur şair Ab­dül­hak Hâmid der ki:

Ço­cuğa kim demiş; küçük bir şey,

Bir çocuk belki; en büyük bir şey.

Evet, “en büyük şey” için, en büyük gay­ret ve hatta him­me­tin ge­re­ke­ceği şüp­he­siz­dir. Nes­li­mizi ve ge­le­ce­ği­mizi kur­tar­mak, dünya ve Âhi­ret sa­a­de­tine ulaş­mak için, çocuk ter­bi­yesi ko­nu­suna ne kadar eğil­sek azdır. Unut­ma­ya­lım ki, ne­ti­ceyi ta­yin­den değil amma, sa’y ve ça­ba­dan mes’ûlüz.

  1. Kehf, 18/46 ↩︎
  2. Teğâbun, 64/15 ↩︎
  3. el-Câmiussağîr,c.2,s.79 ↩︎
  4. Tahrîm, 66/6 ↩︎