Dergide ara

Yazı başlıkları, yazar adları ve sayı adları içinde arar. Şapka ve büyük harf fark etmez: “adalet” yazınca “Adâlet” de bulunur.

Göz atın: Sayılar · Yazarlar · Arşiv

Rahmet Ayı Ramazan Oruç ve Kazandırdıkları

19. Sayı · 2010/3

2022

2021

2020

2019

2018

2017

2016

2015

2014

2013

2012

2011

2010

2009

2008

2007

2006

RAMAZAN AYININ KIYMETİ

a) Kur’an- Kerim’in bu ayda inmiş ve oru­cun bu ayda farz kı­lın­mış ol­ması.

Allah Teâlâ Kur’an-ı Kerim’inde şöyle bu­yur­muş­tur:

“(Oru­cun size farz kı­lın­dığı o sa­yılı gün­ler) Ra­ma­zan ayı­dır ki; in­san­lara doğru yolu gös­te­ren (reh­ber), hi­da­yeti açık­la­yan ve hakkı-ba­tılı bir­bi­rin­den ayır­de­den Kur’an o ayda in­di­rildi. İçi­niz­den kim o ayda hazır (mukîm) bu­lu­nursa (o ayda) oruç tut­sun!”1

b) Amel­le­rin bire yet­miş ya­zıl­ması, bu ay­daki na­fi­le­nin Ra­ma­zan dı­şın­daki farza bedel ol­ması.

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Ey in­san­lar! Sizi, bin aydan daha ha­yırlı olan bir ge­ce­nin bu­lun­duğu mü­ba­rek bir ay, büyük bir ay göl­ge­ledi. Allah o ayın oru­cunu farz, gece iba­de­tini na­file kıl­mış­tır. Kim o ayda ha­yır­dan bir has­letle Allah’a yak­laşsa (bir amel yapsa) o ayın dı­şın­daki bir farzı eda eden gibi olur. Kim o ayda bir farz eda ederse, o ayın dı­şında yet­miş farz eda etmiş gibi olur. Bu ay sabır ayı­dır. Sab­rın kar­şı­lığı da cen­net­tir. Bu ay, içinde mü’minin rız­kı­nın ar­tı­rıl­dığı bir ay ve iyi­lik (hayır, lûtuf, ihsân) ayı­dır.”2

c) Cen­net­lik amel eden­lere ba­şarı ka­pı­la­rı­nın açıl­ması ve ce­hen­nem­den uzak­laş­mak is­te­yen­lere ce­hen­nem ka­pı­la­rı­nın ka­pa­tıl­ması, şey­tan­la­rın bağ­lan­ması.

“Ra­ma­zan Ayı gel­diği zaman sema (cen­net, rah­met) ka­pı­ları açı­lır, ce­hen­nem ka­pı­ları ka­pa­nır ve şey­tan­lar sı­kıca bağ­la­nır.”3

d) Gü­nah­la­rın yan­ması, gü­nah­la­rın af­fo­lun­ması.

“Kim (farz ol­du­ğuna) ina­na­rak ve (Allah’tan) sevap uma­rak Ra­ma­zan oru­cunu tu­tarsa geç­miş gü­nah­ları af­fo­lu­nur.”4

e) Ra­ma­zan ayında büyük gü­nah­lar­dan sa­kı­nı­lırsa küçük gü­nah­lar af­fo­lun­ması.

“Beş vakit namaz, ge­le­cek cu­maya kadar Cuma (na­mazı) ve ge­le­cek yıla kadar Ra­ma­zan (ayı) büyük gü­nah­lar­dan sa­kı­nıl­dığı zaman ara­la­rın­daki küçük gü­nah­lara kef­fâ­ret­tir.”5

ORUÇ

Oruç; imsak, ken­dini ya­sak­lar­dan ve ya­sak­lara gö­tü­ren mü­bah­lar­dan da tut­mak de­mek­tir.

Oruç ni­yeti, Allah için, em­ret­tiği için ol­ma­lı­dır.

Oruç, ki­şi­nin nef­si­nin is­tek­le­rin­den irâdî ola­rak uzak dur­mak iti­ba­riyle İRADE EĞİTİMİ,

Açlık ve su­suz­luk sı­kın­tı­sına karşı SABIR EĞİTİMİ,

Nefs-i em­mâ­reyi sü­kûna ka­vuş­tur­ması iti­ba­riyle TEZKİYE EĞİTİMİ,

Be­deni din­len­dir­mek iti­ba­riyle TASFİYE EĞİTİMİ,

Oruç se­be­biyle aç­lıkla ruhun mad­deye hâkim ol­ma­sına ve­sîle olur.

“Kim bana iki du­da­ğı­nın ara­sıyla iki ba­ca­ğı­nın ara­sını ga­ranti ederse ben de ona cen­neti ga­ranti ede­rim.”6

“Kalp­le­ri­nizi çok ye­mekle öl­dür­me­yin. Ekin­leri çok suyun öl­dür­düğü gibi mu­hak­kak fazla ye­mekle de kalp ölür.”

“Âde­moğlu, mi­de­sin­den daha kötü bir kap dol­dur­ma­mış­tır. Be­lini doğ­rul­ta­cak bir­kaç lok­ma­cık ona yeter.”7

“Mü’min, kar­nını ta­ma­men do­yur­maz.”8

ORUCUN ÖNEMİ VE MAKSADI

  1. Allah’ın emri olması.

Allah Teâlâ şöyle bu­yur­muş­tur:

“Ey iman eden­ler, mut­takî ola­sı­nız diye siz­den ön­ce­ki­lere farz kı­lın­dığı gibi, size de oruç tut­mak farz kı­lın­mış­tır.”9

  1. İslâm binasının dört direğinden biri olması.

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“İslâm beş şey üze­rine bina edil­miş­tir: (Bi­na­nın te­meli) Allah’tan başka (hak) ilah ol­ma­dı­ğına, Mu­ham­med’in O’nun kulu ve Ra­sûlü ol­du­ğuna şe­hâ­det etmek, (bi­na­nın di­rek­le­rin­den bi­rin­cisi) namaz kıl­mak, (ikin­cisi) zekat ver­mek, (üçün­cüsü) hac­cet­mek, (dör­dün­cüsü) Ra­ma­zan oru­cunu tut­mak­tır.”10

  1. Nefs-i emmâreyi sükûna kavuşturup terbiye etmesi.

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Yâ Âişe! Cen­ne­tin ka­pı­sını döv­meye devam et!”

-Ne ile yâ Ra­sû­lal­lah!

-“Aç­lıkla!”11

  1. Bedeni sıhhate kavuşturması.

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Oruç tu­tu­nuz sıh­hat bu­lur­su­nuz.”12

  1. Şeytanın vasıtası olan şehvetin hâkimiyetini kırar.

Ab­dul­lah b. Mes’ûd (r.a), Hz. Pey­gam­ber (s.a.v)’in şöyle bu­yur­du­ğunu ri­vâ­yet et­miş­tir:

“Kimin ev­lenme kül­fe­tine gücü ye­terse ev­len­sin. Zira ev­lenme, gözü (ha­ram­dan) son de­rece men edi­ci­dir. İf­feti de o oranda ko­ru­yu­cu­dur. Kim de (nikâh mas­ra­fına) gücü yet­mezse (na­file) oruç tut­sun. Zira oruç, oruç tutan için şeh­vet(in hâ­ki­mi­ye­tini) kı­rı­cı­dır.”13

  1. Miskinlere acımayı kazandırır.
  2. Fakirlere benzemiş olur.
  3. Bütün organlara oruç tutturulduğunda takvâ derecesine ulaştırır.
  4. Günahlara karşı kalkan olur.

Bu durum şu hadîs-i şe­rîfte şöyle be­lir­til­miş­tir:

Ebû Hu­reyre (r.a)’den ri­va­yete göre Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Oruç bir kal­kan­dır.”14

Oruç, şey­tana ve gü­nah­lara karşı bir kal­kan­dır. Öyle ise daima, Ra­ma­zan ayında da Ra­ma­zan ayı­nın dı­şında da orucu şey­tana, he­vâya ve gü­nah­lara karşı bütün or­gan­la­rı­mızla oruç tut­mak su­re­tiyle kal­kan yap­mak ge­re­kir. Hz. Pey­gam­ber (s.a.v)’in ve Ashab’ın mik­tarı ve usûlü gibi. Zira Allah’ın Ra­sûlü (s.a.v) bize her ko­nuda ör­nek­tir.

  1. Bedeni dinlendirip sıhhatli kılar.

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Se­fere çı­kı­nız ki kâr ede­si­niz. Oruç tu­tu­nuz ki sıh­hat bu­la­sı­nız ve ga­zaya çı­kı­nız ki ga­ni­mete ula­şa­sı­nız.”15

  1. Günahların bağışlanması.

“Kim (farz ol­du­ğuna) ina­na­rak ve (Allah’tan) sevap uma­rak Ra­ma­zan oru­cunu tu­tarsa geç­miş gü­nah­ları af­fo­lu­nur.”16

  1. Allah’a manen yaklaşmış olur.

ORUÇLUNUN DİKKAT ETMESİ GEREKLİ OLAN ŞEYLER

  1. Sahura Kalkmak.

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şu tav­si­yede bu­lun­muş­tur:

“Sa­hura kal­kı­nız. Çünkü sahur ye­me­ğinde be­re­ket var­dır.”17

  1. İftarı Acele Etmek.

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Üm­me­tim if­tarı acele edip, sa­huru da ge­cik­tir­dik­leri sü­rece hayır üze­rin­de­dir.”18

  1. İftarda Dua Etmek.

Bu va­kitte ya­pı­lan dua geri çev­ril­me­mek­te­dir.

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Üç kimse var­dır ki; du­a­ları red­do­lun­maz: İftar anında oruçlu ola­nın, âdil dev­let baş­ka­nı­nın ve maz­lu­mun duası. Allah bunu (maz­lu­mun du­a­sını) bu­lut­la­rın üs­tüne kal­dı­rır, göğün ka­pı­la­rını ona açar ve Rabb (Teâlâ) İz­ze­tim hakkı için, bir zaman sonra da olsa (öcünü al­makta) mut­laka sana yar­dım ede­ce­ğim bu­yu­rur.”19

  1. Fakirlere İkram Etmek.

Zeyd b. Hâlid el-Cü­henî’den, Hz.Peygamber (s.a.v):

“Oruçlu bir kim­seyi iftar et­ti­ren, oruç­lu­nun ala­cağı ecir kadar ecir alır, oruç­lu­nun se­va­bın­dan da hiç­bir şey ek­sil­mez.” bu­yur­muş­tur.20

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v), Ra­ma­zan ayında in­fa­kını art­tı­rırdı. Fiilî bir ha­dîste şöyle an­la­tıl­mak­ta­dır:

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v), hayır yap­mada in­san­la­rın en cö­merdi idi. Ra­ma­zan ayında Ceb­rail (a.s) ile kar­şı­laş­tığı zaman ise en cö­mert dav­ra­nandı.21

Bize ge­re­ken, Pey­gam­be­ri­miz (s.a.v)’in yap­tığı gibi ih­sanı ve ik­ramı, infak ve ta­sad­duku Ra­ma­zan ayında daha çok art­tır­mak­tır.

  1. Oruçlu İken Özellikle Dili Yanlışlardan Korumak.

Özel­likle oruçlu iken gıy­bet­ten, ya­lan­dan, laf ge­ti­rip gö­tür­mek­ten ve boş söz­den sa­kın­mak­tır.

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) şu iki hadîs-i şe­rîfte şöyle bu­yur­mak­ta­dır:

“Yalan ko­nuş­mayı, yalan söz­lerle amel et­meyi terk et­me­yen kim­se­nin ye­me­sini, iç­me­sini terk et­me­sine Allah’ın ih­ti­yacı yok­tur.”22

“Nice oruç tu­tan­lar var­dır ki, oru­cun­dan susuz ve aç­lık­tan başka bir ka­zancı olmaz. Nice gece kal­kıp na­file iba­det ya­pan­lar var­dır ki, bu kalk­ma­sın­dan ötürü uy­ku­suz­luk­tan başka bir ka­zancı olmaz.”23

  1. Ramazan’ın Gün ve Gecelerini Daha İyi Değerlendirmek:

İbn-i Abbas (r.a), Hz. Pey­gam­ber’in Ra­ma­za­nını şöyle an­la­tı­yor:

“Ra­sû­lul­lah (s.a.v), Ra­ma­zan’da her gece Ceb­rail (a.s) ile kar­şı­la­şır, onunla Kur’an-ı Kerim mü­zâ­kere ve mu­ka­be­le­sinde bu­lu­nurdu.”24

Bize ge­re­ken, Ra­ma­zan’ı zikir, tes­bih, sa­la­vât-ı şe­rîfe ge­tir­mek ve is­tiğ­far etmek sû­re­tiyle de­ğer­len­dir­mek, Hz. Pey­gam­ber (s.a.v)’i iz­le­mek dü­şün­ce­siyle de Kur’an’dan ve âlim­ler­den is­ti­fade et­mek­tir. Çünkü ilim amel­den önce gelir. İlim de zaten ilk amel­den­dir. Farz­lar­dan önce farz olan ilim­dir. Zira uy­gu­lan­ması farz ola­nın bi­lin­mesi de farz­dır.

  1. Ramazan’ın Son On Gününde İtikâfa Girmek.

Hz. Âişe (r.anhâ) bu du­rumu şöyle iz­le­di­ğini ifade et­mek­te­dir:

“Hz. Pey­gam­ber (s.a.v), Ra­ma­zan’ın son on gü­nüne gi­rince bütün ge­ceyi ihya eder, ai­le­sini uyan­dı­rır, iba­dete karşı daha cid­di­yet gös­te­rir ve pa­ça­ları sı­vardı.”25

Hadîs-i şe­ri­fin arapça met­ninde geçen “şedd-i mi’zer” el­bi­seyi bağ­la­mak ma­na­sına gelir ki bir işe cid­di­yetle sa­rıl­mak­tan ki­nâ­ye­dir. Pa­ça­ları sı­va­mak, ci­mayı terk et­mek­ten yahut iba­dete ha­zır­lan­mak­tan ve ka­dın­lar­dan uzak­laş­mak­tan ki­nâ­ye­dir.26

Hz. Pey­gam­ber (s.a.v) neden bu son on güne daha çok önem ve­ri­yor ve bu ge­ce­leri bü­tü­nüyle ihya edi­yordu? Bunun se­bebi, bin aydan daha ha­yırlı olan Kadir Ge­ce­si­nin bu son on günde olma ih­ti­ma­li­nin kuv­vetli olu­şu­dur. Zira Kadir Ge­cesi hak­kında da şöyle bu­yur­muş­tur:

“Kadir Ge­ce­sini Ra­ma­zan’ın son on gü­nü­nün tek­le­rinde ara­yı­nız.”27

“Her kim Kadir Ge­ce­sini, iman ede­rek, se­va­bını (Allah’tan) uma­rak ihya ederse, o kim­se­nin geç­miş gü­nah­ları af­fo­lu­nur.”28

Hiç ol­mazsa ba­zı­la­rı­mız iti­kâfa gir­me­li­dir. İti­kâfta daha fazla nefse mu­ha­le­fet ede­rek daha çok iba­det ve zi­kirle meş­gul ol­malı, özel­likle son on günü Kadir Ge­ce­sinde bu­lunma ümi­diyle ge­ce­leri ihya et­meye dik­kat et­me­li­dir. Zaten mü’mine ge­re­ken Ra­ma­zan’ın her ge­ce­sini, Kadir Ge­cesi ola­bi­lir dü­şün­ce­siyle de­ğer­len­dir­mek­tir.

  1. Özellikle yatsı namazını ve sabah namazını camide cemaatle kılmak.

Böyle yapan kimse bütün ge­ceyi hük­men na­file iba­detle ge­çir­miş olur. Bu ko­nuda Hz. Pey­gam­ber Efen­di­miz (s.a.v) şöyle bu­yur­muş­tur:

“Her kim yat­sıyı ce­ma­atle kı­larsa, ge­ce­nin ya­rı­sını (nâ­file) na­mazla ge­çir­miş gibi olur. Kim sabah na­ma­zını da ce­ma­atle kı­larsa (böy­lece) bütün ge­ceyi (nâ­file) namaz kıl­mış gibi olur.”29

  1. – Bakara sûresi (2), 185. ↩︎
  2. – Beyhakî ↩︎
  3. – Buhârî, Savm, 5, Bed’ü’l-Halk,11; Müslim, Sıyâm, 1; Nesâî, Sıyâm, 2-5; İbn Mâce, Sıyâm, 2; Dârimî, Savm, 53; Muvatta, Sıyâm, 59; Ahmed, II, 281. ↩︎
  4. – Buhârî, Îmân, 28, Savm, 6; Müslim, Sıyâm, 203, Müsâfirîn, 175; Ebû Dâvûd, Ramazan, 1, Savm, 57; Tirmizî, Savm, 1, Cennet, 4; Nesâî, Sıyâm, 39; İbni Mâce, İkâmet, 173, Sıyâm, 2, 33. ↩︎
  5. – Müslim, Tahâret, 16; Ahmed, II, 359. ↩︎
  6. – Buhârî, Rikak, 23; Tirmizî, Zühd, 61. ↩︎
  7. – Tirmizî, Zühd, 47; İbn Mâce, Et’ıme, 50. ↩︎
  8. – Dârimî, Vesâyâ, 1, no: 108. ↩︎
  9. – Bakara sûresi (2), 183. ↩︎
  10. – Müslim, Îmân, 21; Buhârî, Îmân, 2; Tirmizî, Îmân, 3; Nesâî, Îmân, 13. ↩︎
  11. – Aclûnî, Keşfu’l-Hafâ ve Müzîlü’l-Elbâs, I, 415. Gazâlî, İhyâu Ulûmi’d-Dîn’de rivâyet etmiştir. Muhaddis Irâkî, bu hadîsin aslını bulamadım, demiştir. ↩︎
  12. – Aclûnî, Keşfu’l-Hafâ ve Müzîlü’l-Elbâs., I, 445. ↩︎
  13. – Buhârî, Savm, 10, Nikâh, 2, 3; Müslim, Nikâh, 1; Nesâî, Sıyâm, 43; İbn Mâce, Nikâh, 1; Dârimî, Nikâh, 2; Ahmed, I, 57, 378, 424, 425, 432. ↩︎
  14. – Buhârî, Savm, 2, Tevhid, 35; Müslim, Sıyâm, 162; Ebû Dâvûd, Savm, 25; Tirmîzî, Cum’a, 79, Savm, 54, Îmân, 8; Nesâî, Sıyâm, 42,43; İbn Mâce, Sıyâm, 1, Fiten, 12, Zühd, 22; Dârimî, Savm, 27, 50. ↩︎
  15. – Aclûnî, Keşfu’l-Hafâ ve Müzîlü’l-Elbâs., I, 445. ↩︎
  16. – Buhârî, Îmân, 28, Savm, 6; Müslim, Sıyâm, 203, Müsâfirîn, 175; Ebû Dâvûd, Ramazan, 1, Savm, 57; Tirmizî, Savm, 1, Cennet, 4; Nesâî, Sıyâm, 39; İbni Mâce, İkâmet, 173, Sıyâm, 2, 33. ↩︎
  17. – Buhârî, Savm, 20; Müslim, Sıyâm, 45; Tirmizî, Savm, 17. ↩︎
  18. – Buhârî, Savm, 44; Müslim, Sıyâm, 48; Tirmizî, Savm, 13. ↩︎
  19. – Tirmizî, Deavât, 139, Cennet, 2; İbn Mâce, Sıyâm, 48; Ahmed, II, 305. ↩︎
  20. – Tirmizî, Savm, 82; İbn Mâce, Sıyâm, 45; Dârimî, Savm, 13; Ahmed, IV, 114, 116, V, 192. ↩︎
  21. – Buhârî, Bed’ü’l-Vahy, 5, Savm, 7, Bed’ü’l-Halk, 6, Fedâilü’l-Kur’ân, 7; Müslim, Fedâil, 50. ↩︎
  22. – Buhârî, Savm, 8, Edep, 51; Ebû Dâvûd, Savm, 25; Tirmizî, Savm, 16. ↩︎
  23. – İbn Mâce, Sıyâm, 21. ↩︎
  24. – Buhârî, Bed’ü’l-Vahy, 5, Bed’ü’l-Halk, 6, Menâkıb, 23; Nesâî, Sıyâm, 2. ↩︎
  25. – Müslim, İ’tikâf, 7; Tirmizî, Savm, 72; İbn Mâce, Sıyâm, 57; Dârimî, Savm, 52; Ahmed, V, 40, VI, 82, 123, 256. ↩︎
  26. – Davudoğlu, Ahmed, Sahîh-i Müslim Tercüme ve Şerhi, VI, 266. ↩︎
  27. – Buhârî, Leyletü’l-Kadr, 3; Ahmed, VI, 73 ↩︎
  28. – Buhârî, Îmân, 25, Salâtü’t-Terâvîh, 2; Müslim, Müsâfirîn, 175; Ebû Dâvûd, Ramazan, 1; Tirmizî, Savm, 1; Nesâî, Kıyâmü’l-leyl, 3, Savm, 39-40. ↩︎
  29. – Müslim, Mesâcid, 260; Tirmizî, Salât, 165; Ebû Dâvûd, Salât, 47. ↩︎